Tërmet politik në Serbi: Studentët rrëzojnë Aleksandar Vuçiqin pas 14 vjetësh në pushtet, fitojnë shumicën absolute në Parlament – shqiptarët sigurojnë dy mandate, Beogradi shpërthen në festë

Aleksandar Vuçiq pranoi humbjen në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 25 tetorit 2026, pas një pjesëmarrjeje jashtëzakonisht të lartë dhe pothuajse dy vjetësh protestash të udhëhequra nga studentët. Sipas projeksionit të CeSID-it dhe Ipsos-it, Lista Studentore ka fituar 140 nga 250 mandatet parlamentare, ndërsa Koalicioni Shqiptar dy. Festimet masive në Beograd dhe qytete të tjera u shoqëruan edhe me incidente, sulme ndaj automjeteve policore dhe zjarr në kampin e njohur si “Qacilend”. Ndryshimi i pushtetit hap një periudhë të re politike, por nuk garanton ndryshim të qëndrimeve të Serbisë ndaj Kosovës, Rusisë dhe Bashkimit Evropian.

Serbia u përball të dielën, më 25 tetor 2026, me një ndryshim të madh politik. Aleksandar Vuçiq, figura që kishte dominuar politikën serbe për më shumë se një dekadë, pranoi humbjen në zgjedhjet e parakohshme parlamentare përballë një lëvizjeje studentore që kishte lindur nga protestat kundër korrupsionit dhe kërkesat për llogaridhënie pas tragjedisë së Novi Sadit.

Rreth një orë e gjysmë pas mbylljes së shumicës së vendvotimeve, Vuçiq doli para gazetarëve në selinë e Partisë Përparimtare Serbe (SNS) në Beograd dhe pranoi se koalicioni i tij, “Aleksandar Vuçiq – Serbia e Bashkuar”, nuk kishte siguruar votat e nevojshme për të vazhduar qeverisjen.

“Është e qartë se i kemi humbur këto zgjedhje”, deklaroi ai, duke pranuar se fituese ishte Lista Studentore – “Studentët fitojnë”.

Sipas vlerësimit që paraqiti vetë Vuçiqi, Lista Studentore pritej të siguronte ndërmjet 135 dhe 140 mandate parlamentare, ndërsa koalicioni i tij rreth 105. Ai vlerësoi se studentët kishin marrë rreth 2,2 milionë vota, kundrejt afërsisht 1,72 milionë votave për listën e tij.

Pranimi i humbjes u konfirmua nga raportimet e drejtpërdrejta të televizionit publik serb RTS, agjencisë Reuters, BBC-së dhe mediave të tjera ndërkombëtare. Megjithatë, vetë Vuçiqi theksoi se shifrat që po paraqiste mbështeteshin në një kampion statistikor dhe jo në rezultatet përfundimtare të Komisionit Republikan të Zgjedhjeve.

Pak minuta pas fjalimit të tij, mijëra qytetarë dolën në rrugët e Beogradit. Festimet u përhapën edhe në Novi Sad, Nish dhe qytete të tjera, ku studentët dhe mbështetësit e tyre pritën një rezultat që, sipas dëshmive të mbledhura nga mediat ndërkombëtare, shumë prej tyre kishin dyshuar se do të mund të realizohej.

Ndryshimi erdhi pas pothuajse dy vjetësh protestash, bllokadash universitare, marshimesh dhe përplasjesh politike, të cilat e shndërruan një lëvizje fillimisht qytetare në një forcë të organizuar zgjedhore.

Rezultatet: Lista Studentore me shumicë absolute, Koalicioni Shqiptar me dy mandate të projektuara

Projeksioni më i plotë i publikuar gjatë natës nga Qendra për Zgjedhje të Lira dhe Demokraci (CeSID) dhe agjencia Ipsos, mbi bazën e 96 për qind të kampionit të përpunuar, i dha Listës Studentore 52,9 për qind të votave, kundrejt 38,8 për qind për koalicionin e Vuçiqit.

Në bazë të këtij projeksioni, shpërndarja e 250 mandateve të Kuvendit të Serbisë është:

 

Me 140 mandate të projektuara, Lista Studentore e tejkalon pragun prej 126 deputetësh, të nevojshëm për shumicën absolute në parlamentin serb.

Këto shifra nuk përbëjnë ende ndarje përfundimtare të certifikuar të mandateve. Ato janë projeksione statistikore të organizatave që monitoruan zgjedhjet dhe mbeten të dallueshme nga rezultatet e përpunuara e të shpallura zyrtarisht nga Komisioni Republikan i Zgjedhjeve (RIK).

Një tjetër organizatë vëzhguese, CRTA, e vlerësoi rezultatin e Listës Studentore në 51,47 për qind dhe atë të koalicionit të Vuçiqit në 40,42 për qind. Diferenca midis këtyre përqindjeve dhe projeksionit të CeSID-it e Ipsos-it lidhet me kampionët dhe metodologjitë e veçanta të përllogaritjes. Të dyja organizatat, megjithatë, raportuan epërsi të Listës Studentore.

Në orët e para të numërimit, projeksionet për partitë e pakicave kombëtare ndryshuan disa herë. Koalicioni Shqiptar, për shembull, fillimisht u projektua me tri mandate, ndërsa në përditësimet e mëvonshme me dy. Për këtë arsye, shifrat e natës zgjedhore nuk duhet të ngatërrohen me vendimet përfundimtare për ndarjen e mandateve.

Votimi u zhvillua mes 18 listave zgjedhore, përfshirë listat e pakicave kombëtare, për të zgjedhur 250 deputetët e parlamentit.

Pjesëmarrja: Mbi 6,45 milionë zgjedhës të regjistruar

Zgjedhjet e 25 tetorit u karakterizuan nga pjesëmarrje shumë më e lartë se në zgjedhjet parlamentare të dhjetorit 2023.

Sipas vendimit të Komisionit Republikan të Zgjedhjeve të datës 23 tetor 2026, numri përfundimtar i qytetarëve me të drejtë vote ishte 6.451.292.

Kjo shifër saktëson një mospërputhje në raportimet mediatike: Numri prej 6.450.523 zgjedhësish, i përmendur në disa raportime, i përkiste regjistrit të datës 9 tetor. Regjistri u përditësua zyrtarisht më 23 tetor.

Sipas të dhënave të RIK-ut, pjesëmarrja në orën 12:00 ishte 34,55 për qind, në orën 14:00 arriti 46,53 për qind, ndërsa deri në orën 18:00 kishte shkuar në 64,89 për qind. Në të njëjtën orë të zgjedhjeve të vitit 2023 kishin votuar 51,93 për qind e zgjedhësve.

Në vlerësimet e organizatave vëzhguese, pjesëmarrja deri në orën 19:00 lëvizte ndërmjet 67,6 dhe 67,8 për qind. CeSID dhe Ipsos e vlerësuan pjesëmarrjen e përgjithshme në rreth 69,3 për qind, ndërsa burime të tjera publikuan shifra paksa më të larta.

Radhë të gjata u krijuan që në orët e mëngjesit në Beograd, Novi Sad, Nish dhe qytete të tjera. Në disa vendvotime, qytetarët prisnin përpara hapjes zyrtare në orën 07:00.

Interesim i madh u regjistrua edhe në diasporë. Sipas të dhënave të publikuara për organizimin e votimit jashtë Serbisë, 102.147 qytetarë ishin regjistruar për të votuar në vendvotimet jashtë vendit.

Komisioni Republikan i Zgjedhjeve konfirmoi se shumica e vendvotimeve u mbyllën në orën 20:00, me përjashtim të rasteve kur votimi ishte ndërprerë gjatë ditës ose kur zgjedhësit ndodheshin ende në radhë në momentin e mbylljes.

Numërimi dhe përpunimi i procesverbaleve vijuan gjatë natës, ndërsa rezultatet zyrtare u parashikua të publikoheshin gradualisht, sipas mbërritjes dhe kontrollit të të dhënave nga vendvotimet.

Shqiptarët e Luginës së Preshevës: Dy mandate të projektuara dhe garë për të tretin

Një nga zhvillimet më të rëndësishme për shqiptarët në këto zgjedhje ishte paraqitja e përbashkët e subjekteve politike të Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës.

Tetë parti shqiptare u bashkuan në një listë të vetme, të quajtur “Koalicioni Shqiptar”, me bartës Shaip Kamberin, deputetin që kishte përfaqësuar shqiptarët në legjislaturën e mëparshme.

Sipas të dhënave paraprake të shpallura nga Kamberi, koalicioni mori 27.230 vota. Pas zbatimit të koeficientit të posaçëm prej 35 për qind, që përdoret në përllogaritjen e mandateve për listat e pakicave kombëtare, kjo shifër përkthehet në një vlerë llogaritëse prej 36.761 votash.

Ky nuk është numri i votave të hedhura fizikisht në kuti, por një vlerë e përshtatur që përdoret për shpërndarjen e mandateve parlamentare.

Në projeksionin e CeSID-it dhe Ipsos-it, Koalicioni Shqiptar siguroi dy mandate, ndërsa në një projeksion të mëhershëm ishte parashikuar me tri.

Sipas renditjes së kandidatëve në listë, dy mandatet e projektuara u takojnë Shaip Kamberit, nga Partia për Veprim Demokratik (PVD), dhe Visar Mehmetit, nga Alternativa për Ndryshim (APN).

Kamberi e cilësoi rezultatin një arritje historike dhe falënderoi qytetarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës, subjektet politike shqiptare që arritën marrëveshjen e bashkimit, si dhe kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, për angazhimin e tij.

“Dy mandate për shqiptarët në Kuvendin e Serbisë, në garë për të tretin! Sipas rezultateve preliminare, ‘Koalicioni Shqiptar’ ka marrë 27.230 vota, që me rritjen prej 35% të koeficientëve zgjedhorë për pakicat kombëtare japin vlerën llogaritëse prej 36.761 votash”, deklaroi Kamberi.

Ai tha se rezultati pasqyronte bashkimin politik, besimin e qytetarëve dhe përpjekjen e përbashkët për përfaqësim dinjitoz.

Ndërkohë, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, e cilësoi rezultatin një arritje të jashtëzakonshme.

“Bashkimi politik i shqiptarëve po shndërrohet në përfaqësim më të fuqishëm parlamentar”, deklaroi Kurti, duke përgëzuar qytetarët dhe subjektet politike shqiptare që arritën marrëveshjen për një listë të përbashkët.

Rezultati ka rëndësi të veçantë edhe për faktin se shqiptarët kishin vetëm një përfaqësues në legjislaturën e mëparshme. Në zgjedhjet e vitit 2020, kur kishin garuar gjithashtu të bashkuar, ata kishin fituar tri mandate.

Pasivizimi i adresave dhe pjesëmarrja e shqiptarëve

Para mbylljes së vendvotimeve, Kamberi kishte shprehur shqetësimin se pasivizimi i adresave të shqiptarëve mund të ndikonte negativisht në rezultatin e koalicionit.

Ai deklaroi se qytetarët e prekur nga ky proces kishin humbur mundësinë të ushtronin të drejtën e votës, pasi nuk figuronin më në regjistrat përkatës.

Sipas Kamberit, ky problem ishte veçanërisht i theksuar në Medvegjë.

Ai e cilësoi pasivizimin e adresave pjesë të një diskriminimi sistematik ndaj shqiptarëve të Luginës së Preshevës. Ky është vlerësim i përfaqësuesit politik shqiptar; për të përcaktuar ndikimin e saktë të pasivizimit në rezultatin zgjedhor nevojiten të dhëna të plota administrative dhe zgjedhore.

Kamberi raportoi se deri në orën 19:00 në 37 vendvotime të Preshevës kishin votuar 16.600 qytetarë, ndërsa në vendvotimet shqiptare të Bujanocit 10.853.

Pjesëmarrja e lartë në nivel të Serbisë e rriti numrin e votave që u nevojiteshin listave të pakicave për të siguruar mandate. Kjo shpjegon pse koalicioni shqiptar, megjithëse shënoi mobilizim të konsiderueshëm, vazhdonte të ndiqte me kujdes përllogaritjet për mandatin e tretë.

Në ditën e zgjedhjeve u regjistruan edhe radhë të gjata në pikat kufitare ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Raportimet nga terreni përmendën pritje disorëshe në Jarinjë dhe Merdar, ndërsa qytetarë shqiptarë që jetojnë në Kosovë udhëtuan drejt Luginës së Preshevës për të votuar.

Mandatet e projektuara të Koalicionit Shqiptar përbëjnë një rritje të përfaqësimit të tij, por konfirmimi përfundimtar mbetet i lidhur me rezultatet zyrtare dhe ndarjen ligjore të vendeve në parlament.

Nga tragjedia e Novi Sadit te një lëvizje që fitoi zgjedhjet

Rrënjët e ndryshimit politik të 25 tetorit 2026 gjenden në ngjarjet e 1 nëntorit 2024.

Atë ditë, streha prej betoni e stacionit hekurudhor të rinovuar në Novi Sad u shemb, duke shkaktuar vdekjen e 16 personave.

Tragjedia ngriti pyetje për cilësinë e punimeve, mënyrën e dhënies së kontratave, kontrollin institucional dhe përgjegjësinë e autoriteteve.

Studentët dhe organizatat qytetare kërkuan publikimin e dokumentacionit të projekteve, hetim të plotë dhe përgjegjësi për personat që mund të kishin kontribuar në kushtet që çuan në katastrofë.

Protestat fillimisht u përqendruan te llogaridhënia për tragjedinë. Me kalimin e muajve, ato u shtrinë në kërkesa më të gjera për luftimin e korrupsionit, pavarësinë e institucioneve, lirinë e mediave dhe respektimin e sundimit të ligjit.

Universitetet u shndërruan në qendra mobilizimi. Studentët organizuan bllokada, mbledhje, marshime dhe protesta në Beograd, Novi Sad, Nish dhe qytete të tjera.

Në demonstrata u përfshinë edhe pedagogë universitarë, mësues, fermerë, punëtorë, profesionistë dhe qytetarë që më parë nuk kishin qenë të angazhuar në mënyrë aktive në politikë.

Në janar 2025, presioni politik dhe shoqëror u shoqërua me dorëheqjen e kryeministrit Millosh Vuçeviq. Megjithatë, demonstratat vazhduan, pasi protestuesit vlerësuan se kërkesat e tyre për përgjegjësi institucionale nuk ishin përmbushur.

Gjatë vitit 2025 dhe pjesës më të madhe të vitit 2026, lëvizja studentore e ruajti aftësinë e mobilizimit, pavarësisht përplasjeve me policinë, kritikave nga përfaqësuesit e pushtetit dhe fushatave mediatike kundër organizatorëve.

Një nga tiparet e saj ishte mungesa e një udhëheqësi të vetëm formal.

Ndryshe nga partitë tradicionale, studentët u organizuan përmes strukturave universitare dhe vendimmarrjes kolektive. Kjo mënyrë organizimi u mundësoi të bashkonin qytetarë me bindje të ndryshme politike, të cilët kishin si emërues të përbashkët kërkesën për ndryshim të mënyrës së qeverisjes.

Më pas, lëvizja vendosi të mbështeste një listë zgjedhore me kandidatë nga shoqëria civile, universitetet dhe profesione të ndryshme.

Në këtë listë u përfshinë profesorë, juristë, ekonomistë, artistë, sportistë dhe përfaqësues të sektorëve të tjerë të shoqërisë.

Mes figurave të saj të njohura ishin Ilija Srdanoviq, kardiolog nga Novi Sadi dhe kandidati i parë i listës, profesori universitar Radomir Saiçiq, ish-guvernatori i Bankës Kombëtare të Serbisë Dejan Shoshkiq, aktori Tihomir Staniq dhe ish-basketbollisti i njohur Dejan Bodiroga.

Fushata studentore u mbështet te aktivitetet në terren, takimet me qytetarët dhe angazhimi vullnetar.

Politologu Nikola Parun, duke folur për televizionin Insajder, vlerësoi se fushata derë më derë kishte qenë një nga elementet që e dallonin Listën Studentore nga opozita tradicionale.

Sipas tij, lëvizja kishte një numër të madh aktivistësh të gatshëm të investonin kohën, energjinë dhe mjetet e tyre për një kauzë në të cilën besonin.

Sociologu Dalibor Petroviq e interpretoi pjesëmarrjen e lartë zgjedhore si kulmim të një procesi dyvjeçar, gjatë të cilit qytetarë që më parë kishin hequr dorë nga votimi filluan të besonin se pjesëmarrja e tyre mund të sillte ndryshim.

Profesori Milan Jovanoviq vlerësoi se mënyra e qeverisjes së viteve të fundit kishte dobësuar debatin institucional dhe opozitën tradicionale, duke krijuar një pakënaqësi që lëvizja studentore arriti ta mobilizonte.

Këto vlerësime përfaqësojnë interpretimet e analistëve për rezultatin dhe nuk zëvendësojnë të dhënat zgjedhore.

Dorëheqja e Vuçiqit dhe zgjedhjet e parakohshme

Aleksandar Vuçiq ishte bërë një nga figurat qendrore të politikës serbe pas ardhjes së Partisë Përparimtare Serbe në pushtet në vitin 2012.

Ai shërbeu si zëvendëskryeministër, u bë kryeministër në vitin 2014 dhe mori detyrën e presidentit në vitin 2017. Në vitin 2022 fitoi mandatin e dytë presidencial.

Gjatë kësaj periudhe, SNS-ja ndërtoi një rrjet të gjerë ndikimi politik në nivel qendror dhe vendor.

Mbështetësit e Vuçiqit i atribuojnë qeverisjes së tij ndërtimin e autostradave, zhvillimin e infrastrukturës, tërheqjen e investimeve dhe rritjen ekonomike. Kundërshtarët dhe organizatat e shoqërisë civile e kanë kritikuar për përqendrimin e pushtetit, presionin mbi mediat dhe institucionet, si dhe për dyshimet për korrupsion dhe parregullsi zgjedhore.

Më 9 shtator 2026, Vuçiqi, ende në detyrën e presidentit, nënshkroi dekretin për shpërndarjen e parlamentit dhe vendimin për mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare më 25 tetor.

Vendimi u mor pas propozimit të arsyetuar të qeverisë, të datës 7 shtator.

Më 27 shtator 2026, Vuçiqi dha dorëheqjen nga posti i presidentit, përpara përfundimit të mandatit të tij të dytë, duke hapur rrugën që të drejtonte listën e SNS-së si kandidat për kryeministër.

Pas dorëheqjes së tij, kryetarja e Kuvendit, Ana Bërnabiq, mori përkohësisht ushtrimin e funksionit presidencial, ndërsa Serbia u përball edhe me nevojën për organizimin e zgjedhjeve të reja presidenciale.

Kjo kronologji është e rëndësishme për të shmangur një paqartësi të shfaqur në raportimet ndërkombëtare: Në natën e zgjedhjeve të 25 tetorit, Vuçiqi ishte ish-president dhe kandidat për kryeministër, jo president në detyrë.

Fjalimi i humbjes: Urime për fituesit, akuza ndaj kundërshtarëve

Pranimi i humbjes nga Vuçiqi ishte një nga momentet vendimtare të natës zgjedhore.

Në selinë e SNS-së, ku ndodheshin drejtues dhe aleatë politikë, ai pranoi epërsinë e Listës Studentore, megjithëse gjatë fjalimit vazhdoi ta kritikonte lëvizjen që e kishte mposhtur.

Vuçiqi i quajti studentët pjesëmarrës në bllokada dhe përsëriti pretendimet e tij se kundërshtarët e pushtetit kishin përfituar nga mbështetja e disa shteteve evropiane dhe e strukturave që ai i përshkroi si “shteti i thellë amerikan”, kundërshtar i presidentit amerikan Donald Trump.

Ai nuk paraqiti gjatë atij fjalimi prova që do të vërtetonin ndërhyrjen e pretenduar të këtyre aktorëve në rezultatin zgjedhor.

Vuçiqi këmbënguli gjithashtu se nuk do të largohej nga vendi.

Duke iu përgjigjur deklaratave të kundërshtarëve se mund të arratisej pas humbjes, ai tha se nuk kishte ndërmend t’i bënte gati valixhet apo të fshihej.

Ai deklaroi se koalicioni i tij kishte marrë mbështetje të konsiderueshme nga votuesit serbë në rajon, përfshirë Republikën Srpska, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe serbët që kishin votuar nga Kosova.

Këto ishin pretendime të Vuçiqit për shpërndarjen gjeografike të votave dhe nuk përbënin rezultat të përgjithshëm për këto vende.

Ai paralajmëroi se SNS-ja do të vazhdonte aktivitetin politik në opozitë.

“Do të luftojmë dhe do të tregojmë se çfarë do të thotë të jesh në opozitë”, deklaroi ai, duke theksuar se struktura e partisë mbetej e fortë dhe e bashkuar.

Në selinë zgjedhore ndodheshin edhe figura politike nga rajoni, mes tyre Milorad Dodik, ish-president i Republikës Srpska, Nenad Stevandiq, kryetari i parlamentit të këtij entiteti, dhe Milan Knezheviq nga Mali i Zi.

Raportimet e BBC-së përshkruan një atmosferë të pazakontë në selinë e SNS-së: Ndërsa Vuçiqi pranonte humbjen, nga rrugët përreth dëgjoheshin boritë e automjeteve dhe festimet e mbështetësve studentorë.

Pas fjalimit, drejtues të SNS-së vazhduan tubimin me këngë, ndërsa Vuçiqi nuk u kthye më në sallën e konferencave.

Studentët: “Sonte festojmë fitoren, nesër ndërtojmë të ardhmen”

Në selinë e Listës Studentore, deklarata e Vuçiqit u prit me brohoritje, duartrokitje dhe lot gëzimi.

Ilija Srdanoviq, kandidati i parë në listë, deklaroi se rezultati ishte fitore e qytetarëve që kishin mbështetur lëvizjen.

“Serbia fitoi, ashtu siç kishim premtuar”, tha ai, duke shtuar se nga dita pas zgjedhjeve duhej të fillonte zbatimi i planit të studentëve.

Radomir Saiçiq, një tjetër kandidat i listës dhe profesor i kimisë në Universitetin e Beogradit, e cilësoi rezultatin fitore të shpresës dhe besimit se Serbia mund të ndryshojë.

“Sonte festojmë fitoren, nesër ndërtojmë të ardhmen. Rroftë Serbia!”, deklaroi Saiçiq.

Ai u kërkoi qytetarëve të shmangnin provokimet dhe konfliktet, duke theksuar se madhësia e fitores sillte edhe përgjegjësi.

“Një fitore e madhe sjell me vete edhe përgjegjësi të madhe. Prandaj sonte u bëjmë thirrje të gjithë qytetarëve ta festojnë fitoren në mënyrë paqësore, me dinjitet dhe krenari”, deklaroi ai.

Saiçiq tha se përgjigjja ndaj provokimeve duhej të ishte dinjiteti, ndaj fyerjeve qetësia dhe ndaj përpjekjeve për përçarje solidariteti më i fortë.

Ai paralajmëroi se puna më e vështirë fillonte pas festimeve: Ndërtimi i një shteti ku ligji zbatohet njësoj për të gjithë, e vërteta nuk ndëshkohet, dijes i jepet rëndësi dhe të rinjtë shohin të ardhmen e tyre.

“Nuk do ta harrojmë se pushteti nuk është privilegj, por përgjegjësi ndaj popullit”, tha ai.

Këto deklarata treguan se drejtuesit e listës synonin ta paraqisnin rezultatin jo vetëm si fitore elektorale, por edhe si fillim të një programi reformash institucionale.

Parregullsitë zgjedhore: Raportime për dhunë, blerje votash dhe pengim të vëzhguesve

Pavarësisht pjesëmarrjes së lartë, zgjedhjet e 25 tetorit u shoqëruan me raportime të shumta për parregullsi dhe incidente.

Qendra për Zgjedhje të Lira dhe Demokraci (CeSID) njoftoi se gjatë ditës kishte marrë më shumë se 300 raportime për parregullsi të mundshme.

Ndër problemet më të shpeshta përmendeshin fotografimi i fletëvotimeve, përdorimi i telefonave në kabinat e votimit, votimi familjar ose në grup, vështirësitë në identifikimin e zgjedhësve dhe problemet gjatë votimit jashtë vendvotimeve.

Organizata CRTA raportoi gjithashtu raste presioni ndaj zgjedhësve, cenim të fshehtësisë së votës dhe pengim të punës së anëtarëve të këshillave zgjedhorë.

Sipas drejtorit programor të CRTA-s, Rasha Nedeljkov, vëzhguesit kishin evidentuar fotografim të fletëvotimeve në rreth gjysmën e vendvotimeve të monitoruara dhe përdorim jo të rregullt të mjeteve për kontrollin e votimit në një pjesë tjetër të tyre.

Ai raportoi edhe raste votimi pa dokumente të vlefshme identifikimi, votim në emër të personave të tjerë dhe përpjekje për të ndikuar drejtpërdrejt në zgjedhjen e votuesve.

Këto janë konstatime dhe raportime të organizatave vëzhguese. Ato nuk nënkuptojnë automatikisht se çdo incident ka ndikuar në rezultatin e zgjedhjeve ose se çdo dyshim përbën shkelje penale të provuar.

Sulmi ndaj të rinjve në Pançevë

Një nga incidentet më serioze të raportuara ndodhi pranë një vendvotimi në Shkollën Bujqësore të Pançevës.

Sipas raportimeve të mediave serbe dhe pamjeve të shpërndara në rrjetet sociale, një grup burrash të maskuar sulmoi disa të rinj që ndodheshin pranë vendvotimit.

Pamjet tregonin të paktën një person me fytyrë të përgjakur, ndërsa policia ndërhyri në vendngjarje.

Raportime të tjera përmendën se një grup burrash ishte grumbulluar më pas në një lokal në Kaçarevë, pranë Pançevës. Identiteti dhe përgjegjësia e personave të përfshirë nuk ishin përcaktuar përfundimisht në raportimet fillestare.

Sulme ndaj gazetarëve dhe vëzhguesve

Në fshatin Pavlovac, pranë Vranjës, u raportua një sulm ndaj dy gazetarëve që po hetonin dyshime për blerje votash.

Sipas informacionit të publikuar nga prokuroria, dy persona, të identifikuar me inicialet I. K., 57 vjeç, dhe D. A., 28 vjeç, u ndaluan nën dyshimin se kishin sulmuar gazetarin Mihajlo Stojkoviq dhe gazetaren Jelena Stojkoviq.

Të dy gazetarët morën ndihmë mjekësore, ndërsa raportimet përmendën lëndime të lehta trupore.

Prokuroria njoftoi masa ndalimi deri në 48 orë dhe procedimin e mëtejshëm të të dyshuarve. Përgjegjësia e tyre penale mbetet çështje e procedurës përkatëse gjyqësore.

Në Beograd u raportua edhe një sulm ndaj një vëzhguesi zgjedhor dhe kolegut të tij, të cilët pretenduan se ishin goditur me shufra dhe kërcënuar me armë.

Në Nish, sipas dëshmive të cituara nga N1, një grup burrash sulmoi motoçiklistë që mbështesnin studentët.

Në Kragujevc u raportuan dyshime për lista paralele zgjedhësish, ndërsa në Deronje, pranë Somborit, autoritetet u njoftuan për dokumente dhe pajisje elektronike që dyshohej se lidheshin me aktivitetin zgjedhor.

Ndërprerje votimi në Leskoc dhe Doljevac

Në Leskoc, votimi në një vendvotim u ndërpre pas një incidenti ndërmjet përfaqësuesve të listave zgjedhore.

Sipas raportimeve, një anëtar i këshillit zgjedhor theu kutinë e votimit dhe u përfshi në përplasje me persona të tjerë. Policia ndërhyri dhe u raportuan ndalime.

Komisioni lokal zgjedhor vendosi ta zgjaste votimin në atë vendvotim deri në orën 23:00, për të kompensuar ndërprerjen.

Në Doljevac, Komisioni Republikan i Zgjedhjeve konfirmoi ndërprerjen e votimit në vendvotimin numër 25 pas një incidenti.

Gjatë ditës u raportuan edhe probleme teknike në disa vendvotime, përfshirë vonesa në hapje, mungesë dokumentacioni zgjedhor dhe vështirësi në funksionimin e pajisjeve të kontrollit.

Reagimi i Bashkimit Evropian dhe autoriteteve serbe

Shefi i Delegacionit të Bashkimit Evropian në Serbi, Andreas von Beckerath, shprehu shqetësim të thellë për incidentet e dhunshme të raportuara në disa vendvotime.

Ai kërkoi që të gjithë qytetarët të kishin mundësi ta ushtronin të drejtën e votës në një mjedis të sigurt dhe paqësor, ndërsa u bëri thirrje institucioneve kompetente të garantonin sigurinë e pjesëmarrësve në proces.

Nga ana tjetër, kryetari i Komisionit Republikan të Zgjedhjeve, Vladimir Dimitrijeviq, deklaroi gjatë ditës se procesi po zhvillohej përgjithësisht në mënyrë të rregullt dhe se shumica e problemeve po zgjidheshin nga këshillat zgjedhorë ose organet kompetente.

Vlerësimi përfundimtar ndërkombëtar i procesit nuk ishte publikuar ende në kohën e përgatitjes së këtij raportimi. Misioni i përbashkët ndërkombëtar, i drejtuar nga Zyra e OSBE-së për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR), kishte paralajmëruar publikimin e gjetjeve paraprake më 26 tetor, në orën 15:00, sipas kohës së Beogradit.

Në vëzhgim morën pjesë përfaqësues të ODIHR-it dhe të institucioneve parlamentare ndërkombëtare, përfshirë Asamblenë Parlamentare të OSBE-së, Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës dhe Parlamentin Evropian.

Beogradi feston: Nga Slavija te Sheshi i Republikës

Pranimi i humbjes nga Vuçiqi u pasua nga festime masive në kryeqytetin serb.

Dhjetëra mijëra qytetarë dolën në rrugët kryesore, duke valëvitur flamuj, ndezur flakadanë dhe brohoritur parulla kundër pushtetit të deriatëhershëm.

Në Sheshin e Republikës, qytetarët u mblodhën për të festuar rezultatin dhe më pas u nisën në një marshim drejt Sheshit Slavija.

Në Terazije u vallëzua vallja tradicionale serbe kolo, ndërsa në kryqëzimin e njohur si Londra, pranë rrugëve “Kneza Millosha” dhe “Kralja Milana”, njerëzit u përqafuan, qanë dhe brohoritën “Fitore”.

Tingujt e borive të automjeteve u përhapën në qendër të qytetit. Shoferë të shumtë përshëndesnin turmat, ndërsa qarkullimi në rrugët kryesore u ndërpre përkohësisht.

Festime të ngjashme u raportuan në Novi Sad dhe Nish.

Në Novi Sad, qytetin ku kishte filluar vala e protestave pas tragjedisë së nëntorit 2024, mijëra qytetarë dolën në qendër.

Në Nish, mbështetësit e Listës Studentore u nisën nga selia zgjedhore drejt qendrës së qytetit, ndërsa festimet u shoqëruan me vuvuzela, fishkëllima, këngë dhe fishekzjarrë.

Reuters, BBC, The New York Times dhe media të tjera ndërkombëtare dokumentuan atmosferën e festimeve dhe reagimet e qytetarëve.

“Për herë të parë në jetën time si i rritur po shoh një ndryshim pushteti”, deklaroi për The New York Times studenti 24-vjeçar i inxhinierisë Millosh Millutinoviq.

Ai shprehu shpresën se pas shumë vjetësh nën të njëjtën udhëheqje do të mund të jetonte në një vend më të lirë.

BBC raportoi edhe dëshminë e një të riu që tha se, pas vitesh mendimesh për t’u larguar nga Serbia, dëshironte të ndërtonte të ardhmen e familjes së tij në vend.

Për shumë mbështetës të Listës Studentore, rezultati kishte një kuptim personal që shkonte përtej ndryshimit të qeverisë.

Tensionet në “Qacilend”: Tërheqja e policisë, dëmtimi i kampit dhe zjarret

Përveç festimeve, nata zgjedhore u shoqërua edhe me incidente në qendër të Beogradit.

Pika më e ndjeshme ishte Parku i Pionierëve, pranë ndërtesës së Presidencës, ku prej muajsh ishte ngritur një kamp tendash i mbështetësve të pushtetit, i njohur publikisht si “Qacilend”.

Kampi ishte vendosur gjatë protestave studentore dhe ishte shndërruar në një simbol të përplasjes politike ndërmjet përkrahësve të Vuçiqit dhe kundërshtarëve të tij.

Gjatë ditës së zgjedhjeve, në qendër të Beogradit ishin vendosur forca të shumta policore, përfshirë pjesëtarë të Xhandarmërisë dhe automjete të blinduara.

Përqendrimi më i madh i forcave të sigurisë u raportua pranë Parkut të Pionierëve, ndërtesave shtetërore dhe selisë së Komisionit Republikan të Zgjedhjeve.

Studentët u kishin bërë thirrje qytetarëve të shmangnin zonat me prani të shtuar policore dhe grupimet e personave të pauniformuar, duke kërkuar qetësi dhe përmbajtje.

Pas deklaratës së Vuçiqit për humbjen, nga zona e parkut u raportua largimi i grupeve të burrave të veshur me të zeza.

Më pas, mbështetës të Listës Studentore hynë në kampin e tendave.

Sipas Insajder, BBC, N1 dhe mediave të tjera, disa persona filluan të hiqnin gardhet, të shqyenin tendat dhe të dëmtonin karriget e sendet e tjera që ndodheshin në hapësirë.

Gjatë natës u raportuan zjarre në park. Sipas raportimeve të publikuara nga mediat serbe, flakët përfshinë tenda dhe automjete.

Në të njëjtën kohë nisi edhe tërheqja e forcave policore nga zona.

Sipas raportimit të N1 Serbia, të përcjellë nga Jutarnji list, një kolonë automjetesh policore u përpoq të largohej nga qendra e qytetit, por u gjend mes turmave.

Disa persona goditën autobusët dhe automjetet e Xhandarmërisë me gurë e sende të tjera. Në të paktën një automjet u raportuan xhama të thyer.

Në pamjet e shpërndara në rrjetet sociale shihej edhe një person që godiste me shufër metalike pjesëtarët e Xhandarmërisë të vendosur në një automjet, ndërsa policët përpiqeshin të mbroheshin me mburoja.

Sipas N1, policët nuk iu përgjigjën sulmeve me forcë, ndërsa disa qytetarë u përpoqën t’i ndalonin personat që po sulmonin automjetet.

Policët që largoheshin në këmbë u përballën kryesisht me fishkëllima dhe thirrje.

Këto incidente duhet të dallohen nga festimet e shumta paqësore që u zhvilluan njëkohësisht në Beograd dhe qytete të tjera.

Ato ndodhën pavarësisht thirrjeve publike të Listës Studentore për shmangien e dhunës dhe provokimeve.

Përgjegjësia individuale për dëmtimet, zjarret dhe sulmet ndaj policisë mbetet çështje që kërkon hetim dhe dokumentim nga institucionet kompetente.

Reagimet ndërkombëtare: Bashkimi Evropian ofron mbështetje për reformat

Fitorja e projektuar e Listës Studentore dhe pranimi i humbjes nga Vuçiqi shkaktuan reagime të shumta në Evropë dhe në rajon.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, përgëzoi Listën Studentore dhe theksoi se institucionet evropiane janë të gatshme të mbështesin reformat në fushat e sundimit të ligjit, lirisë së mediave, luftës kundër korrupsionit dhe forcimit të institucioneve demokratike.

Komisionerja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, e përshëndeti pjesëmarrjen e lartë në zgjedhje dhe deklaroi se Serbia mund të hapte një kapitull të ri në marrëdhëniet me Bashkimin Evropian.

Ajo theksoi se dyert e BE-së mbeten të hapura dhe se Brukseli është i gatshëm të bashkëpunojë me udhëheqjen e ardhshme të Serbisë.

Sekretari i Përgjithshëm i Këshillit të Evropës, Alain Berset, përshëndeti pranimin e rezultatit nga Vuçiqi dhe shprehu mbështetje për një kalim paqësor e demokratik të pushtetit.

Ai theksoi se Këshilli i Evropës është i gatshëm të bashkëpunojë me institucionet e zgjedhura për forcimin e të drejtave të njeriut, demokracisë dhe sundimit të ligjit.

Ish-ambasadori amerikan në Beograd, Christopher Hill, deklaroi për BBC-në se ndryshimi i pushtetit pas një periudhe të gjatë qeverisjeje nga e njëjta forcë politike ishte tregues i aftësisë së sistemit demokratik për të realizuar alternimin.

Hill shprehu shpresën se marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Shteteve të Bashkuara do të vazhdonin të zhvilloheshin dhe se vendi do të ruante orientimin drejt bashkëpunimit me Perëndimin.

Reagimet nga vendet fqinje

Kryeministri i Hungarisë, Péter Magyar, njoftoi se kishte zhvilluar një bisedë telefonike me përfaqësues të Listës Studentore, të cilëve u kishte uruar fitoren.

Magyar, i cili kishte mposhtur Viktor Orbánin në zgjedhjet hungareze gjashtë muaj më parë, deklaroi se përfaqësuesit studentorë i kishin thënë se suksesi i lëvizjes së tij në Hungari u kishte dhënë kurajë gjatë përpjekjeve politike në Serbi.

Krahasimi ndërmjet dy vendeve u bë pjesë e raportimeve ndërkombëtare, pasi Vuçiqi dhe Orbáni kishin qenë aleatë të ngushtë politikë.

Kryeministri i Malit të Zi, Milojko Spajiq, përgëzoi Listën Studentore dhe shprehu shpresën se marrëdhëniet mes Beogradit dhe Podgoricës do të hynin në një periudhë të re bashkëpunimi.

Presidenti malazez, Jakov Millatoviq, përshëndeti gjithashtu rezultatin dhe theksoi rëndësinë e dialogut dhe të së ardhmes evropiane të dy vendeve.

Milorad Dodik, ish-president i Republikës Srpska dhe aleat shumëvjeçar i Vuçiqit, përgëzoi Listën Studentore, ndërsa falënderoi udhëheqësin e deriatëhershëm serb për bashkëpunimin dhe mbështetjen që i kishte dhënë Republikës Srpska.

Nga Kroacia, rezultati u komentua nga politikanë dhe përfaqësues të partive të ndryshme, të cilët shprehën pritshmëri për ndryshime në marrëdhëniet rajonale.

Megjithatë, urimet ndërkombëtare dhe gatishmëria për bashkëpunim nuk përcaktojnë ende drejtimin e politikës së jashtme të qeverisë së ardhshme. Ky drejtim do të varet nga programi i saj dhe vendimet që do të marrë pas formimit.

Kosova: Ndryshimi i pushtetit nuk nënkupton domosdoshmërisht ndryshim të politikës së Beogradit

Një nga çështjet më të ndjeshme të periudhës paszgjedhore është qëndrimi i Listës Studentore ndaj Kosovës.

Megjithëse studentët kundërshtuan qeverisjen e Vuçiqit, kjo nuk do të thotë se ata mbështesin pavarësinë e Kosovës ose se synojnë të ndryshojnë qëndrimin tradicional të shtetit serb ndaj saj.

Në një memorandum të publikuar më 17 maj 2026, të cilit i është referuar gazeta KOHA, lëvizja studentore e cilësoi Kosovën pjesë të patjetërsueshme të Serbisë dhe e lidhi këtë qëndrim me identitetin historik e kulturor serb.

Sipas të njëjtit raportim, studentët kërkuan njëkohësisht bashkëpunim me organizatat ndërkombëtare për arritjen e një zgjidhjeje që garanton paqe, siguri dhe mbrojtjen e të drejtave të banorëve.

Ky qëndrim është politikisht i rëndësishëm, sepse tregon se kundërshtimi i autoritarizmit dhe kërkesat për reforma të brendshme nuk shoqërohen domosdoshmërisht me një ndryshim të qëndrimit ndaj statusit të Kosovës.

Edhe The New York Times vuri në dukje se mes partisë së Vuçiqit dhe fituesve të zgjedhjeve kishte pak dallime në disa çështje të diskutueshme, përfshirë Kosovën dhe marrëdhëniet me Rusinë e Bashkimin Evropian.

Kosova e shpalli pavarësinë më 17 shkurt 2008. Serbia nuk e njeh këtë pavarësi, ndërsa marrëdhëniet ndërmjet dy vendeve vazhdojnë të jenë objekt i dialogut të ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian.

Nga ana tjetër, vetë lista e mbështetur nga studentët ka përfshirë persona me bindje të ndryshme politike, çka e bën të nevojshme të dallohet një dokument programor i lëvizjes nga qëndrimet individuale të kandidatëve dhe nga vendimet që mund të marrë një qeveri e ardhshme.

Në kohën e këtij raportimi, nuk kishte një vendim të ri institucional që të ndryshonte politikën zyrtare të Serbisë ndaj Kosovës.

Për Kosovën, zhvillimet do të vlerësohen kryesisht në bazë të qëndrimeve konkrete të qeverisë së ardhshme ndaj dialogut, marrëveshjeve ekzistuese, të drejtave të komuniteteve dhe marrëdhënieve me institucionet e Kosovës.

Rusia, Kina dhe Bashkimi Evropian: Vështirësia e përcaktimit të një orientimi të ri

Për vite me radhë, Serbia ka ndjekur një politikë të jashtme që synon të ruajë marrëdhëniet ekonomike dhe politike me Bashkimin Evropian, ndërsa njëkohësisht mban lidhje të ngushta me Rusinë dhe Kinën.

Bashkimi Evropian është partneri kryesor tregtar dhe ekonomik i Serbisë, por procesi i anëtarësimit të vendit ka mbetur i ngadalshëm.

Në të njëjtën kohë, Beogradi ka refuzuar të harmonizohet plotësisht me sanksionet evropiane kundër Rusisë.

Sipas raportimeve të publikuara për programin e Listës Studentore, kjo lëvizje ka kundërshtuar vendosjen e sanksioneve kundër Moskës dhe ka mbështetur ruajtjen e marrëdhënieve tradicionale me Rusinë.

Megjithatë, në dokumentet programore të cituara nga mediat ndërkombëtare, studentët kanë përmendur gjithashtu respektimin e integritetit territorial të shteteve të tjera, përfshirë Ukrainën, dhe mbështetjen për përfundimin e konflikteve ushtarake.

Ky kombinim qëndrimesh pasqyron një nga sfidat e ardhshme diplomatike të Beogradit: Si të ndërtojë marrëdhënie më të ngushta me Bashkimin Evropian, duke ruajtur njëkohësisht lidhjet tradicionale me Rusinë.

Lista “Serbia Evropiane”, e cila kishte zhvilluar fushatë për përshpejtimin e integrimit në BE dhe një orientim më të qartë perëndimor, sipas projeksioneve nuk arriti të kalonte pragun zgjedhor prej 3 për qind.

Për këtë arsye, shumica parlamentare e Listës Studentore nuk mund të interpretohet automatikisht si mbështetje elektorale për një ndryshim rrënjësor të politikës së jashtme.

Orientimi i ardhshëm do të përcaktohet nga programi qeverisës, përbërja e kabinetit, marrëdhëniet me institucionet evropiane dhe vendimet konkrete për sanksionet, sigurinë dhe bashkëpunimin rajonal.

Ivica Daçiq dhe opozita tradicionale: Një tjetër pasojë e votimit

Rezultati i zgjedhjeve nuk goditi vetëm SNS-në e Vuçiqit.

Sipas projeksioneve, edhe Partia Socialiste e Serbisë (SPS), e udhëhequr nga Ivica Daçiq, nuk arriti të kalonte pragun zgjedhor prej 3 për qind.

Kjo do të përbënte një zhvillim të rëndësishëm në historinë e partisë, e cila ka qenë pjesë e jetës parlamentare serbe që nga fillimi i viteve 1990 dhe ka luajtur rol në shumë koalicione qeverisëse.

Daçiq pranoi se atmosfera e zgjedhjeve ishte shndërruar në një përballje të drejtpërdrejtë ndërmjet Listës Studentore dhe listës së Vuçiqit.

Ai deklaroi se partia e tij kishte marrë më shumë se 100 mijë vota, por pranoi se rezultati ishte i pafavorshëm.

“Kjo nuk është beteja e parë që kemi humbur, por lufta vazhdon”, deklaroi Daçiq, duke paralajmëruar se partia do të analizonte rezultatin në kongresin e saj.

Shumë prej partive të tjera tradicionale opozitare nuk arritën të fitonin përfaqësim parlamentar. Një pjesë e tyre kishin mbështetur Listën Studentore, ndërsa të tjera kishin garuar më vete.

Kjo tregon se votimi i 25 tetorit nuk solli vetëm humbjen e shumicës së deriatëhershme qeverisëse, por edhe një riorganizim të mundshëm të sistemit partiak serb.

Pas 14 vjetësh dominimi: Krahasimi me Millosheviqin dhe Orbánin

Zhvillimet e 25 tetorit sollën krahasime me dy momente të rëndësishme të historisë politike të rajonit.

I pari lidhet me vitin 2000, kur Sllobodan Millosheviqi u detyrua të pranonte humbjen pas protestave masive dhe krizës politike që pasoi zgjedhjet e kontestuara.

I dyti lidhet me Hungarinë, ku Viktor Orbáni humbi pushtetin në zgjedhjet e prillit 2026.

Vuçiqi kishte qenë aleat i ngushtë i Orbánit, ndërsa të dy udhëheqësit ishin kritikuar nga kundërshtarët e tyre për përqendrimin e pushtetit dhe kontrollin mbi pjesë të rëndësishme të sistemit politik dhe mediatik.

The New York Times e krahasoi pranimin e shpejtë të humbjes nga Vuçiqi me mënyrën se si Orbáni kishte pranuar rezultatin zgjedhor në Hungari.

Ndërkohë, ish-diplomati malazez Ratko Knezheviq e interpretoi rezultatin në Serbi si një goditje shumë më të gjerë ndaj sistemit politik të ndërtuar që nga periudha e Millosheviqit.

“Ajo që ndodhi sonte në Serbi nuk është humbja zgjedhore e një qeverie, por një goditje tektonike ndaj rendit politik të vendosur në vitin 1987”, deklaroi Knezheviq.

Ai iu referua vitit kur Millosheviqi, gjatë një vizite në Kosovë, u zotua t’i mbronte serbët dhe filloi të forconte pozicionin e tij si udhëheqës nacionalist.

Sipas Knezheviqit, Vuçiqi kishte trashëguar dhe zhvilluar më tej disa prej mënyrave të ushtrimit të pushtetit të ish-mentorit të tij.

Këto krahasime janë interpretime historike dhe politike. Rrethanat institucionale, ndërkombëtare dhe shoqërore të Serbisë së vitit 2026 nuk janë identike me ato të vitit 2000.

Sfidat e Listës Studentore: Formimi i qeverisë dhe kontrolli mbi institucionet

Megjithëse Lista Studentore ka fituar shumicën absolute sipas projeksioneve, formimi i një qeverie nuk do të thotë se të gjitha sfidat politike dhe institucionale janë zgjidhur.

Politologu Davor Gjenero, në një analizë për portalin kroat Dnevno.hr, paralajmëroi se një nga vështirësitë kryesore do të jetë marrja e përgjegjësisë mbi institucionet shtetërore, pas shumë vjetësh dominimi politik të SNS-së.

Sipas tij, kontrolli i shumicës parlamentare nuk nënkupton domosdoshmërisht kontroll efektiv mbi të gjitha strukturat administrative dhe publike.

Gjenero theksoi se administrata, ndërmarrjet shtetërore, strukturat vendore dhe institucionet e tjera nuk ndryshojnë automatikisht me ndryshimin e qeverisë.

Ai paralajmëroi gjithashtu për mundësinë e dallimeve të brendshme ndërmjet pjesëtarëve të Listës Studentore.

Lëvizja i bashkoi kandidatët rreth kërkesave për llogaridhënie, luftë kundër korrupsionit dhe ndryshim të pushtetit. Mirëpo, pas zgjedhjeve, ajo do të duhet të marrë vendime për buxhetin, ekonominë, investimet, politikën sociale, marrëdhëniet ndërkombëtare dhe shumë çështje të tjera që mund të nxjerrin në pah dallimet ndërmjet pjesëtarëve të saj.

“Problemi i tyre është se nuk janë të konsoliduar politikisht. Pyetja e madhe është se çfarë do të ndodhë brenda lëvizjes, për sa kohë do të jenë në gjendje të arrijnë kompromise për vendimet kryesore dhe kur mund të fillojnë përçarjet serioze politike”, vlerësoi Gjenero.

Edhe komentatori kroat Goran Vojković, në një analizë për Index.hr, e identifikoi reformimin e institucioneve si një nga sfidat themelore të periudhës së ardhshme.

Ai argumentoi se zëvendësimi i njerëzve të lidhur me pushtetin e mëparshëm me persona të lidhur me pushtetin e ri nuk do të përbënte, në vetvete, ndryshim të modelit të qeverisjes.

Kjo çështje prek drejtpërdrejt objektivat që Lista Studentore ka paraqitur gjatë protestave: Pavarësinë e institucioneve, përgjegjësinë e zyrtarëve dhe trajtimin e barabartë të qytetarëve përpara ligjit.

Hetimet për korrupsionin dhe tragjedinë e Novi Sadit

Një tjetër çështje që pritet të jetë në qendër të debatit është trajtimi i rasteve të dyshuara të korrupsionit dhe i përgjegjësive për tragjedinë e Novi Sadit.

Studentët dhe protestuesit kanë kërkuar vazhdimisht llogaridhënie për kontratat publike, projektet infrastrukturore dhe funksionimin e institucioneve.

Analistë dhe komentatorë politikë kanë ngritur mundësinë që ndryshimi i qeverisë të pasohet nga hetime të reja ose rishikime të procedurave të mëparshme.

Në një koment për Jutarnji list, gazetari Vlado Vurušić ngriti pyetje për shpenzimet e projekteve të mëdha publike, përfshirë ato të lidhura me EXPO-n.

Megjithatë, pretendimet për shpenzime të paligjshme, abuzime apo përgjegjësi penale të zyrtarëve të caktuar nuk mund të trajtohen si të provuara vetëm mbi bazën e komenteve politike.

Veçanërisht, shifra prej më shumë se 20 miliardë eurosh, e përmendur në komentet për EXPO-n, kërkon ndarje ndërmjet kostos së vetë ekspozitës dhe investimeve infrastrukturore ose programeve më të gjera shtetërore.

Çdo hetim i mundshëm duhet të zhvillohet nga institucionet kompetente, mbi bazën e provave dhe me respektimin e prezumimit të pafajësisë.

Për qeverinë e ardhshme, sfida nuk do të jetë vetëm verifikimi i veprimeve të pushtetit të mëparshëm, por edhe sigurimi që institucionet të veprojnë në mënyrë të pavarur dhe jo sipas interesave politike të shumicës së re.

Gjendja më 26 tetor: Fitore e pranuar, por procesi zgjedhor ende nuk ka përfunduar

Në orët e para të 26 tetorit, situata politike në Serbi karakterizohej nga tri zhvillime kryesore: Pranimi i humbjes nga Aleksandar Vuçiqi, epërsia e qartë e Listës Studentore në projeksionet zgjedhore dhe vazhdimi i përpunimit të rezultateve zyrtare.

Në publikimet fillestare të Komisionit Republikan të Zgjedhjeve kishte pasur dallime të mëdha krahasuar me projeksionet. Për shembull, nga 203 vendvotimet e para të përpunuara, RIK-u raportoi 54,69 për qind për “Serbinë e Bashkuar” dhe 36,04 për qind për Listën Studentore.

Megjithatë, këto të dhëna mbulonin vetëm një pjesë shumë të vogël të vendvotimeve dhe nuk përbënin një kampion përfaqësues kombëtar.

Sipas një raportimi të mëvonshëm për të dhënat e RIK-ut në orën 01:10 të 26 tetorit, pas përpunimit të 4.838 nga 8.392 vendvotime, ose 57,65 për qind e tyre, Lista Studentore kishte 48,52 për qind të votave të numëruara, ndërsa “Serbia e Bashkuar” 43,26 për qind.

Këto përqindje u referohen vetëm votave të numëruara në atë fazë dhe jo rezultatit përfundimtar kombëtar. Numërimi i vendvotimeve nuk është i njëjtë me përqindjen e të gjitha votave të përpunuara.

Ndërkohë, CeSID dhe Ipsos, duke përdorur kampionin e tyre statistikor, projektuan 52,9 për qind të votave për Listën Studentore dhe 38,8 për qind për koalicionin e Vuçiqit.

Për shpërndarjen përfundimtare të mandateve, disa raportime ndërkombëtare përmendën 141 vende për Listën Studentore, ndërsa projeksioni i publikuar nga Index.hr jepte 140. Përderisa rezultati nuk është certifikuar, këto dallime nuk duhet të paraqiten si të zgjidhura.

Në të njëjtën mënyrë, dy mandatet e Koalicionit Shqiptar mbeten të projektuara deri në konfirmimin zyrtar.

Para Serbisë qëndron tani procesi i përfundimit të numërimit, shqyrtimit të ankesave të mundshme zgjedhore, konstituimit të parlamentit dhe formimit të qeverisë.

Përveç kësaj, pas dorëheqjes së Vuçiqit nga Presidenca më 27 shtator, vendi duhet të zhvillojë edhe procesin për zgjedhjen e presidentit të ri, sipas afateve kushtetuese dhe ligjore.

Raporti paraprak i vëzhguesve ndërkombëtarë për zgjedhjet, i paralajmëruar për pasditen e 26 tetorit, do të jetë një tjetër element i rëndësishëm për vlerësimin e cilësisë së procesit.

Për Listën Studentore, periudha e ardhshme do të tregojë nëse një lëvizje e ndërtuar mbi protestat dhe kërkesën për ndryshim do të arrijë të shndërrohet në një forcë të qëndrueshme qeverisëse.

Për SNS-në dhe Aleksandar Vuçiqin, rezultati shënon kalimin e mundshëm nga qeverisja në opozitë, pas 14 vjetësh dominimi në politikën serbe.

Për shqiptarët e Luginës së Preshevës, zgjedhjet kanë krijuar mundësinë e një përfaqësimi parlamentar më të madh, të mbështetur në bashkimin e partive shqiptare.

Ndërsa për Kosovën dhe vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, mbetet e hapur pyetja se sa do të ndryshojnë marrëdhëniet rajonale pas krijimit të institucioneve të reja në Beograd.

Rezultati i 25 tetorit ka ndryshuar raportin e forcave politike në Serbi. Drejtimi dhe thellësia e ndryshimeve institucionale e diplomatike do të përcaktohen nga vendimet që do të merren pas përfundimit të procesit zgjedhor./Tetova News