Ballina Lajme Analizë e thelluar e intervistës me Dr. Edvin Priftin

Analizë e thelluar e intervistës me Dr. Edvin Priftin

Përmbledhja analitike

Intervista nuk është thjesht një bisedë me një kirurg që kundërshton akuzat ndaj tij. Ajo ndërtohet si një rrëfim i madh përsekutimi, në të cilin historia personale e Edvin Priftit, çështja penale e SPAK-ut, origjina e pandemisë, projekti DEFUSE, vdekjet e disa studiuesve, vaksinat kundër COVID-19, një produkt i pretenduar kundër proteinës Spike dhe rënia e meritokracisë në Shqipëri lidhen në një shpjegim të vetëm.

Problemi kryesor nuk është se intervista ngre pyetje të diskutueshme. Pyetjet për biosigurinë, kërkimet mbi koronaviruset, transparencën e institucioneve, efektet anësore të vaksinave, pavarësinë e drejtësisë dhe cilësinë e sistemit shëndetësor janë të ligjshme. Problemi është se intervista kalon vazhdimisht:

nga një fakt i dokumentuar te një përfundim i padokumentuar;
nga një dyshim te një siguri;
nga një koincidencë te një komplot;
nga një eksperiment laboratorik te një pretendim klinik;
nga kritika ndaj institucioneve te akuza se ato veprojnë sipas një urdhri ndërkombëtar.

Në këtë kuptim, intervista është shumë e fortë si rrëfim emocional dhe televiziv, por shumë e dobët si provë shkencore, dokumentare dhe juridike.

Analiza bazohet në transkriptin e përgatitur dhe në versionin kronologjik të regjistrimit të dërguar.

1. Intervista është një përzierje e katër zhanreve

Brenda së njëjtës bisedë ndërthuren katër lloje krejt të ndryshme komunikimi:

Publicitet

Besha Group – kontroll teknik i automjeteve

Rrëfim autobiografik – kthimi në Shqipëri, karriera, familja dhe ndjenja e padrejtësisë.
Mbrojtje publike në një çështje penale – pretendimi se akuzat janë pjesë e një operacioni për diskreditimin e tij.
Ekspozim i supozuar investigativ – emaili, DEFUSE-i, vdekjet dhe arrestimet.
Deklarim mjekësor-shkencor – vaksinat, gjenomi, proteina Spike dhe produkti i pretenduar neutralizues.

Këto katër fusha kërkojnë standarde të ndryshme prove.

Një person mund të tregojë pa dokumente pse u kthye në vendlindje ose si është ndier gjatë një procesi penal. Por kur pretendon se një grup studiuesish janë eliminuar, se një projekt ka prodhuar një virus pandemik ose se një produkt i ri eliminon dëmet e vaksinave, nuk mjafton më dëshmia personale. Kërkohen dokumente origjinale, të dhëna laboratorike, protokolle, regjistrime rregullatore dhe prova të riprodhueshme.

Intervista nuk e ruan këtë kufi. Përvoja personale, autoriteti profesional dhe pohimet shkencore paraqiten sikur kanë të njëjtën peshë provuese.

PJESA I

ARKITEKTURA E RRËFIMIT

2. Hapja e emisionit e përcakton përfundimin përpara se të fillojë intervista

Që në hyrje, moderatori nuk e paraqet të ftuarin në mënyrë neutrale, por vendos tri premisa:

kemi përballë një shkencëtar të jashtëzakonshëm;
ky shkencëtar ka mësuar një sekret të rrezikshëm;
për shkak të këtij sekreti është përndjekur.

Shikuesit nuk ftohen fillimisht të shqyrtojnë provat. Ata ftohen të identifikohen emocionalisht me protagonistin.

Renditja është e rëndësishme:

lavdia profesionale → sekreti → 14 të vdekur → nëntë të arrestuar → shqiptari i përndjekur.

Ky është një mekanizëm klasik i ndërtimit të ethos-it: sa më i madh të paraqitet autoriteti i të ftuarit, aq më pak i nevojshëm duket verifikimi i pretendimeve të tij.

AATS konfirmon se Edvin Prifti ishte fitues për vitin 2003–2004 i bursës prestigjioze Evarts A. Graham Memorial Traveling Fellowship. Por burimi zyrtar e përkufizon atë si fellowship ndërkombëtar, jo si “çmimi më i rëndësishëm botëror i kirurgjisë”. Në listën e fituesve ka kirurgë nga Shtetet e Bashkuara, Kina, India, vende europiane dhe vende të tjera. Kjo do të thotë se hyrja e emisionit mbështetet mbi një arritje reale, por e zmadhon atë për të krijuar autoritet pothuajse të pakundërshtueshëm.

Pse ka rëndësi ky ekzagjerim?

Sepse më pas krijohet një ekuacion psikologjik:

Një kirurg kaq i dekoruar nuk mund të gabojë në virologji, imunologji, epidemiologji, juridik, diplomaci dhe inteligjencë.

Por ekspertiza është specifike. Një kardiokirurg mund të jetë shumë i shquar në fushën e vet dhe njëkohësisht të bëjë pohime të pasakta për biologjinë molekulare të vaksinave ose origjinën e një virusi.

Autoriteti profesional nuk zëvendëson provën.

3. Intervista ndërton figurën e “dëshmitarit të ndaluar”

Rrëfimi zhvillohet sipas modelit:

ai kishte akses te një informacion i fshehtë;
nuk duhej ta mësonte;
personi që ia dërgoi vdiq;
të tjerët që e morën pësuan;
ai u arrestua;
institucionet ndërkombëtare kishin interes;
media dhe drejtësia u përdorën për ta njollosur.

Ky model është jashtëzakonisht bindës në televizion sepse përmban:

sekret;
rrezik;
vdekje;
pushtet;
sakrificë;
një protagonist që nuk tërhiqet.

Por pikërisht sa më dramatik është tregimi, aq më e madhe duhet të jetë barra e provës.

Për pohimin qendror — “23 persona, 14 të vdekur dhe nëntë të arrestuar” — nuk paraqitet:

emaili origjinal;
skedari elektronik me metadata;
lista e plotë e marrësve;
data dhe ora e dërgimit;
domenet e adresave;
zinxhiri i ruajtjes së dokumentit;
dokument që lidh secilin nga personat me të njëjtin email;
dokument që lidh vdekjen ose arrestimin me informacionin e marrë.

Pa këto, kemi një tregim të rëndë, jo një provë.

4. Rrëfimi është “vetëmbrojtës” ndaj çdo kundërshtimi

Një tipar thelbësor i intervistës është se teoria ndërtohet në mënyrë që pothuajse çdo kundërshtim të interpretohet si konfirmim i saj.

Nëse dikush e akuzon Priftin, kjo shihet si përpjekje për ta bërë pis.
Nëse institucionet nuk e konfirmojnë emailin, kjo mund të shpjegohet si fshehje.
Nëse mungon dokumenti, mungesa mund të shihet si dëshmi e sekretit.
Nëse media nuk e trajton, heshtja mund të interpretohet si kontroll.
Nëse ekspertët kundërshtojnë, ata mund të paraqiten si pjesë e sistemit.
Nëse akuzat penale vazhdojnë, kjo paraqitet si prova se urdhri po zbatohet.

Kjo krijon një teori shumë të vështirë për t’u rrëzuar, jo sepse është e provuar, por sepse çdo informacion mund të futet brenda saj.

Një pretendim shkencor duhet të jetë i falsifikueshëm: duhet të ekzistojë një provë që, po të zbulohej, do ta rrëzonte. Në intervistë nuk bëhet e qartë se çfarë prove do ta bindte folësin se lidhja mes emailit dhe çështjes së tij nuk ekziston.

PJESA II

ROLI I MODERATORIT

5. Moderatori nuk sillet si verifikues, por si bashkëndërtues i tezës

Në intervistat hetimore, moderatori duhet të ndihmojë publikun të dallojë:

faktin;
pretendimin;
interpretimin;
dyshimin;
spekulimin.

Këtu ndodh e kundërta. Shumë pyetje përmbajnë vetë përfundimin që duhet provuar.

Shembuj të strukturës së pyetjeve janë:

“Çfarë të vërtete thatë që e tundoi SPAK-un?”
“Kush e urdhëroi SPAK-un?”
“Pra ju mësuat diçka që nuk duhet ta dinit?”
“Ata që kanë reaguar nuk jetojnë më?”
“Edhe jashtë nuk jeni i sigurt?”
“Çfarë është në gjendje të bëjë një regjim?”

Këto nuk janë pyetje neutrale. Ato përmbajnë premisa të paprovuara:

se Prifti ka thënë një të vërtetë;
se SPAK-u është urdhëruar;
se emaili ishte sekret i ndaluar;
se vdekjet lidhen me emailin;
se ekziston një sistem ndërkombëtar për ta ndjekur;
se Shqipëria duhet përkufizuar si regjim në kontekstin e çështjes konkrete.

Pasoja

I ftuari nuk detyrohet të provojë tezën bazë. Ai vetëm zgjeron një tezë që moderatori e ka pranuar paraprakisht.

6. Mungojnë pyetjet më të rëndësishme

Në një intervistë verifikuese do të duhej të bëheshin pyetje të tilla:

Për emailin

A mund të publikohet emaili i plotë?
A ka header teknik?
Kush janë saktësisht 23 personat?
A kanë konfirmuar marrjen familjarët ose institucionet e tyre?
A e ka parë ndonjë ekspert i pavarur?
Kur është dërguar saktësisht?
Si mund ta dërgonte Plummer hartën gjenetike nëse nuk ishte ai ekipi që e publikoi i pari?

Për DEFUSE-in

Cila faqe e projektit thotë “prodhimi i COVID-19”?
Ku provohet se projekti i refuzuar u krye?
Cili institucion e financoi?
Cili laborator e realizoi?
Ku janë rezultatet, mostrat ose regjistrimet laboratorike?
Si lidhet një projekt i vitit 2018 me një email të pretenduar të janarit 2020?

Për vdekjet

Cilët janë 14 personat?
Cili ishte shkaku zyrtar i vdekjes për secilin?
Cilët janë nëntë të arrestuarit?
Për çfarë vepre u arrestua secili?
Cili dokument provon se të gjithë ishin marrës të emailit?

Për produktin mjekësor

Si quhet produkti?
Cili është prodhuesi?
Cili rregullator e ka miratuar?
Cili është numri i autorizimit?
A është ilaç, suplement apo produkt ushqimor?
Ku është studimi?
Sa mostra janë testuar?
A ka grup kontrolli?
A ka provë klinike te njerëzit?
Cilat janë konfliktet e interesit?

Asnjë nga këto pyetje nuk ndiqet deri në fund.

7. Gjuha e moderatorit e radikalizon bisedën

Në pjesën e dytë, moderatori përdor karakterizime të rënda ndaj institucioneve, prokurorëve dhe sistemit. Ai nuk kufizohet te pyetja nëse Prifti ka prova, por shpreh paraprakisht bindjen e vet për regjimin, kontrollin politik dhe nivelin e prokurorëve.

Kjo ka dy pasoja:

E zhvendos emisionin nga intervista në aleancë mes moderatorit dhe të ftuarit.
E dobëson vlerën dokumentare të përgjigjeve, sepse i ftuari merr sinjalin se teza e tij tashmë është pranuar.

Një intervistë e tillë mund të jetë opinioniste, por nuk mund të paraqitet pa rezerva si investigim shkencor.

PJESA III

ZINXHIRI I DEFUSE-IT

8. Në qendër qëndron një “shkallë përfundimesh” me hallka të paprovuara

Arsyetimi kryesor mund të paraqitet kështu:

DEFUSE-i ka ekzistuar.
DEFUSE-i parashikonte eksperimente me koronaviruse.
Projekti ishte i rrezikshëm.
Projekti u realizua në Wuhan.
Projekti prodhoi SARS-CoV-2.
Frank Plummer e mësoi këtë.
Plummer ua dërgoi 22 personave.
Personat u vranë ose u arrestuan.
Prifti ishte njëri prej tyre.
SPAK-u u përdor për ta neutralizuar.

Hallka e parë është reale. Pjesë të hallkave të dytë dhe të tretë kanë bazë dokumentare. Por hallkat katër deri në dhjetë nuk dalin automatikisht nga tri të parat.

Çfarë është e dokumentuar?

DEFUSE-i ishte një propozim i vitit 2018, i udhëhequr nga EcoHealth Alliance dhe me partnerë ku përfshiheshin UNC-ja dhe Instituti i Virologjisë në Wuhan. Propozimi parashikonte punë mbi koronaviruset e lakuriqëve, përfshirë ndryshime të proteinave Spike dhe vendeve proteolitike. Propozimi nuk u financua nga DARPA. Materialet e Kongresit amerikan e trajtojnë si projekt me shqetësime reale për kërkime me përdorim të dyfishtë dhe rreziqe “gain-of-function”.

Çfarë nuk provohet nga kjo?

Ekzistenca e një plani nuk provon realizimin e tij.

Ngjashmëria mes një ideje kërkimore dhe një veçorie të mëvonshme virale nuk provon identitetin e origjinës.

Fakti se një laborator kishte aftësi teknike nuk provon se e përdori atë aftësi për të krijuar virusin konkret.

Fakti se një grant u refuzua nuk provon se projekti u financua fshehurazi nga një burim tjetër.

Këto janë hipoteza që kërkojnë prova të veçanta.

9. “Rrjedhje nga laboratori” dhe “virus i prodhuar artificialisht” nuk janë e njëjta gjë

Intervista i trajton këto nocione pothuajse si sinonime:

incident laboratorik;
origjinë laboratorike;
virus i manipuluar;
virus i krijuar;
armë ose projekt artificial.

Kjo është pasaktësi thelbësore.

Një incident laboratorik mund të përfshijë:

një virus natyror të mbledhur në terren;
një virus natyror të kultivuar;
një mostër të infektuar;
ekspozim të punonjësve;
një virus të modifikuar eksperimentalisht.

Pra, edhe sikur të provohej një incident laboratorik, nuk do të provohej automatikisht krijimi artificial.

Raporti i grupit SAGO të OBSH-së i qershorit 2025 thotë se pesha e provave të disponueshme favorizon kalimin zoonotik, por mungesa e të dhënave nga Kina nuk lejon përjashtimin e një incidenti laboratorik. I njëjti raport thotë se nuk gjeti prova shkencore që manipulimi i qëllimshëm të mbështetet më mirë sesa proceset natyrore të mutacionit dhe rikombinimit.

Qëndrimi shkencërisht korrekt është:

Origjina përfundimtare nuk është zgjidhur me siguri; hipoteza laboratorike nuk mund të përjashtohet, por krijimi artificial i SARS-CoV-2 nuk është fakt i provuar.

Intervista e kthen një çështje të hapur në një përfundim të mbyllur.

10. Problemet teknike në rrëfimin për laboratorët

Në intervistë përmenden laboratorë “BCL5” dhe “BCL6”.

Klasifikimi standard ndërkombëtar i biosigurisë përdor nivelet BSL-1 deri BSL-4 ose terminologji të ngjashme kombëtare si CL1–CL4. Pretendimet për një “BCL5” në Kanada dhe “BCL6” në Fort Detrick janë tregues se terminologjia është përdorur gabimisht.

Ky nuk është gabim anësor. Kur një argument mbështetet mbi statusin special të laboratorëve dhe nivelet e tyre të sigurisë, gabimi në vetë klasifikimin teknik dobëson besueshmërinë e shpjegimit.

PJESA IV

“14 TË VDEKUR DHE NËNTË TË ARRESTUAR”

11. Ky është pretendimi më i rëndë dhe më i dobët i intervistës

Pretendimi krijon efektin më të fuqishëm emocional. Numrat duken të saktë dhe krijojnë përshtypjen se ekziston një listë e verifikuar.

Por në intervistë:

lista nuk lexohet;
emrat nuk jepen të gjithë;
disa emra shqiptohen në mënyrë të paqartë;
për disa persona jepen histori që nuk përputhen me dokumentet;
nuk shpjegohet si është përcaktuar anëtarësia në grup;
nuk ka emërues krahasues.

Problemi i “grumbullimit selektiv”

Nëse kërkohen njerëz që:

kanë punuar me COVID-in;
kanë kritikuar vaksinat;
kanë pasur lidhje me Kinën;
kanë vdekur;
janë arrestuar;
janë përfshirë në ndonjë debat shkencor,
mund të krijohet një listë e madhe individësh pa qenë ata pjesë e të njëjtit rrjet.
Për të provuar një model eliminimi duhen, të paktën:
kriter i qartë për përfshirjen në grup;
dokument që provon lidhjen mes tyre;
kronologji;
shkaqe vdekjeje;
lidhje operative;
probabilitet krahasues;
prova komunikimi.

Intervista jep vetëm raste të përzgjedhura dhe i bashkon me një motiv të përbashkët.

12. Rasti i Charles Lieber-it tregon si ngjarjet reale ndryshohen për t’iu përshtatur tezës

Në intervistë thuhet se Lieber:

u arrestua për materiale biologjike sekrete;
më pas akuza doli e pavërtetë;
u dënua vetëm për evazion fiskal;
më vonë u shpall i pafajshëm;
mund të ketë deklasifikuar DEFUSE-in.

Dokumentet zyrtare amerikane tregojnë një histori tjetër.

Lieber u shpall fajtor nga juria për deklarata të rreme ndaj autoriteteve, deklarata të rreme tatimore dhe mosdeklarim të llogarive të huaja. Ai nuk u shpall i pafajshëm më pas. Personi i akuzuar për tentativë kontrabandimi të 21 epruvetave biologjike ishte Zaosong Zheng, jo Lieber. (Department of Justice)

Këtu ndodh një mekanizëm i rëndësishëm narrativ:

dy raste të ndryshme bashkohen;
një dënim paraqitet si pafajësi;
shtohet një rol i paprovuar në publikimin e DEFUSE-it;
personi futet në listën e të përndjekurve.

Nëse një nga shembujt kryesorë është ndërtuar mbi ngatërrim personash dhe rezultatesh gjyqësore, e gjithë statistika “nëntë të arrestuar” kërkon rivlerësim të plotë.

13. Vdekja ose vrasja e një shkencëtari nuk provon motivin

Intervista përdor disa raste reale vdekjesh ose krimesh. Por një ngjarje reale mund të futet në një histori të gabuar.

Duhet të dallohen katër pyetje:

A ka vdekur personi?
A ishte vdekja e dhunshme?
A lidhej personi me kërkimet mbi COVID-in?
A u vra për shkak të informacionit mbi DEFUSE-in?

Edhe kur përgjigjja për tri të parat është “po”, e katërta nuk provohet automatikisht.

Ky është gabimi post hoc: dy ngjarje që ndodhin në të njëjtën periudhë paraqiten si shkak dhe pasojë.

PJESA V

ÇËSHTJA E SPAK-UT

14. Intervista e trajton procesin penal si provë të teorisë së përndjekjes

SPAK-u ka dërguar zyrtarisht për gjykim Edvin Priftin për akuza që përfshijnë korrupsion pasiv, vjedhje duke shpërdoruar detyrën, fshehje të ardhurash dhe pastrim të produkteve të veprës penale. Këto janë akuza të prokurorisë, jo vendim përfundimtar fajësie. Prifti gëzon prezumimin e pafajësisë derisa një gjykatë të vendosë përfundimisht. (Spak)

Intervista, megjithatë, nuk analizon dosjen penale. Ajo e zhvendos çështjen drejt një teze shumë më të madhe:

Procesi nuk lidhet në thelb me korrupsionin, por me informacionin për COVID-in.

Kjo tezë mund të jetë pjesë e mbrojtjes personale të Priftit, por kërkon prova konkrete:

komunikime që tregojnë urdhrin;
lidhje institucionale;
kronologji e përshtatshme;
dokument që tregon interesin ndërkombëtar;
devijime procedurale të provuara;
dëshmi nga brenda institucionit.

Në intervistë nuk paraqitet asnjë dokument i tillë.

15. Përdorimi i deklaratës së Yuri Kim-it është një pikë e dobët

Prifti pretendon se ish-ambasadorja Yuri Kim e quajti arrestimin e doktorit “suksesin më të madh të SPAK-ut”.

Transkripti zyrtar i intervistës së Yuri Kim-it me Blendi Fevziun është i datës 19 maj 2021. Ajo foli për hetime ndaj prokurorëve, doktorëve dhe personave të tjerë në kontekstin e punës së SPAK-ut, por materiali zyrtar nuk mbështet formulimin se arrestimi i Edvin Priftit ishte shpallur “suksesi më i madh” i institucionit. (U.S. Embassy in Albania)

Edhe sikur ambasadorja të kishte përmendur “doktorë”, kjo nuk do të provonte se ajo:

kishte në mendje posaçërisht Priftin;
njihte emailin;
kishte urdhëruar hetimin;
e lidhte çështjen penale me DEFUSE-in.

Në intervistë përdoret një zinxhir inferencial:

“doktorë” → Edvin Prifti → interes amerikan → urdhër → COVID.

Asnjë nga kalimet nuk provohet.

16. Teza e diskreditimit mund të jetë logjikisht e mundshme, por nuk është provë konkrete

Prifti thotë se të vërtetën mund ta luftosh duke vrarë folësin ose duke e bërë pis.

Si vëzhgim i përgjithshëm historik, kjo mund të ndodhë. Shtete, kompani, parti dhe institucione kanë zhvilluar fushata diskreditimi ndaj kritikëve.

Por nga fakti se mekanizmi ekziston në histori nuk del se çdo akuzë ndaj një kritiku është montim.

Përndryshe krijohet ky rreth:

njeriu akuzohet;
akuza konsiderohet provë se po diskreditohet;
përmbajtja e akuzës nuk shqyrtohet më;
çdo hetim e forcon pafajësinë e supozuar.

Kjo përmbys barrën e provës.

PJESA VI

ANALIZA SHKENCORE E PJESËS SË VAKSINAVE

17. Intervista bashkon teknologji të ndryshme nën një etiketë të vetme

Në intervistë, Pfizer, AstraZeneca, Johnson & Johnson dhe Sputnik paraqiten së bashku si “vaksina gjenetike”.

Por këto platforma nuk janë identike:

Pfizer përdor mRNA të futur me nanopartikula lipidike;
AstraZeneca dhe Johnson & Johnson përdorin vektorë adenoviralë;
Sputnik përdor gjithashtu vektorë adenoviralë, në një skemë tjetër.

Të gjitha synojnë që qelizat të prodhojnë përkohësisht një antigjen viral, por mënyra e futjes së udhëzimit biologjik ndryshon.

Kur teknologjitë trajtohen si një substancë e vetme, humbet dallimi mes:

mekanizmit;
shpërndarjes;
kohëzgjatjes;
profilit të efekteve anësore;
kufizimeve të secilës platformë.

18. “Material gjenetik” nuk do të thotë “ndryshim i gjenomit”

Kjo është një nga ngatërrimet themelore të intervistës.

mRNA-ja është material informues biologjik. Por fakti se përmban udhëzim gjenetik nuk do të thotë se integrohet në ADN.

EMA shpjegon se:

mRNA-ja nuk hyn në bërthamën ku ruhet ADN-ja;
përbërja e saj nuk lejon integrim të drejtpërdrejtë në ADN;
vaksina nuk përmban enzimën reverse transcriptase të nevojshme për kthimin në ADN;
mRNA-ja shpërbëhet nga mekanizmat qelizorë;
vaksinat mRNA nuk klasifikohen si terapi gjenike, sepse nuk synojnë të ndryshojnë gjenet njerëzore. (European Medicines Agency (EMA))

Pretendimi se vaksinat “janë inkuadruar në gjenomin e njeriut” dhe mund të hiqen vetëm me CRISPR është në kundërshtim me mekanizmin bazë biologjik të platformës mRNA.

19. Prodhimi i një proteine virale nuk e bën njeriun “kimerë”

Intervista e përkufizon prodhimin e proteinës Spike si prodhim të një “proteine aliene” dhe prej këtej arrin te nocioni i kimerës njerëzore–shtazore.

Ky është një gabim kategorie.

Qelizat njerëzore mund të prodhojnë përkohësisht proteina të koduara nga:

viruse gjatë infeksionit natyror;
vaksina;
terapi të caktuara biologjike;
vektorë eksperimentalë.

Kjo nuk e ndryshon identitetin biologjik të organizmit dhe nuk krijon kimerizëm.

Një kimerë biologjike zakonisht nënkupton një organizëm me popullata qelizash që kanë origjinë gjenetike të ndryshme. Prodhimi i përkohshëm i një antigjeni nuk është i barabartë me krijimin e një organizmi njeri–kafshë.

20. Intervista kalon nga shpërndarja te integrimi pa bazë

Është e saktë se komponentët e vaksinës nuk mbeten domosdoshmërisht vetëm në milimetrat e vendit të injektimit.

EMA shpjegon se qelizat imune dhe disa komponentë mund të gjenden në:

vendin e injektimit;
nyjat limfatike;
në sasi të vogla dhe përkohësisht në disa inde të tjera.

Por të dhënat tregojnë rënie të mRNA-së brenda ditëve dhe nuk tregojnë grumbullim të qëndrueshëm në organe. Prodhimi i proteinës është i përkohshëm. (European Medicines Agency (EMA))

Intervista përdor këtë rrugë:

Nuk mbetet vetëm në muskul → shpërndahet → hyn në të gjitha qelizat → integrohet në gjenom → prodhon Spike pafund.

Vetëm pjesa e parë — se shpërndarja nuk është absolutisht e kufizuar te pika e gjilpërës — mund të diskutohet si e saktë. Përfundimet e tjera nuk pasojnë prej saj.

21. Efektet e rralla reale përdoren për të mbështetur një rrezik të përgjithshëm

Është e dokumentuar se disa vaksina kanë efekte anësore serioze, por të rralla.

Për shembull:

miokarditi dhe perikarditi janë raportuar shumë rrallë pas disa vaksinave mRNA;
sindroma trombozë me trombocitopeni u lidh shumë rrallë me disa vaksina me vektor adenoviral;
në raste të jashtëzakonshme, efektet serioze mund të kenë kontribuar në vdekje.
EMA e njeh dhe e monitoron këtë. (European Medicines Agency (EMA))
Problemi i intervistës është se nga këto efekte të njohura kalon te pretendimet për:
kancer të përgjithshëm;
vdekje të papritura masive;
dëmtim të qëndrueshëm gjenetik;
nevojë për “pastrim” të Spike-it;
eliminim të efekteve negative me një kombinim produktesh.
EMA thotë se nuk ka prova që vaksinat shkaktojnë kancer afatgjatë ose mutacione gjenike. (European Medicines Agency (EMA))

Pranimi i një efekti të rrallë nuk e vërteton çdo pretendim tjetër negativ.

PJESA VII

PRODUKTI I PRETENDUAR KUNDËR PROTEINËS SPIKE

22. Kjo është pjesa me rrezikun më të madh mjekësor dhe komercial

Prifti thotë se ka kombinuar disa substanca, ka dyfishuar efektin e një protokolli, ka testuar qeliza të mëlçisë në Firence dhe se dy kompani e kanë çuar produktin drejt aprovimit dhe prodhimit.

Ai pohon gjithashtu se produkti:

përbëhet nga substanca natyrore;
nuk është ilaç;
nuk ka efekte anësore, përveç disa kufizimeve;
do të eliminojë efektet negative të vaksinave;
pritet të dalë në treg.

Këto janë deklarata shumë të forta.

Pse nuk mund të vlerësohen?

Nuk bëhen publike:

emri i produktit;
përbërja;
dozat;
kompanitë;
institucioni rregullator;
numri i autorizimit;
studimi i botuar;
protokolli;
numri i mostrave;
kriteret e përzgjedhjes;
analiza statistikore;
rezultatet e plota;
të dhënat toksikologjike;
prova klinike te njerëzit.

Pa këto, publiku nuk mund të dijë nëse bëhet fjalë për:

suplement ushqimor;
formulë eksperimentale;
produkt kozmetik;
përbërje laboratorike;
ilaç;
patentë;
aplikim për autorizim;
miratim real për tregtim.

23. Studimi “in vitro” nuk provon se një trajtim funksionon te njeriu

Edhe sikur përshkrimi i eksperimentit të jetë i saktë, qelizat e mëlçisë në laborator përbëjnë vetëm një fazë shumë të hershme kërkimore.

Një substancë mund:

të ndryshojë një proteinë në epruvetë;
të funksionojë në një kulturë qelizore;
të dështojë te kafshët;
të mos përthithet te njerëzit;
të shpërbëhet në stomak;
të mos arrijë indin përkatës;
të kërkojë dozë toksike;
të ndërveprojë me barna të tjera.

Për të thënë se një produkt eliminon efekte klinike duhen prova te njerëzit me:

grup kontrolli;
randomizim;
verbim, kur është i mundur;
rezultate të paracaktuara;
matje të vlefshme;
monitorim sigurie;
analizë të botuar.

Intervista përzien provën biokimike të mundshme me premtimin terapeutik.

24. “Natyrale” nuk do të thotë “pa efekte anësore”

Ky është gabimi i njohur si apel ndaj natyrës.

Shumë substanca natyrore:

ndikojnë në koagulimin e gjakut;
ndryshojnë metabolizmin e barnave;
shkaktojnë alergji;
dëmtojnë mëlçinë;
ndikojnë në shtatzëni;
kanë interval të ngushtë dozimi.

Prandaj formulimi “nuk ka asnjë efekt anësor” nuk është i pranueshëm pa të dhëna klinike.

Edhe një suplement kërkon kujdes të veçantë kur u drejtohet miliona personave që besojnë se janë dëmtuar nga vaksinat.

PJESA VIII

STATISTIKAT E VDEKSHMËRISË

25. Intervista nis nga një fenomen real, por e interpreton gabimisht

Shqipëria pati rritje të madhe të vdekjeve në vitet kryesore të pandemisë.

INSTAT-i raporton:

rreth 27.5 mijë vdekje në 2020;
rreth 30.5 mijë në 2021;
23,998 në 2022;
21,286 në 2023.

Vetë INSTAT-i e lidh kulmin e vitit 2021 me efektet e pandemisë së COVID-19. (Institute of Statistics)

Në intervistë thuhet se edhe në vitin 2022 kishte rreth 31–32 mijë vdekje. Kjo është e pasaktë: shifra zyrtare është afërsisht 24 mijë.

26. Nga vdekshmëria agregate nuk mund të përcaktohet shkaku individual

Edhe nëse një vend ka vdekshmëri të tepërt pas vaksinimit, kjo nuk provon se vaksinat e shkaktuan atë.

Për të analizuar shkakun duhen kontrolluar:

valët e infeksionit;
mosha e popullsisë;
diagnozat e vonuara;
ndërprerjet e kujdesit shëndetësor;
temperaturat ekstreme;
influenza;
emigrimi dhe ndryshimi i emëruesit;
sëmundjet kardiovaskulare;
statusi individual i vaksinimit;
koha nga doza;
shkaku i certifikuar i vdekjes.

Kur të dhënat e nivelit të vendit përdoren për të nxjerrë përfundime për individët, kemi gabimin ekologjik.

27. Krahasimi Lindje–Perëndim është tepër i thjeshtuar

Intervista argumenton se Europa Lindore u vaksinua më pak dhe pati vdekshmëri më afër vitit 2019, ndërsa Perëndimi u vaksinua më shumë dhe pati vdekshmëri më të lartë.

Ky krahasim neglizhon dallime të mëdha:

strukturën e moshës;
regjistrimin e vdekjeve;
përhapjen e infeksionit;
sistemet shëndetësore;
migrimin;
temperaturat;
mbidozat dhe shkaqe të tjera;
periudhën e marrë në analizë;
llojin e vaksinës;
numrin e dozave;
standardizimin sipas moshës.

Një grafik i thjeshtë me dy rajone nuk mund të provojë shkakësi.

PJESA IX

TEKNIKAT RETORIKE

28. Apeli ndaj autoritetit

Arritjet kirurgjikale përdoren si garanci për pretendime jashtë fushës kryesore të ekspertizës.

Forma është:

Ai është kirurg shumë i madh; prandaj interpretimi i tij për origjinën e virusit duhet besuar.

Por një argument nuk bëhet i saktë nga statusi i personit që e thotë.

29. Apeli ndaj martirizimit

Protagonisti paraqitet si njeri që:

kishte mundësi të heshtte;
zgjodhi të vërtetën;
pranoi pasojat;
rrezikoi emrin dhe jetën;
vazhdon luftën.

Kjo krijon admirim moral. Por guximi subjektiv nuk përcakton saktësinë faktike.

Një person mund të jetë i bindur, i guximshëm dhe i sinqertë, por përsëri të gabojë.

30. Dikotomia “e vërteta ose sistemi”

Intervista krijon dy kampe:

ai që thotë të vërtetën;
sistemi që e vret ose e bën pis.

Mungon mundësia e tretë:

institucioni mund të gabojë;
i akuzuari mund të ketë të drejtë në disa pika;
i njëjti person mund të ketë gabim në pretendime të tjera;
një hetim mund të jetë i ligjshëm pa qenë automatikisht i drejtë në çdo element;
një kritik mund të persekutohet dhe njëkohësisht të bëjë deklarata shkencore të pasakta.

Realiteti është më kompleks se dy kampet morale.

31. Mbledhja e koincidencave

Vdekje, arrestime, aksidente dhe procese të ndryshme vendosen pranë njëri-tjetrit.

Afërsia narrative krijon perceptimin e shkakësisë:

Të gjithë dinin diçka; të gjithë pësuan.

Por përzgjedhja e rasteve pas ngjarjes mund të prodhojë pothuajse çdo model të dëshiruar.

32. Përdorimi i termave teknikë për të rritur autoritetin

Intervista përmban terma si:

gjenom;
CRISPR;
stereometric perturbation;
proteinë Spike;
qeliza hepatike;
biopsi;
denatyrim;
kimera;
gain-of-function;
BCL5/BCL6.

Termat teknikë krijojnë përshtypjen e një argumenti shumë shkencor. Por disa përdoren në mënyrë të pasaktë ose jashtë kontekstit.

Kompleksiteti gjuhësor nuk garanton saktësi.

PJESA X

ÇFARË DUHET MARRË SERIOZISHT NGA INTERVISTA?

Një analizë kritike nuk duhet të bjerë në skajin tjetër dhe të mohojë çdo shqetësim.

33. DEFUSE-i meriton shqyrtim serioz

Propozimi ishte real dhe përmbante kërkime të diskutueshme mbi koronaviruset. Fakti se nuk u financua nga DARPA nuk mbyll të gjitha pyetjet mbi kërkimet e ngjashme, biosigurinë ose transparencën ndërkombëtare.

Kërkimi mbi patogjenët me potencial pandemik kërkon:

kontroll të fortë;
transparencë;
vlerësim të rrezikut;
raportim të incidenteve;
auditim ndërkombëtar.

34. Origjina e pandemisë nuk është zgjidhur përfundimisht

Është e pasaktë të thuhet se incidenti laboratorik është provuar. Por është po aq e pasaktë të thuhet se çdo pyetje laboratorike është mbyllur.

OBSH-ja thotë se mungojnë të dhëna të rëndësishme për laboratorët dhe rastet e hershme. Hipoteza laboratorike nuk mund të përjashtohet, edhe pse pesha aktuale e provave favorizon kalimin zoonotik. (World Health Organization)

35. Efektet anësore të vaksinave nuk duhet të mohohen

Miokarditi, perikarditi dhe disa çrregullime të rralla trombotike janë identifikuar nga sistemet rregullatore.

Pacientët me simptoma pas vaksinimit meritojnë:

dëgjim;
vlerësim mjekësor;
raportim të efekteve;
diagnostikim;
trajtim;
kërkim afatgjatë.

Por pranimi i efekteve reale nuk justifikon pretendimet për ndryshim të gjenomit, kancer të përgjithshëm ose nevojë universale për “detoksifikim”.

36. Kritika ndaj drejtësisë duhet të hetohet me dokumente

Pretendimet për kërcënime, trajtim selektiv ose moshetim të personave të caktuar janë serioze.

Nëse Prifti disponon:

mesazhe;
kallëzime;
numra protokolli;
transkripte përgjimesh;
vendime të prokurorisë;
kërkesa të refuzuara;

ato duhet të publikohen ose të shqyrtohen në mënyrë juridike, duke mbrojtur të dhënat personale.

Këto pretendime nuk duhen hedhur poshtë vetëm sepse pjesë të tjera të intervistës janë të pasakta. Por as nuk duhet të pranohen pa dokumentacion.

PJESA XI

VLERËSIMI I BESUESHMËRISË

Shtylla e intervistës	Bërthama reale	Problemi kryesor	Vlerësimi
Karriera dhe çmimi	Prifti ka fituar fellowship prestigjioz të AATS-së	Arritja paraqitet si “çmimi më i madh botëror”	Pjesërisht e saktë, e ekzagjeruar
Çështja e SPAK-ut	Ekziston proces penal zyrtar	Motivi ndërkombëtar dhe lidhja me COVID-in nuk provohen	E paprovuar
DEFUSE-i	Projekti i vitit 2018 ka ekzistuar	Paraqitet si projekt që prodhoi COVID-in dhe u zbatua në Wuhan	Përfundim i pambështetur
23 persona	Pretendohet një email dhe një listë	Dokumenti, lista dhe lidhja shkakësore mungojnë	E paverifikueshme
Vaksinat dhe gjenomi	Vaksinat japin udhëzim për prodhim të përkohshëm të Spike-it	Pretendohet integrim në ADN dhe kimerizëm	Shkencërisht e gabuar
Efektet anësore	Ekzistojnë efekte serioze shumë të rralla	Përgjithësohen si dëme masive, kancer dhe vdekje	Ekzagjerim i rëndë
Produkti kundër Spike-it	Mund të ketë eksperiment laboratorik	Nuk jepet asnjë dokument, studim ose autorizim	I paverifikueshëm
Vdekshmëria shqiptare	Rritja 2020–2021 është reale	Shifrat e 2022 janë të gabuara dhe shkaku u atribuohet vaksinave pa analizë	Pjesërisht e saktë, interpretim i gabuar

PJESA XII

RREZIKU REDAKSIONAL DHE JURIDIK

37. Publikimi i intervistës pa kundërverifikim do të ishte problematik

Materiali përmban akuza të rënda ndaj:

SPAK-ut;
prokurorëve;
ish-ambasadores amerikane;
institucioneve amerikane;
studiuesve;
kompanive farmaceutike;
strukturave shkencore;
personave të identifikueshëm.

Disa akuza sugjerojnë:

vrasje;
urdhra politikë;
konspiracion ndërkombëtar;
manipulim të drejtësisë;
prodhim artificial të virusit;
fshehje të dëmeve të vaksinave.

Formulimi “këtë e tha i ftuari” nuk e eliminon plotësisht përgjegjësinë redaksionale, sidomos nëse titulli, hyrja dhe pyetjet e moderatorit e paraqesin pretendimin si fakt.

38. Dallimi mes citimit dhe përvetësimit redaksional

Citim i kujdesshëm

Edvin Prifti pretendoi në intervistë se emaili kishte 23 marrës dhe se disa prej tyre më pas vdiqën ose u arrestuan. Ai nuk paraqiti gjatë emisionit emailin, listën e plotë ose prova që lidhin ngjarjet.

Përvetësim i rrezikshëm

14 shkencëtarët që u vranë pasi zbuluan projektin për prodhimin e COVID-it.

Në formulimin e dytë, media nuk po raporton më pretendimin; po e deklaron si fakt.

39. Titujt sensacionalë do ta shtrembëronin më tej materialin

Tituj që duhen shmangur:

“Shkencëtari shqiptar zbulon kush e krijoi COVID-in”
“14 mjekët që u vranë për emailin sekret”
“Produkti shqiptar që pastron vaksinën nga trupi”
“Yuri Kim urdhëroi arrestimin e Edvin Priftit”
“Vaksinat ndryshojnë ADN-në”
“SPAK-u në shërbim të komplotit të COVID-it”

Titull analitikisht i pranueshëm:

Emaili, DEFUSE-i dhe vaksinat: çfarë pretendoi Edvin Prifti dhe çfarë mbështetet nga dokumentet

PËRFUNDIMI I PËRGJITHSHËM

Intervista është një rrëfim i fuqishëm për një profesionist që e sheh veten të përfshirë në një konflikt shumë më të madh se çështja e tij penale. Ajo ka forcë emocionale, dramë, elemente autobiografike dhe disa tema reale që meritojnë debat.

Megjithatë, si material faktik, ajo ka probleme themelore.

Bërthama e saj ndërtohet mbi këtë metodë:

merret një fakt real;
lidhet me një ngjarje tjetër reale;
boshllëku mes tyre mbushet me një interpretim;
interpretimi përsëritet si fakt;
kundërshtimi paraqitet si pjesë e fshehjes.

DEFUSE-i është real, por nuk provon se SARS-CoV-2 u krijua sipas tij.

Vdekjet dhe arrestimet e disa personave janë reale, por nuk provohet se ata ishin pjesë e një liste të vetme ose u goditën për një email.

Procesi i SPAK-ut është real, por nuk provohet se u urdhërua për shkak të COVID-it.

Efektet e rralla të vaksinave janë reale, por nuk provojnë integrim në gjenom, kimerizëm ose epidemi kanceri.

Rritja e vdekshmërisë është reale, por nuk provon shkakësi nga vaksinat.

Eksperimenti i pretenduar me një produkt mund të ketë ndodhur, por pa emër, studim dhe autorizim nuk është i verifikueshëm.

Verdikti analitik

Intervista ka vlerë si dëshmi e botëkuptimit, mbrojtjes dhe pretendimeve të Edvin Priftit, por jo si provë se rrëfimi i plotë që ai paraqet është faktikisht i vërtetuar.

Ajo duhet publikuar vetëm:

me verifikim paralel;
me të drejtë përgjigjeje;
me ndarje të prerë mes faktit dhe pretendimit;
me korrigjim të pasaktësive shkencore;
pa e promovuar produktin e paidentifikuar;
duke respektuar prezumimin e pafajësisë;
pa e shndërruar dyshimin në verdikt.

Në formën aktuale, intervista është më shumë një narrativë e përndjekjes dhe e së vërtetës së fshehur sesa një investigim që e provon këtë narrativë.Tetova News IA

@tetovanews