Nga Matthias Alexander
Kancelari njofton një reagim të përshtatshëm ndaj sulmit në aeroportin e Lajpcigut. Për pjesën tjetër, moderatori Markus Preiß bëhet viktimë e kufizimeve tepër rigoroze kohore të intervistës verore të ARD-së.
Nëse intervista verore e këtij viti e ARD-së me kancelarin federal do të vlerësohej vetëm nga rëndësia e saj si lajm, atëherë pika e vetme vërtet interesante mund të identifikohet shpejt: Friedrich Merz njoftoi se, brenda vetëm pak ditësh, do të pasojë reagimi i përshtatshëm që ai kishte paralajmëruar ndaj sulmit me dron në aeroportin e Lajpcigut në fillim të gushtit.
Kancelari kishte deklaruar së fundmi se agresori do të paguante një çmim për këtë dhe, dëgjuar kështu, të vinte ndër mend retorika e zakonshme e fortë e politikanëve gjermanë pas krimeve të të gjitha llojeve, sipas së cilës keqbërësit dhe njerëzit që qëndrojnë pas tyre këtë herë vërtet do ta ndiejnë të gjithë ashpërsinë e shtetit ligjor.
Në bisedën me moderatorin Markus Preiß, Merz nuk la asnjë dyshim se agresorin në Lajpcig e konsideron Rusinë, edhe pse nuk e përmendi vetë me emër. Ai shtoi se reagimi është bashkërenduar me partnerët e Gjermanisë në BE dhe NATO.
Kancelari do të na e falë që, deri sa të provohet e kundërta, ne presim më shumë një reagimth sesa ndonjë masë që do ta bëjë Putinin të dridhet.
Pa figurantë të zhurmshëm si në RTL
Por le të kalojmë tani te aspektet më themelore të intervistës verore.
Ky format e ka origjinën në vitin 1988, kur kancelari i atëhershëm Helmut Kohl u intervistua në vendin ku po kalonte pushimet. Prej kohësh, rrethi i të intervistuarve është zgjeruar dhe përfshin të ashtuquajturit politikanë të nivelit të lartë të të gjitha partive të përfaqësuara në Bundestag.
Kancelari tashmë është vetëm njëri prej shumë të ftuarve dhe atij nuk i jepet as edhe një minutë më shumë kohë televizive sesa kryetarëve të partive më të vogla opozitare.
Pyetja që shtrohet është pse televizionet dhe Zyra e Kancelarit pajtohen me këtë.
Në një kohë kur, sipas një ndjenje mjaft të përhapur, Gjermania ndodhet përpara vendimeve vendimtare politike, ekonomike e për rrjedhojë edhe shoqërore, ARD-ja rezervon vetëm gjysmë ore për intervistën me politikanin më të rëndësishëm të vendit.
Mos vallë ekziston frika nga pyetjet e pakënaqura të anëtarëve të këshillave të transmetuesve publikë se ku mbetet barazia e mundësive nëse Merzit do t’i jepej një orë e plotë?
Kjo mani për trajtim krejtësisht të barabartë është edhe më për të ardhur keq, sepse ARD-ja i plotëson shumë prej kushteve të nevojshme për të zhvilluar një bisedë serioze me Merzin.
Ndryshe nga RTL-ja, ku kancelari lejoi të provokohej nga një pediatre që e tejkaloi rolin e saj, kanali i parë publik gjerman heq dorë nga figurantët e zhurmshëm që shoqërojnë moderatorin.
Dhe, me Markus Preißin, ARD-ja ka zgjedhur një gazetar që mishëron, në kuptimin më të mirë dhe tradicional të fjalës, virtytet klasike të gazetarisë: është i qetë, serioz dhe i përgatitur mirë, ndërsa bashkëbiseduesit i drejton pyetje të sakta, me mirësjellje, por edhe me këmbëngulje.
Nëse merr përgjigje shmangëse, pyet përsëri. Nëse pyetja edhe atëherë nuk merr përgjigje, ai e lë me kaq, sepse i beson shikuesit se është i aftë ta kuptojë vetë se bashkëbiseduesi nuk dëshiron të përgjigjet — dhe më pas të nxjerrë përfundimet e veta se përse nuk dëshiron ta bëjë këtë.
Merkel pati më shumë fat se Merz
Por gjysmë ore thjesht nuk mjafton për të hyrë në thellësi.
Dhe për këtë arsye intervista nuk arrin kurrë të bëhet vërtet interesante, madje as kur Preiß përmend shifrat katastrofike të Merzit në sondazhe.
Pas vitit të tij të parë në detyrë, kancelari gëzon vetëm 16 për qind mbështetje. Paraardhësi i tij fjalëpakë, Olaf Scholz, kishte 36 për qind, ndërsa paraardhësja e tij Angela Merkel — e cila në atë kohë ende dukej disi e pasigurt në rolin e saj — arrinte deri në 57 për qind.
Përgjigjja e Merzit është ajo që mund të pritej.
Ai thotë se shifrat e dobëta i konsideron një sfidë. Për më tepër, sipas tij, qeveria ka arritur tashmë shumë gjëra, për shembull në politikën e migracionit, dhe kur qytetarët të fillojnë t’i vërejnë rezultatet, edhe sondazhet do të përmirësohen.
Faktin që e kishte shkelur kaq shpejt premtimin e tij elektoral për frenën e borxhit, Merz e justifikoi me situatën që ishte krijuar në Bundestag.
Ndërsa gjendjen e vështirë të vendit, veçanërisht në politikën e mbrojtjes dhe atë energjetike, ua atribuoi qeverive paraardhëse.
Sa interesante do të kishte qenë që pikërisht këtu biseda të hynte pak më thellë.
Për shembull, mund të ishte diskutuar se deri në ç’masë një rol luan edhe fati politik.
Merkel nuk përfitoi vetëm nga fakti se Gerhard Schröder kishte kryer tashmë reformat e dhimbshme. Në vitin e saj të parë në pushtet ajo u ndihmua gjithashtu nga atmosfera e jashtëzakonshme optimiste e krijuar pas të ashtuquajturës “përrallë verore” të Kampionatit Botëror të Futbollit të vitit 2006 në Gjermani.
Merz nuk pati një fat të krahasueshëm.
Trajneri i kombëtares Julian Nagelsmann nuk ishte në gjendje të shërbente si ndonjë lloj ndihmësmjeku për sëmundjen gjermane. Përkundrazi, ai vetë shfaqi të gjitha simptomat përkatëse: nga mbivlerësimi i vetvetes te zbukurimi i realitetit dhe kërkimi i fajit te të tjerët.
A ka pësuar tashmë dëme të pariparueshme posti i kancelarit?
Me pak më shumë kohë në dispozicion, Preiß mund ta kishte pyetur kancelarin edhe nëse i druhet asaj që në të vërtetë është më kërcënuese sesa shifrat e këqija personale në sondazhe: mundësisë që vetë posti i kancelarit federal të dëmtohet dhe që respekti, të cilin mbajtësit e këtij posti dikur e kishin pothuajse të garantuar, të humbasë.
Kur filloi kjo?
Nën Merkelin?
Nën Scholzin?
A lidhet kryesisht me punën sistematike gërryese të Alice Weidelit dhe njerëzve të saj?
Dhe sa përgjegjësi mban vetë Merz, për shembull duke pranuar të marrë pjesë në formate televizive si ai i RTL-së?
Preiß mund ta kishte pyetur madje se si e vlerëson Merz ndërgjegjësimin e sovranit — pra të qytetarëve — për seriozitetin e situatës.
Dhe çfarë shpreson e çfarë pret ai nga njerëzit në Gjermani që kjo atmosferë e vazhdueshme pakënaqësie të marrë fund?
Por Preiß duhej të kalonte tashmë te pyetja tjetër që kishte në listën e tij.
Të paktën, ndryshe nga shumë kolegë të tij televizivë, ai nuk e shpërdoroi kohën me raportime të parëndësishme nga mekanizmat rutinë të politikës së Berlinit, por pyeti për disa zhvillime me rëndësi.
Me pak fjalë, pikat kryesore ishin këto:
Merz e sheh me simpati mundësinë që në postin e presidentit federal të Gjermanisë të zgjidhet një grua.
Ai mendon më pak për vendosjen e një tatimi mbi pasurinë dhe më shumë për krijimin e mundësive që punonjësit të ndërtojnë pasuri personale.
Ai e ka kuptuar rëndësinë e inteligjencës artificiale dhe të furnizimit me energji.
Shpenzimet e larta për Bundeswehr-in, sipas tij, janë të drejta, sepse ruajtja e lirisë dhe e paqes ka përparësi.
Çmimet e larta të energjisë nuk mund të ulen pafundësisht përmes subvencioneve shtetërore.
Gjermania është në gjendje të përballojë barrën e interesave që vjen nga rritja e fortë e borxhit.
Ndërsa për mënyrën se si do të veprojë partia e tij në Saksoni-Anhalt, Merz tha se do të flasë vetëm pas zgjedhjeve.
Një pyetje që e befasoi pak Merzin
Të paktën një pyetje e përgatitur nga Preiß e befasoi disi kancelarin:
Cilat degë të ekonomisë do ta mbajnë në të ardhmen mirëqenien e Gjermanisë?
Merz u bë konkret vetëm pas një pyetjeje të dytë.
Ai përmendi zejtarinë, teknologjinë mjekësore, industrinë farmaceutike dhe shërbimet që u ofrohen drejtpërdrejt njerëzve.
Nuk është e nevojshme të jesh ekonomist për të pasur dyshime nëse vetëm këto fusha do të mjaftojnë.
Pikërisht këtu do të kishte pasur një mundësi të shkëlqyer për pyetje të mëtejshme.
Por koha po mbaronte, edhe sepse Merz më pas duhej t’u përgjigjej disa pyetjeve në një bisedë online.
Gjatë gjithë intervistës ishte e dukshme se Merz ndihej rehat në ambientin e studios së ARD-së.
Nëse kësaj i shtohet fakti se kancelari është një nga politikanët e paktë në Gjermani që e pëlqen përballjen intelektuale, në vend që për çdo pyetje të kërkojë menjëherë përgjigjen më të përgjithshme dhe më pak detyruese të mundshme, atëherë mund të kuptohet se çfarë mundësish ofron një intervistë verore me të.
Ndoshta vitin e ardhshëm këto mundësi do të shfrytëzohen më mirë.
Pyetjen nëse ka frikë se mos partia e tij e rrëzon nga posti përpara asaj kohe, Preiß ia kurseu kancelarit.
Burimi: Frankfurter Allgemeine Zeitung (F.A.Z.)
Autor: Matthias Alexander, zëvendësshef i rubrikës Feuilleton
