Vizita e kryeministrit në detyrë të Kosovës, Albin Kurti, më 26 gusht 2026, u përqendrua në lidhjen infrastrukturore Kosovë–Maqedoni e Veriut, arsimin e lartë në gjuhën shqipe dhe përkujtimin e Nënë Terezës. Në orën 11:00 u shënua fillimi i punimeve për fazën e dytë, 10,5 kilometra, të autostradës Shkup–Bllacë; më pas Kurti dhe drejtuesit shtetërorë e politikë vizituan Kampusin e ri të Universitetit “Nënë Tereza”, ndërsa dita u përmbyll me një takim të tij me drejtuesit e VLEN-it dhe përfaqësues të Kosovës.
SHKUP, 26 gusht 2026 – Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, zhvilloi të mërkurën një agjendë të gjerë në Maqedoninë e Veriut, në një ditë që bashkoi nisjen e një prej projekteve më të rëndësishme infrastrukturore ndërmjet dy vendeve, ndërtimin e kampusit të ri të Universitetit “Nënë Tereza” në Shkup dhe aktivitetet për 116-vjetorin e lindjes së Gonxhe Bojaxhiut – Nënë Terezës.
Ngjarja kryesore infrastrukturore ishte vendosja e gurthemelit dhe shënimi zyrtar i fillimit të punimeve për fazën e dytë të autostradës Shkup–Bllacë. Ceremonia ishte paralajmëruar për në orën 11:00 dhe mblodhi drejtuesit më të lartë të Maqedonisë së Veriut dhe përfaqësues të Kosovës, si dhe partnerë ndërkombëtarë të projektit.
Në të morën pjesë kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski, kryetari i Kuvendit Afrim Gashi, zëvendëskryeministri i parë dhe ministri për Çështje Evropiane Bekim Sali, zëvendëskryeministri dhe ministri i Transportit Aleksandar Nikoloski, kryeministri në detyrë i Kosovës Albin Kurti, ministri kosovar i Infrastrukturës dhe Transportit Dimal Basha, përfaqësues të Bashkimit Evropian dhe Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim, drejtues të institucioneve rrugore, si dhe bashkëkryetarët e VLEN-it, Bilall Kasami dhe Izet Mexhiti.
10,5 kilometra, pesë tunele dhe tetë ura
Faza e dytë e autostradës Shkup–Bllacë përfshin 10,5 kilometra, nga zona e nyjës Stenkovec drejt Bllacës, dhe do të lidhet me 1,5 kilometrat e autostradës që janë ndërtuar më herët pranë pikës kufitare. Me përfundimin e saj, lidhja autostradale në këtë segment do të arrijë rreth 12 kilometra.
Terreni kodrinor-malor e bën projektin teknikisht të ndërlikuar. Sipas Ndërmarrjes Publike për Rrugët Shtetërore, në 10,5 kilometrat e rinj parashikohen pesë tunele, tetë ura, 11 nënkalime, katër galeri dhe nëntë mure mbajtëse.
Drejtori i NP “Rrugët Shtetërore”, Koce Trajanovski, e ka cilësuar atë si një nga segmentet më komplekse për ndërtim në vend. Afati kontraktues për realizimin është 1.460 ditë, ose katër vjet nga futja në punë.
Punimet do të realizohen nga konsorciumi i udhëhequr nga kompania vendore “Granit” SHA Shkup. Mickoski tha se është veçanërisht i kënaqur që një kompani maqedonase do të jetë realizuese, duke e lidhur këtë edhe me efektin ekonomik dhe punësimin në vend.
“Kur ndërtoni një rrugë, kur ndërtoni një autostradë, ju ndërtoni të ardhmen”, deklaroi Mickoski, duke e paraqitur projektin si investim afatgjatë që duhet të krijojë kushte më të mira ekonomike dhe perspektivë për të rinjtë.
Ai tha se pas më shumë se 20 vjetësh pritjeje projekti po hyn në fazën e realizimit konkret dhe e paraqiti nisjen e punimeve si përmbushje të një premtimi të qeverisë së tij.
Kontrata rreth 222 milionë euro – çfarë përfshin shifra?
Një prej pikave që kërkon dallim të kujdesshëm është kostoja.
Sipas njoftimit të “Granit” të raportuar pas nënshkrimit të kontratës më 20 gusht, vlera e marrëveshjes me NP “Rrugët Shtetërore” është 13,62 miliardë denarë, ose rreth 221,5–222 milionë euro. Kjo shumë nuk lidhet vetëm me ndërtimin: në kontratë është përfshirë edhe mirëmbajtja pesëvjeçare e autostradës.
Ndërkohë, struktura financiare e publikuar zyrtarisht nga NP “Rrugët Shtetërore” në korrik përfshin një hua prej 167,6 milionë eurosh nga BERZH-i dhe grant investues prej 30,8 milionë eurosh nga Bashkimi Evropian përmes Kornizës së Investimeve për Ballkanin Perëndimor – gjithsej 198,4 milionë euro.
Për këtë arsye, shifra prej rreth 222 milionë eurosh e kontratës dhe paketa prej 198,4 milionë eurosh e financimit nuk duhet të trajtohen automatikisht si e njëjta kategori. Kontrata e raportuar përfshin edhe mirëmbajtjen pesëvjeçare, ndërsa dokumentet e financimit kanë strukturën e tyre të veçantë. Burimet e kontrolluara nuk japin një ndarje të plotë që do të mundësonte krahasimin euro për euro të të gjitha komponentëve.
Kurti: Rëndësia shkon përtej infrastrukturës
Në fjalimin e tij në Bllacë, Kurti tha se autostrada duhet parë jo vetëm si një projekt rrugor, por si një lidhje strategjike ekonomike dhe njerëzore ndërmjet Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut.
“Jam i lumtur që ndodhem këtu bashkë me juve, në këtë moment kur po hedhen themelet e një lidhjeje të re dhe moderne midis dy vendeve tona”, tha ai.
Kurti theksoi se autostrada me pesë tunele, tetë ura dhe katër galeri do ta forcojë lidhjen infrastrukturore, por shtoi se “rëndësia e saj shkon përtej infrastrukturës”.
Sipas tij, përfitimet kryesore do të jenë shkurtimi i distancës dhe kohës së udhëtimit, lëvizja më e sigurt dhe më efikase, transporti më i lehtë i mallrave, zgjerimi i tregjeve dhe krijimi i partneriteteve të reja ndërmjet bizneseve.
Kurti solli edhe një të dhënë konkrete për trafikun tregtar: rreth 54 mijë maune në vit, ose rreth 150 në ditë, hyjnë përmes pikës doganore të Hanit të Elezit. Kjo shifër konfirmohet edhe nga të dhënat publike të Doganës së Kosovës, e cila e përshkruan Hanin e Elezit si një prej arterieve kryesore të qarkullimit të ngarkesave komerciale.
“Çdo kilometër i ri rrugë që na afron është investim në jetën e qytetarëve tanë dhe në zhvillimin ekonomik të të dyja vendeve”, tha Kurti.
TEN-T, Linja 10 dhe Prizren–Tetovë
Kurti e vendosi Shkup–Bllacën në një kontekst më të gjerë të lidhjeve rajonale.
Autostrada është pjesë e rrjetit TEN-T. Dokumentet e BERZH-it e identifikojnë projektin si pjesë të Route 6, lidhja që synon të plotësojë boshtin rrugor Shkup–Prishtinë, si dhe të rrjetit evropian E65.
Kurti përmendi gjithashtu Linjën 10 hekurudhore, që lidh Kosovën me Maqedoninë e Veriut, dhe projektin Prizren–Tetovë përmes tunelit, për të cilin dy vendet kanë shprehur angazhim politik.
“Këto projekte janë ura gjigande të zhvillimit, të bashkëpunimit dhe të afrimit mes qytetarëve tanë”, tha ai.
Në fund të fjalimit, Kurti falënderoi Qeverinë e Maqedonisë së Veriut, partnerët e projektit dhe koalicionin VLEN për kontributin në avancimin e projekteve të përbashkëta.
Përplasja VLEN–BDI për meritat, vonesën dhe koston
Nisja e punimeve u shoqërua edhe me një përplasje politike për historikun dhe meritat e projektit.
BDI, tashmë në opozitë, kundërshtoi narrativën se projekti ka nisur nga zero me qeverinë aktuale. Partia deklaroi se projektimi, sigurimi i financimit dhe procedurat ishin avancuar gjatë periudhës kur ajo ishte pjesë e pushtetit.
Si argument, BDI përmendi miratimin, më 27 qershor 2022, të garancisë shtetërore për huanë e projektit TEN-T.
Në reagimet e 26 gushtit, BDI pretendoi gjithashtu se projekti ishte tenderuar në vitin 2023 me një vlerë rreth 183 milionë euro dhe se, pas një vonese prej dy vjetësh, do të realizohet me kosto më të lartë. Në deklarata të ndryshme të përcjella nga mediat, opozita ka folur për rreth 210 milionë euro dhe për një shtrenjtim prej 27–30 milionë eurosh.
Këto pretendime duhen dalluar nga shifra e kontratës së nënshkruar në gusht 2026: njoftimi për kontratën jep rreth 221,5–222 milionë euro dhe sqaron se në shumë përfshihet edhe mirëmbajtja pesëvjeçare. Për këtë arsye, krahasimi i drejtpërdrejtë me shifrën prej 183 milionë eurosh të cituar nga BDI kërkon dokumentacion të njëjtë për përmbajtjen dhe kushtet e të dyja procedurave.
Fakti i konfirmuar është se financimi institucional i projektit kishte nisur vite më herët; gjithashtu është fakt se kontrata aktuale dhe nisja e punimeve konkrete ndërtimore u realizuan në vitin 2026. Pretendimi për një shtrenjtim të saktë prej 27 apo 30 milionë eurosh mbetet, në këtë fazë, pretendim politik që nuk mund të konfirmohet si krahasim “like-for-like” vetëm nga dokumentet publike të kontrolluara.
Pas autostradës, Kurti viziton Kampusin e UNT-së
Menjëherë pas aktivitetit në Shkup–Bllacë, Kurti dhe përfaqësuesit e VLEN-it vizituan punimet për ndërtimin e Kampusit të ri të Universitetit “Nënë Tereza” në Shkup.
Me Kurtin ishin kryetari i Kuvendit Afrim Gashi, zëvendëskryeministri i parë Bekim Sali, rektori i UNT-së, prof. dr. Bekim Fetaji, si dhe Izet Mexhiti dhe Bilall Kasami.
Kurti e përshkroi kampusin si “investimin më të madh shtetëror në arsim në historinë e Maqedonisë së Veriut” dhe, sipas vlerësimit të tij, investimin më të madh nga i cili kanë përfituar shqiptarët në vend.
Ai bëri të ditur se në “fazën e parë pesëvjeçare” parashihen 40 milionë euro, ndërsa në fazën pasuese edhe 20 milionë euro të tjera.
Sipas Kurtit, kampusi duhet t’u ofrojë kushte bashkëkohore më shumë se 5.000 studentëve dhe mbi 200 mësimdhënësve, për mësimdhënie, studim, punë praktike, inovacion dhe kërkim shkencor.
42 apo 60 milionë euro? Dy shifra që nuk duhen përzier
Edhe te projekti i UNT-së ekziston një dallim ndërmjet shifrave të publikuara në periudha të ndryshme.
Kur u vendos gurthemeli i kampusit, më 7 mars 2026, Universiteti “Nënë Tereza” e përshkroi projektin si investim me vlerë 42 milionë euro. Në atë njoftim thuhej se qeveria kishte ndarë 42 milionë euro për kampusin dhe se kompleksi do të shtrihet në rreth 31.000 metra katrorë.
Më 26 gusht, Kurti foli për 40 milionë euro në fazën e parë pesëvjeçare dhe 20 milionë euro në fazën pasuese, pra për një plan me dy faza që arrin potencialisht në 60 milionë euro.
Këto dy shifra nuk duhet të bashkohen ose të zëvendësojnë njëra-tjetrën pa dokument shtesë. Shifra 42 milionë euro është vlera e publikuar zyrtarisht nga UNT-ja për projektin e prezantuar në mars, ndërsa 40+20 milionë euro është struktura e fazave e deklaruar nga Kurti në vizitën e 26 gushtit. Deri në publikimin e një dokumenti të përditësuar buxhetor që shpjegon marrëdhënien ndërmjet tyre, më e sakta është që të dyja të paraqiten me burimin dhe kontekstin përkatës.
Sipas projektit të prezantuar nga UNT-ja, kampusi prej rreth 31.000 metrash katrorë do të përfshijë amfiteatër, bibliotekë digjitale, laboratorë kërkimorë, salla sportive dhe pishinë.
Nga kazerma e APJ-së në kampus universitar
Kurti theksoi edhe simbolikën e vendndodhjes.
Kampusi po ndërtohet në hapësirën ku dikur ndodhej kazerma “Marshall Tito” e Armatës Popullore Jugosllave.
“Një hapësirë e së kaluarës ushtarake do të shndërrohet në një qendër të arsimit, dijes dhe edukimit, të shkencës, humanizmit dhe të ardhmes evropiane”, deklaroi ai.
Bilall Kasami e paraqiti projektin si pjesë të investimeve aktuale në infrastrukturë, autostrada, lidhje ndërshtetërore, arsim në gjuhën shqipe, ekonomi dhe zhvillim.
“Po jetojmë epokën e punës dhe projekteve, përparimit dhe zhvillimit”, tha Kasami.
Izet Mexhiti, ndërkaq, lidhi simbolikisht dy aktivitetet e ditës me formulimin “Nga rruga që na bashkon, te rruga e dijes”.
“Një rrugë po e afron Shkupin me Prishtinën. Një universitet po u hap rrugë gjeneratave që vijnë”, deklaroi ai.
Mexhiti e cilësoi Kampusin e UNT-së si investimin më të madh deri më tani në arsimin e lartë në gjuhën shqipe në Maqedoninë e Veriut dhe tha se autostrada dhe universiteti përfaqësojnë “dy rrugë drejt së ardhmes”.
116 vjet nga lindja e Nënë Terezës
Data e vizitës kishte edhe një simbolikë të veçantë. Më 26 gusht 1910, në Shkup lindi Gonxhe Bojaxhiu, e njohur botërisht si Nënë Tereza.
Në Shkup u organizuan aktivitete për 116-vjetorin e lindjes së saj dhe 10-vjetorin e shenjtërimit. Në aktivitetet përkujtimore morën pjesë përfaqësues të lartë shtetërorë dhe politikë nga Maqedonia e Veriut dhe Kosova.
Kurti e përkujtoi si “Gonxhe Bojaxhiun shqiptaren e Shkupit, Nënë Terezën e botës mbarë”.
Ai rikujtoi rrënjët e saj familjare të lidhura me Prizrenin dhe Gjakovën, thirrjen e saj shpirtërore në Letnicë, përgatitjen misionare në Irlandë dhe veprimtarinë në Indi.
Kurti veçoi edhe vitin 1979, kur Nënë Tereza mori Çmimin Nobel për Paqe, duke argumentuar se universaliteti i saj nuk buronte vetëm nga çmimet apo njohja ndërkombëtare, por nga përkushtimi ndaj individit.
“Bota shihte miliona; ajo shihte një njeri. Bota fliste për varfërinë; ajo i afrohej të varfrit”, shkroi Kurti.
Sipas tij, universaliteti i Nënë Terezës nuk nënkuptonte mohim të prejardhjes së saj, por zgjerimin e vlerave të saj përtej kombit, fesë dhe kufijve.
Mexhiti e lidhi drejtpërdrejt këtë përvjetor me kampusin: pikërisht në Shkupin ku lindi Gonxhe Bojaxhiu po ndërtohet një universitet që mban emrin e saj.
Dita përmbyllet me takim të Kurtit dhe drejtuesve të VLEN-it
Në orët e mbrëmjes, vizita u përmbyll me një takim të Albin Kurtit me drejtues të VLEN-it dhe përfaqësues të Kosovës.
Zëvendëskryeministri i parë Bekim Sali fillimisht e përshkroi takimin si një kafe të përbashkët, ndërsa komunikata zyrtare e VLEN-it e cilësoi si “drekë vëllazërore”. Nga materialet e publikuara rezulton se bëhet fjalë për takimin përmbyllës të së njëjtës ditë; dallimi është në mënyrën se si është përshkruar nga burimet.
Në takim morën pjesë Kurti, bashkëkryetarët e VLEN-it Izet Mexhiti dhe Bilall Kasami, zëvendëskryeministri i parë Bekim Sali, ambasadori i Kosovës në Maqedoninë e Veriut Florian Qehaja dhe deputeti Bekim Qoku.
VLEN tha se takimi u zhvillua në atmosferë miqësore dhe se synonte të riafirmonte gatishmërinë për forcimin e bashkëpunimit ndërmjet Maqedonisë së Veriut dhe Kosovës.
Sali e përshkroi 26 gushtin si një ditë të mbushur me “punë, projekte konkrete dhe hapa të rëndësishëm për të ardhmen”, ndërsa mesazhin e përfundoi me: “Punët vazhdojnë!”.
Çfarë është konfirmuar dhe çfarë mbetet për t’u sqaruar
Në fund të 26 gushtit, fakti kryesor është se faza e dytë e autostradës Shkup–Bllacë ka hyrë zyrtarisht në fazën e ndërtimit. Segmenti është 10,5 kilometra, realizues është konsorciumi i udhëhequr nga “Granit”, afati kontraktues është katër vjet dhe projekti përfshin pesë tunele, tetë ura, 11 nënkalime, katër galeri dhe nëntë mure mbajtëse.
Është konfirmuar gjithashtu se kontrata aktuale ka vlerë rreth 221,5–222 milionë euro dhe përfshin pesë vjet mirëmbajtje, ndërsa struktura e publikuar e financimit ndërkombëtar përmban 167,6 milionë euro hua nga BERZH-i dhe 30,8 milionë euro grant të BE-së/WBIF.
Për kampusin e UNT-së, projekti është në ndërtim dhe dokumentacioni zyrtar i universitetit e ka vlerësuar investimin e prezantuar në mars në 42 milionë euro dhe sipërfaqen në rreth 31.000 metra katrorë. Deklarata e Kurtit për 40 milionë euro në fazën e parë dhe 20 milionë të tjera në fazën e dytë përbën informacion më të ri, por ende kërkon një dokument të detajuar zyrtar për të sqaruar raportin me shifrën e mëparshme prej 42 milionë eurosh.
Në planin politik, vazhdon debati se cilës qeverisje i takojnë meritat për përgatitjen dhe realizimin e Shkup–Bllacës. Dokumentet tregojnë se financimi dhe procedurat kanë histori disa-vjeçare, ndërsa qeveria aktuale e Maqedonisë së Veriut ka përmbyllur procesin që çoi në kontratën aktuale dhe në fillimin e punimeve në terren. Pretendimet partiake për vonesën dhe shtrenjtimin e projektit kërkojnë krahasim të dokumentacionit të tenderëve dhe kontratave me të njëjtin objekt dhe të njëjtin fushëveprim.
Përtej debatit politik, 26 gushti 2026 shënoi një ditë në të cilën marrëdhëniet Kosovë–Maqedoni e Veriut u vendosën në tri plane të ndërlidhura: lidhjen infrastrukturore përmes Shkup–Bllacës, investimin në arsimin e lartë përmes Kampusit të Universitetit “Nënë Tereza” dhe simbolikën e trashëgimisë së Gonxhe Bojaxhiut në qytetin e saj të lindjes./Tetova News
