Gjykata në Mardin e shpalli fajtore Melek Karahanin për “përhapje publike të informacionit të rremë që mund të mashtrojë publikun”, sipas nenit 217/A të Kodit Penal turk. Ajo ishte arrestuar në korrik për një postim në rrjetet sociale ku vinte në dyshim versionin zyrtar të tentativës për grusht shteti të 15 korrikut 2016. Mbrojtja e cilësoi vendimin të paligjshëm dhe njoftoi se do ta ankimojë.
Një gjykatë në Mardin të Turqisë dënoi të martën, më 6 tetor, me 1 vit e 3 muaj burg 50-vjeçaren Melek Karahan, e njohur në qytet me nofkën “Marilyn Monroe e Mardinit”, për një postim në rrjetet sociale lidhur me tentativën për grusht shteti të 15 korrikut 2016.
Vendimi u dha nga Gjykata e Shkallës së Parë Penale nr. 3 në Mardin. Karahan u shpall fajtore për veprën penale të parashikuar nga neni 217/A i Kodit Penal turk, e emërtuar zyrtarisht “përhapja publike e informacionit të rremë që mund të mashtrojë publikun”.
Ajo po gjykohej në gjendje të lirë, pasi më 22 shtator ishte liruar nga paraburgimi në seancën e parë të procesit.
Avokatja e saj, Elif Narin Dursun, deklaroi menjëherë pas vendimit se mbrojtja e konsideron atë në kundërshtim me ligjin dhe se do t’i drejtohet gjykatës së apelit.
Postimi për 15 korrikun që çoi në hetim
Rasti nisi në korrik, pasi policia e Mardinit hapi procedurë ndaj Karahanit për postime në llogarinë e saj në rrjetet sociale lidhur me tentativën për grusht shteti të 15 korrikut 2016.
Në raportimet e para të 17 korrikut, ajo identifikohej me emrin Melek Akarmut, ndërsa në raportimet e mëvonshme të shtatorit dhe tetorit përdoret emri Melek Karahan. Burimet publike të konsultuara nuk japin shpjegim për këtë ndryshim të mbiemrit.
Demirören Haber Ajansı (DHA), e cila raportoi rastin që në momentin e arrestimit, shkroi se policia kishte nisur hetim me pretendimin se në llogarinë e saj ishin publikuar materiale për 15 korrikun që autoritetet i konsideronin se mund të përmbanin elemente të një vepre penale.
Disa media që publikuan përmbajtjen konkrete të një prej postimeve raportuan se Karahan kishte shkruar në Instagram: “Pyetjet e pabëra për 15 korrikun: Ku është raporti i Parlamentit për 15 korrikun? Nëse e besoni, grusht shteti.”
Postimi shprehte kështu dyshim për versionin zyrtar të ngjarjeve dhe ngrinte pyetjen për raportin parlamentar të hetimit të tentativës për grusht shteti.
Media të tjera turke që raportuan arrestimin, përfshirë Sözcü, Cumhuriyet, Habertürk dhe Türkiye Gazetesi, konfirmuan se procedura penale lidhej me postimet e saj mbi 15 korrikun, por nuk e riprodhuan domosdoshmërisht përmbajtjen e plotë të postimit.
Arrestimi dhe paraburgimi
Raportimi fillestar i DHA-së i 17 korrikut thotë se Karahan u ndalua nga policia, u mor në pyetje dhe më pas u dërgua në prokurori. Pas marrjes në pyetje nga prokurori, ajo u paraqit para gjyqtarit kompetent, i cili caktoi masën e paraburgimit për dyshimin e “përhapjes publike të informacionit të rremë që mund të mashtrojë publikun”.
Edhe İhlas Haber Ajansı (İHA), Habertürk, Cumhuriyet dhe Sözcü raportuan më 17 korrik se ajo ishte arrestuar dhe dërguar në burg.
Në disa raportime të publikuara më 6 tetor nga media që riprodhuan materialin e İHA-së përmendet 16 korriku si data e arrestimit. Megjithatë, raportimet bashkëkohore të publikuara kur ndodhi ngjarja, më 17 korrik, e dokumentojnë arrestimin atë ditë. Për këtë arsye, 17 korriku është data më e mbështetur nga burimet e drejtpërdrejta të kohës.
Lirohet nga paraburgimi më 22 shtator
Seanca e parë e procesit u zhvillua më 22 shtator në Gjykatën e Shkallës së Parë Penale nr. 3 në Mardin.
Prokuroria paraqiti mendimin e saj përfundimtar për themelin e çështjes dhe kërkoi dënimin e Karahanit në bazë të neneve 217/A dhe 218 të Kodit Penal turk.
Karahan mori pjesë në seancë nga burgu përmes sistemit turk të videokonferencave gjyqësore SEGBİS.
Sipas DHA-së, ajo deklaroi se ishte penduar dhe kërkoi lirimin nga paraburgimi për t’u gjykuar në gjendje të lirë.
Gjykata e pranoi kërkesën për lirimin e saj dhe e shtyu seancën për më 6 tetor.
Avokatja Elif Narin Dursun deklaroi atëherë se prokuroria kishte kërkuar dënimin sipas nenit 217/A dhe dispozitës së përbashkët të nenit 218 dhe se mbrojtja kishte kërkuar kohë për të përgatitur qëndrimin përfundimtar kundër kërkesës së prokurorisë.
Çfarë tha Karahan në seancën përfundimtare
Në seancën e 6 tetorit, Karahan u paraqit në gjykatë në gjendje të lirë së bashku me avokaten e saj.
Sipas İHA-së, gjatë mbrojtjes ajo argumentoi se postimin e kishte bërë pa kujdes dhe se në atë moment nuk i kishte pasur syzet për shikim nga afër.
“Kur e bëra postimin, nuk i kisha syzet për shikim nga afër. Postimin në fjalë dhe shumë postime të tjera i kam bërë pa kujdes. Madje, kur avokatja ma tregoi, thashë: ‘Vërtet unë e kam bërë këtë postim?’ As 20-30 persona nuk e panë; e fshiva menjëherë”, tha ajo, sipas raportimit të İHA-së.
Ajo mohoi se kishte vepruar me qëllim kriminal dhe kërkoi të shpallej e pafajshme.
Avokatja Elif Narin Dursun argumentoi se veprimi i klientes së saj nuk përmbushte elementet ligjore të veprës penale dhe kërkoi gjithashtu pafajësinë.
Gjykata nuk e pranoi mbrojtjen dhe e dënoi Karahanin me 1 vit e 3 muaj burg.
Avokatja: “Do ta ankimojmë”
Pas seancës, Dursun deklaroi se vendimi ishte, sipas mbrojtjes, në kundërshtim me ligjin.
“Në procesin gjyqësor të zhvilluar ndaj klientes sonë në Gjykatën e Shkallës së Parë Penale nr. 3 në Mardin është marrë vendim për dënimin e saj sipas nenit 217 të Kodit Penal turk. Ky vendim është në kundërshtim me ligjin. Si mbrojtje, nuk është e mundur ta pranojmë këtë vendim. Klientja jonë vetëm ka ushtruar lirinë e shprehjes. Kundër këtij vendimi lejohet ankim. Do ta ankimojmë. Po e ndjekim nga afër procesin juridik”, deklaroi ajo.
Kjo është deklaratë e mbrojtjes dhe jo një konstatim gjyqësor mbi ligjshmërinë e vendimit.
Në raportimet e deritanishme nuk është bërë publik një urdhër për rikthimin e menjëhershëm të Karahanit në burg pas shpalljes së vendimit. Po ashtu, nuk është bërë e qartë nëse ekzekutimi i dënimit është pezulluar deri në përfundimin e procedurës së ankimit.
Prandaj, në këtë fazë është më e saktë të thuhet se ajo është dënuar nga gjykata e shkallës së parë me 15 muaj burg, ndërsa vendimi pritet të ankimohet dhe nuk duhet trajtuar si një vendim gjyqësor përfundimtar i formës së prerë.
Karahan: “Nuk e pranoj akuzën”
Pas seancës, Karahan deklaroi se nuk e pranonte akuzën dhe se postimi nuk ishte bërë me synimin për të kryer një vepër penale.
“Gjithmonë jam përpjekur të jem e dobishme për Mardinin, si në çështjet që lidhen me kafshët endacake, ashtu edhe me rregullimin e mjedisit. Nuk e pranoj akuzën. As postimin nuk e kam bërë me qëllim që të kryej një vepër penale. Avokatja ime po merret me çështjen dhe kam besim tek ajo”, tha ajo.
Karahan është bërë e njohur në Mardin për pamjen dhe stilin e frymëzuar nga aktorja amerikane Marilyn Monroe. Sipas raportimeve të mediave, ajo është me origjinë nga Afyonkarahisar dhe prej vitesh jeton në Mardin, ku është marrë edhe me ndihmën ndaj kafshëve endacake.
Çfarë parashikon konkretisht neni 217/A
Kontrolli në bazën zyrtare të legjislacionit të Ministrisë turke të Drejtësisë konfirmon se neni 217/A i Kodit Penal turk është ende në fuqi.
Dispozita u shtua në Kodin Penal në tetor 2022 me ligjin nr. 7418.
Sipas formulimit zyrtar, vepra penale ekziston kur një person përhap publikisht një informacion të pavërtetë që lidhet me sigurinë e brendshme ose të jashtme të vendit, rendin publik apo shëndetin publik, në një mënyrë të aftë për të cenuar paqen publike dhe “me qëllimin e vetëm” për të shkaktuar ankth, frikë ose panik në popullatë.
Dënimi bazë i parashikuar është nga një deri në tre vjet burg.
Ky formulim është juridikisht i rëndësishëm për rastin e Karahanit, sepse ligji nuk e kriminalizon çdo deklaratë të pasaktë. Teksti i nenit kërkon njëkohësisht disa elemente: informacioni duhet të jetë i pavërtetë; duhet të lidhet me kategoritë e përcaktuara në ligj; përhapja duhet të jetë publike; duhet të jetë e aftë të cenojë paqen publike; dhe autori duhet të ketë vepruar posaçërisht me qëllimin për të krijuar ankth, frikë ose panik.
Pikërisht ekzistencën e këtyre elementeve mbrojtja e Karahanit e kundërshton.
Çfarë parashikon neni 218
Në çështjen ndaj Karahanit është përmendur edhe neni 218 i Kodit Penal turk.
Ky nen është një dispozitë e përbashkët dhe përcakton se, nëse veprat e parashikuara në nenet përkatëse kryhen “përmes shtypit dhe mjeteve të publikimit”, dënimi mund të rritet deri në gjysmën e tij.
Megjithatë, vetë neni 218 përmban edhe një garanci të rëndësishme: deklarimet që nuk tejkalojnë kufijtë e raportimit të lajmit dhe bëhen me qëllim kritike nuk përbëjnë vepër penale.
Raportimet për vendimin e 6 tetorit konfirmojnë dënimin përfundimtar prej 1 viti e 3 muajsh, por materiali i plotë dhe i arsyetuar i vendimit të gjykatës nuk ishte publik në burimet e konsultuara. Për këtë arsye, nuk mund të thuhet me siguri nga raportimet mediatike se si gjykata i ka analizuar individualisht të gjitha elementet e nenit 217/A dhe marrëdhënien e tyre me nenin 218.
Gjykata Kushtetuese e Turqisë e ka lënë në fuqi nenin
Ligji i vitit 2022 ka qenë objekt i një debati të gjerë juridik dhe politik në Turqi.
Gjykatës Kushtetuese turke iu kërkua shfuqizimi i nenit 217/A me argumentin, ndër të tjera, se nocioni i “informacionit të pavërtetë” ishte i paqartë, se dispozita mund të krijonte rezultate të paparashikueshme dhe se dënimi me burg mund të kishte efekt frenues mbi lirinë e shprehjes.
Gjykata Kushtetuese, me vendimin e saj të 8 nëntorit 2023, e rrëzoi kërkesën për shfuqizim.
Sipas njoftimit zyrtar të Gjykatës Kushtetuese, shumica vlerësoi se dispozita ishte formuluar me qartësi të mjaftueshme dhe se synimi për mbrojtjen e rendit dhe sigurisë publike ishte legjitim.
Kjo do të thotë se neni 217/A vazhdon të jetë pjesë e Kodit Penal turk dhe përbën bazën ligjore të dënimit të Karahanit në shkallën e parë.
Në Parlament është paraqitur ndërkohë kërkesë për shfuqizimin e nenit
Debati politik për këtë dispozitë vazhdon.
Sipas të dhënave zyrtare të Asamblesë së Madhe Kombëtare të Turqisë (TBMM), më 7 shtator 2026 është paraqitur një projektligj që kërkon pikërisht shfuqizimin e nenit 217/A të Kodit Penal.
Dokumenti parlamentar thotë shprehimisht se qëllimi i propozimit është heqja nga fuqia e dispozitës që rregullon veprën penale të “përhapjes publike të informacionit të rremë që mund të mashtrojë publikun”.
Më 1 tetor projektligji i është dërguar Komisionit të Drejtësisë dhe, sipas regjistrit parlamentar të konsultuar më 6 tetor, ndodhet ende në komision. Pra, propozimi nuk e ka ndryshuar ligjin në fuqi dhe neni 217/A vazhdon të zbatohet.
Kritikat për “ligjin kundër dezinformimit”
Neni 217/A është pjesë e paketës ligjore të miratuar në vitin 2022 dhe shpesh përshkruhet nga kritikët si “ligji kundër dezinformimit”.
Organizata për lirinë e medias dhe të drejtat e njeriut kanë kritikuar prej kohësh përdorimin e tij kundër gazetarëve dhe përdoruesve të rrjeteve sociale.
Komiteti për Mbrojtjen e Gazetarëve (CPJ) kërkoi më 5 tetor 2026 shfuqizimin e dispozitës, duke argumentuar se ajo është përdorur kundër raportimit të pavarur.
Nga ana tjetër, vetë Gjykata Kushtetuese turke ka vendosur se dispozita, si normë abstrakte ligjore, nuk bie ndesh me Kushtetutën.
Këto janë dy nivele të ndryshme të debatit: kushtetutshmëria formale e nenit është konfirmuar nga Gjykata Kushtetuese, ndërsa mënyra se si ai zbatohet në raste konkrete vazhdon të kundërshtohet nga organizatat e lirisë së shprehjes dhe nga mbrojtja në çështje të veçanta.
Çfarë mbetet e hapur në rastin e Karahanit
Fakti kryesor i konfirmuar është se Gjykata e Shkallës së Parë Penale nr. 3 në Mardin e ka dënuar Melek Karahanin më 6 tetor 2026 me 1 vit e 3 muaj burg.
Mbrojtja ka njoftuar se do ta ankimojë vendimin. Derisa procedura e ankimit të përfundojë, vendimi nuk duhet paraqitur si përfundimtar.
Nuk është bërë publik në burimet e konsultuara teksti integral i vendimit të arsyetuar, ndaj mbeten të panjohura hollësitë e analizës së gjykatës për atë se cili informacion konkret u konsiderua i pavërtetë, si u vlerësua aftësia e postimit për të cenuar paqen publike dhe mbi çfarë provash gjykata konstatoi qëllimin specifik që kërkon neni 217/A.
Po ashtu, raportimet e publikuara deri tani nuk bëjnë të ditur një urdhër të ri për paraburgimin ose burgosjen e menjëhershme të Karahanit pas shpalljes së vendimit.
Procesi, për rrjedhojë, vazhdon në rrugën e ankimit.
(Burimet: Demirören Haber Ajansı – DHA , İhlas Haber Ajansı – IHA/Habertürk , Cumhuriyet , Sözcü , Türkiye Gazetesi , Amed TV/IHA , Ministria e Drejtësisë e Turqisë – UYAP/teksti zyrtar i Kodit Penal , Gjykata Kushtetuese e Turqisë , Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë – TBMM , TR724 për përmbajtjen e raportuar të postimit , Stockholm Center for Freedom/Turkish Minute)
