Presioni po rritet sërish: Donald Trump ka kërcënuar edhe një herë se do ta godasë Omanin nëse ai “i del përpara” negociatave me Iranin.
Sipas një gazetari të Fox News që raportoi bisedën e tyre, presidenti amerikan përdori një formulim dukshëm më vulgar: “Do t’ua bombardojmë fytyrën.”
Disa orë më vonë, të hënën, më 18 gusht, në Zyrën Ovale, Trump u mjaftua të thoshte se omanasit “nuk janë sjellë shumë mirë”, pa dhënë hollësi të tjera.
Kronologjia ndihmon për të kuptuar acarimin e tij. Prej disa javësh, Uashingtoni pohonte se një marrëveshje me Teheranin mbetej e mundshme. Megjithatë, afati 60-ditor i përcaktuar në qershor për arritjen e një zgjidhjeje përfundoi të hënën, pa ndonjë përparim vendimtar për çështjen bërthamore dhe pa përfunduar lufta.
Në të njëjtën kohë, Omani po përparonte nga ana e tij në bisedimet me Iranin për një çështje tjetër që është bërë qendrore: rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.
Hormuzi, nervi i luftës
Para luftës, rreth një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë kalonte përmes zonës detare pranë sulltanatit, i cili shtrihet në bregun jugor të ngushticës, përballë Iranit.
Që nga sulmet amerikano-izraelite kundër Iranit në shkurt, kalimi është mbyllur në masë të madhe, duke shkaktuar pasoja të drejtpërdrejta në tregun e energjisë dhe në çmimet e karburanteve në Shtetet e Bashkuara.
Për këtë arsye, qeveria e Omanit po diskuton me Iranin një mekanizëm që do t’u mundësonte më shumë anijeve tregtare të kalonin nëpër ngushticë.
Të hënën, Ministria e Jashtme iraniane madje deklaroi se ishte arritur një marrëveshje për itinerarin e një rruge tranziti, ndërsa mbeteshin për t’u finalizuar vetëm hollësitë.
Në teori, për Uashingtonin ky është një lajm i mirë: më shumë trafik detar do ta zvogëlonte presionin mbi tregun e energjisë.
Në praktikë, megjithatë, një pjesë e administratës Trump druhet se një marrëveshje e negociuar mes Omanit dhe Iranit do t’i jepte Teheranit shumë kontroll mbi Ngushticën e Hormuzit.
Pikërisht këtu qëndron thelbi i mosmarrëveshjes brenda administratës amerikane.
Disa zyrtarë të lartë e akuzojnë Omanin se është tepër pranë Iranit dhe se mund të ndihmojë në arritjen e një marrëveshjeje më të favorshme për Teheranin.
Të tjerë kujtojnë se pikërisht kjo afërsi është arsyeja pse Omani është kaq i dobishëm. Maskati prej dekadash mban marrëdhënie me të dyja palët dhe shërben rregullisht si kanal komunikimi ndërmjet Uashingtonit dhe Teheranit.
Cilësia që dikur e bënte Omanin një ndërmjetës të kërkuar tashmë mjafton për të ushqyer dyshimet e Shtëpisë së Bardhë.
Mosmarrëveshjet kishin nisur më herët
Marrëdhëniet mes dy vendeve janë përkeqësuar tashmë gjatë muajve të fundit.
Ministri i Jashtëm i Omanit, Badr al-Busaidi, i cili kishte marrë pjesë në bisedimet amerikano-iraniane para fillimit të luftës, kritikoi ashpër vendimin e SHBA-së për të sulmuar Iranin.
Që në mars, ai shkroi në rrjetet sociale: “Çfarëdo mendimi që të keni për Iranin, kjo luftë nuk është shkaktuar prej tij.”
Administrata Trump kishte kërcënuar gjithashtu Omanin me sanksione, madje edhe me sulme, pasi shërbimet amerikane të inteligjencës kishin raportuar se Omani po shqyrtonte së bashku me Iranin vendosjen e tarifave për anijet që kalonin nëpër Hormuz, si mënyrë për të lehtësuar rihapjen e ngushticës.
Omani i ka mohuar disa herë këto informacione.
Marco Rubio, ndërkohë, e ka shndërruar çështjen e një tarife iraniane për kalimin në një vijë të kuqe.
Sipas sekretarit amerikan të Shtetit, lejimi që një fuqi të kërkojë pagesë për kalimin nëpër një ngushticë strategjike do të krijonte një precedent të rrezikshëm edhe për rrugë të tjera të mëdha detare në botë.
Presidenti amerikan po u kërkon në mënyrë më të gjerë partnerëve të SHBA-së të kontribuojnë në menaxhimin e konfliktit.
Të dielën, ai urdhëroi reduktimin e një stërvitjeje të përbashkët ushtarake me Korenë e Jugut, pasi Seuli refuzoi të ndihmonte në rihapjen e Hormuzit.
Trump është ankuar gjithashtu për Mbretërinë e Bashkuar dhe Spanjën, të cilat i akuzon se nuk po bëjnë mjaftueshëm kundër Iranit.
Për Donald Trumpin, kjo është një ankesë e vjetër: sipas tij, aleatët përfitojnë nga mbrojtja amerikane pa dhënë gjithmonë mjaftueshëm në këmbim.
Megjithatë, problemi kryesor mbetet: marrëveshja e premtuar ende nuk ekziston.
Uashingtoni është mbështetur te Katari dhe Pakistani në përpjekje për të ringjallur negociatat me Iranin, pasi e ka larguar Omanin nga roli kryesor i ndërmjetësit.
Trump u ka thënë këshilltarëve të tij se mund ta konsideronte luftën të fituar nëse Teherani pranonte të rihapte plotësisht Ngushticën e Hormuzit dhe nëse rruga e Iranit drejt armës bërthamore do të bllokohej.
Për momentin, asnjëra prej këtyre dy kushteve nuk është përmbushur.
Në mungesë të një përparimi diplomatik, Uashingtoni të paktën ka fituar një mosmarrëveshje të re me një prej aleatëve të tij./ L’Express.fr
