Një avokat amerikan me më shumë se 40 vjet përvojë është gjobitur me 5.000 dollarë dhe është shpallur fajtor për shpërfillje të gjykatës, pasi në një apel për një klient të dënuar me burgim të përjetshëm përdori material të gjeneruar nga ChatGPT që përmbante dëshmitarë të sajuar, dëshmi të rreme dhe paraqitje të pasakta të precedentëve juridikë.
Rasti ka ndodhur në New Mexico dhe është konfirmuar zyrtarisht nga Gjykata Supreme e këtij shteti.
Më 9 shtator 2026, gjykata mori masa ndaj avokatit Stephen D. Aarons, i cili përfaqësonte Oscar Renee Sandoval në apelin e tij kundër një dënimi për vrasje.
Sandoval ishte dënuar me burgim të përjetshëm në shkurt të vitit 2025 për vrasjen e Shiereen Al-Jibury, partneres së tij dhe nënës së fëmijëve të tij.
ChatGPT shpiku dëshmitarë që nuk kishin ekzistuar
Sipas vendimit të Gjykatës Supreme të New Mexico-s, Aarons pranoi se kishte përdorur mjetin e inteligjencës artificiale ChatGPT gjatë përgatitjes së parashtresës kryesore të apelit.
Problemi nuk ishte vetë përdorimi i inteligjencës artificiale, por fakti se avokati nuk kishte kontrolluar saktësinë e materialit përpara se ta nënshkruante dhe ta depozitonte në gjykatë.
Në dokument u zbuluan deklarata që u atribuoheshin personave që në të vërtetë nuk kishin dëshmuar fare në proces.
Gjykata identifikoi katër dëshmitarë tërësisht të sajuar: “Officer Michelle Amarillo”, “Officer Sanchez”, “Manal Al-Jibury” dhe “Teresa Marquez”.
Por problemet nuk përfundonin këtu.
Dokumenti përmbante gjithashtu dëshmi të rreme që u atribuoheshin personave realë. Në të pretendohej, ndër të tjera, se Danny Stanton kishte marrë kërcënime nga Sandoval dhe se i kishte konsideruar ato serioze. Deklarata të tjera të pasakta i atribuoheshin Linda Stanton dhe Mariah Chavez.
Në dokument kishte edhe pretendime të rreme lidhur me veshjen dhe pamjen e personit që kishte kryer të shtënat.
Gjykata konstatoi gjithashtu se dy vendime të mëparshme gjyqësore ishin paraqitur në mënyrë të pasaktë.
Avokati: Mendova se do të më jepte një përmbledhje “të pakundërshtueshme”
Sipas raportimit të mediave amerikane, Aarons kishte futur në ChatGPT një transkript të gjeneruar nga kompjuteri të procesit për vrasje, si dhe dokumente të tjera që lidheshin me çështjen.
Ai pranoi para gjykatës se kishte menduar se sistemi do t’i prodhonte një përmbledhje të besueshme dhe praktikisht “të pakundërshtueshme” të procedurës.
Por sistemi gjeneroi informacione që nuk ekzistonin në materialet e procesit.
Në seancën e 21 gushtit 2026, Aarons pranoi se disa nga personat që përmendeshin në dokumentin e tij nuk kishin dëshmuar kurrë në gjyq.
Ai gjithashtu pranoi se nuk i kishte kontrolluar pretendimet faktike dhe burimet juridike të materialit të gjeneruar nga inteligjenca artificiale përpara se ta dorëzonte atë në Gjykatën Supreme.
Rasti është një shembull i asaj që në fushën e inteligjencës artificiale njihet si “halucinacion” i IA-së – kur një model gjeneron informacione bindëse në dukje, por faktikisht të pavërteta.
Gjykata: Nuk verifikoi informacionet
Në urdhrin e saj, Gjykata Supreme e New Mexico-s theksoi se Aarons kishte pranuar se nuk kishte verifikuar as pretendimet faktike dhe as referencat juridike të dokumentit përpara se ta nënshkruante dhe ta paraqiste atë.
Gjykata theksoi gjithashtu se avokati nuk e kishte informuar klientin e tij për këto probleme dhe as për faktin se dokumenti përmbante disa shtrembërime faktike dhe juridike.
Aarons nuk e kishte informuar klientin as për procedurën që Gjykata Supreme kishte nisur ndaj tij për t’i kërkuar shpjegime.
Pas shqyrtimit të çështjes, gjykata arriti në përfundimin se avokati kishte treguar “mungesë pendese” dhe “mungesë shqetësimi për klientin e tij”.
Gjobë 5.000 dollarë dhe largim nga rasti
Masat e marra ndaj avokatit nuk u kufizuan vetëm në gjobë.
Gjykata Supreme e New Mexico-s e shpalli Stephen D. Aarons fajtor për “direct contempt of court” – shpërfillje të drejtpërdrejtë të gjykatës.
Ai u urdhërua të paguante 5.000 dollarë në Fondin për Mbrojtjen e Klientëve të Dhomës së Avokatëve të New Mexico-s.
Çështja e tij iu referua gjithashtu Bordit Disiplinor, i cili mund të vendosë masa të mëtejshme ndaj tij.
Derisa të përfundojë procedura disiplinore, Aarons nuk lejohet të paraqitet para Gjykatës Supreme të New Mexico-s.
Gjykata urdhëroi gjithashtu që Zyra e Mbrojtësit Publik të caktojë një avokat të ri për Oscar Renee Sandoval.
Një masë veçanërisht e rëndë ishte anulimi nga dosja i të gjitha parashtresave të depozituara deri atëherë në apel.
Kjo do të thotë se gabimet e avokatit nuk ia kanë hequr Sandovalit të drejtën e apelit. Çështja do të vazhdojë me një avokat të ri dhe me dokumente të reja, ndërsa Gjykata ka bërë të ditur se synon ta shqyrtojë atë gjatë mandatit gjyqësor 2026-2027.
Avokati thotë se ishte një gabim në mirëbesim
Pas rastit, Aarons e cilësoi atë që kishte ndodhur si një mësim për profesionistët që përdorin inteligjencën artificiale.
Ai tha se nuk kishte qenë mjaftueshëm i vetëdijshëm për mundësinë që sistemet e IA-së të prodhonin informacione të rreme dhe shprehu shpresën se autoritetet disiplinore do ta konsideronin rastin një gabim të bërë në mirëbesim.
Sipas Reuters, Aarons tha se kishte përfunduar më pas edhe një kurs të edukimit të vazhdueshëm profesional mbi inteligjencën artificiale dhe sugjeroi që trajnime të tilla të bëhen të detyrueshme për avokatët.
Megjithatë, Gjykata Supreme mbajti një qëndrim dukshëm më të ashpër, duke vënë në dukje se rreziqet e të ashtuquajturave “halucinacione” të inteligjencës artificiale tashmë janë të njohura gjerësisht.
Jo rasti i parë me IA në gjykatat amerikane
Rasti në New Mexico është pjesë e një problemi më të gjerë me përdorimin e pakontrolluar të inteligjencës artificiale në sistemin juridik amerikan.
Vitet e fundit, disa avokatë në Shtetet e Bashkuara janë përballur me sanksione pasi dokumentet e tyre përmbanin precedentë gjyqësorë, citime ose fakte të sajuara nga sistemet e inteligjencës artificiale.
Veçoria e rastit të Aarons është se këtë herë problemi nuk kufizohej te citimi i vendimeve gjyqësore të rreme: dokumenti përmbante dëshmi të atribuuara personave që nuk kishin ekzistuar si dëshmitarë në procesin penal.
Rasti nënvizon një nga parimet kryesore të përdorimit të IA-së në profesionet ku një gabim mund të ketë pasoja serioze: inteligjenca artificiale mund të ndihmojë në analizimin dhe përpunimin e materialeve, por informacioni i prodhuar prej saj duhet të verifikohet nga njeriu përpara se të përdoret si fakt.
Në rastin e Stephen Aarons, mosrespektimi i këtij kontrolli përfundoi me një gjobë prej 5.000 dollarësh, procedurë disiplinore, largimin e tij nga çështja dhe anulimin e të gjitha dokumenteve të apelit që kishte depozituar.
