Skenari nuk kufizohet më vetëm te një sulm kibernetik që paralizon infrastrukturën apo te një operacion i ri sabotimi. Kryeqytetet evropiane kanë filluar të shqyrtojnë një mundësi shumë më të rëndë: një sulm hibrid që mund të shkaktojë disa viktima në Evropë. Sipas një investigimi të Politico, të publikuar këtë të mërkurë, më 7 tetor, 27 shtetet anëtare të Bashkimit Evropian po përgatiten në mënyrë diskrete për mënyrën se si duhet të reagojnë ndaj një ngjarjeje të tillë, të cilën pesë diplomatë dhe zyrtarë evropianë të intervistuar nga media e konsiderojnë gjithnjë e më të mundshme.
Gjatë javëve të fundit, ambasadorët e 27 shteteve anëtare i kanë diskutuar këta skenarë në takime me pjesëmarrje të kufizuar, raporton Politico. Në këto takime nuk lejohen telefonat dhe as prania e asistentëve, pasi diskutohen informacione veçanërisht të ndjeshme. Dy diplomatë të cituar nga media konfirmojnë se një takim i organizuar të mërkurën e kaluar ishte përqendruar pikërisht te mundësia e sulmeve që mund të shkaktonin një numër të madh viktimash.
Ambasadorët mblidhen me dyer të mbyllura për t’u përgatitur për skenarin më të keq
Diskutimet janë përqendruar te masat konkrete që duhen ndërmarrë gjatë orëve të para të një krize: dërgimi i ekipeve të ndërhyrjes emergjente, sigurimi i fondeve evropiane për të mbështetur vendin e goditur, si dhe koordinimi i komunikimit ndërmjet drejtuesve të institucioneve evropiane, sipas një zyrtari të BE-së të intervistuar nga Politico.
“Duke marrë parasysh përmasat dhe shtrirjen e veprimtarisë ruse, herët a vonë do të ketë pashmangshëm viktima. Është thjesht fat që deri tani nuk ka pasur”, deklaron njëri prej këtyre zyrtarëve për Politico.
Prej disa vitesh, Bashkimi Evropian po përpiqet të organizojë një përgjigje të përbashkët ndaj sulmeve kibernetike, operacioneve të ndërhyrjes dhe akteve të sabotimit. Ndjenja e urgjencës është shtuar pas fillimit të pushtimit në shkallë të gjerë të Ukrainës, në shkurt të vitit 2022, ndërkohë që janë shtuar edhe operacionet e kryera në territorin evropian, për të cilat është fajësuar Moska. Rusia, nga ana e saj, mohon vazhdimisht përfshirjen në këto operacione.
Shqetësimet u rritën edhe më shumë pas zbulimit, gjatë natës ndërmjet 4 dhe 5 gushtit, të një droni të pajisur me eksploziv në një zonë të sigurisë së lartë të aeroportit Leipzig-Halle, në Gjermani, pranë një avioni të kompanisë ukrainase Antonov Airlines. Sipas diplomatëve dhe zyrtarëve të intervistuar nga Politico, ky incident ndikoi drejtpërdrejt në përshpejtimin e diskutimeve evropiane.
Edhe ngjarje të tjera kanë shtuar shqetësimin.
Në fund të shtatorit, një zjarr goditi një stacion tokësor të Starlink-ut në Poloni, një infrastrukturë që shërben, ndër të tjera, për sigurimin e komunikimeve me Ukrainën.
“Ky akt sabotimi ishte projektuar qëllimisht për ta nxjerrë stacionin jashtë funksionit […] duke ndërprerë qasjen në internet të institucioneve të ndryshme, përfshirë ushtrinë ukrainase”, deklaroi zëvendëskryeministri dhe ministri polak i Digjitalizimit, Krzysztof Gawkowski, për televizionin publik TVP Info. Ai vlerësoi se shumë elemente të ngjarjes të kujtonin “një pjesë të fazës së ardhshme të luftës hibride”.
Tensionet u shtuan edhe në Detin e Zi gjatë natës ndërmjet së hënës dhe së martës, kur dy anije tregtare u goditën nga dronë në zonën ekonomike ekskluzive të Bullgarisë. Njëra prej tyre u fundos, ndërsa ekuipazhi i saj vazhdon të rezultojë i zhdukur.
Autoritetet bullgare nuk e kanë përcaktuar ende origjinën e dronëve, megjithëse presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka akuzuar Rusinë se qëndron pas sulmit.
Edhe në Francë, kërcënimi tashmë po trajtohet publikisht.
Në një intervistë për BFMTV dhe RMC, ministri i Brendshëm, Laurent Nuñez, deklaroi së fundmi se “shumica e shërbimeve të inteligjencës të të gjitha vendeve evropiane dhe, natyrisht, edhe shërbimet tona franceze, e kanë identifikuar dhe përcaktuar qartë këtë kërcënim të luftës hibride ruse”.
Ai përmendi veçanërisht incidentin në Leipzig dhe fluturimet e dronëve mbi disa aeroporte evropiane.
Ministri sqaroi se Franca, deri tani, nuk ka regjistruar fluturime të tilla mbi territorin e saj dhe as ndonjë “akt të madh sabotimi”, por vendi ka qenë tashmë objekt i sulmeve kibernetike.
BE-ja dhe NATO-ja: ende pa një ndarje të qartë të përgjegjësive
Shtimi i këtyre incidenteve po e shtyn Brukselin të përshpejtojë një nismë që presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e përmendi gjatë fjalimit të saj për gjendjen e Bashkimit Evropian, më 16 shtator.
Ajo kishte propozuar krijimin e një “protokolli të sigurisë emergjente”, të frymëzuar nga neni 4 i Traktatit të NATO-s.
Ky mekanizëm do të mundësonte mbledhjen e 27 shteteve anëtare, me kërkesë të njërit prej tyre, për të koordinuar reagimin ndaj një sulmi që nuk arrin nivelin e një agresioni të drejtpërdrejtë ushtarak.
Megjithatë, përgatitjet e zbuluara nga Politico nxjerrin në pah edhe mosmarrëveshjet ndërmjet kryeqyteteve evropiane.
Disa shtete vënë në dyshim nevojën për krijimin e mekanizmave të rinj evropianë, në një kohë kur NATO-ja tashmë ka procedurat e veta të konsultimit dhe mbrojtjes.
Një tjetër vështirësi lidhet me ruajtjen e konfidencialitetit të këtyre diskutimeve.
Disa diplomatë të intervistuar nga media shprehin shqetësimin për mungesën e sistemeve mjaftueshëm të sigurta të komunikimit brenda Bashkimit Evropian dhe për rrezikun që informacionet e ndjeshme, të diskutuara ndërmjet ambasadorëve, të dalin jashtë takimeve.
Zbulimet e publikuara nga disa media në mars, sipas të cilave një ish-ministër i Jashtëm hungarez i kishte përcjellë Moskës përmbajtjen e diskutimeve të nivelit të lartë evropian, i kanë shtuar edhe më shumë këto shqetësime.
Si pasojë, disa kryeqytete kanë vendosur që informacionet më të ndjeshme t’i diskutojnë vetëm në kuadër të NATO-s.
