Vitet e fundit kanë nxjerrë në pah disa çarje në sistemin monetar global të dominuar nga dollari amerikan. Udhëheqësit e Kinës shohin këtu një mundësi — por realizimi i saj ka shumë gjasa të jetë më i vështirë sesa duket.
Pamja e madhe: Pavarësisht ankesave të shumta të vendeve anembanë botës për mënyrën si Shtetet e Bashkuara e administrojnë dollarin, zëvendësimi i tij do të kërkonte që Kina ose çdo rival tjetër potencial të ndërtonte infrastrukturë dhe të bënte sakrifica që nuk janë aspak të lehta.
Për Kinën, kjo do të nënkuptonte lehtësimin e kontrolleve të rrepta mbi hyrjen dhe daljen e kapitalit nga vendi — një mjet i rëndësishëm i pushtetit shtetëror — në kontrast me SHBA-në, ku dollari qarkullon më lirshëm.
Zhvillimi kryesor: Deklarata të publikuara të presidentit kinez Xi Jinping në revistën Qiushi, një organ ideologjik kryesor i Partisë Komuniste Kineze, theksojnë rëndësinë që vendi të arrijë fuqi financiare globale.
“Çfarë e përbën një komb financiarisht të fortë?” thuhet në artikull, sipas përkthimit të Bloomberg. “Së pari, ai duhet të ketë një monedhë të fuqishme, të përdorur gjerësisht në tregtinë ndërkombëtare, investime dhe tregjet valutore, duke mbajtur statusin e monedhës rezervë globale.”
Pamje më e gjerë: Dollari përdoret në mbarë botën në tregti — edhe kur asnjëra palë e transaksionit nuk është amerikane — si dhe nga investitorët globalë që kërkojnë një vend të sigurt për të parkuar kapitalin.
Kjo i jep qeverisë amerikane ndikim në çështjet globale, ndikim që ajo nuk ka hezituar ta përdorë, duke vendosur sanksione si mjet pushteti. SHBA-ja mund të bllokojë në thelb kundërshtarë — qoftë në Rusi, Iran, Kore të Veriut apo më gjerë — nga sistemi financiar global, gjë që shkakton pakënaqësi edhe te vende me marrëdhënie përgjithësisht miqësore me Uashingtonin, si India dhe Brazili.
Po, por: Nëse Kina dëshiron ta kopjojë këtë fuqi dhe ta ulë primatin amerikan një ose dy shkallë më poshtë, një ese reviste nuk mjafton.
Dominimi i dollarit mbështetet nga një rrjet kompleks faktorësh të ndërlidhur: ekzistenca e triliona dollarëve borxh amerikan (obligacione thesari) që mund të blihen e shiten lirshëm në mbarë botën, një bankë qendrore e pavarur, një monedhë që luhatet sipas kushteve të tregut dhe sisteme pagesash të ndërtuara ndër dekada.
Çfarë thonë ekspertët: “Ekziston tani një dëshirë e dëshpëruar për t’u diversifikuar larg dollarit, por shumë pak asete cilësore ku të diversifikohet,” i tha Axios-it Eswar Prasad, autor i librit të ri “The Doom Loop”, që trajton shpërbërjen e rendit ekonomik ndërkombëtar.
“Pra, pavarësisht gjithë bisedave për rënien e dollarit dhe heqjen e tij nga piedestali, realiteti është se kemi parë hyrje neto të konsiderueshme kapitali në tregjet financiare amerikane gjatë 12–14 muajve të fundit,” shtoi Prasad, ekonomist në Universitetin Cornell.
Gjendja aktuale: Sa i përket thirrjeve të fundit të Xi-së për një epërsi më të madhe financiare kineze, Prasad thotë se puna e Kinës në bankat ndërkufitare tashmë po e bën renminbin më të dobishëm për transaksione mes entiteteve jo-amerikane.
“Transaksionet mes çifteve të monedhave të tregjeve në zhvillim po bëhen më të lehta,” thotë Prasad. “Kina dhe India nuk do të kenë më nevojë të këmbejnë monedhat e tyre në dollarë për të kryer tregti.”
Kina e ka bërë gjithashtu më të lehtë për investitorët e huaj blerjen e obligacioneve kineze, por kontrollet e kapitalit dhe mungesa e besimit në institucionet kineze mbeten kufizime për letrat me vlerë në renminbi si alternativë ndaj obligacioneve amerikane.
Përfundimi: “Pjesa e renminbit në rezervat valutore të ekonomive në zhvillim pa dyshim do të rritet për shkak të motiveve të diversifikimit dhe tensioneve gjeopolitike,” thotë Prasad.
Por “kjo rritje do të kufizohet nga kontrollet e kapitalit të Kinës dhe korniza e saj institucionale e dobët.”/TetovaNews
