Ekspertët e Grupit të Studimit Teknik të FIFA-s parashikojnë se turneu në Amerikën e Veriut do të jetë pasqyrë e tendencave që sot dominojnë futbollin elitar, sidomos atë anglez.
A është shpikur tashmë gjithçka në futboll? Ekspertët e FIFA-s besojnë se Botërori i Amerikës së Veriut, që nis pas një muaji, do të jetë skenë e disa risive taktike, edhe pse jo aq të thella sa ato që lindin në ligat e mëdha.
Mbrojtës anësorë që luajnë me profil të përmbysur për të ndihmuar më shumë në ndërtimin e lojës; markim burrë për burrë në mbrojtje për ta rikuperuar shpejt topin; kontroll i posedimit për të shmangur lodhjen fizike në ndeshje që do të luhen në temperatura të larta; topa diagonalë si armë sulmuese; presion i lartë, futboll vertikal dhe i drejtpërdrejtë, me pasime të gjata, tranzicione të shpejta dhe pa një “10” klasik — funksion që sot shpesh kryhet nga mesfushorët e parë — janë disa nga tendencat që pritet të shihen në Kupën e parë të Botës me 48 kombëtare.
Specialistët e Grupit të Studimit Teknik të FIFA-s për Botërorin 2026, që do të zhvillohet nga 11 qershori deri më 19 korrik, vlerësojnë se turneu më i madh i futbollit do t’i riprodhojë këto modele, të konsoliduara sidomos në ligën angleze gjatë viteve të fundit. Por ata besojnë se do të ketë edhe risi. “Gjithmonë shohim risi; ky Botëror sigurisht nuk do të jetë përjashtim”, tha Tom Gardner, përgjegjës për Perspektivat e Performancës Futbollistike në FIFA, gjatë një takimi virtual me gazetarët.
Strategji si ato të Luis Enriques?
Në edicionet e kaluara, Botërorët kanë qenë skenë transformimesh taktike, si mbrojtësit anësorë depërtues dhe pesë “dhjetëshat” e Brazilit në Meksikë 1970, apo roli i portierit-libero i kolumbianit René Higuita në Itali 1990.
I themeluar zyrtarisht në vitin 1863, futbolli në dukje nuk ka më shumë hapësirë për surpriza.
Por vitet e fundit, dy trajnerë spanjollë, Pep Guardiola dhe Luis Enrique, e kanë revolucionarizuar sportin më popullor në planet me strategji mbrojtëse dhe sulmuese të frymëzuara nga sporte të tjera, si ragbia apo vaterpoloja. Megjithatë, zbatimi i këtyre manovrave kërkon shumë kohë pune, një privilegj që përzgjedhësit nuk do ta kenë në turneun që do të zhvillohet në Shtetet e Bashkuara, Meksikë dhe Kanada.
“Rotacione taktike si ato të PSG-së me siguri nuk do të shihen, për shkak të mungesës së kohës për punë”, tha ish-sulmuesi danez Jon Dahl Tomasson, anëtar i Grupit të Studimit Teknik.
Për ish-sulmuesin e Milanit dhe Feyenoordit, pritet që kombëtaret “e mëdha” ta shfrytëzojnë cilësinë e lojtarëve të tyre dhe t’i markojnë individualisht — jo në zonë — rivalët e konsideruar më të vegjël, për ta rikuperuar shpejt topin.
“Kur rikuperon topin, imponon ritmin dhe pushon pak”, tha ai, duke iu referuar ndeshjeve që do të luhen në kulmin e verës. Kundërshtari, në këtë mënyrë, do të përballet me vështirësi më të mëdha, pasi do të lodhet më shumë ndaj rivalëve me talent më të madh.
Goditjet standarde dhe pauzat
Në sezonin 2025-2026, golat nga goditjet standarde, sidomos nga këndoret, u bënë shumë të diskutuar falë Arsenalit të trajnerit spanjoll Mikel Arteta. Kjo formulë i ka afruar “Topçinjtë” me titullin e parë në kampionat pas 22 vitesh dhe me finalen e Ligës së Kampionëve, të cilën do ta luajnë kundër PSG-së së Luis Enriques më 30 maj në Budapest.
Ish-mesfushori brazilian Gilberto Silva, pjesë e skuadrës që fitoi Premier League-n e fundit të Arsenalit në vitin 2004, mendon se kjo strategji nuk përdorej aq shumë më parë, sepse futbolli ishte më shumë “i përpunuar”.
“Nuk do të jetë armë sekrete në Botëror, por do të jetë armë për ekipin që di ta përdorë”, tha Silva, gjithashtu anëtar i Grupit të Studimit Teknik, edhe pse shtoi se metoda mund të mos jetë protagoniste në Amerikën e Veriut për shkak të mungesës së kohës së punës te kombëtaret.
Ajo që ai beson se do të jetë shumë e dobishme për planet taktike të trajnerëve është pauza tremunutëshe për hidratim, që do të bëhet në minutën e 22-të të secilës pjesë.
Kjo masë do të zbatohet për herë të parë në të gjitha ndeshjet e Kupës së Botës, pavarësisht kushteve meteorologjike, si pjesë e një nisme për mbrojtjen e lojtarëve, sipas FIFA-s. “Mund të jetë një moment i veçantë taktik për trajnerët”, tha Silva. “Tani ata kanë edhe dy mundësi më shumë, përveç pushimit mes pjesëve, për të bërë ndryshime. Është një avantazh i madh nëse u duhet të ndryshojnë diçka për ta përmirësuar lojën.”
Përveç kësaj, stafet teknike do të kenë rol gjithnjë e më përcaktues në leximin e ndeshjeve. Analiza e të dhënave në kohë reale do të mundësojë përshtatjen e presingut, zbulimin e dobësive të kundërshtarit dhe ndryshimin e pozicionimeve gjatë takimeve, diçka që vetëm një dekadë më parë dukej e pamundur.
Mbrojtje më solide
Liga e Kampionëve tregoi, përmes gjysmëfinalistëve të saj, se nuk mjafton vetëm një sulm i mirë dhe figura që udhëheqin statistikat e golave e asistimeve. Ekipe si Arsenali, Manchester City, PSG-ja apo Atlético Madridi nuk hezitojnë të rreshtojnë katër mbrojtës me profil qartësisht defensiv dhe nuk i japin më përparësi mbrojtësit klasik anësor me prirje sulmuese.
Strategjia që kjo të funksionojë është t’u jepen këtyre lojtarëve mjetet për t’u integruar më mirë në lojën e posedimit, pa e lënë në plan të dytë punën mbrojtëse.
Mikel Arteta ka shpjeguar se aktivizimi i katër qendërmbrojtësve natyralë i jep më shumë prani në mesfushë, më shumë forcë ajrore si ndaj topave të gjatë të kundërshtarit, ashtu edhe në goditjet standarde pro dhe kundër, si dhe një dalje më të sigurt nga prapavija. Ai thekson gjithashtu rëndësinë e teknikës individuale te ky lloj mbrojtësish.
Një tjetër tendencë në rritje është përdorimi i qendërmbrojtësve që janë të aftë të thyejnë linjat me depërtime me top dhe pasime të filtruara. Prej tyre nuk kërkohet më vetëm të largojnë topin apo të markojnë: ata duhet edhe të nisin sulme dhe të marrin përgjegjësi krijuese.
Markimi zonë-burrë
Loja pa top e ekipeve ka ndryshuar që nga shpikja e futbollit. Markimi burrë për burrë mund të jetë më lodhës për lojtarët që e zbatojnë, ndërsa markimi zonal varet nga përqendrimi dhe koordinimi kolektiv.
Në Botërorin 2026 do të shihet një kombinim i të dyjave. Nuk është diçka krejtësisht e re, por do të jetë shumë më e zakonshme se para katër vitesh. Kombëtarja e Ekuadorit do të jetë një shembull i kësaj. Ajo ka dy interpretues idealë të këtij lloji loje në mbrojtje: William Pacho i PSG-së dhe Piero Hincapié i Arsenalit, futbollistë që e zotërojnë shumë mirë këtë lloj markimi.
Përveç kësaj, disa trajnerë po zgjedhin presione hibride: ndjekin individualisht në disa zona të fushës dhe më pas tërhiqen në bllok zonal pranë zonës së tyre. Kjo u mundëson të ruajnë intensitetin pa e çrregulluar plotësisht strukturën mbrojtëse.
Shpërndarja e golave
Golashënuesi i një ekipi luan gjithnjë e më shumë për shokët e skuadrës. Harry Kane, sulmuesi i Bayern Munichut dhe pikë referimi e Anglisë për Botërorin 2026, është shembull i qartë i sulmuesit modern. Futbolli aktual krijon raste goli nga të gjitha pozicionet e fushës.
Duke iu kthyer strategjisë së goditjeve standarde, shumica e golave në këtë aspekt shënohen nga mbrojtësit. Përveç kësaj, rritja e golave nga mesfushorët e parë është gjithnjë e më e madhe. Ekipe si Brazili, Franca apo Spanja nuk kanë një “9” fiks reference, prandaj e shpërndajnë peshën sulmuese mes disa lojtarëve.
Sulmuesi po evoluon drejt një roli më bashkëpunues. Sulmuesit nuk qëndrojnë më vetëm brenda zonës: zbresin për të marrë topin, tërheqin mbulimin e kundërshtarëve, hapin hapësira dhe marrin pjesë në ndërtimin e aksioneve. Goli, më shumë se kurrë, është përgjegjësi kolektive.
Edhe portierët nuk janë më vetëm për të pritur: ata marrin pjesë në daljen nga prapavija, luajnë më përpara dhe ndihmojnë në qarkullimin e topit. Portieri modern është një futbollist më shumë brenda sistemit taktik.
