“…megjithëse në Vlorë e duan projektin dhe hallin më të madh e kanë se po u dëmtohet sezoni nga anullimet e rezervimeve për shkak të protestës, forca të ndryshme hedhin në bulevard gurë – deri dhe nga Kosova e nga Tetova – dhe fshehin dorën njësoj si opozita e këtushme…”
Analizë e thelluar dhe gjithëpërfshirëse e fjalës së Edi Ramës në 35-vjetorin e Partisë Socialiste
Fjalimi i Edi Ramës në 35-vjetorin e Partisë Socialiste është një nga ndërhyrjet më të rëndësishme politike të tij në kulmin e krizës publike për Zvërnecin dhe Sazanin. Ai nuk është thjesht një fjalë festive për përvjetorin e PS-së; është një fjalim mbrojtës, sulmues, mobilizues, justifikues dhe strategjik. Në qendër të tij nuk qëndron historia 35-vjeçare e Partisë Socialiste, por konflikti aktual rreth projektit të Zvërnecit, protesta qytetare, debati për mjedisin, dyshimet për pronën publike, raporti me investitorët e huaj, turizmi elitar, lufta informative dhe legjitimiteti politik i qeverisë. Fjalimi i plotë i ngarkuar nga ju e paraqet qartë këtë bosht: protesta nis si temë e ditës, por Rama e shndërron në një provë të madhe për vizionin e tij qeverisës dhe për identitetin historik të PS-së.
Sipas materialit të publikuar edhe në media, fjalimi u mbajt në kuadër të 35-vjetorit të Partisë Socialiste dhe vëmendja kryesore u vendos te protesta për investimin në Zvërnec, me tezën e Ramës se “Shqipëria s’ka qenë kurrë në shitje”. (Shqiptarja) Edhe transkripti me kohë i fjalimit tregon se pjesa substanciale e tij, nga hyrja e deri në fund, është e ndërtuar rreth përplasjes mes qeverisë dhe protestës për Zvërnecin/Sazanin, jo thjesht rreth bilancit të PS-së.
1. Fjalim për përvjetor partie, por në të vërtetë fjalim krize
Në teori, një fjalim për 35-vjetorin e një partie do të pritej të ishte kryesisht historik, ceremonial dhe falënderues: themeluesit, veteranët, arritjet, rruga politike, sfidat e së ardhmes. Rama e nis pikërisht me këtë dekor formal: “Të dashur themelues, përfaqësues dhe anëtarë e anëtare të familjes sonë të madhe politike”. Por shumë shpejt, përvjetori kthehet në sfond. Ngjarja e vërtetë është protesta.
Ai e lidh simbolikisht datën e PS-së me momentin e protestës: pikërisht në muajin e kremtimit të 35-vjetorit, “një masë e madhe njerëzish” doli nga “kanalet e internetit” dhe mori bulevardin e Tiranës. Kjo hyrje është shumë e rëndësishme, sepse Rama nuk e përshkruan protestën fillimisht si një realitet shoqëror klasik, por si produkt të epokës digjitale: turma del “mbi sipërfaqen e kanaleve të internetit”. Pra, në kornizën e tij, protesta është e lindur nga rrjeti, e ushqyer nga rrjeti dhe e organizuar psikologjikisht nga rrjeti.
Kjo është pika e parë e madhe e fjalimit: Rama kërkon ta zhvendosë interpretimin e protestës nga terreni fizik i bulevardit në terrenin virtual të manipulimit, imazheve, videove, gjysmë të vërtetave dhe “apokalipsit dixhital”. Me këtë, ai nuk e mohon plotësisht zemërimin qytetar, por mundohet ta relativizojë burimin e tij: njerëzit, sipas tij, nuk kanë dalë vetëm nga bindja, por nga ekspozimi ndaj një realiteti të shtrembëruar online.
2. Formula kryesore e fjalimit: mirëkuptim për qytetarin, delegjitimim për organizatorin
Fjalimi është i ndërtuar mbi një ndarje të kujdesshme midis protestuesve “të sinqertë” dhe aktorëve “manipulues”. Kjo është formula e tij politike:
Qytetari i zakonshëm mund të jetë i shqetësuar me të drejtë. Aktivisti ambientalist mund të ketë pasion të sinqertë. I riu që do natyrën mund të ketë motiv moral. Por, sipas Ramës, pas këtyre energjive të sinqerta janë futur “hiena”, opozitarë të vjetër, parti të reja, interesa politike, rrjete të huaja, propagandë anti-Trump, aktorë të lidhur me Iranin dhe konkurrencë turistike rajonale.
Kjo është teknikë klasike politike: të mos sulmohet drejtpërdrejt masa e protestuesve, sepse kjo do ta ashpërsonte konfliktin, por të sulmohen ndërmjetësit, organizatorët, politizuesit dhe përfituesit. Rama e përdor këtë ndarje për të thënë: “Unë ju kuptoj ju që keni dalë për natyrën, por mos e ngatërroni rrezikun.”
Në këtë kuptim, fjalimi është një përpjekje për të çarë protestën nga brenda: të ndajë ambientalistët nga opozita, të rinjtë nga partitë, qytetarët nga figurat publike, shqetësimin e sinqertë nga instrumentalizimi politik.
3. Pranimi i pjesshëm i arsyes së protestës
Një element i rëndësishëm është se Rama nuk e nis duke e shpallur protestën krejt të pavlefshme. Përkundrazi, ai thotë se protesta nisi me “zemërimin e drejtë për një akt dhune”, por me “kërkesën e padrejtë” për anulimin e investimit. Kjo fjali është nyja e parë politike e fjalimit.
Ai pranon një pjesë të moralitetit të protestës: zemërimi fillestar ka bazë. Por menjëherë e ndan atë nga kërkesa politike: anulimi i investimit, sipas tij, është i padrejtë. Kështu, Rama mundohet të duket i arsyeshëm: nuk mohon çdo gjë, por vendos kufirin se ku qytetari ka të drejtë dhe ku, sipas tij, qytetari është futur në gabim.
Ky është një mekanizëm i rëndësishëm i fjalimit: ai ndërton një pozicion “mesatar” në pamje, por në thelb mbron pa lëkundje projektin. Pra, Rama thotë: mund të diskutojmë, mund të shohim dokumente, mund të verifikojmë fakte, por nuk mund të negociojmë vizionin, programin dhe kontratën me votuesit.
4. Investimi si bosht ekonomik: 4 miliardë euro dhe simbolika e “mundësisë historike”
Fjalimi e vendos investimin në Zvërnec në përmasa historike. Rama thotë se projekti do të fusë “të paktën 4 miliard euro” në një ekonomi me volum 27 miliardë euro, duke e përshkruar si më shumë se 1/7 e prodhimit të përgjithshëm të vendit dhe dy herë e gjysmë më shumë se stoku i investimeve të huaja të vitit të kaluar.
Kjo është një shifër e përdorur jo vetëm ekonomikisht, por retorikisht. Me të, Rama krijon ndjesinë se kundërshtimi i projektit nuk është thjesht kundërshtim ndaj një resorti, por refuzim i një shansi historik kombëtar. Ai thotë më vonë se ky është “investimi më i madh që i ka ardhur si mundësi Shqipërisë në historinë e saj” dhe se Shqipëria “nuk e ka luksin kurrsesi ta refuzojë”.
Pra, fjalimi nuk e paraqet projektin si një opsion të zakonshëm zhvillimi, por si një test madhor: a do të guxojë Shqipëria të hyjë në një ligë tjetër, apo do të mbetet vend i turizmit të lirë, i frikës nga kapitali i madh dhe i refuzimit të çdo ambicieje?
Ky është thelbi ekonomik i fjalimit: zhvillimi i madh kërkon kapital të madh; kapitali i madh sjell konflikt; konflikti nuk duhet të prodhojë tërheqje.
5. “Apokalipsi dixhital”: rrjetet sociale si armë politike
Një nga pjesët më të forta të fjalimit është sulmi ndaj informacionit në rrjete sociale. Rama përmend “gjysmë të vërteta”, video e foto të sajuara, pelikanë të ngordhur, flamingo në arrati, rruspa që rrafshojnë natyrën, gradaçela mbi lagunë e Sazan, tabela kufiri të Izraelit, gardhe me tela me gjemba.
Këtu ai përdor një teknikë të qartë: i mbledh në një listë të gjatë të gjitha imazhet alarmiste që, sipas tij, kanë qarkulluar në rrjet, dhe i vendos nën emërtimin “apokalips dixhital”. Lista është e qëllimshme: sa më e gjatë dhe absurde të duket, aq më shumë Rama kërkon ta bëjë protestën të duket si produkt paniku, jo si produkt dokumentesh.
Në thelb, ai thotë: po të isha edhe unë qytetar që informohem vetëm nga rrjetet, do të dilja në bulevard. Kjo fjali ka dy funksione. Së pari, krijon empati me protestuesin. Së dyti, e vendos protestuesin në pozitën e dikujt që nuk ka informacion të plotë dhe që është viktimë e manipulimit.
Ky është një nga boshtet më të rëndësishme të fjalimit: beteja nuk është vetëm për Zvërnecin; është për kontrollin e realitetit publik.
6. Rama si ambientalist historik: nga Tirana te moratoriumet
Pas hyrjes për protestën, Rama ndërton një dosje të gjatë vetëmbrojtëse për mjedisin. Ai rikujton periudhën si kryetar i Bashkisë së Tiranës: 90% e pemëve në rrugët e Tiranës, sipas tij, janë mbjellë gjatë drejtimit të tij; përmend 55 mijë rrënjë pemësh dhe shkurresh dekorative; 123 mijë tonë beton e gërmadha të hequra nga skarpatet e Lanës.
Kjo pjesë ka një qëllim të qartë: të krijojë autoritet moral për veten në temën e mjedisit. Ai nuk do të dalë para protestuesve si kryeministër që mbron betonin kundër natyrës, por si politikan që, sipas narrativës së tij, ka ndërtuar karrierën duke luftuar pisllëkun, kioskat, ndërtimet pa leje, shkatërrimin urban dhe prerjen e pemëve.
Pastaj e zgjeron këtë nga Tirana te Shqipëria: ndalimi i importit të plehrave, ndalimi i prerjes së pyjeve për 10 vjet, ndalimi i gjuetisë për 10 vjet, regjistrimi në kadastër i 1.3 milion hektarëve pyje, rritja e zonave të mbrojtura në gati 25% të territorit, krijimi i Agjencisë Kombëtare të Zonave të Mbrojtura, ndalimi i hidrocentraleve në Valbonë, shpallja e Vjosës Park Kombëtar dhe anulimi i 40 kontratave hidrocentralesh.
Këtu fjalimi kthehet në aktakuzë kundër akuzës. Rama thotë, në thelb: nuk mund të më akuzoni mua dhe PS-në si armiq të mjedisit, sepse bilanci ynë mjedisor është më i forti në historinë e shtetit shqiptar.
7. Pika e fortë dhe pika e dobët e argumentit mjedisor
Pika e fortë e kësaj pjese është se Rama e vendos debatin në një histori më të gjatë politikash publike. Ai nuk përgjigjet vetëm me fjali të përgjithshme, por me një inventar vendimesh: moratoriume, ligje, agjenci, parqe, sipërfaqe të mbrojtura, kontrata të anuluara. Kjo i jep fjalimit peshë institucionale.
Por pika e dobët është se ai nuk hyn me të njëjtin nivel konkretësie në pyetjet specifike të protestës: çfarë ndodh saktësisht me pronën, statusin juridik, kufijtë e zonës, dokumentet e aplikimit, ndikimin real në biodiversitet, mekanizmat e kontrollit dhe garancitë afatgjata? Ai fton protestuesit të vijnë t’i shohin dokumentet, por në fjalim vetë nuk i shpalos ato dokumente një për një.
Kështu, argumenti i tij mjedisor është më shumë argument biografik dhe institucional sesa argument teknik për projektin konkret. Ai thotë: ne kemi prova, ejani t’i shihni. Por nuk e zëvendëson dot plotësisht kërkesën publike për transparencë të menjëhershme me ftesën për verifikim të mëvonshëm.
8. “Shqipëria nuk është në shitje”: teza patriotike qendrore
Një nga frazat bosht të fjalimit është se Shqipëria “nuk ka qenë kurrë për shitje”. Kjo frazë është përgjigje direkte ndaj akuzave se projekti përbën shitje të territorit, falje të tokës publike, dorëzim të Sazanit apo uzurpim të zonave të mbrojtura.
Rama e ndërton këtë kundër-narrativë me disa fjali të forta:
Ai thotë se për Sazanin nuk ka marrëveshje, por vetëm negociatë. Thotë se ishulli nuk shitet. Thotë se ishulli nuk jepet me qira. Thotë se ishulli mbetet pronë e shtetit shqiptar. Thotë se shteti kërkon të hyjë si partner dhe të marrë pjesë nga fitimi për popullin shqiptar.
Kjo është pjesa ku ai mundohet ta kthejë akuzën në të kundërtën e saj: jo shitje, por forcim i sovranitetit ekonomik; jo dorëzim para investitorëve, por negociatë e fortë në emër të shtetit; jo tradhti, por partneritet ku shteti ruan pronën dhe kërkon fitim.
Retorikisht, kjo është një nga pjesët më efektive të fjalimit, sepse prek nervin patriotik. Rama e kupton se akuza “po shitet Shqipëria” ka fuqi të madhe emocionale. Prandaj përgjigjet me një formulë edhe më emocionale: “ishulli nuk shitet”, “ishulli nuk jepet me qira”, “Shqipëria nuk ka qenë kurrë për shitje”.
9. Sazani si simbol sovraniteti
Në fjalim, Sazani nuk është vetëm një ishull. Ai bëhet simbol i dinjitetit shtetëror. Rama e përdor Sazanin për të thënë se qeveria nuk është palë e dobët përballë investitorëve të mëdhenj, edhe kur ata janë “miq të mirë të Shqipërisë”.
Kjo është shumë e rëndësishme, sepse kundërshtarët e projektit e kanë ngritur çështjen e Sazanit si shqetësim kombëtar: një ishull strategjik, pronë publike, me kujtesë historike e ushtarake, nuk mund të trajtohet si aset turistik i zakonshëm. Rama e di këtë. Prandaj nuk flet për Sazanin si tokë, por si pronë e shtetit që nuk tjetërsohet.
Megjithatë, analiza kritike duhet të theksojë se pohimi “nuk ka marrëveshje, ka negociatë” nuk e mbyll debatin. Përkundrazi, e hap: nëse ka negociatë, publiku ka të drejtë të kërkojë transparencë mbi objektin e negociatës, variantet në tryezë, vijat e kuqe, modelin e partneritetit dhe garancitë ligjore.
10. Rama e paraqet veten si “njeriu në arenë”
Një nga pjesët më personale të fjalimit është përdorimi i metaforës së “njeriut në arenë”, një referencë e njohur nga Theodore Roosevelt. Rama e përdor për të ndërtuar figurën e liderit që guxon, gabon, rrëzohet, ngrihet, por merr përgjegjësi; përballë tij janë kritikët që tregojnë me gisht nga jashtë.
Kjo pjesë ka funksion të dyfishtë. Brenda PS-së, mobilizon militantët dhe strukturat: lideri juaj ka qenë në betejë, ka gabuar, por ka bërë punë të mëdha. Jashtë PS-së, i thotë kritikëve: është e lehtë të kritikosh, por e vështirë të ndërtosh.
Rama pranon se nuk ka bërë gjithçka mirë, se ka gabuar, se mund t’i ketë hyrë në hak dikujt pa qëllim. Por ky pranim është i kufizuar dhe i kontrolluar. Ai nuk emërton gabime konkrete, nuk merr përgjegjësi për çështje specifike, nuk propozon korrigjime të qarta. Pranimi shërben më shumë për të krijuar imazhin e një lideri njerëzor dhe të vetëdijshëm, jo për të hapur një bilanc real të gabimeve.
11. Fatos Nano dhe veteranët: pajtimi simbolik brenda familjes socialiste
Në fjalim, Rama përmend Fatos Nanon, “liderin historik të socialistëve”, dhe thotë se krenaria e shprehur prej tij për Ramën si pasardhës mbetet një vlerësim i veçantë. Kjo pjesë nuk është rastësore.
Në 35-vjetorin e PS-së, Rama ka nevojë të paraqitet jo vetëm si kryetari aktual, por si trashëgimtari legjitim i gjithë historisë socialiste. Marrëdhënia Rama–Nano ka pasur faza dramatike, siç e pranon vetë Rama, por në këtë fjalim ajo riinterpretohet si histori pajtimi, vazhdimësie dhe legjitimiteti.
Ai përmend edhe veteranët e luftës dhe ata që e pritën “me këmbët e para”, por më pas u bënë krah i fortë. Kjo e fut fjalimin në traditën e PS-së si “familje politike”, ku konfliktet e brendshme kapërcehen për misionin e madh.
Ky është mesazh i brendshëm partiak: pavarësisht mërzive, pakënaqësive, ambicieve dhe lodhjes nga pushteti i gjatë, PS duhet të qëndrojë e bashkuar rreth projektit të Ramës.
12. Protesta si krizë e besimit me “shumicën e heshtur”
Në fund të fjalimit, Rama bën një kthesë të rëndësishme. Ai pranon se ka shumë njerëz që nuk dalin në protestë, nuk janë me partitë e vjetra apo të reja, por ndjejnë “mërzi” dhe “maraz” me PS-në. Kjo është ndoshta pjesa më e sinqertë politikisht e fjalimit.
Këtu Rama e kupton se problemi nuk janë vetëm protestuesit aktivë. Problemi më i madh janë ata qytetarë që nuk protestojnë, por janë të ftohur, të lodhur, të mërzitur, të zhgënjyer ose të paqartë. Këta janë më të rrezikshëm politikisht për një parti në pushtet, sepse mund të mos bërtasin, por mund të distancohen.
Prandaj ai kërkon që procesi i zgjedhjeve në parti të shoqërohet me reflektim “jo ne me vete”, por bashkë me njerëzit e arsyeshëm që ndjejnë nevojën për protestë, por kërkojnë perspektivë.
Kjo tregon se Rama e sheh protestën jo vetëm si sulm të jashtëm, por edhe si sinjal të brendshëm për PS-në: pushteti i gjatë ka krijuar distancë, arrogancë, lodhje dhe nevojë për korrigjim.
13. “Nuk negocioj vizionin”: demokraci diskutimi, jo demokraci vendimmarrjeje
Një fjali shumë domethënëse është kur Rama thotë se nuk ka negociatë për vizionin, programin dhe kontratën me votuesit. Ai thotë se është i hapur për diskutim mbi harmonizimin e natyrës dhe zhvillimit, por jo për të negociuar objektivin strategjik: rritjen ekonomike, turizmin mesdhetar, Shqipërinë 2030, BE-në, prodhimin 35 miliardë euro dhe të ardhurat 15 mijë euro për frymë.
Kjo zbulon filozofinë qeverisëse të fjalimit: pjesëmarrja publike lejohet si diskutim, verifikim dhe konsultim, por jo si veto mbi vizionin strategjik të shumicës. Rama e bazon këtë te mandati elektoral: ata që e kanë votuar i kanë dhënë të drejtën të udhëheqë, jo të ndjekë.
Kjo është një qasje që për mbështetësit e tij duket si vendosmëri dhe lidership. Për kritikët, mund të duket si arrogancë majoritare: qeveria dëgjon, por nuk tërhiqet.
14. Figura e “hienave”: kriminalizimi moral i ndërmjetësve të protestës
Rama përdor një gjuhë shumë të ashpër ndaj atyre që, sipas tij, i janë mbledhur protestës rrotull. Ai i quan “hiena”, flet për “jargë urrejtjeje”, “hipokrizi”, “uri për pushtet”, “qeleshe”, “flamuj në qafë”, “molotovarë”, “karnevalë”, “këneta”, “tabaka mbi taka”, “grup karnavalesh”.
Kjo gjuhë është e rëndë, polarizuese dhe e qëllimshme. Ajo nuk synon të bindë kundërshtarët, por të mobilizojë bazën socialiste dhe të diskreditojë ndërmjetësit e protestës. Rama nuk dëshiron vetëm të thotë se kundërshtarët gabojnë; ai dëshiron t’i paraqesë si të paskrupullt, oportunistë dhe të rrezikshëm.
Në nivel komunikimi politik, kjo gjuhë ka efekt të fuqishëm te militantët, por mund të ketë efekt të kundërt te qytetarët neutralë. Sepse kur fjalimi kalon nga argumenti te etiketimi, krijon përshtypjen se qeveria po e humb durimin me kritikën.
15. Pranimi se protesta është bërë politike
Rama thotë qartë se protesta e nisur për natyrën është kthyer në protestë me natyrë politike, dhe këtë e quan “absolutisht legjitime”. Ky është një moment i rëndësishëm, sepse ai nuk e trajton politizimin si të paligjshëm, por si të natyrshëm. Megjithatë, menjëherë pas këtij pranimi, ai e përshkruan politizimin si kapje nga opozita, partitë e reja, grupe nga Kosova e Tetova, njerëz të vitit 1998 dhe figura që kërkojnë vëmendje.
Pra, Rama formalisht pranon legjitimitetin e protestës politike, por praktikisht e delegjitimon përbërjen e saj politike. Ai thotë: është normale të jetë politike, por kjo politikë që po e rrethon nuk është e pastër.
Në këtë pikë fjalimi bëhet edhe më polarizues, sepse përfshin edhe Kosovën e Tetovën si burime të “gurëve” politikë në bulevard. Për një publik shqiptar më të gjerë, kjo mund të lexohet në dy mënyra: ose si kritikë ndaj aktorëve të jashtëm që ndërhyjnë në politikën e Tiranës, ose si fjali e panevojshme që prek ndjeshmëri mbarëshqiptare.
16. Turizmi elitar si model ekonomik
Pjesa për turizmin elitar është një nga segmentet më të rëndësishme programatike të fjalimit. Rama i përgjigjet tezës se turizmi elitar nuk është për qytetarët e zakonshëm dhe se resortet luksoze i përjashtojnë shqiptarët.
Ai thotë të kundërtën: Shqipërisë i duhet sa më shumë turizëm elitar, sepse turistët me shumë para sjellin më shumë të ardhura, më pak trafik, më pak mbetje dhe më pak stres të përgjithshëm. Ai e vlerëson turizmin masiv si ambasador të mirë të Shqipërisë, por thotë se vendi nuk mund të mbetet vetëm me turizëm mase.
Këtu Rama paraqet një strategji të qartë: Shqipëria duhet të kalojë nga turizmi i lirë, spontan, sezonal dhe i mbingarkuar, drejt një modeli të markave globale, resorteve elitare, kapitalit të madh, klientelës së pasur dhe pozicionimit në Mesdhe.
Kjo është një vizion ekonomik i dallueshëm. Por ka edhe tensionet e veta: a garanton turizmi elitar përfitim për komunitetin lokal? A rrit çmimet dhe përjashtimin social? A privatizon hapësirat më të bukura? A prodhon punë të mirëpaguara apo vetëm shërbime sezonale? A ruan aksesin publik në bregdet? Këto pyetje në fjalim nuk marrin përgjigje të detajuar.
17. Shqipëria si “Dubai i zonës”: metaforë ambicioze, por edhe e rrezikshme
Rama thotë se Shqipëria duhet të bëhet për këtë zonë siç është Dubai për Lindjen e Mesme, “jo në kuptimin e formës, por të atraksionit”. Ai e sqaron se nuk flet për kopjim urbanistik të Dubait, por për fuqinë tërheqëse të një destinacioni.
Metafora është ambicioze: Shqipëria si magnet turistik, si vend ku hyjnë markat më të mëdha, si destinacion i kapitalit dhe luksit. Por është edhe metaforë e rrezikshme, sepse Dubai për shumë njerëz simbolizon pikërisht betonizimin, luksin e mbyllur, pabarazinë, turizmin artificial dhe modelin ku natyra zëvendësohet nga spektakli i kapitalit.
Rama e kupton këtë rrezik, prandaj shton “jo në kuptimin e formës”. Megjithatë, vetëm përmendja e Dubait mund të forcojë dyshimet e atyre që frikësohen se Zvërneci do të kthehet në një projekt luksi të shkëputur nga natyra dhe komuniteti.
18. Dimensioni ndërkombëtar: Trump, Izraeli, Katari, Irani, Greqia
Në pjesën e dytë të fjalimit, Rama e ndërkombëtarizon plotësisht çështjen e Zvërnecit. Ai thotë se protesta nuk është vetëm për flamingot, mjedisin apo turizmin, por lidhet me presidentin e Shteteve të Bashkuara. Kjo është referencë e qartë ndaj faktit se projekti lidhet publikisht me Jared Kushnerin, dhëndrin e Donald Trumpit.
Rama thotë se ata që kanë probleme me presidentin amerikan nuk mund ta importojnë luftën e tyre në Shqipëri dhe të përdorin shqiptarët si “mish për top”. Kjo është një kornizë shumë e fortë: kundërshtimi ndaj projektit, sipas tij, nuk është thjesht lokal, por pjesë e një beteje ideologjike ndërkombëtare anti-Trump.
Pastaj ai trajton akuzat për Izraelin. Thotë se Shqipëria është mike edhe me Izraelin, edhe me vendet e Gjirit, Arabinë Saudite, Katarin, Turqinë. Sipas tij, nuk ka lidhje Izraeli me investimin në Zvërnec, sidomos kur dy investitorët kryesorë janë dy myslimanë nga Katari, vend që nuk ka marrëdhënie me Izraelin.
Më tej fut Iranin. Ai thotë se Irani, si “i vetmi vend armik” i Shqipërisë, shfrytëzon protesta “bio” përmes rrjeteve digjitale. Kjo është pjesa më e ashpër gjeopolitike e fjalimit. Ai e lidh protestën me luftën hibride, ndërhyrjet dixhitale dhe përpjekjen për të bërë “çorap” vendin.
Në fund përmend edhe Greqinë, jo qeverinë greke, por “dynjanë” e turizmit grek që, sipas tij, është hedhur përpjetë sepse Shqipëria po hyn në territor konkurrence të ashpër turistike.
Kjo ndërkombëtarizim e bën fjalimin më dramatik: Zvërneci nuk është më vetëm projekt turistik; është nyje ku përplasen SHBA, Trump, Izraeli, Katari, Irani, Greqia, turizmi rajonal dhe lufta informative.
19. Rreziku i teorisë së shumëfishtë të komplotit
Kjo pjesë ka forcë politike, por edhe dobësi analitike. Kur një fjalim përfshin njëkohësisht rrjetet sociale, opozitën, partitë e reja, Kosovën, Tetovën, anti-Trumpizmin, Iranin dhe konkurrencën greke, rrezikon të duket sikur çdo kritikë ndaj projektit po futet në një paketë të vetme komploti.
Për mbështetësit e Ramës, kjo krijon një hartë të qartë armiqsh dhe interesash që duan ta pengojnë Shqipërinë. Për kritikët, kjo mund të duket si shmangie nga pyetjet konkrete: dokumentet, pronësia, transparenca, procedurat, mjedisi, ndikimi lokal.
Në analizë të ftohtë, fjalimi është më bindës kur flet për nevojën e zhvillimit, për dokumente, për transparencë dhe për model ekonomik. Është më i debatueshëm kur e vendos protestën brenda një skeme të gjerë armiqsh të brendshëm e të jashtëm.
20. Raporti me protestuesit e rinj: simpati dhe paternalizëm
Rama thotë se për të rejat dhe të rinjtë që besojnë se po bëjnë revolucion ka simpati dhe është gati të flasë, edhe nëse ata nuk duan të flasin. Por në të njëjtën kohë, ai i paraqet si të manipuluar, të rrethuar nga hiena, të ushqyer me gjysmë të vërteta, të kapur nga rrjetet sociale.
Kjo krijon një raport paternalist: Rama i sheh të rinjtë si energji të mirë, por të paorientuar; moralë, por jo të informuar; të ndershëm, por të përdorshëm nga të tjerët. Kjo mund të ketë efekt të kundërt te vetë të rinjtë, sepse shumë prej tyre nuk pranojnë të trajtohen si njerëz që nuk kuptojnë.
Në thelb, fjalimi u thotë të rinjve: e kuptoj zemrën tuaj, por gaboni në drejtim. Ky është një mesazh që mund të bindë disa, por mund të irritojë të tjerë.
21. Partia Socialiste si e vetmja forcë me perspektivë
Fjalimi ka edhe një mesazh të fortë partiak: vetëm PS ka perspektivën e qartë për Shqipërinë. Rama thotë se njerëzit e arsyeshëm që ndjejnë nevojën për protestë kanë nevojë të shohin një perspektivë, “të cilën me vete e ka vetëm Partia Socialiste e Shqipërisë”.
Kjo është fjali shumë domethënëse, sepse Rama nuk e sheh PS-në thjesht si parti në garë, por si bartëse të vetme të projektit historik të vendit: Shqipëria 2030, BE, rritje ekonomike, turizëm elitar, dinjitet ndërkombëtar, shtet modern.
Ky është elementi hegjemonik i fjalimit. Rama nuk thotë se PS ka një ofertë më të mirë se të tjerët; ai nënkupton se të tjerët nuk kanë ofertë reale, vetëm zhurmë, nostalgji, hiena, molotovë, selfie, qeleshe, flamuj dhe dëshirë për pushtet.
22. Shqipëria 2030 dhe Bashkimi Europian: horizonti mobilizues
Në fund, Rama rikthehet te Shqipëria 2030: vend në Bashkimin Europian, krenari kombëtare, rritje ekonomike, udhëheqje, jo ndjekje. Ky është horizonti i madh mobilizues i fjalimit.
Ai nuk e mbyll me Zvërnecin, por me misionin historik të PS-së. Kjo është e qëllimshme: konflikti i ditës futet në rrugën e madhe drejt 2030-ës. Kush kundërshton projektin, në këtë logjikë, nuk kundërshton vetëm një resort, por rrezikon të bllokojë ecjen e Shqipërisë drejt një lige tjetër.
Ky është mekanizëm i fuqishëm politik: Rama e shndërron debatin konkret në referendum për drejtimin e vendit.
23. Struktura e fjalimit
Fjalimi mund të ndahet në disa blloqe kryesore:
Hyrja partiake dhe lidhja me protestën. Rama e hap me 35-vjetorin, por menjëherë kalon te protesta për Zvërnecin/Sazanin.
Korniza e manipulimit digjital. Ai përshkruan rrjetet sociale si burim të frikës, imazheve të rreme dhe “apokalipsit dixhital”.
Empatia e kontrolluar me ambientalistët. Ai pranon pasionin e sinqertë për natyrën, por e ndan nga “interesat e sojsojshme”.
Bilanci mjedisor i qeverisjes socialiste. Tirana, pemët, Lana, moratoriumet, zonat e mbrojtura, Vjosa, Valbona.
Legjitimiteti personal dhe historik. Rama përmend Fatos Nanon, veteranët, gabimet e veta dhe figurën e liderit në arenë.
Ftesa për verifikim. Ai u thotë protestuesve të vijnë të shohin dokumentet, të verifikojnë faktet dhe të shohin se nuk ka status investitori strategjik apo marrëveshje për Sazanin.
Kundërsulmi ndaj opozitës dhe ndërmjetësve. Hienat, molotovarët, partitë e reja, opozita e vjetër, prurjet politike.
Teza e investimit historik. 4 miliardë euro, mundësi që Shqipëria nuk ka luks ta refuzojë.
Teoria gjeopolitike e ndërhyrjeve. Anti-Trumpizmi, Izraeli, Katari, Irani, konkurrenca greke.
Mbyllja mobilizuese. PS si forcë e madhe, Shqipëria 2030, BE, guxim, ambicie dhe udhëheqje.
24. Teknikat retorike kryesore
Fjalimi përdor disa teknika të forta retorike.
E para është kontrasti: përpara/mbrapa, natyrë/zhvillim, fakt/gënjeshtër, vizion/frikë, udhëheqje/ndjekje, socialistë/hiena, shtet/interesa të huaja.
E dyta është lista e gjatë akumuluese. Rama rendit shembuj, akuza, arritje, kundërshtarë, vende, figura, fenomene. Kjo i jep fjalimit ritëm dhe intensitet.
E treta është përsëritja: “ejani, ejani, ejani”; “nuk shitet”; “nuk negociohet”; “ne jemi”; “Shqipëria”. Përsëritja krijon efekt emocional dhe memorabilitet.
E katërta është identifikimi personal me shtetin. Rama shpesh flet në vetën e parë: “unë”, “mua”, “ma ka mësuar”, “kam gabuar”, “jam krenar”. Por pastaj e shkrin veten me “ne”, PS-në dhe Shqipërinë.
E pesta është patriotizmi i kontrolluar. Ai përdor Ismail Qemalin, flamurin e Vlorës, shtëpinë e shqiptarit, mbrojtjen e hebrenjve, mikpritjen, besën, BE-në dhe dinjitetin ndërkombëtar.
E gjashta është delegjitimimi moral i kundërshtarit. Kundërshtari nuk është thjesht gabim; është hipokrit, i uritur për pushtet, i manipuluar ose i lidhur me interesa të errëta.
25. Fjalimi si mbrojtje ndaj akuzave kryesore për Zvërnecin
Në fjalim, Rama u përgjigjet disa akuzave kryesore:
Akuza: po shitet Sazani.
Përgjigjja: ishulli nuk shitet, nuk jepet me qira, mbetet pronë e shtetit.
Akuza: ka marrëveshje të fshehtë.
Përgjigjja: nuk ka marrëveshje, ka negociatë.
Akuza: qeveria po i shërben investitorëve.
Përgjigjja: qeveria përfaqëson interesat e Republikës dhe kërkon pjesë nga fitimi.
Akuza: u ndryshua ligji i zonave të mbrojtura për projektin.
Përgjigjja: sipas Ramës, kjo është gënjeshtër e përsëritur.
Akuza: projekti shkatërron natyrën.
Përgjigjja: institucionet kanë kërkesa rigoroze për standardet mjedisore dhe investitorët janë tërhequr nga aplikime për shkak të këtyre kërkesave.
Akuza: turizmi elitar është për të pasurit, jo për shqiptarët.
Përgjigjja: turizmi elitar sjell më shumë para dhe më pak mbingarkesë për komunitetin dhe vendin.
Akuza: projekti ka ngarkesë problematike gjeopolitike.
Përgjigjja: Rama e kthen këtë në akuzë të kundërt: problemi nuk është projekti, por importimi i luftërave ideologjike të të tjerëve në Shqipëri.
26. Çfarë mungon në fjalim?
Pavarësisht gjatësisë dhe forcës retorike, fjalimi lë disa boshllëqe.
Së pari, mungon një shpjegim i hollësishëm juridik për pronësinë, kufijtë, statusin e zonës, procedurat e aplikimit dhe institucionet përgjegjëse. Rama flet për dokumente, por nuk i artikulon ato në mënyrë sistematike në fjalim.
Së dyti, mungon një përgjigje teknike mjedisore: cilat specie preken, cilat zona ruhen, çfarë vlerësimi ndikimi do të kërkohet, kush e monitoron, cilat janë vijat e kuqe ekologjike, çfarë ndodh nëse projekti nuk i përmbush standardet?
Së treti, mungon një analizë sociale për banorët lokalë: prona private, kompensimi, punësimi, akseset publike, infrastruktura, çmimet, ndikimi në jetën e përditshme.
Së katërti, mungon një mekanizëm institucional i qartë për transparencë publike: portal dokumentesh, dëgjesa publike, komision i pavarur, auditim mjedisor, debat teknik.
Së pesti, mungon një ndarje e qartë midis asaj që është vendosur, asaj që është në negociatë dhe asaj që është vetëm synim politik.
Këto mungesa janë të rëndësishme, sepse protesta nuk ushqehet vetëm nga manipulimi; ushqehet edhe nga mungesa e besimit. Dhe besimi nuk rikthehet vetëm me fjalim, por me dokumente, procedura dhe kontroll publik.
27. Tensioni kryesor: zhvillim apo transparencë?
Rama e paraqet konfliktin si zgjedhje midis zhvillimit dhe frikës nga zhvillimi. Por për shumë kritikë, konflikti nuk është domosdoshmërisht zhvillim kundër natyrës; është zhvillim pa transparencë kundër zhvillimit me kontroll publik.
Kjo është pika ku fjalimi mund të mos bindë të gjithë. Sepse një qytetar mund të jetë pro investimeve të mëdha, pro turizmit cilësor, pro kapitalit të huaj dhe njëkohësisht të kërkojë transparencë maksimale, garanci mjedisore, konsultim publik dhe qartësi pronësore.
Rama tenton ta vendosë kritikën në kampin e frikës, manipulimit ose interesave të fshehta. Por ekziston edhe një kritikë racionale që nuk është kundër zhvillimit, por kundër vendimmarrjes së paqartë.
28. Fjalimi si akt mobilizimi i PS-së
Për publikun socialist, fjalimi ka funksion të qartë mobilizues. Rama u thotë socialistëve se janë në një moment stuhie, por PS është e madhe, e fortë dhe e pathyeshme. Ai i kujton partisë se pushteti i madh sjell sulme të mëdha. Ai e paraqet PS-në si forcë që ka ndërtuar shtet, ka ngritur Shqipërinë, ka mbrojtur natyrën, ka hapur rrugën drejt BE-së dhe tani duhet të përballojë edhe krizën e Zvërnecit.
Në këtë kuptim, fjalimi është edhe një rreshtim i brendshëm. Ai u kërkon socialistëve të mos tremben nga protesta, të mos dorëzohen para zhurmës, të mos pranojnë narrativën e shitjes së Shqipërisë dhe të vazhdojnë drejt Shqipërisë 2030.
29. Fjalimi si akt kundërsulmi ndaj opozitës
Ndaj opozitës, fjalimi është shumë agresiv. Rama nuk e trajton opozitën si alternativë politike, por si “kënetë”, si grup i ricikluar, si molotovarë, si njerëz që kërkojnë ta përdorin protestën për të rikthyer veten.
Kjo është linjë e njohur e komunikimit të Ramës: opozita e vjetër nuk ka projekt, vetëm sherr; opozita e re është e vogël dhe po plaket para se të rritet; figurat publike kërkojnë vëmendje; protestuesit e sinqertë po përdoren.
Kjo i shërben PS-së për të mbajtur të bashkuar elektoratin e vet, por nuk e zgjidh domosdoshmërisht krizën me qytetarët jashtë kampeve partiake.
30. Fjalimi si përpjekje për të marrë përsëri kontrollin e narrativës
Në krizën e Zvërnecit, Rama duket se e ka parë se narrativa publike i ka dalë nga kontrolli: rrjetet sociale, protestat, videot, akuzat, mediat ndërkombëtare, reagimet në gjuhë të huaja. Fjalimi është përpjekje për ta marrë mbrapsht kontrollin.
Ai e bën këtë duke krijuar një rrëfim alternativ të plotë:
Nuk ka shitje, ka negociatë.
Nuk ka shkatërrim të natyrës, ka standarde rigoroze.
Nuk ka tradhti, ka partneritet ku shteti ruan pronën.
Nuk ka protestë krejt qytetare, ka manipulim politik dhe digjital.
Nuk ka projekt kriminal, ka investim historik.
Nuk ka izolim, ka Shqipëri që hyn në ligën e madhe të turizmit.
Nuk ka dorëzim, ka udhëheqje.
Ky është fjalim për “rimarrje narrative”.
31. Gjuha: e fuqishme, por shumë polarizuese
Gjuha e Ramës është energjike, figurative, teatrale, e ngarkuar me metafora dhe etiketime. Ai di të krijojë ritëm dhe imazhe. “Apokalips dixhital”, “hiena”, “jargë urrejtjeje”, “budallai i lagjes”, “mish për top”, “xhevahir në kurorën e Mesdheut”, “princeshë e turizmit mesdhetar” janë formula që mbeten në kujtesë.
Por pikërisht kjo gjuhë mund të prodhojë dy efekte të kundërta. Për mbështetësit, krijon krenari, energji dhe besim. Për kundërshtarët ose të pavendosurit, mund të duket arrogante, fyese dhe shpërfillëse.
Në një moment krize besimi, gjuha e fortë mobilizon bazën, por mund ta bëjë më të vështirë dialogun me palën tjetër.
32. Pjesa më e fortë e fjalimit
Pjesa më e fortë është ajo ku Rama artikulon dilemën zhvillim–natyrë jo si zgjedhje përjashtuese, por si sfidë për t’i bërë bashkë: “të mbrojmë natyrën duke krijuar mirëqenie”, “të krijojmë mirëqenie duke respektuar natyrën”, “të ndërtojmë pa shkatërruar”, “të zhvillojmë duke ruajtur dhe rigjeneruar”.
Kjo është pjesa më e balancuar dhe më programatike. Ajo prek një debat real: vendet e varfra nuk mund të mbrojnë natyrën duke ngrirë zhvillimin, por as nuk mund të zhvillohen duke shkatërruar pasuritë që i bëjnë të vlefshme.
Nëse fjalimi do të kishte qëndruar më gjatë te kjo logjikë, me më shumë të dhëna teknike dhe më pak etiketime politike, mund të kishte qenë më bindës për publikun neutral.
33. Pjesa më e dobët e fjalimit
Pjesa më e dobët është prirja për ta shpjeguar protestën përmes një bashkimi shumë të gjerë aktorësh armiqësorë: rrjete sociale, opozitë, parti të reja, Iran, anti-Trumpizëm, turizëm grek, figura nga Kosova e Tetova, molotovarë e karnevalë.
Kjo e bën fjalimin të fuqishëm si mobilizim, por të diskutueshëm si analizë. Sepse sa më shumë armiq futen në një shpjegim, aq më shumë dobësohet pesha e shqetësimeve konkrete të qytetarëve.
Nëse një qytetar ka pyetje reale për dokumentet, pronën, mjedisin dhe procedurën, ai mund të mos bindet nga përgjigjja se pas protestës ka interesa ndërkombëtare. Ai kërkon përgjigje për dosjen konkrete.
34. Çfarë tregon fjalimi për strategjinë e Ramës?
Fjalimi tregon se Rama nuk ka ndërmend të tërhiqet nga projekti strategjik i turizmit elitar në Zvërnec. Ai mund të pranojë diskutim, verifikim, transparencë të kontrolluar dhe korrigjime teknike, por jo anulim politik.
Strategjia e tij është:
Të pranojë sinqeritetin e një pjese të protestës.
Të ndajë protestuesit nga organizatorët.
Të sulmojë opozitën dhe aktorët e jashtëm.
Të mbrojë investimin si shans historik.
Të paraqesë PS-në si e vetmja forcë që ka vizion për Shqipërinë 2030.
Të kthejë krizën në provë lidershipi.
Të kërkojë nga partia reflektim, por jo tërheqje.
35. Përfundim i përgjithshëm
Fjalimi i Edi Ramës në 35-vjetorin e Partisë Socialiste është një fjalim i madh politik në formë, i gjatë në përmbajtje dhe shumë i ngarkuar në funksion. Ai është njëherësh fjalim përvjetori, fjalim mbrojtës për qeverinë, fjalim kundërsulmi ndaj protestës, fjalim ekonomik për turizmin elitar, fjalim gjeopolitik për ndërhyrjet e huaja, fjalim identitar për PS-në dhe fjalim personal për liderin që e sheh veten “në arenë”.
Në qendër të tij qëndron një tezë: Shqipëria nuk duhet të frikësohet nga investimet e mëdha dhe nuk duhet të lejojë që manipulimi, politika e vjetër, frika, interesat e jashtme apo romantizmi i natyrës së paprekur ta mbajnë vendin të varfër e të vogël. Për Ramën, Zvërneci është simbol i guximit për të hyrë në një ligë tjetër.
Por fjalimi ka edhe një dobësi themelore: ai është më i fuqishëm në mbrojtjen politike të projektit sesa në sqarimin teknik të tij. Ai bind ata që tashmë besojnë te Rama dhe te PS-ja; mobilizon bazën socialiste; i jep narrativë kundërsulmi qeverisë. Por për publikun skeptik, pyetjet kryesore mbeten: ku janë dokumentet, cilat janë garancitë, kush kontrollon, çfarë ndodh me pronën, si mbrohet realisht mjedisi, si përfiton komuniteti dhe si sigurohet që “xhevahiri” të mos kthehet në precedent të rrezikshëm për hapësirat publike e natyrore?
Prandaj, vlera politike e fjalimit është e madhe, por vlera qetësuese për krizën varet nga hapi pas fjalimit: transparencë reale, publikim dokumentesh, debat teknik, verifikim i pavarur dhe garanci të shkruara. Pa këto, fjalimi mbetet një akt i fortë lidershipi, por jo domosdoshmërisht një zgjidhje për mosbesimin publik.
FJALIMI I PLOTË I EDI RAMËS
Fjala e plotë e kryeministrit Edi Rama në 35-vjetorin e Partisë Socialiste, kushtuar protestave për Zvërnecin dhe Sazanin
Të dashur themelues, përfaqësues, anëtarë e anëtare të familjes sonë të madhe politike, Partisë Socialiste të Shqipërisë!
Puna e solli që pikërisht në muajin e kremtimit të 35-vjetorit të lindjes së kësaj familjeje për Shqipërinë, një masë e madhe njerëzish të dilte vrullshëm mbi sipërfaqen e kanaleve të internetit dhe një bashkësi përfaqësuese e saj të merrte në zotërim çdo mbrëmje bulevardin e Tiranës.
Protesta nisi me zemërimin e drejtë për një akt dhune dhe me kërkesën e padrejtë për anullimin e një investimi madhor që do të ndikojë ndjeshëm parametrat ekonomik dhe social të Shqipërisë, duke futur të paktën 4 miliard euro në një ekonomi me një volum të përgjithshëm prej 27 miliard eurosh. Vetëm ky investim është më shumë se 1/7 e prodhimit të përgjithshëm të vendit tonë dhe është dy herë e gjysëm më shumë sesa i gjithë stoku i investimeve të huaja në Shqipëri vitin e shkuar.
E vërteta është se edhe unë personalisht po të isha një qytetar që informohet nga rrjetet sociale duke dëgjuar dhe parë turlillojlojet e gjysëm të vërtetave të fryra çdo minutë në vorbullat e kanaleve të dala me tërbim nga shtrati si dhe llojlloj videosh dhe fotosh të sajuara për të ushqyer zemërimin, pelikan të ngordhur, flamingo në arrati, rruspa rrafshuese të natyrës, gradaçela mbi lagunën dhe mbi Sazan, tabelë kufiri e Izraelit mbi një gardh me tela me gjemba, – do kisha dalë në bulevard i llahtarisur nga gjithë ai apokalips dixhital. Do të më dukej dhe mua që e keqja e gatuar pas shpinës së popullit ishte aq e tmerrshme sa befas krejt bota u zgjua si nga një ankth dhe u bashkua kanal më kanal, ekran më ekran, kontinent më kontinent për të shpëtuar atdheun tim të vogël nga një investim shkatërrues për jetën e gjelbërt, shfarrosës për zogj dhe për breshkat e ujit, vrastar për njerëzit, varrosës për të ardhmen e Shqipërisë dhe pa diskutim anulimi i një projekti kriminal që u trumbetua me nota ulëritëse dhe si shitje e të vetmit ishull të Shqipërisë, si falje e një toke publike në zonë të mbrojtur, si shqelmim brutal i të drejtës së pronës do më dukej më e pakta gjë që duhet të ndodhte.
E kam vënë veten vijimisht sepse ma ka mësuar kjo punë që të futem në këpucët e tjetrit në anën e atij grupi njerëzish që në mes të asaj turme, prurjesh dhe interesash të sojësojshme i ka çuar pasioni i sinqertë për zogjtë, dashuria për natyrën e virgjër, ideja e një Shqipërie ideale të paprekur dhe të paprekshme. Këto burime të energjisë ambientaliste, bashkuar me ndjesinë e hidhur të dhunimit nga arroganca e atyre që një pushtet sado të vogël e ushtrojnë, duke shpërfillur hallet dhe interesat e njerëzve janë më shumë sesa të mjaftueshme për të dalë në rrugë.
E vërteta është se dallimi mes meje dhe kujtdo në atë bashkësi protestuesish që i përket kësaj kategorie nuk është si duket nga bulevardi.
Përkundrazi edhe unë mendoj njësoj për hiret e natyrës shqiptare, për rëndësinë e mjedisit për jetën e banorëve të tokës, brishtësinë e mjedisit përballë vendimeve të njerëzve me pushtet dhe jo thjesht mendoj njësoj, por qysh se e kam shkelur në zyrën e parë të shtetit si Ministër Kulture, deri më sot, kam bërë gjithnjë sa kam mundur kundër pisllëkut dhe për pastërtinë.
Shumë prej atyre që janë në bulevard apo që i mbështesin nga rrjetet sociale, janë shumë të rinj për ta kujtuar Tiranën e 25 vjetëve më parë kur me Partinë Socialiste morëm drejtimin e një kryeqyteti që kishte më shumë pemë të prera se pemë të mbjella. U them atyre sot se 90% e pemëve që shohin nëpër rrugët e Tiranës, nga buzët e Lanës në Laprakë, nga Kinostudio në Kombinat e rrotull Unazës së vjetër e kështu me radhë, i kemi mbjellë së bashku me disa të tjerë që janë këtu, në kohën kur si kryetar bashkie, dola nga zyra, duke lënë mbrapa 55 mijë rrënjë pemësh dhe shkurresh dekorative të mbjella në qytetin tonë. Shumë prej atyre pemëve shtatlarta kanë qenë fidanë të mbjellë me sherr pasi duheshin shkulur kioska, shembur ndërtime, zgjeruar trotuare dhe unifikuar katet e para të pallateve që ishin dyqane.
Vetëm nga dy skarpatet e Lanës janë hequr 123 mijë tonë beton, gërmadha godinash të paligjshme për të mbjellë të gjithë atë gjerdan të gjelbër të Tiranës, i cili sot ka dhe dy tunele të gjelbër kur bashkohen kurorat e pemëve të rritura në anën tjetër të dy akseve të unazës.
Ajo e rilindjes së Tiranës ka qenë një rrugë e një vështirësie që sot është zor të imagjinohet dhe që atëherë unë e mësova me pahir se në këtë vend nuk hidhet dot një hap për të ecur përpara pa u hapur një sherr për t’u kthyer mbrapa. Ashtu sikundër ajo rrugë më mësoi se shumica e heshtur është gjithnjë me hapin që hidhet përpara, asnjëherë me sherrin e zhurmshëm për t’u kthyer mbrapa dhe që atëherë më flet gjithmonë në vesh vazhdimisht Faik Konica: – “Bëj durim se shqiptari e ka zakon që kundërshton përpara se të marrë vesh”.
Kur më pas morëm mandatin e asaj shumice për të rilindur Shqipërinë e zhytur në pisllëk, në gropa, në borxhe, në cepin e përbuzjes dhe shpërfilljes ndërkombëtare, dy nga vendimet e para që morëm në tryezën e qeverisë, tamam në ditën e betimit ishin vendosja e fotografisë së atit të Shqipërisë shtet, Ismail Qemalit në vend të fotografive të presidentëve që venin e vinin si edhe ndalimi i importit të plehrave.
Me fjalë të tjera, ne u përcaktuam edhe simbolikisht si një forcë në shërbim të misionit për t’i dhënë dinjitetin e humbur Shqipërisë dhe shtetit të saj dhe u angazhuam konkretisht në një veprimtari të pandalur për të rivendosur ekuilibrin e humbur të njerëzve me Shqipërinë, ndalimin e importit të plehrave dhe heqjen e maleve të mbetjeve të grumbulluara kudo, kudo, kudo ku hidhje sytë e pasuan më tej edhe dy vendime të tjera që u kontestuan nga një pakicë e zhurmshme.
Ndalimi i prerjes së pyjeve për 10 vjet dhe ndalimi i gjuetisë për 10 vjet. Dy moratoriume që kanë krijuar sot dy pamje krejt të ndryshme të Shqipërisë të asaj kohe kur nëpër pyje gjinkallat ishin zëvendësuar nga sharrat elektrike, ndërsa shpendët dhe kafshët shfarroseshin nga turizmi barbar i gjahtarëve të huaj, të cilët futeshin në vendin tonë si tufa çakesh me dy këmbë për të bërë masakra që në Europë as nuk janë imagjinuar dot shekullin më parë.
Ishim ne që pastaj kryem regjistrimin në Kadastër të 1.3 milion hektarë pyje. Mbi mesataren e Bashkimit Europian është kjo sasi. Ishim ne, që përmes moratoriumeve 10 vjeçare të gjuetisë dhe pyjeve mundësuam disafishimin e popullatës së shpendëve të egër, çka e tregon dhe censusi që bëhet çdo vit në mënyrë të rregullt.
Flitet këto kohë pa pushim, pa karar për zonat e mbrojtura. Kjo është gjë e mirë, por çfarë nuk është aspak e mirë, nuk është thjesht fakti që harrohet se ligjin e parë me standarde europiane për zonat e mbrojtura e bëri qeveria e Partisë Socialiste në mandatin tonë të parë.
Deri në 2017 Shqipëria nuk kishte ligj për zonat e mbrojta, por vepronte me ca rregullore. Ishim ne që gjatë mandatit të dytë dhe të tretë e kemi çuar në thuajse 25% sipërfaqen e zonave të mbrojtura të Republikës së Shqipërisë. Pra në Shqipëri 1/4 e territorit është zonë e mbrojtur.
Ishim ne që krijuam për herë të parë Agjencinë Kombëtare të Zonave të Mbrojtura, një strukturë që është unikale në rajonin e Ballkanit Perëndimor dhe e bëmë qysh në fillim të mandatit të parë. Sot, Shqipëria ka rrjetin më të zhvilluar të mbrojtjes në Ballkanin Perëndimor dhe kjo është e mirënjohur dhe e lëvduar nga të gjitha organizatat ndërkombëtare.
Shqipëria është i vetmi vend i rajonit me një administratë të shtrirë në të gjithë vendin për zonat e mbrojtura ku kemi 12 parqe kombëtare, 28 parqe natyrore, 11 peizazhe të mbrojtura dhe mbi 700 monumente natyre. Ishim ne, që i bllokuam duzina e duzina, lejesh të dhëna qorrazi mbi shtretërit e lumenjve tanë, ku vetëm në lumin magjik të Valbonës kemi ndaluar ndërtimin e plot nëntë hidrocentraleve. Nëntë!
Fakti është se për shpalljen e Vjosës Park Kombëtar bashkë me degët e veta Drino, Bënça, Shushica, plot 12.000 hektarë, kemi anulluar 40 kontrata hidrocentralesh. 40! Dhe për dijeni në Greqinë fqinje dhe mike ku ndodhen 70 km e para të Vjosës nuk i është dhënë lumit të fundit të egër në Europë një mbrojtje kaq e fortë siç i kemi dhënë ne, në Vjosën që jo vetëm e shpëtuam nga hidrocentralet duke shpallur Park Kombëtar, mu ashtu siç ishim zotuar në programin tonë, por ndërkohë sot e gjithë ditën jemi ende në një betejë fyt për fyt me një kriminel që u bë heroi i opozitarëve tanë kur me demek i mori Shqipërisë 110 milionë euro në arbitrazh dhe kur opozitarët tanë, ata të vjetrit dhe ata të rinjtë shpërndanin përpara zgjedhjeve në të gjitha makinat, nëpër xhama dhe nëpër shtëpi fletushkën se ikën 110 milionë dollarë nga taksat.
Në fakt ai llum i sjell në Shqipëri nga tjetërkush më parë për ta mjelë këtë vend si lopën e komshiut, jo vetëm që s’ka marrë deri tani që flasim asnjë qindarkë nga shteti shqiptar, por po përballet aktualisht me drejtësinë në Belgjikë pas shumë fakteve të depozituara pranë organeve të drejtësisë belge nga qeveria shqiptare.
Kurse hidrocentrali i tij monstruoz bashkë me mjetet dhe materialet e sekuestruara iku për skrap. Sepse qysh se Partia Socialiste ka marrë përsipër misionin historik për ta anëtarësuar Shqipërinë në Bashkimin Europian dhe shqiptarët më kanë besuar udhëheqjen e tyre drejt asaj maje, Shqipëria nuk ka qenë kurrë për shitje! Ky vend nuk ka qenë kurrë më një krijesë e kërrusur përpara askujt!
Flamuri i ngritur në Vlorë nga plaku legjendar i pavarësisë nuk ka qenë më kurrë asnjë çarçaf patriotizmi të shtirur, asnjë tortë për t’u ofruar, në vend të reformave shtetndërtuese, por për ne, për mua Shqipëria është një amanet i shenjtë në sytë, në mendjen dhe në zemrën time.
Prandaj jam krenar sot në këtë përvjetor përballë të gjithëve ju, qoftë përballë atyre që më besuan kur mora drejtimin e kësaj partie të madhe, qoftë përballë atyre që ishin në të drejtën e tyre të mos besonin si njeriun e duhur në krye të kësaj familje politike dhe qoftë përballë atyre që kishin të drejtën e tyre të më luftonin si njerëz të së njëjtës familje.
Jam krenar edhe përballë atyre që mungojnë sot sepse nuk janë më mes nesh ku dua të veçoj liderin historik të socialistëve Fatos Nanon. Krenaria e shprehur publikisht e të cilit për mua si pasardhës i tij pikërisht në vitet e fundit të jetës fatkeqësisht të shkurtër dhe pasi marrëdhënia jonë kaloi në faza dramatike kryesisht për të, mbetet për mua një vlerësim i veçantë. Ashtu sikundër sot, nuk mund të harroj këtu çdonjërin nga veteranët e luftës edhe ata nuk janë më me ne, që i njohën fillimet e këtij misioni, që m’u bënë krah i fortë edhe pse më pritën fillimisht me këmbët e para.
Nuk krenohem përpara jush dhe çdo anëtari të familjes sonë se kam bërë gjithçka mirë, se kam qenë i pagabueshëm apo se nuk i kam hyrë në hak askujt. Jo, nuk e kam bërë gjithçka mirë. Kam gabuar, jo njëherë dhe pse kurrë nuk kam dashur t’i hyj në hak askujt, ka shumë të ngjarë që ta kem bërë pa qëllim ose ngaqë mund të kem bërë ndonjë vlerësim të gabuar, por unë krenohem sepse i kam dhënë dhe do t’i jap Partisë Socialiste pa kursim gjithçka që kërkohet nga një lider dhe së bashku me Partinë Socialiste, ja kemi ngritur kokën Shqipërisë dhe çdo shqiptari që sot kudo qoftë e thotë pa asnjë siklet, “jam shqiptar” dhe jam krenar se ne dhe askush tjetër do ta çojmë Shqipërinë në krah në majën ku dielli lind andej nga perëndon! Ata ndër ju që më njohin dhe që kanë punuar apo punojnë afër me mua, e kuptojnë se çfarë kam parasysh, duke iu thënë që e di shumë më mirë sesa mund t’ju dukem disave, se çfarë nuk shkon në këtë Shqipëri që kemi ndërtuar me kaq shumë mund deri këtu.
Ma kërkon detyra dhe ma imponon respekti që kam për të gjithë ata që ma kanë besuar këtë detyrë të lartë për katër mandate rresht që t’i ndjek punët e vendit në çdo drejtim, të dëgjoj dhe të kuptoj problemet e njerëzve kudo dhe sido që ata i kanë dhe mbi të gjitha, t’i ndiej hallet dhe dhimbjet e atyre që nuk ia dalin, por gjithashtu kjo rrugë ma ka provuar në mish, kockë dhe deri në palcë, në shpirt dhe në mendje, atë që një burrë i madh ka lënë shënim për të gjithë burrat në arenë, nuk ka rëndësi kritiku, njeriu që tregon me gisht sesi burri i fortë pengohet, apo se ku ai, që i bën gjërat mund t’i kishte bërë më mirë; merita i takon atij që eshtë vetë në arenë, fytyra e të cilit është e zhgarravitur nga pluhuri e nga djersa dhe gjaku; atij që guxon, që gabon dhe ngec përsëri e përsëri sepse nuk ka përpjekje pa gabime, apo ngecje; atij që i njeh entuziasmet e mëdha, përkushtimet e palëkundura, atij që e shpenzon veten për një kauzë të drejtë, i cili në rastin më të mirë përjeton në fund triumfin e një arritjeje të lartë apo në rastin më të keq, nëse dështon, të paktën dështon duke guxuar fort.
Kësisoj vendi i tij nuk do të jetë kurrë mes atyre shpirtrave të ftohtë dhe frikacakë që nuk njohën as fitoren dhe as humbjen.
Motra dhe vëllezër,
Mund ta merrni me mend që këto ditë nuk kanë qenë të lehta as për mua, për shumë arsye dhe nuk ka një vend dhe një ditë më të duhur, sesa pikërisht ky vend dhe kjo ditë, që me lejen tuaj unë t’u drejtohem me disa fjalë edhe atyre që nuk janë këtu mes nesh dhe nuk janë sot me ne, duke u nisur në radhë të parë nga ata që dolën dhe janë në protestë për të ‘’mbrojtur’’ Zvërnecin dhe Sazanin nga unë dhe nga qeveria e Partisë Socialiste, por duke përfshirë dhe këdo tjetër që e ka këtë shqetësim.
Lutem që të bëjnë një përpjekje dhe të më dëgjojnë pak sepse ndryshe nga shumëkush, çfarë nuk kanë thënë tërë këto ditë në të gjitha gjuhët, unë mbaj përgjegjësi për çdo fakt që them, të paktën përpara 800 e ca mijë shqiptarëve brenda dhe jashtë vendit që më kanë besuar udhëheqjen e këtij vendi, në qoftë se të tjerët nuk duan as të dëgjojnë, edhe lëre pastaj të besojnë atë që them unë.
E përsëris dhe e them me shpirt, po të ishin të vërteta ato që u është mbushur mendja, se janë ashtu siç ua kanë thënë, shkruar, treguar nëpër kanalet e internetit, do isha dhe unë po aq i neveritur, sa më duket se janë disa prej jush.
E vërteta është se po jetojmë këto ditë, një nga ato zhvillimet e kohës së rrjeteve sociale, ku vendet e tjera, përpara nesh kanë rënë në kurthe të paimagjinueshme, si rezultat i manipulimit masiv të njerëzve, në metoda të provuara dhe në disa raste edhe të demaskuara në vende të tjera. Prandaj, unë cilido që është i interesuar për të mbrojtur interesin publik, që është i interesuar vërtetë për mjedisin, biodiversitetin, të ardhmen e shpendëve në zonën ku do të zhvillohet projekti i Zvërnecit apo i ishullit të Sazanit, i them se faktet që ne kemi ne dispozicion, duhet të jenë normalisht më se të mjaftueshme për të qetësuar shpirtin e kujtdo në këtë drejtim, prandaj, bujrum ejani t’i dëgjoni.
Ejani t’i shikoni dhe ejani t’i verifikoni vetë faktet.
Ejani të merrni provat e nevojshme për t’u ndjerë, jo vetëm të lehtësuar, por edhe krenarë, po, për t’u ndjerë krenarë për sesi institucionet tona e kanë përfaqësuar, qoftë në lidhje me interesimin për Sazanin, qoftë në lidhje me procesin e aplikimeve dhe të reagimeve zyrtare ndaj tyre, për zhvillimin e Zvërnecit.
Ejani të shikoni me sytë tuaj, që nuk ka asnjë status ‘’investitori strategjik’’ të dhënë për investimin më të madh privat në historinë e Shqipërisë.
Ejani të shikoni, duke dëgjuar me veshët tuaj, por edhe duke parë dokumentat se si për Sazanin nuk ka asnjë marrëveshje, ende sot që flasim, por ka vetëm një negociatë që zgjat prej shumë kohësh tanimë dhe pse zgjat? Zgjat pikërisht sepse ne nuk përfaqësojmë interesat e investitorëve, sado të fuqishëm e sado miq të mirë të Shqipërisë të jenë. Ne përfaqësojmë interesat e Republikës së Shqipërisë dhe në emër të atyre interesave, në tryezë ne kemi bërë të qartë dy gjëra themelore; ishulli nuk shitet, gjë që për hir të së vërtetës, as nuk e kanë kërkuar; dhe ishulli nuk jepet me qira. Ishulli është dhe mbetet pronë e shtetit shqiptar.
Ndërkohë që shteti kërkon të marrë pjesë si partner në investim dhe kërkon pjesë nga fitimi i investimit për popullin shqiptar.
Nuk ka njeri me logjikë që nuk e kupton se shitësat, se tradhëtarët dhe se të pabesët nuk mbajnë pronën për shtetin dhe nuk kërkojnë fitime për shtetin. Se ata që e mësuan Shqipërinë për 20 e kusur vite që të rrinte si e kërrusur përpara të mëdhenjve të kësaj bote, nuk do ta kishin problem fare që t’i kishin bërë të gjitha këto për të cilat na akuzojnë ne dhe më akuzojnë mua, por ne nuk jemi si ata.
Unë nuk jam si askush prej tyre dhe si askush prej atyre të tjerëve që i dëgjojnë këto ditë me vëmendje të shtuar ato sirena. Këtë që bëjmë ne edhe me atë grup aq të fuqishëm investitorësh, e bëjnë vetëm përfaqësuesit e denjë të një populli që i ka votuar për t’u kujdesur për interesat e republikës dhe për interesat e tij.
Ejani, ejani, ejani të ballafaqoheni me të gjitha kërkesat e lëna nga institucionet për të respektuar standardet mjedisore dhe biodiversitetin dhe po, ejani të shikoni me sytë tuaj, se si janë tërhequr vetë investitorët nga aplikimet, pikërisht sepse kërkesat tona kanë qenë rigoroze, institucionet tona kanë qenë këmbëngulëse dhe ajo që ne duam të bëjmë me atë investim, nuk është një biznes i radhës në plazh, në bregdet, po është një xhevahir që ne duam t’ia vëmë kurorës së Mesdheut në emër të Republikës së Shqipërisë, në emër të popullit shqiptar, në emër të të gjithë fëmijëve tanë që kur të dëgjojnë për destinacionet ku të gjithë ata që dalin në bulevard dhe shohin veten në ekran, shkojnë për të bërë pushimet e tyre t’ju thonë të tjerëve, kemi dhe ne Vlorën, kemi dhe ne Zvërnecin.
Ejani, ejani, ejani të shikoni se kush jua ka thënë në mënyrë të përbindshme, të përsëritur, që ne paskemi ndryshuar ligjin e zonave të mbrojtura për t’i hapur rrugë këtij zhvillimi, ju ka shaluar me një rrenë shumë të fortë që ju e keni marrë për kalë beteje dhe prandaj nuk bëni dot betejë me atë rrenë.
Halli është se kur unë i them këto, përgjigjja juaj është nuk ka negociata. Ndërkohë që, unë nuk kam asnjë negociatë për të bërë me ju, sepse nuk negocioj dot as vizionin, as programin, as kontratën me ata që më kanë votuar që bashkë me Partinë Socialiste ta çojmë në 35 miliardë euro prodhimin e Përgjithshëm Kombëtar të Shqipërisë në vitin 2030, që ta çojmë në 15 mijë euro shifrën e të ardhurave për frymë dhe që ta bëjmë Shqipërinë një princeshë të turizmit mesdhetar. Këto nuk negociohen!
Gjithsesi, për sa i takon kësaj teme, unë jam në dispozicion në çdo kohë, ashtu sikundër jam i hapur për çdo diskutim mbi mënyrën se si duhet të harmonizojmë mbrojtjen e natyrës dhe zhvillimin e turizmit.
Ndërkohë që, lidhur konkretisht me fatin e zhvillimit në Zvërnec, atë do ta vendosë vetëm cilësia e projektit dhe shkalla e ambicies së programit që investitorët do të paraqesin për zhvillimin e zonës.
Por, merreni një këshillë nga unë me këtë rast. Ikini hienave!
Ikini hienave që ju janë mbledhur rrotull se ju jeni të parët që do mbyteni në jargët e asaj urrejtje, që unë e njoh mirë, në jargët e asaj hipokrizie dhe të asaj urie për pushtet që unë dhe ne socialistët e njohim nga shumë larg, të cilën e fshehin nën qeleshet që i vënë në kokë për herë të parë apo nën flamujt që lidhin në qafë.
Nëse doni të mbroni vërtetë Shqipërinë, ju njerëzit që jeni sinqerisht të dashuruar me natyrën, sinqerisht të shqetësuar për mjedisin, mos ngatërroni drejtimin nga i vjen rreziku natyrës, mjedisit dhe Shqipërisë.
Po hajde bashkohuni me ne, me Partinë Socialiste e cila ka nevojë, ka shumë nevojë për këdo që nuk bie dakort me çfarë nuk shkon, por që është gati t’i luftojë bashkë me ne, gjërat për t’i bërë më mirë, me ide, jo me britma, me propozime dhe me të ndenjurat ulur aty në punë, jo veç me video selfie edhe me skërmitje, me Shqipërinë në zemër dhe me mendjen në punë, jo me Shqipërinë në gojë, me smirë në zemër dhe vetëm me hesape në mendje.
Unë jam shumë i qartë që tanimë një protestë e nisur për natyrën është kthyer në një protestë me natyrë politike absolutisht legjitime për këdo që do të ndryshojë Shqipërinë sipas qasjes së tij dhe krejt normale. Asgjë jo normale edhe në faktin se megjithëse në Vlorë e duan projektin dhe hallin për ditën më të madhe kanë se po u dëmtohet sezoni nga anullimet e rezervimeve për shkak të protestës, forca të ndryshme hedhin në bulevard gurët – deri dhe nga Kosova dhe nga Tetova – dhe fshehin dorën, njësoj si opozita që derdh në bulevard prurjet e kënetës së vet grushtin e shtetasve e rraskapitur të 98-ës e deri tek tabakatë që mbi taka mbledhin llajke, duke ecur me pasqyrë përpara dhe duke qarë hallin e popullit, ndërkohë që dhe partitë e reja që mbetën të vogla po u bënë të vjetra, kërkojnë dhe ato një copë aty në atë prurjen e re të protestës.
Kuptohet që me të tërë këta, unë dhe ju s’kemi asnjë punë. Ndërsa për të rejat dhe të rinjtë që besojnë vërtetë se po bëjnë një revolucion, unë kam vetëm simpati dhe jam gjithnjë gati të flas nëse ata duan të flasin, por mbetem plotësisht mirëkuptues nëse ata s’duan të flasin.
Fundja, një gjë të jashtëzakonshme e kanë bërë vërtetë për Tiranën me praninë e tyre.
Kanë pastruar zhulin e shoqatës së molotovarëve që e kthyen bulevardin në vend derdhjeje të vetes së tyre të humbur shije dhe të humbur ngjyre e të mbetur vetëm ere.
Tani, më lini në fund të kthehem tek ne, tek ju dhe unë.
Jemi në një moment kur ajo që po ndodh me shumëkënd që nuk del në atë protestë apo që nuk e mbështet atë protestë për ndonjë parti të vjetër të re apo ende në bark të bulevardit, faktikisht po ndjen siklet, po ndjen mërzi, po ndjen maraz me ne dhe kjo është gjëja që ne duhet të na interesojë më shumë nga të gjitha. Prandaj dhe do duhet që procesin e mëtejshëm të zgjedhjeve në parti ta shoqërojmë me një proces reflektimi, jo ne me vete, por bashkërisht me ata njerëz të mirë e të arsyeshëm që ndjehen në sintoni me nevojën për protestë, por që kanë nevojë të udhëhiqen dhe kanë nevojë të shohin perspektivën e qartë të cilën me vete e ka vetëm Partia Socialiste e Shqipërisë.
Nga ana tjetër, duhet të bëjmë çmos që e gjithë kjo familje dhe sa më shumë shqiptarë jashtë perimetrit të kësaj familje, të kuptojnë dhe diçka tjetër që kjo që po ndodh nuk është thjesht, vetëm ajo që duket, por është shumë më delikate dhe më e rëndësishme për të nesërmen sesa një investim në Zvërnec apo sesa kërkesat e protestuesve, pa llogaritur pastaj “uf”-et, “buf”-et dhe “duf”-et e një kategorie robsh që janë shfaqur, rishfaqur në dhe rreth bulevardit dhe që kujtojnë se u bë deti kos, një si grup karnavalesh, lloj-lloj emrash, të dëgjuar për lloj-lloj arsyesh nga të gjitha rrugët e jetës e patjetër dhe nga rruga e politikës, brez pas brezi pas brezi, të cilat kanë dalë si kërpudhat pas shiut, të ngushëllojnë hallet e tyre, të ngushëllojnë dështimet e tyre, të ngushëllojnë paaftësitë e tyre dhe fundja, fundit të ngushëllojnë edhe pamundësinë e tyre për të dhënë diçka më shumë, duke i treguar Shqipërisë gjoksin. Kjo është shumë më e ngatërruar se kaq.
Ky është investimi më i madh që i ka ardhur si mundësi Shqipërisë në historinë e saj dhe ky është një investim, të cilin Shqipëria nuk e ka luksin kurrsesi ta refuzojë. Natyrisht që, për këtë investim ka vend për debat, ka vend për kundërshtim, ka vend për shumë kujdes dhe për vigjilencë. Kjo është e drejtë, kjo është e shëndetshme, kjo është demokratike. Por, ajo që nuk është e drejtë, që është e patolerueshme është që sa herë që guxojmë të ëndërrojmë fort, sa herë guxojmë të kemi ambicien për një ide më të madhe sesa ato të përditshmet, menjëherë përballemi me shpalljen e tyre krim, përpara se ato të marrin formë. Çdo investim, çdo projekt, çdo vepër dënohet përpara se sa e deri të projektohet, vetëm sa thuhet, vetëm sa shfaqet, vetëm sa artikulohet. Çdo përpjekje për zhvillim konsiderohet automatikisht armike e natyrës, por natyra nuk mbrohet duke e ngrirë jetën. Natyra nuk mbrohet duke e lënë një vend të varfër, as duke i kërkuar një vendi që ta pranojë varfërinë e vet si një arsye për ata që na thonë: “mbrojeni Vjosën, lumin e fundit i egër i Europës” dhe ndërkohë i kanë “zbutur” të gjithë lumenjtë e tyre.
Natyra nuk mbrohet që peizazhi të mbetet i paprekur vetëm nga mungesa e njerëzve. Sfida jonë, sfida e kohës nuk është të zgjedhim mes natyrës dhe zhvillimit, sfida jonë është të mësojmë si t’i bëjmë të dyja bashkë, të mbrojmë natyrën duke krijuar mirëqenie, të krijojmë mirëqenie, duke respektuar natyrën, të ndërtojmë pa shkatërruar, të zhvillojmë, duke ruajtur dhe rigjeneruar, të rrisim ekonominë, duke rritur njëkohësisht përgjegjësinë ndaj mjedisit dhe trashëgimisë së natyrës dhe historisë që ia kemi borxh fëmijëve tanë. Sepse ne nuk jemi budallai i lagjes. Shqipëria i ka të gjitha ato që i duhen dhe ajo që sot i duhet shtuar këtyre të gjithave është guximi për të ëndërruar më fort, është guximi për të guxuar më shumë dhe është kurajo për të përballuar prurje të tilla investimesh me të cilat ne nuk jemi mësuar.
Tani a ka njeri këtu dhe a ka shqiptar që mendon me mendjen e vet që nuk e ka kuptuar akoma që gjithë kjo lemeri në gjuhë të huaja, në mbështetje të protestës, është projektimi i një lufte politike që nuk është lufta jonë, i një lufte ideologjike që nuk është lufta e Shqipërisë, i një përplasje mes të mëdhenj që nuk është fare puna jonë.
Nëse do të ishte bota kaq e ndjeshme dhe nëse deri dhe senatorët e mirënjohur amerikanë do kishin në zemër zogjtë dhe plazhet e Shqipërisë do kishin thënë ndonjë fjalë për Rrjollin apo jo? Asnjë fjalë! Këtu fjala nuk është për Zvërnecin, këtu fjala nuk është për flamingot, këtu fjala nuk është për turizmin, këtu fjala nuk është për mjedisin, këtu fjala është për Presidentin e Shteteve të Bashkuara.
Tani kanë çfarë kanë të tjerët me Presidentin e Shteteve të Bashkuara, nuk mund ta importojnë në Shqipëri dhe mbi të gjitha nuk mund të përdorin shqiptarët si mish për top. Nuk mund t’i përdorin shqiptarët që shqiptarët t’i dalin kundër vetes, t’i dalin kundër të ardhmes, t’i dalin kundër rrugëve të rritjes mirëqenies.
“Nuk duam ne turizëm elitar, se turizmi elitar nuk është për ne, se turizmi elitar është për ata që kanë shumë lekë dhe ne nuk shkojmë dot të kemi akses në këto resorte”. E kundërta është e vërtetë! Ne na duhet sa më shumë turizëm elitar, sepse çdo lekë që vjen është gati dyfishi, për çdo lek që vjen, për çdo euro që vjen, është gati 2 euro ajo që futet në ekonominë e komunitetit dhe të vendit, sepse ata që vijnë në këto zhvillime vijnë me shumë para dhe sjellin pak trafik, sjellin pak mbetje, sjellin pak stres të përgjithshëm.
Turizmi i masës ka qenë i shkëlqyer sepse është bërë ambasadori i jashtëzakonshëm i një Shqipërie që sot flitet në të gjitha gjuhët e botës, por Shqipëria nuk mund të mbetet me turizmin e masës dhe Shqipëria nuk mund të mbetet mbrapa as Greqisë e jo më Malit të Zi dhe të tjerëve dhe Shqipëria nuk është e thirrur të shpiki rrotën, por Shqipëria është e thirrur vetëm që të hapi portën.
Shqipëria është vendi që ka disa bekime. Bekime që i detyrohen të parëve tanë.
I detyrohet të parëve tanë bekimi i mikpritjes, i besës, i shtëpisë së shqiptarit që është e Zotit dhe e mikut.
I detyrohet gjyshërve tanë bekimi i një vendi kaq të vogël mbase shumë herë më i varfër se vendi më i varfër i Europës në Luftën e Dytë Botërore, i cili u bë fari, fari që shkëlqeu në atë errësirë ku vende shumë më të mëdha, shumë më të pasura i dorëzuan hebrenjtë. Gjyshërit tanë nuk e bënë këtë dhe historia e shqiptarëve është historia e njerëzve që përtej feve kanë Zot respektin për tjetrin, respektin për mikun, respektin për atë që është në nevojë, respektin për atë që është në rrezik dhe ishin muslimanët shqiptarë në radhë të parë që u bënë mburoja e hebrenjve dhe kjo është dhe arsyeja sot që Shqipëria duhet ta mbajë me shumë krenari atë lidhje që vjen nga historia dhe atë bekim të qenit vendi ku pavarësisht etnive, pavarësisht feve gjithkush ndjehet në shtëpinë e vet sepse “shtëpia e shqiptarit është e Zotit dhe e mikut”.
Sot ne kemi arritur të jemi miq të shkëlqyer edhe me Izraelin edhe me ata që janë përballë Izraelit me vendet e gjirit, me Arabinë Saudite, me Katarin edhe me Turqinë, ndërkohë që Emiratet janë më pranë Izraelit. Tani çfarë do bëjmë ne? Cili është “djalli” që po tenton të hyjë në mes nesh? Cili është “djalli” që po provon që t’iu lë fëmijëve tanë në kurriz diçka nga e cila ne duhet t’i mbrojmë? Cili është “djalli” që po shfrytëzon një investim për një zhvillim turistik për të shpërndarë një djallëzi të madhe? Sa e gënjeshtërt, aq edhe çuditërisht e thithur nga ata që duan të gjejnë rrugë për urrejtjen. Ç’lidhje ka Izraeli me investimin atje në Zvërnec?
Ç’lidhje ka marrëdhënia me shtetin e Izraelit në një investim ku dy investitorët kryesorë janë dy myslimanë, dy vëllezër bashkëpronarë të njërës prej kompanive më të mëdha të Lindjes së Mesme nga Katari që nuk ka asnjë marrëdhënie me Izraelin apo se dhëndri i Presidentit të Shtetevde të Bashkuara është e hebre. Po pastaj? Kaq budallenj mund të bëhemi ne, sa më falni po të hedhim përpjetë atë që nuk hidhet dhe t’i bëjmë karshillëk dynjasë. Ndërkohë që ne jemi shumë të vegjël për të bërë karshillëqe të tilla dhe duhet të jemi mjaft të mençur që ne të na duan që të gjithë dhe me të gjithë ata që duhet ne t’i kemi marrëdhëniet vëllazërore, miqësore, strategjike.
Kam dëgjuar ca molotovarë edhe ca karnaval që thonë “nuk ka lidhje fare Irani këtu. Kjo është një protestë bio”. Protesta e atyre që janë shqetësuar për Zvernecin është bio natyrisht, por ajo që bëjnë vendet, të cilat futen armiqësisht në trupin e një vendi tjetër është pikërisht shfrytëzimi i protestave bio, i mërzive, i sikletve, i shqetësimeve, i alarmeve bio dhe pastaj e dinë ata se çfarë bëjnë se duhet të jesh idiot që të mohosh përfshirjen aktive të një vendi armik, i vetmi vend armik që ka Republika e Shqipërisë.
Jo se kemi zgjedhur ne ta bëjmë armik, por se ka tentuar të na shkatërrojë të gjithë investimin që kemi bërë për infrastrukturën digjitale është Republika Khomeiniste e Iranit dhe duhet të jesh idiot që të thuash Irani nuk ka asnjë punë, kur vetë zëdhënësi i qeverisë iraniane shkruan shqip “Rama ik”, shqip!
Dhe ndërkohë nuk është e rëndësishme se sa shumë ka lidhje të drejtpërdrejta një armik që futet përmes rrjeteve digjitale dhe tenton të bëjë çorap vendin tënd, nuk është nuk është si “Fijet që Priten” por është se si dikush tjetër shfrytëzon ty, shfrytëzon sinqeritetin tënd për ta bërë çorap vendit tënd.
Dhe nga ana tjetër si shpjegohet që është hedhur përpjetë gjithë dynjaja që ka të bëjë me turizmin në Greqi? Si shpjegohet kjo? Jo qeveria greke, jo politika greke, gjithë dynjaja sepse jemi futur në territorin e një konkurrence të ashpër dhe një konkurrence me ata që kanë vite që e zotërojnë këtë treg.
Dhe ne kemi një zgjedhje shumë të qartë. O do pranojmë që do të rrimë mbrapa, o do të vendosim që do të ecim për të kaluar në ligën e tyre përfundimisht.
O do pranojmë që ndërkohë që Greqia, Mali i Zi, Kroacia, Sllovenia dhe të tjerët patjetër do t’i ofrojnë mikpritje dhe do t’ju marrin lekët atyre që janë më të pasur, ndërsa ne do jemi vendi ku do vijnë me bukë me vete turistët ose do vendosim që ne do të bëhemi për këtë zonë siç është Dubai në kuptimin e atraksionit për Lidhjen e Mesme. Jo në kuptimin e formës, por të atraksionit.
Si do bëjmë ne? Për herë të parë një kompani që ka hotelin më të famshëm të botës, i cili është vendosur në Dubai, ka pranuar të konsiderojë kërkesën për të ardhur në Europë dhe ka pranuar të vijë në Zvërnec. Do t’i themi “jo, mos hajde ti, mos hajde ti se ne kemi frikë, ne kemi frikë të ëndërrojmë, ne kemi frikë të zhvillohemi, ne kemi frikë të rritemi, ne kemi frikë ta pasurojmë popullit tonë”. Po me çfarë do ta bëjnë mirëqenien këta patriotët që nuk shesin Shqipërinë demek, me çfarë?
Do shesin flamuj? Do shesin qeleshe? Do shesin çifteli? Çfarë do shesin këta? Apo do shesin shqiponja?
Prandaj miqtë e mi, ne jemi Partia Socialiste!
Taksirati, taksirati i të qenit i madh është që duhet të përballesh me të gjitha erërat, me të gjitha stuhitë, me të gjitha dallgët, me të gjitha pengesat dhe ne jemi bërë shumë të mëdhenj, jemi bërë shumë të fortë, jemi bërë shumë të pathyeshëm për të na pranuar kështu siç jemi. Por përgjigja jonë është “ne jemi këta që jemi. Nuk kemi ndërmend të bëhemi ata që nuk i duhen dreqit”.
Ne jemi këtu për Shqipërinë dhe Shqipëria e 2030-ës do të jetë në Bashkimin Europian. Shqipëria e 2030-ës do të jetë vendi për të cilin ne të gjithë do të jemi krenarë.
Ju falenderoj shumë dhe mos e harroni asnjëherë: Jini ambicioz, ëndërroni, guxoni, besoni dhe vazhdojeni përpara të gjithë së bashku, sepse është një popull i tërë që na ka zgjedhur për të udhëhequr, jo për të ndjekur mbrapa të tjerët dhe ne do të udhëheqim!
Faleminderit.
Përgaatiti: Tetova News
