Prokuroria heton Artana Asanin, Leon Nuredinin dhe Vadedin Dervishin për “vepra të rënda kundër mjedisit dhe natyrës”. Analizat zbuluan 2.419,6 cfu/100 ml baktere koliforme në ujin e kanalit, kundrejt kufirit prej 50, ndërsa në mostrën nga burimi i kaptuar u gjetën 39 cfu/100 ml, kur vlera e lejuar është zero. Mbi 3.100 kontakte shëndetësore janë regjistruar që nga shpërthimi i gastroenteritit, por shkaktari i saktë mikrobiologjik te pacientët ende nuk është identifikuar publikisht.
Kriza shëndetësore dhe e furnizimit me ujë në Gostivar ka hyrë në fazën më serioze deri tani. Mbrëmjen e 20 korrikut, Prokuroria Themelore Publike e Gostivarit hapi zyrtarisht procedurë hetimore ndaj tre drejtuesve të NP “Komunalec” – Gostivar, pasi analizat e Institutit të Shëndetit Publik treguan se në sistemin e ujit të pijshëm kishte depërtuar ujë i ndotur me baktere koliforme.
Të dyshuar janë ushtruesja e detyrës së drejtoreshës së ndërmarrjes, Artana Asani, drejtori teknik Leon Nuredini dhe drejtuesi i Departamentit për Ujësjellës, Kanalizim dhe Punë Ndërtimore, Vadedin Dervishi. Ata dyshohen si bashkëkryerës për “Vepra të rënda kundër mjedisit dhe natyrës”, të lidhura me ndotjen e ujit të pijshëm. Të tre janë arrestuar, ndërsa prokurori pritet të vendosë më 21 korrik nëse do t’i propozojë gjykatës paraburgim apo masa të tjera për sigurimin e pranisë së tyre. Ata gëzojnë prezumimin e pafajësisë deri në një vendim gjyqësor të formës së prerë.
Urdhri i 25 qershorit dhe pompat që u gjetën ende në punë më 16 korrik
Sipas versionit zyrtar të paraqitur nga Prokuroria, më 25 qershor 2026 tre drejtuesit u kishin dhënë urdhër punonjësve të ndërmarrjes që të vendosnin tri pompa zhytëse në një kanal me ujë sipërfaqësor dhe lëndë të dëmshme, pranë dhomës së derdhjes së sistemit të ujit të pijshëm. Qëllimi i deklaruar i ndërhyrjes ishte testimi i presionit në rrjet.
Gjatë këqyrjes së kryer më 16 korrik, dy prej tri pompave u gjetën ende në funksion. Përmes zorrëve të presionit, të vendosura nëpër hapjen e dhomës së derdhjes, ato dyshohet se transferonin ujë nga kanali i hapur drejtpërdrejt në dhomën e sistemit të mbyllur ku ndodhej uji i pijshëm me cilësi të përcaktuar.
Sipas Prokurorisë, në këtë mënyrë ka ndodhur përzierja e ujit të kanalit me ujin e sistemit të furnizimit dhe transferimi i lëndëve të dëmshme në tubacionin kryesor që furnizon Komunën e Gostivarit dhe një pjesë të fshatrave përreth.
Një pjesë e mediave e datojnë vendosjen e pompave më 26 qershor dhe flasin për 20, 21 ose 22 ditë ekspozim. Megjithatë, formulimi i Prokurorisë është më i saktë: urdhri për vendosjen e pompave është dhënë më 25 qershor dhe dy prej tyre janë gjetur ende duke punuar më 16 korrik. Ende duhet të përcaktohet me prova teknike nëse ato kanë punuar pa ndërprerje gjatë gjithë periudhës dhe sa ujë është futur në rrjet.
Çfarë treguan analizat: 48 herë mbi normë në kanalin e hapur
Analizat e Institutit të Shëndetit Publik, të kryera me urdhër të prokurorit, treguan se uji sipërfaqësor i marrë nga kanali i hapur përmbante 2.419,6 cfu/100 ml baktere koliforme, ndërsa kufiri maksimal i përcaktuar për atë kategori mostre ishte 50 cfu/100 ml.
Kjo është rreth 48,4 herë mbi kufirin e lejuar. Instituti e ka vlerësuar këtë ujë si shumë të ndotur dhe të papërshtatshëm për çfarëdo përdorimi.
Është e rëndësishme të sqarohet se shprehja “48 herë mbi normë” i referohet mostrës së marrë nga kanali i hapur dhe jo drejtpërdrejt të gjitha mostrave të ujit që kanë rrjedhur nga rubinetat e qytetarëve.
Rezultati më i rëndësishëm për sistemin e pijshëm është ai i mostrës së marrë nga burimi i kaptuar: aty janë gjetur 39 cfu/100 ml baktere koliforme, ndërsa sipas vlerave referente prania e tyre në ujin e pijshëm duhet të jetë zero. Gjithashtu është konstatuar numër i shtuar i kolonive të baktereve mezofile aerobe.
Në një mostër tjetër, të marrë nga një çezmë në rrugën “JNA” në Gostivar, u matën 1,1 mg/l klor i mbetur. Rregullorja përcakton një interval të zakonshëm prej 0,2–0,3 mg/l dhe një maksimum prej 0,5 mg/l. Vlera e matur ishte më shumë se dyfishi i kufirit maksimal.
Disa media dhe komentues e interpretuan nivelin e lartë të klorit si përpjekje të mundshme për të neutralizuar ndotjen ose për të “mbuluar” gjurmët. Deri tani, megjithatë, Prokuroria nuk ka publikuar provë se klorimi është kryer për fshehjen e veprimit. Duhet të përcaktohet kur është shtuar klori, nga kush, me çfarë urdhri dhe nëse ka qenë pjesë e një procedure dezinfektimi pas zbulimit të problemit.
Çfarë nënkuptojnë bakterjet koliforme?
Bakteret koliforme janë një grup mikroorganizmash që përdoren si tregues të cilësisë higjienike të ujit. Prania e tyre, veçanërisht në ujin e pijshëm të trajtuar, është sinjal se në sistem ka depërtuar ndotje organike ose fekale dhe se mund të jenë të pranishëm edhe mikroorganizma të tjerë të dëmshëm.
Mikrobiologu, profesori dr. Nikolla Panovski, shpjegoi se koliformet gjenden në zorrët e njerëzve dhe kafshëve me gjak të ngrohtë dhe se nxirren përmes feçeve. Ato nuk e përcaktojnë vetvetiu patogjenin që ka shkaktuar sëmundjen, por janë alarm se në ujë mund të ketë baktere, viruse, protozoarë ose parazitë të tjerë që shkaktojnë sëmundje.
Kjo është arsyeja pse gjetja e 39 cfu/100 ml në një mostër ku norma duhet të jetë zero paraqet devijim serioz, pavarësisht se cili mikroorganizëm do të konfirmohet përfundimisht te pacientët.
Nga ndërhyrja në rrjet te shpërthimi epidemik
Pacientët e parë me diarre, të vjella dhe shqetësime të ngjashme u paraqitën në Spitalin e Përgjithshëm “Dr. Ferid Murad” në Gostivar gjatë natës së 13 korrikut, sipas ministrit të Shëndetësisë, Sasho Klekovski. Nuk përjashtohet mundësia që raste të veçuara të kenë ekzistuar edhe më herët.
Gjatë ditëve pasuese, numri i qytetarëve që kërkonin ndihmë mjekësore u rrit në mënyrë të menjëhershme. Simptomat më të shpeshta ishin diarreja, të vjellat, të përzierat, dhimbjet ose ngërçet e barkut, dobësia trupore, temperatura dhe dehidratimi.
Pamja klinike te shumica e pacientëve ishte e lehtë ose mesatare. Shumë prej tyre, pas infuzionit dhe terapisë simptomatike, janë liruar për trajtim në shtëpi. Numri i personave të shtruar në spital ka mbetur relativisht i ulët.
Në periudhën nga ora 08:00 e 18 korrikut deri në orën 08:00 të 19 korrikut, Spitali i Përgjithshëm i Gostivarit regjistroi 353 kontrolle: 204 në Repartin Infektiv, ku tre persona u shtruan në spital; 140 në Pediatri, prej tyre 105 raste të reja dhe 35 kontrolle të përsëritura; si dhe nëntë kontrolle në Qendrën e Urgjencës. Në atë fazë ishin dorëzuar rreth 140 fletëparaqitje zyrtare për sëmundje ngjitëse.
Më 19 korrik, Njësia e Epidemiologjisë në Gostivar, në kuadër të Qendrës së Shëndetit Publik të Tetovës, shpalli zyrtarisht epidemi në territorin e Gostivarit, pasi numri javor i rasteve kishte kaluar pragun epidemiologjik. Vendimi erdhi një ditë pasi ministri Klekovski kishte deklaruar se nevojiteshin më shumë të dhëna për shkaktarin para shpalljes së epidemisë.
Çfarë do të thotë shifra 3.100 ose 3.150?
Gjatë 20 korrikut, Klekovski njoftoi se ishin regjistruar rreth 3.150 kontakte shëndetësore të lidhura me krizën. Në raportime të tjera shifra u rrumbullakos në 3.100.
Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se 3.150 persona unikë janë helmuar ose se secili prej tyre është konfirmuar laboratorikisht si rast i shkaktuar nga uji. Termi “kontakte shëndetësore” mund të përfshijë kontrolle të para, kontrolle të përsëritura, telefonata dhe ndërhyrje të Ndihmës së Shpejtë.
Prandaj, titujt që flasin për “mbi 3.100 të helmuar” duhet të lexohen me kujdes. Numri zyrtar më i saktë në këtë fazë është ai i kontakteve të regjistruara nga sistemi shëndetësor, ndërsa numri i personave unikë dhe i rasteve të konfirmuara epidemiologjikisht ende duhet të konsolidohet. Katër persona që ishin mbajtur në spital u raportua se më pas janë liruar për trajtim në shtëpi.
Uji si “mjet bartës”, por shkaktari i sëmundjes ende nuk është përcaktuar
Epidemiologu, profesori dr. Dragan Danillovski, vlerësoi se rezultatet e Prokurorisë e forcojnë ndjeshëm hipotezën se sistemi i furnizimit me ujë ka qenë “mjeti bartës” përmes të cilit popullata është ekspozuar ndaj kontaminimit mikrobiologjik.
Sipas tij, të dhënat tani japin edhe një mekanizëm të mundshëm sanitaro-teknik: futjen e ujit sipërfaqësor të ndotur në sistemin e mbyllur të ujit të pijshëm. Megjithatë, ai paralajmëroi se ende mungon rindërtimi i plotë epidemiologjik.
Nuk është publikuar ende se cili mikroorganizëm konkret, apo cili kombinim mikroorganizmash, i shkaktoi rastet e gastroenteritit dhe nëse i njëjti agjent është izoluar si në mostrat e pacientëve, ashtu edhe në ato të ujit.
Për ta konfirmuar plotësisht lidhjen shkak-pasojë nevojiten rezultatet e koprokulturave dhe analizave të tjera të pacientëve, përputhja kohore ndërmjet ekspozimit dhe fillimit të simptomave, shpërndarja gjeografike e rasteve dhe kurba e plotë epidemike.
Në një fazë të hershme u raportua se ishin marrë vetëm 12 mostra nga pacientët, çka u kritikua ashpër nga Panovski si numër shumë i vogël në krahasim me përmasat e krizës. Ai kërkoi angazhim më të madh të laboratorëve dhe publikim të shpejtë të të dhënave të rëndësishme për trajtimin e pacientëve.
Versioni i mëparshëm i “Komunalecit” bie ndesh me dyshimet e Prokurorisë
Më 17 korrik, para publikimit të rezultateve laboratorike, Artana Asani kishte paraqitur një version krejtësisht tjetër të ngjarjes.
Ajo deklaroi se pompat ishin vendosur më 25 qershor vetëm për një simulim teknik, se kishin punuar për disa orë në mëngjes dhe se uji ishte shkarkuar në lumin Vardar, pranë daljes së parë në fshatin Raven, pa hyrë në rrjetin e qytetit.
Asani pretendonte gjithashtu se analizat pas simulimit kishin treguar ujë të rregullt dhe se mes personave me simptoma kishte edhe qytetarë që kishin pirë vetëm ujë të ambalazhuar. Sipas saj, ushqimi ose temperaturat e larta mund të ishin ndër shkaqet e shqetësimeve.
Ky version bie drejtpërdrejt ndesh me konstatimin e mëvonshëm të Prokurorisë se dy pompa ishin gjetur ende në punë më 16 korrik dhe po transferonin ujë nga kanali në dhomën e ujit të pijshëm.
Mospërputhja është një nga çështjet kryesore të hetimit: kush i vendosi pompat, kush e mbikëqyri punën e tyre, a u ndërpre vërtet funksionimi pas testimit, kush kishte qasje në vendin ku ndodheshin dhe përse nuk u zbulua më herët lidhja me sistemin e pijshëm.
Nga një pompë nga Vardari te tri pompa në kanal – si ndryshuan informacionet zyrtare
Edhe ndërmjet njoftimeve të institucioneve ka dallime në formulim.
Më 17 korrik, Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë njoftoi se gjatë kontrollit të jashtëzakonshëm ishte zbuluar një pompë e vendosur pa leje, e cila fuste drejtpërdrejt ujë nga lumi Vardar në tubacionin kryesor. Për shkak të rrezikut, AUV vendosi ndalim të përkohshëm të përdorimit të ujit.
Policia foli për tri pompa të vendosura në shtratin ose kanalin me ujëra të shkarkuara, ndërsa njoftimi i Prokurorisë më 20 korrik e specifikoi më tej rastin: tri pompa të vendosura me urdhër më 25 qershor dhe dy prej tyre të gjetura ende në funksion më 16 korrik.
Versioni i fundit i Prokurorisë është aktualisht përshkrimi zyrtar më i hollësishëm, por hetimi teknik duhet të sqarojë vendndodhjen e saktë, burimin e ujit të kanalit, lidhjet hidraulike dhe sasinë që mund të jetë transferuar.
Dokumenti për ujin “e rregullt” dhe paqartësia rreth datës
Një tjetër çështje e hapur lidhet me një mendim profesional të Qendrës së Shëndetit Publik në Tetovë, Njësia në Gostivar, sipas të cilit mostra e analizuar e ujit të pijshëm i plotësonte kriteret ligjore dhe profesionale për parametrat bakteriologjikë dhe fiziko-kimikë.
Disa media e paraqitën këtë dokument si analizë të datës 29 qershor 2026, të kryer pas vendosjes së pompave. Por kopja e dokumentit të dërguar në redaksi mban qartësisht datën 29.05.2026, pra 29 maj, pothuajse një muaj para ndërhyrjes së dyshuar të 25 qershorit.
Nuk është konfirmuar nëse ekziston edhe një analizë tjetër e datës 29 qershor apo nëse mediat kanë interpretuar gabimisht dokumentin e muajit maj. Në çdo rast, një analizë që konstaton cilësinë e një mostre të vetme në një datë të caktuar nuk mund të dëshmojë se i gjithë sistemi ka qenë i sigurt në javët pasuese.
Ndalimi i ujit mbetet në fuqi
AUV e ndaloi përdorimin e ujit të ujësjellësit të Gostivarit më 17 korrik, pas ankesave të qytetarëve, njoftimit të Prokurorisë dhe kontrollit të jashtëzakonshëm në objektin e furnizimit në Vërtok.
Rekomandimet e institucioneve shëndetësore janë që uji të mos përdoret për pije, edhe pas vlimit, për gatim, përgatitjen e ushqimit për foshnja, larjen e frutave dhe perimeve, prodhimin e akullit, larjen e dhëmbëve, higjienën personale ose nevoja të tjera, derisa të publikohet njoftim zyrtar se është përsëri i sigurt.
ISHP rekomandoi sigurimin e së paku katër litrave ujë të sigurt për person në ditë dhe kujdes të veçantë për foshnjat, fëmijët e vegjël, gratë shtatzëna, të moshuarit dhe personat me sëmundje kronike. Pas heqjes eventuale të ndalimit, rubinetat duhet të lihen të rrjedhin për pesë deri në dhjetë minuta, pajisjet të pastrohen, akulli i prodhuar gjatë ndalimit të hidhet dhe filtrat të zëvendësohen sipas rekomandimeve.
Furnizimi me ujë të ambalazhuar dhe shifrat e ndryshme për sasitë
Qeveria njoftoi se do të siguronte si masë bazë 50.000 litra ujë të pijshëm në ditë për banorët e Gostivarit, për aq kohë sa do të zgjaste ndalimi.
Për sasinë e dërguar më 20 korrik u publikuan dy të dhëna: kryeministri Hristijan Mickoski foli për tre maune me rreth 60.000 litra, ndërsa drejtori i Shërbimit për Punë të Përgjithshme dhe të Përbashkëta, Ivica Tomovski, deklaroi se tri automjete kishin sjellë gjithsej 76.000 litra. Dallimi mund të lidhet me faza të ndryshme të dërgesës, por nuk është sqaruar zyrtarisht.
Uji u shpërnda në shtatë pika: te Ndërmarrja e Ujërave në Gostivar, kopshti “Prolet”, Shkolla e Mesme Ekonomike, NP “Pyjet Kombëtare” – Dega “Sharri”, objekti i ESM-së pranë garazheve, Spitali i Përgjithshëm dhe Njësia Territoriale e Zjarrfikësve. Institucionet paralajmëruan se pikat do të shtoheshin nëse paraqitej nevoja.
Reagimet politike dhe përgjegjësia institucionale
Kryeministri Mickoski e cilësoi rastin tronditës dhe deklaroi se përgjegjësia penale duhet të përcaktohet nga Prokuroria, ndërsa përgjegjësia morale, sipas tij, shtrihet nga kryetari i komunës e deri te drejtuesit më të ulët.
Kryetari i Gostivarit, Valbon Limani, njoftoi më 20 korrik se Artana Asani dhe disa persona të tjerë përgjegjës për ujësjellësin ishin pezulluar nga detyrat. Ai kishte deklaruar më herët se nuk kishte prova laboratorike që e lidhnin ujin me rastet dhe se nuk ndiente përgjegjësi morale personale.
Partitë politike shkëmbyen akuza për menaxhimin e ujësjellësit, vonesën e reagimit dhe publikimin e rezultateve. LSDM-ja kritikoi institucionet shëndetësore për informim të vonuar, VMRO-DPMNE kërkoi përgjegjësi nga pushteti lokal, ndërsa VLEN-i theksoi furnizimin emergjent me ujë. Levica kërkoi mobilizim më të gjerë shtetëror dhe hetim të plotë.
Rasti megjithatë nuk duhet të reduktohet në përplasje partiake. Hetimi duhet të përcaktojë përgjegjësinë individuale, por edhe defektet sistemore: kush miratoi ndërhyrjen, cilat procedura teknike u anashkaluan, kush duhej t’i kontrollonte pompat, si monitorohej cilësia e ujit dhe përse alarmi shëndetësor nuk u lidh më herët me rrjetin.
Protestë e vogël, por krizë e madhe besimi
Më 20 korrik, para NP “Komunalec” u mbajt një protestë me pjesëmarrje relativisht të vogël, rreth njëzet qytetarë sipas raportimeve. Të pranishmit kërkuan përgjegjësi dhe ngritën pyetje për mënyrën se si po punonin restorantet dhe kafenetë, nëse uji nuk lejohej as për larjen e enëve.
Kriza ka ndryshuar jetën e përditshme në qytet: familjet varen nga uji i ambalazhuar, bizneset duhet të përshtatin procedurat e higjienës, ndërsa institucionet shëndetësore vazhdojnë të përballen me fluksin e pacientëve.
Dëmi më afatgjatë mund të jetë humbja e besimit në sistemin publik të ujësjellësit. Për rikthimin e tij nuk do të mjaftojë vetëm pastrimi dhe klorimi i rrjetit; do të nevojiten rezultate të përsëritura laboratorike, transparencë për çdo mostër dhe shpjegim i plotë i asaj që ka ndodhur.
Çfarë është konfirmuar dhe çfarë mbetet ende e hapur?
Tashmë është konfirmuar se në ujin e kanalit kishte nivel shumë të lartë të baktereve koliforme; se në mostrën nga burimi i kaptuar janë gjetur koliforme aty ku norma duhet të jetë zero; se dy pompa janë gjetur në punë më 16 korrik; se uji nga kanali është transferuar në dhomën e sistemit të pijshëm, sipas dyshimit të Prokurorisë; dhe se në Gostivar është regjistruar një shpërthim masiv i gastroenteritit.
Megjithatë, disa pyetje thelbësore mbeten pa përgjigje:
Nuk është identifikuar publikisht agjenti etiologjik që shkaktoi sëmundjet te pacientët. Nuk është bërë publik nëse i njëjti mikroorganizëm është gjetur në ujë dhe në mostrat biologjike të të sëmurëve. Nuk është përcaktuar sasia e ujit të ndotur që hyri në sistem, kohëzgjatja e saktë e pompimit dhe numri përfundimtar i personave unikë të prekur.
Po ashtu, nuk është sqaruar nëse niveli i lartë i klorit ishte pjesë e dezinfektimit të rregullt, një reagim emergjent pas zbulimit të ndotjes apo veprim tjetër. Duhet të verifikohet edhe dokumentacioni për analizat e majit dhe qershorit dhe të përcaktohet nëse kontrollet e mëparshme ishin përfaqësuese për të gjithë rrjetin.
Gjendja më e fundit
Deri në mbylljen e këtij artikulli, uji i ujësjellësit të Gostivarit vazhdonte të ishte i ndaluar për përdorim. Rrjeti duhej t’i nënshtrohej pastrimit, shpëlarjes dhe dezinfektimit, ndërsa përdorimi mund të lejohet vetëm pas rezultateve të reja dhe miratimit zyrtar të institucioneve kompetente.
Prokuroria po vazhdon veprimet hetimore. Për 21 korrik është paralajmëruar takim informues me gazetarët në Prokurorinë Themelore Publike të Gostivarit, ku pritet të marrë pjesë edhe Prokurori i Shtetit, Nenad Saveski.
Dr. Danillovski thekson se hetimi epidemiologjik, mikrobiologjik, sanitaro-teknik dhe juridik duhet të plotësojnë njëri-tjetrin. Procedura penale do të përcaktojë nëse ka pasur veprime ose lëshime konkrete dhe përgjegjësi individuale. Analiza profesionale duhet të tregojë se si një ndërhyrje e tillë u bë e mundur në një objekt të infrastrukturës kritike dhe cilët mekanizma kontrolli munguan.
Kriza e Gostivarit nuk është më vetëm çështje e një defekti teknik apo e disa rezultateve laboratorike. Ajo është një provë për sistemin e shëndetit publik, kontrollin e ujit, përgjegjësinë e ndërmarrjeve publike dhe të drejtën e qytetarëve për informacion të shpejtë, të plotë dhe të saktë./Tetova News
