Izraeli po përpiqet të zbulojë se si një person që mund të ketë mbështetur al-Kaedën pilotonte avionë drejt Tel Avivit. Postimet për jetën e tij sentimentale dhe ekstremizmin e mundshëm mund të ofrojnë të dhëna.
David Collins dhe Gabrielle Weiniger, korrespondente në Izrael
3 tetor 2026, ora 18:15, sipas orës verore britanike
The Sunday Times
Konservatorizmi fetar i bashkëpilotit që tentoi të rrëzonte një avion me destinacion Izraelin javën e kaluar ishte i dukshëm për këdo shumë kohë përpara se ai të hipte në fluturimin FZ1073. Me flokë të errët, mjekër të parruar prej disa ditësh dhe uniformë elegante, 29-vjeçari Hamam al-Hammami besonte se profesioni i tij e bënte një kandidat të dëshirueshëm për çdo bashkëshorte të mundshme.
Megjithatë, sipas postimeve të tij në Twitter, tashmë të fshira, nëna e tij fillimisht duket se e kishte të vështirë t’i gjente një partnere për shkak të pikëpamjeve të tij.
Ai dëshironte që partnerja e ardhshme të mbante nikab, një mbulesë të fytyrës, dhe të mos punonte më pas martesës. «Të gjitha refuzuan», ankohej ai në një postim në rrjetet sociale në shkurt 2022, të parë nga CNN. «Pastaj nëna ime u tha: “Djali im është pilot” dhe të gjitha papritur pranuan.»
Hollësi për të kaluarën e Hammamit, përfshirë postime në internet që sugjerojnë se mund të kishte simpati për grupin terrorist islamist al-Kaeda, dolën në dritë këtë fundjavë, duke ngritur pikëpyetje se si shtetasi omanez ishte miratuar për të punuar në kompaninë ajrore Flydubai.
Televizioni kryesor izraelit, Channel 12, raportoi gjithashtu se Hammami e kishte vizituar Izraelin vetëm pak ditë përpara se të tentonte të rrëzonte avionin e kompanisë në pronësi të qeverisë së Emirateve, me 182 persona në bord, dhe se prej muajsh kishte punuar në të njëjtën linjë fluturimi, nga Dubai në Tel Aviv.
Agjencitë izraelite të inteligjencës kanë hapur hetimin e tyre për të zbuluar se si një pilot me simpati të dukshme për al-Kaedën kishte arritur të punësohej në këtë kompani ajrore për tetë muaj.
Hamad Saif al-Shamsi, prokurori i përgjithshëm i Emirateve të Bashkuara Arabe, konfirmoi të shtunën se bashkëpiloti kishte nisur të kryente një «akt terrorist». Hetuesit ende po përpiqen të përcaktojnë nëse Hammami veproi i vetëm apo nëse ka lidhje me ndonjë grup ekstremist.
Omani nuk e njeh Izraelin si shtet, çka ngre pikëpyetje të tjera për kontrollet e së kaluarës së pilotëve omanezë që kryejnë fluturime drejt dhe nga Tel Avivi dhe aeroportet e tjera.
Sipas mekanizmave izraelitë të sigurisë në fuqi, përgjegjësia për verifikimin e pilotëve dhe për t’u siguruar që ata nuk vijnë nga vende që nuk kanë marrëdhënie diplomatike me Izraelin u takon kompanive ajrore, jo strukturave të inteligjencës. Një mangësi e tillë ka të ngjarë të çojë në një rishikim të gjerë të kontrolleve të rrepta të sigurisë, për të cilat Izraeli dikur ishte i njohur.
Agjencitë izraelite të inteligjencës, Shin Bet dhe Mossad, si edhe autoriteti i aviacionit, kanë pasur përplasje të brendshme rreth përgjegjësisë. Megjithatë, asnjëra prej agjencive të sigurisë nuk është zyrtarisht përgjegjëse për mbikëqyrjen e ekuipazheve të huaja apo për identifikimin e sulmuesve të mundshëm — një pikë e pambuluar në sistem.
Anwar Gargash, këshilltar i lartë i presidentit të Emirateve të Bashkuara Arabe, e cilësoi sulmin e së mërkurës «një akt të rrezikshëm terrorist», ndërsa kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu kishte deklaruar më herët se Hammami kishte kaluar nëpër një proces «radikalizimi islamist», por nuk paraqiti prova për këtë pretendim.
Profili i Hammamit në LinkedIn, tashmë i fshirë, përmbante vetëm dy postime, të dyja të publikuara të mërkurën, rreth nëntë orë pasi ai kreu sulmin në kabinën e pilotimit. Agjencitë e inteligjencës në SHBA dhe Izrael po përpiqen të përcaktojnë nëse mesazhet i publikoi dikush tjetër apo nëse publikimi i tyre ishte programuar paraprakisht.
Në njërin prej tyre, një video që duket se është xhiruar në Aeroportin Ndërkombëtar të Dubait, personi që filmon e afron pamjen te një avion i kompanisë ajrore izraelite El Al. Ekrani në kabinën e pilotimit shfaq numrin e fluturimit OMA624 dhe datën 11 tetor 2023. Videoja përfundon me një fotografi të Ayman al-Zawahirit, i cili drejtoi al-Kaedën pas vdekjes së Osama bin Ladenit, dhe një fotografi të Humam Khalil Abu-Mulal al-Balawit, besnik i al-Kaedës, i cili vrau nëntë persona, përfshirë shtatë punonjës dhe kontraktorë amerikanë të CIA-s, në një sulm vetëvrasës me bombë në vitin 2009.
Postimi i dytë paraqet një imazh të krijuar me inteligjencë artificiale, ku shfaqen tri vendet më të shenjta të islamit — në Mekë, Medinë dhe Jerusalem — të lidhura nga një shteg i pandërprerë ndriçues. Një poezi që recitohet në sfond flet për refuzimin e poshtërimit, për të mos pasur frikë nga vdekja dhe për mbrojtjen e dinjitetit. Të njëjtat video u publikuan në një llogari në Instagram, që gjithashtu duket se i përkiste Hammamit. Edhe kjo llogari tashmë është fshirë.
Hollësitë për jetën e tij personale mbeten të pakta, por Hammami lindi në Emiratet e Bashkuara Arabe në vitin 1996 ose 1997, nga një baba omanez dhe një nënë siriane. Ai kishte shtetësi omaneze nga i ati dhe kishte kaluar një pjesë të konsiderueshme të kohës në Siri. Piloti i pamartuar kishte kaluar gjithashtu disa vjet në Emiratet e Bashkuara Arabe, duke jetuar në Dubai.
Sipas CNN-së, Hammami dyshohet se ishte larguar vitin e kaluar nga një detyrë e mëparshme në kompaninë kombëtare ajrore të Omanit, Oman Air, për shkak të ekstremizmit të tij. Sipas një diplomati të rajonit, thuhet se ai ishte hequr nga trajnimi i fluturimit për shkak të «shqetësimeve për pikëpamjet e tij radikale» dhe ishte caktuar në një detyrë tjetër brenda kompanisë. AP raportoi se ai ishte transferuar në një pozicion administrativ. Oman Air u kontaktua për koment.
Profili i tij në LinkedIn thoshte se kishte punuar në Oman Air për shtatë vjet dhe ishte larguar në shkurt 2025. Gjatë kohës që punonte në këtë kompani ajrore, në vitin 2023 kishte studiuar menaxhim të aviacionit në Buckinghamshire New University, me seli në High Wycombe, në Mbretërinë e Bashkuar.
Universiteti deklaroi: «Mendimet tona janë me pilotin e plagosur, ekuipazhin dhe pasagjerët e përfshirë në këtë incident. Hamam al-Hammami ka përfunduar më parë një kurs në distancë për menaxhimin e aviacionit. Ai nuk ka ndjekur asnjë trajnim për pilotim në universitet.»
Pas Oman Air, ai iu bashkua Royal Air Maroc, kompanisë kombëtare ajrore të Marokut, në qershor 2025, por u largua në janar 2026. Kompania deklaroi se ai «përfundoi një periudhë tremujore trajnimi teorik pranë kompanisë në vitin 2025, si pjesë e procesit përpara punësimit. Në përfundim të kësaj periudhe trajnimi, aplikimi i tij nuk u përzgjodh për punësim».
Profili i tij në LinkedIn nuk e përmendte Flydubai, një kompani ajrore me kosto të ulët që operon nga Aeroporti Ndërkombëtar i Dubait, por besohet se ai kishte punuar aty për rreth tetë muaj. E themeluar në vitin 2008, kompania shërben në më shumë se 125 destinacione në Lindjen e Mesme, Afrikë, Azi dhe Evropë, duke përdorur shpesh avionë Boeing 737.
Sipas prokurorëve në Emiratet e Bashkuara Arabe, të mërkurën Hammami tentoi të merrte kontrollin e avionit të Flydubai që udhëtonte drejt Izraelit, duke sulmuar pilotin, kapitenin Smit Machchhar, me një sëpatë emergjence.
Sëpatat mbahen në kabinat e pilotimit për të çarë panele ose mure ndarëse në rast zjarri me origjinë elektrike. Përpara sulmeve të 11 shtatorit, ato zakonisht mbaheshin në kabinën e pasagjerëve dhe jo në kabinën e pilotimit. Këtë fundjavë, ekspertët e sigurisë paralajmëruan kundër një reagimi të nxituar për t’i hequr plotësisht sëpatat nga avionët. «Le të përfundojë hetimi i plotë; në atë pikë, rregullatorët dhe industria do të diskutojnë se çfarë masash duhen marrë», tha një përfaqësues i lartë i industrisë. «Dhe mbani parasysh se arma më e fuqishme është nën kontrollin e pilotit, pavarësisht nëse ka apo jo një sëpatë në bord.»
Fotografitë nga incidenti i Flydubai tregojnë kabinën e pilotimit dhe brendësinë e avionit të njollosura me gjak. Në ato çaste dëshpëruese, Machchhar, i fotografuar në dyshemenë e kabinës së pilotimit duke gjakosur nga plagët, tha se arriti të ngrihej dhe të bënte një përpjekje të fundit për të hapur derën e kabinës, ndërsa Hammami po shkatërronte instrumentet e pilotimit në përpjekje për ta nxjerrë avionin jashtë funksionit. Dy orë e gjysmë pas nisjes, avioni që fluturonte nga Dubai drejt Tel Avivit humbi 17.000 këmbë lartësi brenda pak minutash.
Një pasagjer, Almog Itali, i tha BBC-së: «Papritur avioni filloi të zbriste, si në një tren argëtimi, me një forcë G shumë të madhe. Po binte me shpejtësi për 20 ose 30 sekonda, pastaj u stabilizua dhe më pas filloi të binte sërish.»
Alarmin në bord e dha një grua izraelite, Tali Manes, e cila dëgjoi zhurmën dhe rrëmujën në kabinën e pilotimit kur shoqëroi në tualet vajzën e saj gjashtëvjeçare, Nina. Bashkëshorti i saj, Zvika, së bashku me tre burra të tjerë, Yaniv Hayun, dr. Shota Musayev dhe Asaf Rajuan, arritën të hynin në kabinën e pilotimit pasi piloti zhbllokoi derën.
Njëri prej pasagjerëve e mbërtheu Hammamin në qafë dhe e tërhoqi jashtë kabinës së pilotimit, ndërsa të tjerët e mbajtën të immobilizuar. Dy pilotë rezervë që ndodheshin në bord e stabilizuan avionin dhe e devijuan nga destinacioni Tel Aviv për t’u ulur në aeroportin e Tabukut, në Arabinë Saudite.
Avioni transmetoi fillimisht kodin 7700 të transponderit, që sinjalizon një «emergjencë të përgjithshme», përpara se të kalonte në kodin 7500, që sinjalizon «ndërhyrje të paligjshme», ose rrëmbim.
Hammami fillimisht u arrestua nga autoritetet saudite. Të enjten ai u transferua në Emiratet e Bashkuara Arabe për t’u marrë më tej në pyetje./The Times
LEXO:
