Komisioni Evropian i jep dritën jeshile ndërmarrjes së përbashkët të ACS, Telefónica dhe Santander, me pjesëmarrjen e shtetit, për të ngritur një projekt në Tarragona dhe Madrid.
Komisioni Evropian ka miratuar krijimin e një joint venture — një ndërmarrje e përbashkët e formuar nga disa kompani për një objektiv të caktuar — nga ACS, Telefónica, Banco Santander dhe Enti Publik Sipërmarrës Shoqëria Spanjolle për Transformimin Teknologjik, e njohur si SEPI digital, me synimin për të konkurruar për një nga gigafabrikat evropiane të inteligjencës artificiale (IA) që ekzekutivi i Bashkimit Evropian planifikon të ndërtojë. Projekti spanjoll, i mbështetur nga Portugalia, parashikon një vendndodhje të dyfishtë, mes Móra la Nova-s, në Tarragona, dhe San Fernando de Henares-it, në Madrid.
Sipas një njoftimi të publikuar këtë të enjte nga Brukseli, propozimi është në përputhje me rregullat e Bashkimit Evropian për përqendrimet ndërmjet kompanive. Pas analizimit të tij, Komisioni arriti në përfundimin se operacioni i njoftuar “nuk do të shkaktonte probleme të konkurrencës, duke pasur parasysh pozicionin e kufizuar të kompanive në treg si rezultat i operacionit të propozuar”. Projekti u shqyrtua sipas procedurës së thjeshtuar të kontrollit të përqendrimeve, saktëson njoftimi.
Operacioni lidhet kryesisht me shërbimet e bashkëvendosjes në qendrat e të dhënave të palëve të treta në Spanjë dhe kontribuon në strategjinë e sovranitetit teknologjik të BE-së. Objektivi është “forcimi dhe zgjerimi i infrastrukturës sovrane të cloud-it dhe inteligjencës artificiale në Evropë, në kuadër të Nismës së Gigafabrikave të IA-së të BE-së”, kujton Brukseli.
Drita jeshile nga ekzekutivi evropian përbën një mbështetje shumë të rëndësishme për Móra la Nova-n, qytetin katalanas ku parashikohet të vendoset baza kryesore e projektit të gigafabrikës. Rajonet e Terres de l’Ebre, ku ndodhet qyteti, shpresojnë shumë te investimi prej 5 miliardë eurosh i lidhur me projektin evropian, i cili ka krijuar pritshmëri të mëdha në këtë zonë të Katalonjës, të prekur më shumë nga papunësia, vështirësitë ekonomike dhe largimi i popullsisë drejt qendrave të tjera urbane.
Shkalla e papunësisë në këto rajone i kalon 10%, ndërsa në të gjithë Katalonjën është 7,9%. Zona përballet gjithashtu me probleme infrastrukturore, si vonesat e vazhdueshme në rrjetin hekurudhor.
Në mënyrë paradoksale, rajoni Ribera d’Ebre, ku ndodhet Móra la Nova, ka prodhimin e brendshëm bruto për banor më të lartë në Katalonjë — 71.546 euro për banor. Kjo ndodh sepse në këtë rajon, me vetëm 22.925 banorë, ndodhet centrali bërthamor Ascó, i cili gjeneron një nivel të tillë PBB-je sa, kur ndahet me numrin e vogël të popullsisë, rezulton në një tregues shumë të lartë për banor.
Në fakt, projekti i gigafabrikës synon të mbushë boshllëkun që pritet të lënë centralet bërthamore, pasi Ascó dhe Vandellós, ky i fundit në rajonin Baix Camp, do të duhet të ndërpresin aktivitetin duke filluar nga viti 2030, përveç rastit kur u zgjatet afati i funksionimit. Sipas përllogaritjeve të autoriteteve, kjo do të sillte humbjen e 10.500 vendeve të punës.
Qeveria rajonale e Katalonjës, Qeveria qendrore spanjolle, administratat lokale dhe bizneset prej muajsh po bëjnë presion që gigafabrika e Móra la Nova-s — projekt të cilit më vonë iu shtua edhe një nënsedi teknike në San Fernando de Henares, në Madrid — të bëhet realitet.
Vetëm këtë korrik, presidenti i Generalitat-it, Salvador Illa, deklaroi se projekte të tilla përbëjnë “një pikë kthese”, që do të mundësonte fillimin e një procesi riindustrializimi në të gjithë zonën e Terres de l’Ebre.
Illa argumentoi se projekti i gigafabrikës do të shërbejë si motor për zhvillime të tjera, si vendosja e një qendre të dhënash në Flix, po në të njëjtin rajon, dhe se do të ndihmojë në forcimin e ekosistemit dixhital dhe inovativ të Katalonjës, e cila tashmë ka Barcelona Supercomputing Center.
Në fund të korrikut, Bashkimi Evropian njoftoi hapjen e një tenderi për ngritjen e deri në shtatë gigafabrikave të inteligjencës artificiale në të gjithë Evropën, si pjesë e përpjekjeve për të arritur sovranitetin teknologjik të kontinentit evropian, i cili synon të bëhet, sipas Brukselit, “kontinenti i inteligjencës artificiale”, në një garë që aktualisht udhëhiqet me një epërsi të madhe nga Shtetet e Bashkuara dhe Kina.
Për këtë arsye, ekzekutivi evropian nuk ka dashur të humbasë më kohë: afati për paraqitjen e projekteve, siç ka bërë Spanja, do të qëndrojë i hapur deri më 12 nëntor.
Brukseli shpreson që gigafabrikat të caktohen “në fillim të vitit 2027” dhe që ndërtimi i tyre të nisë po atë vit.
Në mbështetje të kandidaturës spanjolle, Qeveria u angazhua në mesin e qershorit të ndajë 719 milionë euro për projektin, i cili do të kontrollohet nga sektori privat.
Banco Santander, ACS dhe Telefónica do të zotërojnë së bashku 47% të projektit, me nga 15,67% secila. Një kompani tjetër private, Multiverse Computing, do të ketë 4%.
Qeveria spanjolle, nga ana e saj, do të zotërojë 48% përmes SEPI-t, ndërsa 1% e mbetur do të jetë në duart e Generalitat-it të Katalonjës./EL PAÍS
