Përballë monarkisë me profil më ekzekutiv të Rabatit, mbreti i Spanjës është i kufizuar nga epërsia kushtetuese e Qeverisë. Të dy sovranët njihen që nga fëmijëria.
Juan Carlos Sanz
Që kur u njohën si princër në vitin 1975, gjatë shpalljes së Juan Carlos I si mbret i Spanjës, Mohamed bin Hasán al Alaui, atëherë 12 vjeç, dhe Felipe de Borbón y Grecia, shtatë vjeç, kanë ruajtur atë marrëdhënie familjare dhe të afërt që karakterizon anëtarët e familjeve mbretërore.
Megjithatë, Mohamed VI i sotëm, në fron që nga viti 1999 pas vdekjes së Hasán II, dhe Felipe VI, që mbretëron që nga viti 2014 pas abdikimit të të atit, nuk duket se kanë ndërtuar një marrëdhënie vëllazërore aq të drejtpërdrejtë dhe empatike sa ajo që etërit e tyre ruajtën për afro një çerek shekulli kur u duhej të përballeshin me mosmarrëveshjet dypalëshe.
Ekspertët theksojnë distancën politike që ndan monarkinë me profil më ekzekutiv të Rabatit nga mbreti i Spanjës, i cili i nënshtrohet epërsisë kushtetuese të Qeverisë.
“Roli specifik i mbretit të Spanjës nuk ka asgjë të përbashkët me atë të mbretit maroken”, shpjegon Bernabé López, arabist dhe analist veteran i politikës së Marokut.
“Takimet mes dy monarkëve nuk kanë shkuar përtej protokollit në marrëdhëniet mbretërore, të kufizuara nga pala spanjolle prej rolit kushtetues të monarkisë. Ka pasur momente të tjera që do të kishin kërkuar takime më të drejtpërdrejta, por ato nuk kanë ndodhur”, thotë ky profesor nderi i Universitetit Autonom të Madridit, duke iu referuar një shkëmbimi mesazhesh dhe krizave të tilla si ajo e ishullit Perejil në vitin 2002, e cila pothuajse çoi në një konflikt të armatosur.
López vlerëson se, në përgjithësi, niveli i marrëdhënieve mes Hasán II dhe Juan Carlos I ishte më i drejtpërdrejtë dhe karakterizohej nga “më shumë empati në komunikim”.
Ai kujton se babai i sovranit aktual të dinastisë alauite i dërgoi mbretit emeritus spanjoll një mesazh në të cilin sugjeronte krijimin e një “qelize reflektimi” mbi të ardhmen e Ceutës dhe Melillës.
“Por, përtej thashethemeve, nuk ka dëshmi se janë zhvilluar takime të tjera përtej ftohtësisë së vizitave zyrtare që nga fundi i viteve shtatëdhjetë”, shton ai.
Lotët e mbretit Juan Carlos në funeralin e Hasán II në Rabat, në korrik 1999, kanë mbetur simbol i një vizioni vëllazërie mes monarkëve në të dyja anët e Ngushticës së Gjibraltarit.
“Dikur [babai yt] ishte vëllai im i madh. Tani vëllai i madh jam unë”, kujton analisti dhe akademiku maroken Nabil Driouch, ekspert i marrëdhënieve dypalëshe me Spanjën, fjalët që mbreti Juan Carlos i tha Mohamed VI menjëherë pasi ky i fundit hipi në fron.
Driouch kujton gjithashtu, në një shkrim të botuar në portalin arab Elaph, me seli në Londër, se Hasán ndihej “në siklet” me marrëdhëniet me Spanjën kur po përgatitej të zhvillonte një vizitë zyrtare në Madrid në vitin 1998, në kohën kur José María Aznar ishte kryeministër.
Kriza e ishullit Perejil në verën e vitit 2002, tashmë me Mohamed VI në fron, e rriti edhe më tej tensionin, deri në atë pikë sa ekspertët bien dakord se mekanizmi i ndërmjetësimit i bazuar në marrëdhënien e drejtpërdrejtë mes dy monarkive nuk arriti të aktivizohej.
Roli arbitral i mbretit spanjoll është shumë larg kompetencave kushtetuese të monarkut maroken, i cili nga pallati mbretëror drejton Ministrinë e Jashtme, Ministrinë e Brendshme, Ministrinë e Mbrojtjes dhe atë të Çështjeve Fetare, si dhe emëron drejtpërdrejt drejtuesit e këtyre dikastereve pa u varur nga kryeministri i votuar nga Parlamenti.
Departamentet e quajtura të sovranitetit ose të prerogativës mbretërore përbëjnë bërthamën e pushtetit të lartë në këshillin mbretëror që këshillon sovranin.
Pas diplomacisë paralele vëllazërore të ushtruar nga Hasán II dhe Juan Carlos I, e konkretizuar në një seri vizitash të ndërsjella zyrtare dhe shtetërore, Mohamed VI, gjatë më shumë se 25 viteve të mbretërimit, ka kaluar drejt një modeli marrëdhëniesh të bazuar në takimet e nivelit të lartë mes qeverive përkatëse, më e fundit prej të cilave u zhvillua në vitin 2025 në Madrid, si dhe në një numër të kufizuar udhëtimesh zyrtare jashtë vendit.
Spanja është konsoliduar si partneri kryesor tregtar i Marokut, me një shkëmbim dypalësh që tejkalon 20 miliardë euro, duke ia kaluar Francës si furnizuesja më e madhe e vendit. Spanja ndodhet gjithashtu mes tre investitorëve më të mëdhenj në këtë vend të Magrebit.
Mbreti aktual i Marokut ka zhvilluar vetëm një vizitë zyrtare në Madrid, në vitin 2000, dhe ajo zgjati vetëm një ditë. Në vitin 2005 ai mori pjesë në ceremonitë për përvjetorin e parë të atentateve të 11 marsit në kryeqytetin spanjoll.
Mohamed VI është monarku i parë maroken që flet rrjedhshëm spanjisht, një gjuhë që e zotëron gjithashtu djali dhe trashëgimtari i tij, Mulay Hasán, 23 vjeç.
Gjendja e tij shëndetësore, pasi iu nënshtrua dy ndërhyrjeve në zemër, ka ndikuar në lëvizjet e tij ndërkombëtare.
Në dhjetor 2023, Mohamed VI zhvilloi udhëtimin e tij të parë zyrtar jashtë vendit pas pesë vjetësh, për të siguruar në Emiratet e Bashkuara Arabe financimin e projekteve të infrastrukturës.
Që atëherë, ai është larguar nga vendi vetëm për udhëtime private./EL PAÍS
