Tërmeti më i fuqishëm i regjistruar në Kolumbi gjatë shekullit XXI goditi më 10 gusht zonën e San José del Palmar në Chocó. Pereira, Cali, Manizales dhe Quibdó janë ndër qendrat më të dëmtuara; qindra ndërtesa e mijëra banesa janë prekur, dhjetëra njerëz janë nxjerrë nga rrënojat, ndërsa operacionet e kërkim-shpëtimit vazhdojnë. Bilanci kombëtar i konsoliduar i Asocapitales është 132 të vdekur dhe mbi 570 të lënduar, ndërsa një raport i mëvonshëm, i atribuar presidentit Abelardo de la Espriella, e çon numrin e viktimave në 138.
Kolumbia po përballet me një nga katastrofat më të rënda sizmike të dekadave të fundit, pasi një tërmet me magnitudë momenti Mw 7,4 goditi pjesën perëndimore të vendit të hënën, më 10 gusht 2026, në orën 07:34 sipas kohës lokale – 12:34 UTC dhe 14:34 sipas orës në Maqedoninë e Veriut.
Epiqendra u lokalizua në San José del Palmar, në departamentin Chocó, ndërsa Shërbimi Gjeologjik Kolumbian (SGC) e vendosi vatrën në rreth 103 kilometra thellësi. Shërbimi Gjeologjik i Shteteve të Bashkuara (USGS), pas rishikimit manual, jep magnitudën 7,4, një thellësi prej 107 kilometrash dhe epiqendrën rreth pesë kilometra në lindje të San José del Palmar.
Shifra 96 kilometra që u publikua gjerësisht gjatë orëve të para vinte nga një buletin paraprak i SGC-së. Për këtë arsye, raportimet 96, 103 dhe 107 kilometra nuk përfaqësojnë tre tërmete të ndryshme: 96 km ishte vlerësim i hershëm, 103 km është vlera e përditësuar e SGC-së dhe 107 km vlerësimi i rishikuar i USGS-së.
SGC e ka cilësuar ngjarjen si tërmetin me magnitudën më të madhe të regjistruar në Kolumbi gjatë shekullit XXI.
Përmasat e katastrofës u bënë të qarta vetëm gradualisht. Në orët e para autoritetet raportuan fillimisht disa viktima, më pas 20, 47, mbi 70 dhe 82 të vdekur. Në mesditë, Qeveria dha një bilanc prej 111 të vdekurish dhe 87 të lënduarish. Në mbrëmje, Asocapitales e rriti bilancin kombëtar të konsoliduar në 132 të vdekur dhe mbi 570 të lënduar.
Një raport i publikuar më vonë nga Infobae, duke iu referuar presidentit Abelardo de la Espriella, e çoi bilancin paraprak në 138 të vdekur. Për shkak se kjo shifër më e re ende nuk ishte pasqyruar në një tjetër bilanc kombëtar të konsoliduar të Asocapitales në momentin e këtij verifikimi, ajo duhet trajtuar si përditësimi më i vonë i raportuar, ndërsa 132 të vdekur dhe mbi 570 të lënduar mbetet bilanci më i fundit kombëtar i konsoliduar dhe i kryqëzuar nga disa burime.
Edhe numri i të lënduarve është në zhvillim: presidenti raportoi më vonë rreth 700 të lënduar vetëm në Cali, çka tregon se shifra kombëtare prej 570 e Asocapitales, e publikuar më herët, ishte tejkaluar nga zhvillimet e mëvonshme lokale dhe nuk mund të përdoret më si një total përfundimtar.
Ora 07:34 – goditja që u ndje në një pjesë të madhe të vendit
Tërmeti ndodhi kur pjesa më e madhe e vendit sapo kishte nisur ditën e punës. Raportimet automatike fillestare e vlerësuan magnitudën rreth 6,6–6,7, por analizat e mëvonshme të SGC-së dhe USGS-së e konsoliduan në Mw 7,4.
Lëkundjet u ndjenë në një territor jashtëzakonisht të gjerë: nga Chocó dhe Valle del Cauca deri në Bogotá dhe Medellín. Tërmeti u raportua i ndier edhe në Ekuador, Panama dhe Venezuelë.
Në Bogotá u evakuuan ndërtesa dhe zyra, ndërsa autoritetet nisën menjëherë inspektimet. Kryetari Carlos Fernando Galán deklaroi se në kryeqytet nuk u identifikuan dëme të rënda strukturore, megjithëse u raportuan çarje në disa objekte.
Në Medellín, Metroja pezulloi përkohësisht linjat A dhe B dhe sistemet Metrocable për kontrolle teknike. Shërbimet u rikthyen pasi inspektimet nuk evidentuan dëme të rënda.
Dëshmitë nga zonat më pranë epiqendrës ishin shumë më dramatike. Të mbijetuarit e përshkruan lëkundjen si “frikën më të madhe të jetës”, si një “gjëmim të tmerrshëm” dhe si një tërmet që “dukej sikur zgjati një përjetësi”.
Një dëshmitar në Cali, duke ndihmuar në largimin e betonit nga një ndërtesë e shembur, tha se struktura “u shemb plotësisht, bëri një zhurmë si bombë”.
Chocó: epiqendra, izolimi dhe vështirësia për të kuptuar përmasat e katastrofës
San José del Palmar ndodhet në Chocó, një nga zonat gjeografikisht më të vështira të Kolumbisë. Një pjesë e madhe e departamentit është xhungël, shumë komunitete nuk kanë lidhje të drejtpërdrejtë rrugore dhe arrihen vetëm me varkë ose mjete ajrore.
Kjo e bëri të pamundur krijimin e një bilanci të plotë gjatë orëve të para.
Guvernatorja e Chocó-s, Nubia Carolina Córdoba, raportoi menjëherë dëme të rënda në ndërtesa dhe të plagosur në kryeqendrën Quibdó, edhe pse epiqendra ndodhej në San José del Palmar.
“Na shqetësojnë pasgoditjet”, paralajmëroi ajo.
Bilanci në Chocó ndryshoi vazhdimisht: fillimisht u raportua një viktimë, më pas katër, nëntë dhe, në përditësimin e mbrëmjes, 13 të vdekur, 119 të lënduar dhe pesë të zhdukur. Më shumë se 1.500 banesa u raportuan të prekura në departament.
Rrjeti shëndetësor në Quibdó u mbingarkua dhe autoritetet nisën transferimin e pacientëve në qendra më të specializuara. Antioquia organizoi transportimin e 16 pacientëve nga Chocó drejt Medellínit, tre prej tyre të mitur.
Në Tadó, kryetari Juan Carlos Palacios Agualimpia deklaroi se nuk kishte viktima në raportimin e parë, por më shumë se 70 banesa kishin pësuar dëme dhe disa komunitete indigjene kishin humbur pothuajse gjithçka.
Në vetë San José del Palmar, raportet e para nuk evidentuan viktima në qendrën urbane, megjithëse dëmet në banesa ishin të konsiderueshme. Vlerësimet lokale flisnin për qindra shtëpi të prekura dhe dhjetëra struktura të dëmtuara rëndë ose të shembura.
Pereira – epiqendra njerëzore e katastrofës
Pavarësisht se epiqendra gjeologjike ishte në Chocó, Pereira, kryeqendra e Risaraldas, u shndërrua në një nga qendrat kryesore të tragjedisë.
Kryetari Mauricio Salazar raportoi fillimisht 18 të vdekur dhe e përshkroi situatën si “kritike”. Ai tha se komunikimet kishin kolapsuar dhe se dhjetëra persona ndodheshin nën rrënoja.
Bilanci u rrit me kalimin e orëve. Sipas raportit të mbrëmjes të Asocapitales, Pereira kishte 60 viktima, numri më i lartë i raportuar për një qytet.
Dhjetëra ndërtesa u shembën ose pësuan dëmtime serioze. Pamjet e Reuters dokumentuan edhe shembjen e një ndërtese disa kate të lartë.
Ekipet e shpëtimit punuan me vinça dhe makineri të rënda për të hequr pjesë të strukturave të rrezikshme. Në një rast u raportua kontakt me një djalë të bllokuar nën rrënojat e një furre buke.
Qendrat shëndetësore u mbingarkuan. Clínica Los Nevados, Hospital San Jorge dhe Clínica Comfamiliar ishin ndër institucionet që përballeshin me fluks të madh pacientësh, ndërsa Clínica Noé u evakuua për shkak të shqetësimeve strukturore.
Qeveria dërgoi në Pereira 95 zjarrfikës, ndërsa u njoftua mbërritja e 65 shpëtimtarëve USAR nga Rionegro, dy togave të specializuara të Ushtrisë dhe dhjetëra policëve të trajnuar për kërkim-shpëtim.
Një spital fushor me 28 shtretër, gjeneratorë elektrikë, cisterna me ujë dhe karburant për rrjetin spitalor u përfshinë në paketën e emergjencës.
Bashkia shpalli fatkeqësi publike dhe urgjencë të jashtëzakonshme, pezulloi mësimin dhe vendosi shtetrrethim në zona të caktuara. Qytetarëve iu kërkua të qëndronin jashtë rrugëve për të mos penguar ambulancat, makineritë dhe ekipet e shpëtimit.
Aeroporti Matecaña – dëme dhe viktima
Një nga pamjet më të shpërndara erdhi nga Aeroporti Ndërkombëtar Matecaña në Pereira, ku pjesë të tavanit dhe elemente të tjera të terminalit ranë gjatë lëkundjeve.
Të paktën tre persona humbën jetën në aeroport, sipas raporteve të autoriteteve lokale.
Ministri i Brendshëm Rodrigo Lara tha më vonë se pista nuk kishte pësuar dëme strukturore, por dëmtimet në mure, xhama dhe ambiente të terminalit e bënin të pamundur rifillimin e menjëhershëm të operacioneve.
Cali: ndërtesa të shembura, spitale të goditura dhe 188 persona të zhdukur
Cali, kryeqendra e Valle del Cauca dhe qyteti i tretë më i madh i Kolumbisë, u bë një tjetër qendër kryesore e operacioneve të shpëtimit.
Kryetari Alejandro Eder raportoi fillimisht rreth 20 struktura të shembura me njerëz të bllokuar dhe kërkoi publikisht ekipe shtesë shpëtimi nga Bogotá dhe Medellín.
Me avancimin e inspektimeve, numri ndryshoi: u raportuan 30, më pas 32 dhe, në një përditësim të mbrëmjes, kryetari foli për 40 ndërtesa plotësisht të shembura.
Dhjetëra persona u nxorën të gjallë.
Një nga operacionet që mori vëmendje të madhe ishte shpëtimi i një nëne dhe foshnjës së saj rreth gjashtëmuajshe, të nxjerra të gjalla nga rrënojat. Raportime të tjera dokumentuan shpëtimin e grave dhe fëmijëve nga struktura të shembura në qytet.
Por bilanci i mbrëmjes tregoi përmasat shumë më të mëdha të katastrofës.
Presidenti Abelardo de la Espriella deklaroi nga Cali se në qytet raportoheshin:
rreth 5.000 banesa të dëmtuara ose të shembura;
35 të vdekur;
rreth 700 të lënduar;
188 persona të zhdukur;
tre spitale të raportuara si të shembura;
18 institucione shëndetësore të dëmtuara;
39 institucione arsimore të prekura.
“Ajo që na shqetëson më shumë, pa asnjë dyshim, janë 188 personat e zhdukur”, tha presidenti.
Në qytet u dislokuan 228 shpëtimtarë, qen kërkimi dhe mbi 100 inxhinierë ushtarakë.
Duhet bërë një dallim i rëndësishëm: bilanci i vonë prej 35 të vdekurish dhe rreth 700 të lënduarish për Cali-n është më i ri se raporti i Asocapitales, i cili në momentin e tij kishte numëruar 15 viktima në Cali. Për këtë arsye, shifrat nuk duhet të mblidhen mekanikisht: ato përfaqësojnë orë dhe faza të ndryshme të verifikimit.
Spitali Universitar del Valle – emergjencë brenda emergjencës
Një nga objektet më të goditura ishte Hospital Universitario del Valle.
Drejtuesi i institucionit, Irne Torres, raportoi se rreth 30 për qind e infrastrukturës ishte shembur ose dëmtuar rëndë dhe se të gjithë pacientët duhej të evakuoheshin drejt zonave të hapura të kompleksit.
“Kemi disa pacientë të bllokuar”, tha ai gjatë fazës kritike të operacionit.
Raportimet flisnin për shembjen e kateve ku funksiononin shërbime të pediatrisë, mjekësisë interne dhe neonatologjisë.
Këto të dhëna nuk duhet të ngatërrohen me raportin e mëvonshëm presidencial për “tre spitale të shembura” dhe 18 të dëmtuara. Klasifikimi përfundimtar i dëmit në secilin objekt shëndetësor kërkon inspektim teknik; për këtë arsye, për Spitalin Universitar del Valle formulimi më i sigurt është shembje e pjesshme dhe dëmtime shumë të rënda.
Për shkak të numrit të të lënduarve dhe dëmit në rrjetin shëndetësor, Cali shpalli alarm të kuq spitalor.
Shtetrrethim dhe militarizim pas raportimeve për plaçkitje
Me rënien e natës u shfaq edhe një problem tjetër: autoritetet raportuan tentativa plaçkitjeje dhe incidente të rendit publik.
Alejandro Eder shpalli shtetrrethim nga ora 20:00 e 10 gushtit deri në 06:00 të 11 gushtit dhe urdhëroi militarizimin e disa zonave.
Masat nuk zbatoheshin ndaj ekipeve të emergjencës, personelit shëndetësor, forcave të sigurisë, gazetarëve dhe kategorive të tjera që duhej të vazhdonin punën.
Presidenti njoftoi se në Cali do të dislokoheshin mbi 1.000 efektivë shtesë për mbrojtjen e qytetit.
“Këto 48 orët e para janë kritike”, paralajmëroi kryetari, duke kërkuar që asgjë të mos pengonte operacionet e kërkimit.
Manizales: “kaos i plotë” dhe dëme në katedralen simbolike
Në Manizales, kryeqendra e Caldasit, tërmeti shkaktoi dëme të shumta në ndërtesa, banesa, spitale, shkolla dhe objekte fetare.
Kryetari Jorge Eduardo Rojas e përshkroi situatën më vonë si një “kaos të plotë”.
Raportet e para flisnin për dy viktima; Asocapitales raportoi më vonë katër të vdekur në qytet.
Më shumë se 15 objekte u raportuan si të shembura plotësisht në një bilanc të mbrëmjes dhe afërsisht njëqind të tjera me dëmtime të pjesshme.
Një nga simbolet e qytetit, Katedralja Bazilikë e Manizales, pësoi dëme të rënda dhe një nga kullat anësore u shemb. Pamjet e momentit të rënies së saj u dokumentuan nga agjencitë ndërkombëtare.
Autoritetet hapën strehimore të përkohshme, pezulluan mësimin dhe u kërkuan qytetarëve të mos përdornin automjetet pa nevojë.
Edhe në Caldas u vendos shtetrrethim, nga ora 22:00 deri në 05:00, me masën të planifikuar fillimisht deri më 14 gusht dhe me mundësi zgjatjeje.
Armenia dhe Quindío
Armenia, qyteti që mbart ende kujtesën e katastrofës sizmike të vitit 1999, gjithashtu pësoi dëme.
Sipas një bilanci të Bashkisë, rreth 240 banesa u prekën dhe 174 persona u lënduan, por në atë fazë nuk raportoheshin viktima.
Pesë ndërtesa u raportuan të shembura dhe rreth 40 struktura të tjera të dëmtuara. Dëme pati edhe në aeroportin El Edén dhe infrastrukturën e ujësjellësit.
Qyteti vendosi shtetrrethim nga ora 19:00 deri në 05:00.
Universiteti i Quindío-s u prek gjithashtu. Pamjet treguan studentë duke dalë me vrap ndërsa binin pjesë xhamash dhe elemente të mureve.
Valle del Cauca përtej Calit
Dëmet nuk kufizohen në kryeqendrën e departamentit.
Një nga bilancet e qeverisë së Valle del Cauca-s raportoi viktima në disa komuna, përfshirë Buga, Zarzal, El Cairo, Roldanillo, Yumbo, Calima-El Darién, Buenaventura, Sevilla, Florida dhe La Unión.
Në Calima-El Darién u raportua vdekja e fëmijëve pas shembjes së një muri.
Në El Cairo, autoritetet thanë se rreth 80 për qind e zonës së banuar ishte prekur, ndërsa në El Águila u raportuan dëme në spital.
Tre punëtorë që po kryenin punime në korridorin Buga–Buenaventura humbën jetën gjatë tërmetit, sipas Agjencisë Kombëtare të Infrastrukturës.
Antioquia: një viktimë dhe qindra objekte të dëmtuara
Në Antioquia u konfirmua vdekja e një burri 73-vjeçar në Támesis, si pasojë e shkëputjes së një shkëmbi.
Bilanci i dëmeve në departament u zgjerua më vonë ndjeshëm. Guvernatori Andrés Julián Rendón raportoi dëmtime në dhjetëra komuna, qindra banesa, institucione arsimore, objekte fetare dhe qendra shëndetësore.
Antioquia u bë gjithashtu një qendër pritëse për pacientët nga Chocó dhe shpalli alarm të kuq spitalor.
Rrugë të bllokuara, rrëshqitje dhe korridore strategjike të ndërprera
Tërmeti shkaktoi një seri rrëshqitjesh dhe rënie shkëmbinjsh në zonat malore.
Në bilancin qeveritar të mesditës raportoheshin 18 rrugë të prekura.
Ndër korridoret më problematike ishin:
Cali–Loboguerrero, ku shkëmbinjtë u shkëputën nga skarpata;
Manizales–Fresno, e mbyllur në sektorin Cerro Bravo pas një rrëshqitjeje të madhe;
Buga–Buenaventura, ku u raportuan dëme në disa pika;
rrugë të Quindío-s dhe Tolimas, përfshirë segmente të korridoreve Calarcá–Ibagué dhe Armenia–Alcalá.
Tuneli Sumapaz dhe ura Mariano Ospina u mbyllën përkohësisht për inspektim. Tuneli u rihap pasi kontrollet nuk evidentuan dëme që kërkonin vazhdimin e mbylljes.
Në rrugën Bogotá–Villavicencio u kryen gjithashtu inspektime parandaluese dhe trafiku u rikthye pasi u verifikua infrastruktura.
Aeroportet: shtatë terminale në listën e dëmeve
Në momente të ndryshme gjatë emergjencës u raportuan dëme ose pezullim operacionesh në aeroportet e:
Cali, Pereira, Manizales, Quibdó, Armenia, Cartago dhe Buenaventura.
Kjo shpjegon pse disa raporte flasin për gjashtë dhe të tjera për shtatë aeroporte: lista u zgjerua gjatë inspektimeve.
Aeroporti Alfonso Bonilla Aragón, që shërben Calin, rifilloi më vonë operacionet pas kontrolleve, ndonëse kishte pasur dëmtime.
Pereira mbeti problematike për shkak të dëmeve në terminalin Matecaña, edhe pse pista u raportua pa probleme të mëdha strukturore.
Në Popayán pati kufizime të veçanta për shkak të hirit të vullkanit Puracé. Ky rast nuk duhet të përfshihet si dëm i shkaktuar nga tërmeti.
SGC ka sqaruar se aktiviteti i Puracé-së dhe tërmeti i Chocó-s janë dukuri të pavarura, edhe pse ndodhën pothuajse njëkohësisht.
Pasgoditjet: nga 21 në mesditë në të paktën 47 në mbrëmje
Pas goditjes kryesore nisi një seri pasgoditjesh.
Në orën 08:18 SGC regjistroi një pasgoditje me magnitudë 4,8 dhe thellësi 88 kilometra pranë San José del Palmar.
Një tjetër ngjarje me magnitudë 4,6 u regjistrua në zonën e Nóvitas. Ato janë regjistrime të veçanta dhe nuk duhet të bashkohen si një ngjarje e vetme.
Në mesditë SGC kishte numëruar 21 pasgoditje, me magnituda ndërmjet 1,4 dhe 4,8, kryesisht në San José del Palmar dhe Sipí.
Në përditësimin e mbrëmjes, sizmologët e SGC-së raportuan të paktën 47 pasgoditje, me 4,8 si më të fuqishmen deri në atë moment.
Autoritetet paralajmëruan se pasgoditjet mund të vazhdojnë për ditë, javë ose edhe më gjatë dhe se nuk është e mundur të parashikohet me saktësi se kur do të ndodhë secila prej tyre.
Nuk pati kërcënim për cunami
Autoriteti Detar Kolumbian, DIMAR, analizoi tërmetin dhe e klasifikoi informacionin në kategorinë që nuk kërkonte aktivizimin e një alarmi tsunami.
Pra, pavarësisht magnitudës së lartë dhe afërsisë relative me Paqësorin, nuk u shpall kërcënim për cunami për brigjet e Kolumbisë.
Kjo lidhet edhe me natyrën e tërmetit: vatra e tij ishte në thellësi të ndërmjetme dhe mekanizmi nuk krijoi kushtet e nevojshme për një zhvendosje të madhe të kolonës së ujit.
Pse një tërmet kaq i thellë shkaktoi kaq shumë dëme?
Kolumbia ndodhet në një zonë shumë komplekse tektonike, ku ndërveprojnë pllakat Nazca, e Amerikës së Jugut dhe e Karaibeve, së bashku me struktura më të vogla rajonale.
Në pjesën perëndimore, pllaka Nazca zhytet nën pllakën e Amerikës së Jugut – një proces i njohur si subduksion.
Sizmologët e SGC-së e lidhin tërmetin e 10 gushtit kryesisht me këtë mekanizëm.
Për shkak të thellësisë prej rreth 103–107 kilometrash, tërmeti klasifikohet si një ngjarje me thellësi të ndërmjetme, jo si tërmet sipërfaqësor.
Thellësia zakonisht ul dëmin maksimal pranë epiqendrës krahasuar me një tërmet po aq të fuqishëm dhe shumë të cekët, por magnituda 7,4 ishte aq e madhe sa lëkundja u përhap në një sipërfaqe shumë të gjerë.
Dëmi në një qytet nuk përcaktohet vetëm nga magnituda. Ndikojnë gjithashtu distanca nga vatra, natyra e tokës, topografia, cilësia dhe mosha e ndërtimeve dhe respektimi i standardeve sizmorezistente.
Për këtë arsye, fakti që disa qytete relativisht larg epiqendrës pësuan dëme më të mëdha se San José del Palmar nuk përbën paradoks sizmologjik.
Ndërtimet dhe pyetja që do të kërkojë hetim teknik
Kolumbia ka rregulla sizmorezistente të zhvilluara pas katastrofave të mëparshme.
Tërmeti i Popayán-it i vitit 1983 nxiti krijimin e sistemit të parë kombëtar të detyrueshëm të ndërtimit sizmorezistent. Korniza u zhvillua më tej përmes Ligjit 400 të vitit 1997 dhe rregullores NSR-10.
Pereira, Manizales, Armenia dhe Cali ndodhen në zona me kërcënim të lartë sizmik.
Megjithatë, një pjesë e konsiderueshme e banesave në Kolumbi janë ndërtuar në mënyrë informale ose me standarde që ndryshojnë shumë.
Kjo nuk do të thotë se ndërtimi informal mund të shpallet automatikisht shkak për çdo shembje të 10 gushtit. Për çdo ndërtesë të rrëzuar duhet një ekspertizë inxhinierike individuale: cilësia e materialeve, projekti, ndryshimet e mëvonshme, toka, mirëmbajtja dhe pajtueshmëria me normat duhet të hetohen para se të përcaktohet shkaku.
Qeveria shpall fatkeqësi kombëtare
Presidenti Abelardo de la Espriella, i cili kishte marrë detyrën vetëm më 7 gusht, u përball me krizën më të madhe të administratës së tij vetëm tri ditë pas inaugurimit.
Pas tërmetit, ai anuloi agjendën e ditës dhe thirri Komitetin Kombëtar për Menaxhimin e Fatkeqësive.
Në selinë e UNGRD-së në Bogotá u ngrit Shtabi i Unifikuar i Komandës – PMU, ndërsa struktura të tjera koordinimi u aktivizuan në territoret më të prekura.
“Prioriteti është shpëtimi i njerëzve që ndodhen nën rrënoja”, deklaroi presidenti.
Në një tjetër mesazh ai u drejtua të prekurve me fjalët: “Nuk jeni vetëm. Shteti është i pranishëm dhe po vepron.”
Qeveria shpalli situatë fatkeqësie me karakter kombëtar, duke hapur rrugën për mobilizim më të shpejtë të fondeve, personelit dhe kapaciteteve shtetërore.
Ministrat u shpërndanë në rajonet e prekura: ministri i Brendshëm Rodrigo Lara mori rol të drejtpërdrejtë në Pereira dhe Eje Cafetero; ministra të tjerë u dërguan në Chocó dhe Valle del Cauca.
Presidenti vizitoi fillimisht Quibdó-n, ku premtoi subvencione qiraje për familjet që kishin humbur banesat dhe transferimin e pacientëve drejt Medellínit, dhe më pas Cali-n. U njoftua gjithashtu një vizitë në Eje Cafetero.
Shpëtimi: ushtri, zjarrfikës, USAR dhe qytetarë me duart në rrënoja
Operacionet e shpëtimit morën përmasa kombëtare.
Ushtria aktivizoi toga të specializuara të kërkim-shpëtimit. Bogotá, Medellín, Envigado, Yopal dhe rajone të tjera dërguan shpëtimtarë, inxhinierë, qen kërkimi dhe makineri.
Bogotá vuri në dispozicion rreth 100 shpëtimtarë dhe pajisje për largimin e rrënojave.
Në disa zona, para mbërritjes së mjeteve të rënda, banorët krijuan zinxhirë njerëzorë dhe larguan tulla e beton me duar.
Zjarrfikësi Danilo Prada tregoi se ekipet në La Alameda të Calit kishin shpëtuar disa njerëz dhe po kërkonin të mitur nën një ndërtesë të shembur.
Në disa operacione kërkohej heshtje absolute për të dëgjuar zëra ose goditje nga personat e bllokuar.
Në zona të tjera u përdorën kamera termike, sensorë, dronë dhe pajisje të specializuara për kërkimin nën struktura.
Energjia dhe komunikimet
Tërmeti dëmtoi edhe infrastrukturën energjetike dhe telekomunikuese.
Në Chocó situata ishte veçanërisht kritike, me zona pa energji elektrike dhe pa sinjal celular.
Edhe në Valle del Cauca, Cauca, Quindío dhe Risaralda u raportuan ndërprerje të rëndësishme.
Operatori Claro njoftoi ndërprerje dhe paqëndrueshmëri të shërbimeve për shkak të mungesës së energjisë, dëmeve në infrastrukturë dhe ngarkesës së madhe të rrjetit.
Qeveria njoftoi dërgimin e antenave Starlink për të rikthyer lidhjet në zona të izoluara.
Autoritetet u kërkuan qytetarëve të përdorin telefoninë me kujdes dhe, kur rrjetet ishin të mbingarkuara, t’u jepnin përparësi SMS-ve dhe komunikimeve të emergjencës.
Ndihma ndërkombëtare
Reagimi ndërkombëtar nisi brenda disa orëve.
Shtetet e Bashkuara njoftuan 15,5 milionë dollarë ndihmë për strehim emergjent, ushqime, mbrojtje dhe vlerësimin e dëmeve.
Banka Botërore vuri në dispozicion një donacion prej 200.000 dollarësh, ndërsa Banka Ndër-Amerikane për Zhvillim – BID njoftoi 500.000 dollarë bashkëpunim teknik të pakthyeshëm.
CAF – Banka për Zhvillimin e Amerikës Latine dhe Karaibeve njoftoi gjithashtu një donacion prej 500.000 dollarësh për nevojat humanitare.
Bashkimi Evropian aktivizoi sistemin satelitor Copernicus për të mbështetur vlerësimin e dëmeve dhe operacionet e emergjencës.
Mes vendeve që shprehën solidaritet ose gatishmëri për ndihmë ishin Meksika, Brazili, Kili, Ekuadori, El Salvadori, Argjentina, Spanja, Franca, Italia, Izraeli, Ukraina dhe Venezuela.
Ekuadori ofroi një ekip USAR me dhjetëra shpëtimtarë, qen të trajnuar dhe pajisje për operacione disaditore.
Programi Botëror i Ushqimit i OKB-së tha se kishte kapacitete ushqimore dhe logjistike të gatshme për dislokim, veçanërisht në Chocó.
Futbolli, kultura dhe jeta publike ndalen
Katastrofa ndikoi edhe në jetën sportive dhe kulturore.
DIMAYOR shtyu ndeshjet e futbollit profesionist kolumbian.
CONMEBOL pezulloi dy ndeshje ndërkombëtare:
Deportes Tolima – Independiente del Valle, në Copa Libertadores, dhe
Independiente Santa Fe – River Plate, në Copa Sudamericana.
Në Cali u pezullua edicioni i 30-të i Festivalit Petronio Álvarez, që duhej të fillonte më 12 gusht.
Shkollat dhe universitetet u mbyllën në Manizales dhe në zona të tjera të prekura.
Artistë kolumbianë si Shakira, Juanes, Carlos Vives, Maluma, J Balvin dhe Karol G publikuan mesazhe solidariteti dhe disa prej tyre u përfshinë në nisma ndihme.
Shakira shkroi se në momente të tilla “kolumbianët dimë të bashkohemi dhe ta mbështesim njëri-tjetrin”.
Kujtesa e Armenias, 1999
Tërmeti riktheu menjëherë kujtimin e 25 janarit 1999, kur një tërmet me magnitudë rreth 6,1–6,2 goditi rajonin Eje Cafetero.
Edhe pse shumë më i vogël në magnitudë se tërmeti i 2026-s, ai ishte shumë më i cekët dhe goditi drejtpërdrejt një zonë të urbanizuar.
Bilanci i pranuar gjerësisht është 1.185 të vdekur.
Vetëm në Armenia u raportuan 921 viktima, mijëra të plagosur dhe mbi 21.000 banesa të dëmtuara ose të shkatërruara.
Kjo është arsyeja pse pamjet e reja nga Armenia, Pereira dhe Manizales kanë një peshë të veçantë për kolumbianët: disa nga të njëjtat qytete që u shkatërruan 27 vjet më parë po përballen sërish me një katastrofë sizmike.
Historia sizmike e vendit përmban tërmete edhe më të mëdha: ngjarja e vitit 1906, rreth Mw 8,8, dhe tërmeti i Tumaco-s më 1979, rreth Mw 8,1, të dy të shoqëruar me tsunami të rëndë në bregdetin e Paqësorit.
Kjo është arsyeja pse formulimi i SGC-së duhet lexuar me saktësi: tërmeti i 10 gushtit 2026 nuk është më i madhi në historinë e Kolumbisë, por tërmeti me magnitudën më të madhe të regjistruar në vend gjatë shekullit XXI.
Çfarë dihet dhe çfarë nuk është ende përfundimtare
Në orët e para pas një katastrofe të tillë, shifrat vijnë nga bashki, qeveri departamentale, spitale, polici, zjarrfikës dhe qendra kombëtare koordinimi. Ato nuk përditësohen të gjitha në të njëjtën minutë.
Pikërisht për këtë arsye, disa prej shifrave që duken kontradiktore në fakt përfaqësojnë momente të ndryshme të së njëjtës emergjencë.
Bilanci i parë qeveritar prej 111 të vdekurish dhe 87 të lënduarish ishte raport i mesditës.
Bilanci prej 132 të vdekurish dhe mbi 570 të lënduarish ishte përditësimi i mëvonshëm i konsoliduar nga Asocapitales.
Raporti me 35 të vdekur, rreth 700 të lënduar dhe 188 të zhdukur në Cali është një përditësim lokal i mëvonshëm dhe tregon se totalet kombëtare të mëparshme po mbeteshin prapa zhvillimeve në terren.
Së fundi, një raport i Infobae, i publikuar më vonë dhe që ia atribuon shifrën presidentit De la Espriella, e vendos bilancin paraprak kombëtar në 138 të vdekur.
Në momentin e këtij kontrolli, kjo shifër 138 nuk ishte ende e pasqyruar në një bilanc të ri të konsoliduar të Asocapitales dhe as nuk ishte kryqëzuar në të njëjtën mënyrë nga disa prej agjencive kryesore. Për këtë arsye 138 duhet konsideruar përditësimi më i vonë i raportuar, ndërsa 132 mbetet numri i fundit kombëtar i konsoliduar gjerësisht.
Edhe numri përfundimtar i personave të zhdukur nuk dihet. Shifra e konfirmuar publikisht në përditësimin presidencial për Cali-n është 188, por operacionet e kërkimit vazhdojnë edhe në Pereira, Chocó dhe zona të tjera.
Nuk është përcaktuar ende shkaku teknik i shembjes së çdo ndërtese. Këto përgjigje kërkojnë ekspertiza inxhinierike dhe nuk mund t’u atribuohen automatikisht shkeljeve të standardeve të ndërtimit.
Po kështu, vlerësimet e hershme ekonomike duhet trajtuar me kujdes. Infobae raportoi, duke iu referuar sistemit PAGER, një vlerësim rreth 649 milionë dollarë humbje; megjithatë, gjatë kontrollit të fundit faqja aktuale e ngjarjes në USGS nuk shfaqte një produkt publik LossPAGER nga i cili kjo shifër të mund të verifikohej drejtpërdrejt. Për këtë arsye ajo nuk duhet përdorur ende si vlerë e konfirmuar e dëmit ekonomik.
Një mospërputhje tjetër është ora 07:43 që shfaqet në një pikë hyrëse të raportimit të BBC Mundo. Të dhënat primare të SGC-së, katalogu i rishikuar i USGS-së dhe shumica dërrmuese e raportimeve të tjera japin 07:34, ndaj kjo është ora që duhet përdorur.
Gjendja aktuale
Në orët e vona të 10 gushtit dhe në orët e para të 11 gushtit, operacionet vazhdonin në tri fronte njëkohësisht: kërkimi i njerëzve nën rrënoja, trajtimi dhe transferimi i të lënduarve dhe stabilizimi i infrastrukturës kritike.
Pereira mbetet qyteti me numrin më të lartë të viktimave të konfirmuara në bilancin e Asocapitales. Cali ka operacionin më të madh urban të kërkimit, me 188 persona të raportuar të zhdukur në bilancin presidencial. Chocó mbetet zona më e vështirë për t’u vlerësuar për shkak të terrenit, izolimit dhe problemeve të komunikimit. Manizales vazhdon inspektimin e qindra strukturave.
Pasgoditjet vazhdojnë dhe SGC u kërkon qytetarëve të ndjekin vetëm informacionin zyrtar.
Bilanci njerëzor nuk është përfundimtar.
Në një katastrofë ku dhjetëra ndërtesa janë shembur, njerëz vazhdojnë të kërkohen dhe disa komunitete ende nuk kanë komunikim normal, shifra e saktë e viktimave, të lënduarve dhe dëmeve do të mund të përcaktohet vetëm pasi ekipet të përfundojnë kërkimin dhe autoritetet të harmonizojnë raportet lokale me bilancin kombëtar./Tetova News
