TË DHËNAT THEMELORE DHE PARAMETRAT SIZMOLOGJIKË

1. Tërmeti goditi të hënën më 10 gusht 2026, në orën 07:34 sipas orës lokale të Kolumbisë, që i bie orës 12:34 UTC dhe orës 14:34 sipas orës së Evropës Qendrore. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
2. Magnituda zyrtare është 7.4, e konfirmuar njësoj nga Shërbimi Gjeologjik i Shteteve të Bashkuara (USGS) dhe nga Shërbimi Gjeologjik Kolumbian (SGC). [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
3. Raportimet e para të mëngjesit dhanë magnitudë rreth 6.6–6.7; pas analizës së mëtejshme, SGC dhe USGS e konsoliduan magnitudën në Mw 7.4. Kjo shpjegon pse shifrat e para në media ndryshonin. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
4. Epiqendra u lokalizua në komunën San José del Palmar, në departamentin Chocó, në perëndim të Kolumbisë. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
5. Koordinatat e epiqendrës sipas USGS-së janë 4.9031° gjerësi veriore dhe 76.1885° gjatësi perëndimore. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
6. Katalogu i rishikuar i USGS e vendos epiqendrën rreth 5 kilometra në lindje të San José del Palmar; disa produkte automatike të hershme e paraqitën drejtimin pak ndryshe. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
7. Thellësia zyrtare e vatrës sipas SGC-së është 103 kilometra. Shifra 96 kilometra, që qarkulloi gjerësisht në median ndërkombëtare, ishte vlerësim paraprak i Buletinit të Përditësuar 2 dhe u zëvendësua nga vetë SGC-ja gjatë së njëjtës ditë. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
8. USGS-ja jep në mënyrë të pavarur 107 kilometra. Të dyja janë matje legjitime nga rrjete të ndryshme dhe diferenca prej katër kilometrash është brenda pasigurisë normale; asnjëra nuk e përgënjeshtron tjetrën. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
9. Ngjarja klasifikohet si tërmet “me thellësi të ndërmjetme”, kategori që përfshin vatrat mes 70 dhe 300 kilometrash, dhe jo si tërmet sipërfaqësor i kores së Tokës. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
10. Kodi ndërkombëtar i ngjarjes në bazën e të dhënave të USGS-së është us6000tjl2. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
11. Magnituda është dhënë si magnitudë momenti (Mww) 7.4, standardi i sotëm shkencor, dhe jo si magnitudë Richter. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
12. Zgjidhjet e mekanizmit fokal tregojnë se këputja ndodhi ose në një thyerje me pjerrësi të madhe, që kombinon lëvizje inverse-oblike me rrëshqitje horizontale të majtë, ose në një thyerje me pjerrësi të mesme kryesisht me rrëshqitje horizontale të djathtë. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
13. Intensiteti maksimal sipas ShakeMap-it të USGS-së është VII në shkallën e Modifikuar të Mercallit, që përkthehet si dridhje “shumë e fortë”. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
14. SGC përdor shkallën makrosizmike EMS-98 dhe raportoi intensitet maksimal 7; USGS përdor MMI dhe ShakeMap-i i tij arriti VII. Dy shkallët nuk janë identike, edhe pse të dyja përdorin numrin 7. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
15. Ngjarja u lokalizua nga USGS duke përdorur 81 stacione sizmike, me saktësi lokalizimi të cilësuar “të shkëlqyer”. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
16. SGC-ja e monitoron aktivitetin sizmik të vendit përmes një rrjeti të vetin prej 201 stacionesh të shpërndara në gjithë territorin kombëtar. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
17. Në fazën e parë SGC e përshkroi ngjarjen si ndër më të fortat e dekadës; komunikata e përditësuar e cilësoi qartë si ngjarjen sizmike me magnitudën më të madhe të regjistruar në Kolumbi në shekullin XXI. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
18. Formulimi zyrtar përfundimtar i SGC është: ngjarja sizmike me magnitudën më të madhe të regjistruar në Kolumbi në shekullin XXI. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
19. Drejtori i përgjithshëm i SGC-së, Julio Fierro, shtoi veçmas se ky ishte tërmeti që “është ndjerë më fort” në dekadën e fundit — pohim për perceptimin, jo për magnitudën. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
20. Agjencia Reuters e titulloi ngjarjen si tërmetin më të fortë të këtij shekulli që godet perëndimin e Kolumbisë, në përputhje me formulimin e përditësuar të SGC-së. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
21. SGC regjistroi 18 pasgoditje deri në orën 12:00 të 10 gushtit; Reuters raportoi se numri kishte arritur në 21 deri vonë të hënën. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
22. Pasgoditjet e regjistruara deri në mesditë kishin magnituda mes 1.4 dhe 4.8, u lokalizuan në San José del Palmar dhe Sipí të Chocó-s dhe patën të gjitha thellësi nën 100 kilometra. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
23. SGC raportoi një pasgoditje M4.8 rreth orës 08:18 në zonën e San José del Palmar; pothuajse në të njëjtin interval u regjistrua edhe një ngjarje M4.6 në Nóvita. Këto dy regjistrime nuk duhen bashkuar. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
24. SGC paralajmëroi se pasgoditjet mund të vazhdojnë; në përgjithësi, sekuencat e pasgoditjeve mund të zgjasin ditë, javë ose muaj. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
25. USGS-ja regjistroi veçmas në katalogun e vet një pasgoditje me magnitudë 5.0 më pak se një orë pas goditjes kryesore; ky lexim nuk përputhet me magnitudën 4.8 të SGC-së për të njëjtin interval, gjë e zakonshme mes dy rrjeteve të pavarura. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]
26. Autoriteti Detar i Kolumbisë (DIMAR) përjashtoi çdo kërcënim tsunami për bregdetin e Paqësorit, ndonëse i mbajti inspektimet aktive. [SGC; USGS; DIMAR; Reuters]

GJEOLOGJIA DHE KONTEKSTI TEKTONIK

27. Zona ku ndodhi tërmeti karakterizohet nga subduksioni drejt lindjes i pllakës Nazca nën pllakën e Amerikës së Jugut. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
28. Për shkak të thellësisë së madhe, tërmeti ka gjasa të ketë ndodhur brenda vetë pllakës Nazca që zhytet, dhe jo në sipërfaqen e kontaktit mes pllakës që zhytet dhe asaj mbivendosëse. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
29. Thellësia dhe mekanizmi tregojnë një tërmet të ndërmjetëm, me gjasë brenda pllakës së Nazcës që zhytet; shpërndarja e dëmeve varet gjithashtu nga toka lokale, topografia dhe cenueshmëria e ndërtesave. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
30. SGC shpjegon sizmicitetin e Kolumbisë me ndërveprimin e pllakave Nazca, Sudamerika dhe Karaibe; në shënimet teknike përmendet edhe ndikimi i pllakës Cocos në sistemin rajonal. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
31. Në zonën e Chocó-s luan rol edhe mikropllaka e Panamasë, gjë që e ndërlikon më tej mënyrën si akumulohet dhe si çlirohet stresi përgjatë strukturave të thyerjeve. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
32. Kufiri i pllakave nuk është i përcaktuar qartë në veriperëndim të Amerikës së Jugut; deformimi kalon nga konvergjencë Karaibe–Amerikë e Jugut në lindje drejt konvergjencës Nazca–Amerikë e Jugut në perëndim. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
33. Rajoni i Paqësorit kolumbian, sidomos Chocó, është pjesë e “Unazës së Zjarrit” të Paqësorit, ku ndodh shumica e tërmeteve të botës. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
34. Një pjesë shumë e madhe e popullsisë kolumbiane jeton në zona me kërcënim sizmik të ndërmjetëm ose të lartë; kjo e bën zbatimin e normave sizmorezistente çështje kombëtare. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
35. SGC regjistron mesatarisht rreth 2.500 tërmete në muaj në Kolumbi; shumica janë aq të vegjël sa zbulohen vetëm nga instrumentet. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
36. Thellësia e madhe zakonisht e ul intensitetin pranë sipërfaqes, por magnituda 7.4 bëri që energjia të ndihej në një zonë shumë të gjerë, përfshirë Bogotá-n dhe vende fqinje. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
37. Sipas katalogëve sizmikë, Chocó ka precedent të vetin: seria e tërmeteve të Murindó-s në tetor 1992 arriti magnitudë deri rreth 7.2. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
38. Kolumbia strehon edhe një koncentrim unik sizmik në thellësi të njohur si “foleja e Bucaramangës”, një nga zonat me dendësi më të lartë tërmetesh të thella në botë. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
39. Vullkani Puracé, rreth 27 kilometra nga Popayán dhe aktualisht në alarm portokalli, nxori hi dhe gaze pothuajse njëkohësisht me tërmetin. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
40. SGC bëri një sqarim të rëndësishëm: aktiviteti i Puracé-së nuk ka lidhje të drejtpërdrejtë me tërmetin e Chocó-s — janë dy dukuri natyrore të pavarura që ndodhën praktikisht në të njëjtën kohë. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]
41. Mbi Puracé-në mbahet megjithatë vëzhgim i posaçëm për shkak të rritjes së sizmicitetit të tij dhe të temperaturës së emetimeve të hirit dhe gazrave. [SGC; USGS; burime gjeologjike të Edicionit II]

KU DHE SI U NDJE

42. Dridhjet u ndjenë në pjesën më të madhe të territorit kolumbian, nga bregdeti i Paqësorit deri në qendër të vendit. [SGC; AP; Reuters]
43. Në Bogotá u aktivizua menjëherë sistemi i përgjigjes emergjente; sirenat kumbuan dhe ambulancat dolën në rrugë. [SGC; AP; Reuters]
44. Zyrat në kryeqytet u evakuuan dhe turma filluan të mblidheshin në bulevardet kryesore. [SGC; AP; Reuters]
45. Tërmeti u ndje qartë edhe në Ekuadorin fqinj, në Panama dhe në Venezuelë. [SGC; AP; Reuters]
46. Në Cali, qytetin e tretë më të madh të Kolumbisë me rreth dy milionë banorë, dridhjet ishin shkatërruese. [SGC; AP; Reuters]
47. Në Medellín banorët dolën masivisht nga ndërtesat, ndonëse dëmet atje ishin dukshëm më të vogla. [SGC; AP; Reuters]
48. Popullsia që përjetoi ndonjë nivel dridhjeje numërohet në miliona njerëz. [SGC; AP; Reuters]
49. Platforma ‘Sismo sentido’ e SGC mblodhi mbi 12.000 raportime nga rreth 900 qendra të banuara, duke dhënë një hartë shumë më të dendur kombëtare të perceptimit të lëkundjeve. [SGC; AP; Reuters]
50. Ministri i Brendshëm i Kolumbisë raportoi se më shumë se 20 komuna në të gjithë vendin ishin goditur. [SGC; AP; Reuters]
51. Në pjesë të Chocó-s rrjeti celular ra plotësisht, duke i lënë autoritetet pa asnjë mënyrë për të vlerësuar dëmet në orët e para. [SGC; AP; Reuters]
52. Kryetari i San José del Palmar, León Fabio Marín Moncada, u ankua publikisht se sinjali telefonik ishte “shumë i keq” dhe se pjesë të komunës mbetën të paarritshme. [SGC; AP; Reuters]

BILANCI NJERËZOR DHE DËMET E PARA

53. Presidenti Abelardo de la Espriella dha të hënën një bilanc qeveritar prej 111 të vdekurish. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
54. Në të njëjtin bilanc qeveritar u raportuan 87 të lënduar; kjo shifër u tejkalua më vonë nga raportimet lokale. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
55. Asocapitales raportoi në orën 19:00 lokale 132 të vdekur dhe mbi 570 të lënduar në shkallë kombëtare; ky ishte bilanci kombëtar më i lartë i konsoliduar i publikuar deri rreth orës 04:00 CEST të 11 gushtit. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
56. Bilancet e viktimave nuk ishin plotësisht të sinkronizuara: më vonë presidenti raportoi 700 të lënduar vetëm në Cali, çka tregon se shifra kombëtare prej 570 të lënduarve ishte tashmë e tejkaluar në disa raporte lokale. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
57. Në përditësimin e Asocapitales, Pereira kishte 60 të vdekur dhe ishte qyteti me numrin më të madh të viktimave të raportuara. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
58. Në përditësimin e vonë nga Cali, presidenti raportoi 35 të vdekur në qytet; shifra ishte më e lartë se bilancet e hershme të Valle del Cauca-s. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
59. Reuters raportoi më vonë 12 të vdekur dhe 84 të lënduar në Chocó, ndërsa bilancet e mëparshme kishin dhënë shifra më të ulëta. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
60. Një raport i hershëm i guvernatores së Chocó-s kishte vetëm 4 të vdekur dhe 69 të lënduar, duke treguar sa shpejt ndryshonte informacioni gjatë ditës. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
61. Në departamentin Caldas u konfirmuan 2 të vdekur. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
62. Në Antioquia u raportua një viktimë, një burrë 73-vjeçar. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
63. Kryetari i Manizales-it, Jorge Eduardo Rojas, konfirmoi dy të vdekur në qytetin e tij. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
64. Në fazën e parë, kryetari i Pereirës raportoi 18 të vdekur; bilanci i qytetit u rrit ndjeshëm gjatë orëve pasuese. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
65. Shumë njerëz mbetën të bllokuar nën rrënoja; ekipet e shpëtimit punuan gjithë natën. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
66. Chocó është një nga rajonet më të varfra të Kolumbisë; pjesa më e madhe e tij është rurale dhe arrihet vetëm me varkë ose me avion, gjë që e vështirëson vlerësimin e bilancit të plotë. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
67. Korrigjimi La Italia, një nga vendbanimet më të mëdha të departamentit me rreth 2,500 banorë, mbeti pa asnjë lidhje komunikimi. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
68. Kryetari i San José del Palmar raportoi rreth 400 banesa të prekura në komunën e tij, prej të cilave rreth 20 të shembura plotësisht. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
69. Raportimet e para nga San José del Palmar nuk shënuan viktima në vetë qendrën e komunës, megjithëse në departamentin Chocó u raportuan viktima dhe dëme në vende të tjera. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]
70. Në një bilanc qeveritar të mesditës u raportuan 1.575 banesa të prekura dhe 61 ndërtesa të shembura plotësisht; këto shifra përfaqësonin një fotografi të përkohshme të dëmeve. [AP; Reuters; El País; Asocapitales/Xinhua]

QYTETET MË TË GODITURA

71. Në Cali, autoritetet raportuan dhjetëra struktura të shembura ose të dëmtuara rëndë dhe persona të bllokuar; shifra e ndërtesave ndryshoi me përparimin e inspektimeve. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
72. Objektet shëndetësore të Cali-t u prekën rëndë dhe pacientë u evakuuan nga spitale të dëmtuara; raportimet për pavijone të veçanta duhen lidhur me burimin përkatës. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
73. Spitali Universitar del Valle pësoi dëme dhe evakuime; pamjet e AP dhe Reuters treguan pacientë që nxirreshin nga struktura të prekura. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
74. Guvernatorja e Valle del Cauca-s, Dilian Francisca Toro, e cilësoi situatën “të rëndë” duke folur nga vetë Spitali Universitar. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
75. Shtatë institucione shëndetësore u mbyllën në zonën e Cali-t pas tërmetit. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
76. Në El Cairo, Valle del Cauca, autoritetet lokale raportuan se rreth 80% e zonës së banuar ishte prekur; kjo është një shifër lokale dhe jo bilanc kombëtar. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
77. Në Pereira, kryetari Mauricio Salazar i tha një radioje lokale se shumë njerëz kishin mbetur nën “një sasi masive ndërtesash të shembura”. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
78. Në Aeroportin Matecaña të Pereirës u raportuan dëme dhe rënie të elementeve të tavanit; operacionet u pezulluan për inspektime. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
79. Pasagjerë të transportit me kabllo në Pereira mbetën të bllokuar pas tërmetit dhe u evakuuan më vonë gjatë ditës. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
80. Shërbimi i teleferikut të Pereirës do të mbetet i pezulluar deri në përfundimin e inspektimeve të sigurisë. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
81. Edhe Manizales pezulloi transportin me kabllo për kontrolle sigurie pas tërmetit. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
82. Në Manizales, bilancet e para të organizmave të shpëtimit folën për rreth 50 ndërtesa me dëme të një lloji apo tjetri. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
83. Pesë persona mbetën të bllokuar në struktura në Manizales dhe u nxorën nga ekipet e emergjencës. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
84. Kontrolli i strukturave vazhdoi sidomos në lagjet La Estrella dhe El Palermo të Manizales-it. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
85. Katedralja e Manizales-it pësoi dëme të dukshme gjatë tërmetit. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
86. Një kullë anësore e katedrales neogotike të Manizales-it u shemb; pamjet u verifikuan nga Reuters dhe u dokumentuan nga AP. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
87. Kryetari i Manizales-it u kërkoi publikisht banorëve të qëndronin jashtë ndërtesave për shkak të rrezikut nga pasgoditjet. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
88. Quibdó raportoi të lënduar, ndërtesa të dëmtuara dhe ndërprerje komunikimi; vlerësimi i plotë u vonua nga problemet e rrjetit celular. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
89. Videot nga televizionet lokale treguan ndërtesa të shembura dhe dëme të mëdha në një aeroport rajonal të zonës. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
90. Presidenti njoftoi se do të udhëtonte drejt Quibdó-së, si një nga zonat më të prekura në shkallë vendi. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
91. Qytete të tjera të përfshira në listën e prekur ishin Armenia, Cartago, Buenaventura, Dosquebradas dhe Roldanillo. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
92. Sipas raportit qeveritar, Chocó numëroi 9 komuna me dëme, Caldas 8, Valle del Cauca dhe Risaralda nga 2 secili, plus disa komuna të Quindío-s. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
93. Katër ekipe kërkim-shpëtimi u shpërndanë në departamentet e prekura menjëherë pas tërmetit. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
94. Ekipet e shpëtimit në Cali nxorën të mbijetuar nga rrënojat; Reuters dokumentoi raste ku u shpëtuan gra dhe fëmijë. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
95. Në Cali u raportuan alarme dhe kërcënime plaçkitjeje në disa pika të qytetit. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
96. Cali deklaroi kalamitet publik dhe alarm të kuq spitalor, ndërsa priti mbërritjen e dhjetëra shpëtimtarëve. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
97. Kryetari i Cali-t paralajmëroi se “këto 48 orët e para janë kritike”. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
98. Cali vendosi orë policore nga ora 20:00 deri në 06:00 dhe militarizoi disa zona për të mbrojtur operacionet e shpëtimit dhe për të parandaluar plaçkitjet. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]
99. Pereira shpalli njëkohësisht kalamitet publik dhe urgjencë të shpallur, mjet ligjor që lejon prokurime të përshpejtuara. [Reuters; AP; El País; burime lokale të kryqëzuara]

INFRASTRUKTURA, RRUGËT DHE AEROPORTET

100. Presidenti raportoi 1.575 banesa të prekura në bilancin kombëtar të mesditës; AP e përmblodhi situatën si rreth 1.600 ndërtesa të dëmtuara. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
101. Shifra ‘mbi 1.500 banesa të shembura’ që u shfaq në disa tituj ishte e pasaktë: bilanci zyrtar fliste për banesa të dëmtuara, ndërsa 61 ndërtesa ishin raportuar si të shembura plotësisht. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
102. Instituti Kombëtar i Rrugëve (Invías) mbylli plotësisht rrugën Cali–Loboguerrero pasi një shkëputje shkëmbore nga skarpata e sipërme ra mbi karrexhatë. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
103. Rruga Manizales–Fresno mbeti e mbyllur në sektorin Cerro Bravo pasi një rrëshqitje bllokoi tërësisht korridorin. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
104. Në Quindío, korridori Cajamarca–Calarcá regjistroi disa rrëshqitje më të vogla; Invías identifikoi dëme në pikat kilometrike PR 17, 27 dhe 31. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
105. Trafiku në Cajamarca–Calarcá u mbajt përkohësisht i hapur në një korsi të vetme. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
106. Më i rëndë ishte mbyllja e plotë e korridorit Ibagué–Cajamarca, përfshirë tunelin e tij kryesor, i cili doli përkohësisht jashtë shërbimit. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
107. U regjistrua rrëshqitje edhe në korridorin Alcalá–Cartago, ku u dërgua makineri për pastrim. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
108. Agjencia Kombëtare e Infrastrukturës (ANI) dërgoi ekipe teknike për të kontrolluar korridoret e koncesionuara. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
109. Në korridorin Girardot–Ibagué–Cajamarca u identifikuan rrëshqitje në tri pika: kthesat e Gualanday-t, afër Coello-s dhe në afërsi të fshatit Brasil. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
110. Në rrugën Bogotá–Villavicencio, koncesionari i projektit Chirajara–Fundadores aktivizoi mbyllje parandaluese për inspektim; qarkullimi u rivendos pas kontrolleve. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
111. Në projektin “Korsia e Tretë Bogotá–Girardot”, ANI njoftoi mbylljen parandaluese të tunelit Sumapaz dhe të urës Mariano Ospina. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
112. Tuneli Sumapaz u inspektua nga ekipet e koncesionit dhe, pasi u konstatua se nuk kishte dëmtime, u rihap për trafik. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
113. Në projektin Mar 2 në Urabá-n e Antioquia-s, varianti i Fuemias qëndroi i mbyllur rreth një orë për të kontrolluar një skarpatë në Rrugën Kombëtare 6202; gjatë inspektimit u hap një itinerar alternativ. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
114. ANI njoftoi se pjesa tjetër e projekteve të koncesionuara nuk paraqiste dëmtime relevante, ndonëse rishikimet vazhduan. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
115. Policia e Trafikut raportoi mbyllje totale në disa rrugë të departamenteve Tolima, Quindío, Valle del Cauca dhe Caldas. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
116. Autoriteti i aviacionit raportoi dëme dhe inspektime në disa aeroporte të perëndimit të vendit; numri i terminaleve të prekur ndryshoi gjatë ditës. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
117. Në një fazë të emergjencës u raportuan shtatë aeroporte të prekura; disa prej tyre rifilluan operimet pasi kaluan inspektimet. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
118. Operacionet u pezulluan në Pereira, Manizales, Quibdó, Armenia, Cartago dhe Buenaventura; Cali u përfshi gjithashtu në listat e mëvonshme të terminaleve të prekura. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
119. Presidenti raportoi dëme në infrastrukturën e gjashtë aeroporteve, ku operacionet komerciale u pezulluan. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
120. Aeroporti i Popayán-it pati kufizime për shkak të hirit të vullkanit Puracé, një rrezik i veçantë nga tërmeti dhe jo pasojë e drejtpërdrejtë e tij. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
121. Pezullimi i fluturimeve preku mijëra pasagjerë me fluturime të programuara dhe lidhje ndërkombëtare. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
122. Aeroporti Matecaña i Pereirës është infrastrukturë thelbësore për lëvizshmërinë e gjithë rajonit Eje Cafetero. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]
123. Inspektimet e para u përqendruan në bregdetin e Paqësorit, Valle del Cauca, Risaralda, Caldas dhe Quindío, por dispozitivi u shtri edhe në korridore të tjera strategjike. [Qeveria kolumbiane; Reuters; El País; infrastruktura]

PËRGJIGJJA E SHTETIT KOLUMBIAN

124. Presidenti shpalli emergjencë kombëtare për të përshpejtuar reagimin dhe financimin e rimëkëmbjes. [UNGRD; Reuters; El País]
125. Shpallja e emergjencës synonte të përshpejtonte përdorimin e burimeve dhe koordinimin mes institucioneve kombëtare e territoriale. [UNGRD; Reuters; El País]
126. Presidenti Abelardo de la Espriella mori personalisht drejtimin e përgjigjes ndaj emergjencës. [UNGRD; Reuters; El País]
127. Posti i Komandës së Unifikuar (PMU) u ngrit në selinë e Njësisë Kombëtare për Menaxhimin e Rrezikut të Katastrofave (UNGRD). [UNGRD; Reuters; El País]
128. Ministrat e Banesave dhe i Punëve të Brendshme, si dhe drejtori i emëruar i UNGRD-së, punuan drejtpërdrejt nga ajo seli. [UNGRD; Reuters; El País]
129. Ministri Lara Restrepo deklaroi se ekzekutivi mbante komunikim të vazhdueshëm me guvernatorët dhe kryetarët e bashkive për të vlerësuar gjendjen. [UNGRD; Reuters; El País]
130. Ushtria u dërgua në zonat e prekura për të mbështetur shpëtimin dhe rendin publik. [UNGRD; Reuters; El País]
131. Presidenti deklaroi: “Nuk do t’i lëmë njerëzit vetëm. Ata janë në zemrat tona dhe do t’i ndihmojmë me gjithë vendosmërinë tonë.” [UNGRD; Reuters; El País]
132. Në një mesazh video ai u drejtua të prekurve: “Nuk jeni vetëm. Shteti është i pranishëm dhe po vepron.” [UNGRD; Reuters; El País]
133. Presidenti e përcaktoi prioritetin qartë: “Prioriteti është të përpiqemi të shpëtojmë njerëzit që janë ende nën rrënoja.” [UNGRD; Reuters; El País]
134. Ai u nis nga Bogotá drejt perëndimit të vendit të hënën, duke njoftuar vizitë në zonën e katastrofës. [UNGRD; Reuters; El País]
135. Bashkia e Cali-t militarizoi disa sektorë dhe urdhëroi patrullime të forcave publike kundër plaçkitjes. [UNGRD; Reuters; El País]
136. Kryetari i Senatit, Honorio Henríquez, njoftoi se të mërkurën do të formohej një komision dypalësh parlamentar për ndjekjen dhe shoqërimin e tragjedisë. [UNGRD; Reuters; El País]
137. Henríquez i ftoi të gjithë deputetët të dhurojnë një pagë mujore për familjet e dëmtuara. [UNGRD; Reuters; El País]
138. Bashkia e Manizales-it pezulloi mësimin në shkolla. [UNGRD; Reuters; El País]
139. Bashkia e Cali-t anuloi edicionin e 30-të të Festivalit Petronio Álvarez, që do të zhvillohej nga 12 deri më 17 gusht. [UNGRD; Reuters; El País]
140. Në San José del Palmar administrata lokale filloi ngritjen e qendrave të grumbullimit për të pritur ushqime dhe ujë të pijshëm. [UNGRD; Reuters; El País]
141. Prioriteti operacional i shpallur nga autoritetet lokale ishte arritja e komuniteteve që kishin mbetur pa komunikim dhe verifikimi nëse kishte njerëz që kërkonin ndihmë mjekësore. [UNGRD; Reuters; El País]
142. Organizmat e emergjencës vazhduan mbledhjen e informacionit për të përcaktuar numrin e saktë të të prekurve dhe gjendjen e banesave. [UNGRD; Reuters; El País]

NDIHMA DHE REAGIMET NDËRKOMBËTARE

143. Shtetet e Bashkuara njoftuan 15.5 milionë dollarë ndihmë për përgjigjen ndaj tërmetit. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
144. Ndihma amerikane u orientua për strehim emergjent, ushqim, mbrojtje dhe vlerësim të dëmeve. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
145. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi se SHBA po e ndiqte nga afër situatën dhe ishte gati të mbështeste Kolumbinë. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
146. Departamenti amerikan i Shtetit u kërkoi shtetasve amerikanë në Kolumbi të ndiqnin njoftimet zyrtare dhe udhëzimet e sigurisë. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
147. Mbështetja amerikane përfshinte ndihmë humanitare dhe kapacitete për vlerësimin e dëmeve dhe nevojave emergjente. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
148. Ligjvënës amerikanë me lidhje të forta me Kolumbinë publikuan mesazhe solidariteti pas tërmetit. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
149. Në mesazhet nga Uashingtoni u theksua rëndësia e marrëdhënieve SHBA–Kolumbi gjatë përgjigjes ndaj katastrofës. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
150. Ekuadori ofroi kapacitete kërkim-shpëtimi dhe asistencë për Kolumbinë pas tërmetit. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
151. El Salvadori njoftoi gatishmëri për të ofruar ekipe dhe mbështetje emergjente. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
152. Kili shprehu solidaritet me Kolumbinë dhe gatishmëri për të ndihmuar. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
153. Peruja shprehu solidaritet dhe ngushëllime për familjet e prekura. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
154. Meksika njoftoi se po ndiqte situatën dhe se ishte e gatshme të mbështeste Kolumbinë. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
155. Argjentina kontaktoi autoritetet kolumbiane për të ofruar asistencë humanitare. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
156. Venezuela ofroi dërgimin e shpëtimtarëve dhe ndihmë humanitare për Kolumbinë. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
157. Edhe përfaqësues të opozitës venezueliane publikuan mesazhe solidariteti me viktimat e tërmetit. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
158. Spanja shprehu solidaritet me Kolumbinë dhe me familjet e viktimave. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
159. Ministria e Jashtme spanjolle përcolli gjithashtu mbështetje për popullin kolumbian. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
160. Institucionet e Bashkimit Evropian shprehën solidaritet; u raportua edhe aktivizimi i kapaciteteve satelitore Copernicus për vlerësimin e dëmeve. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
161. Këshilli Evropian përcolli ngushëllime dhe mbështetje për koordinimin e ndihmës. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
162. Përfaqësuesit e lartë të BE-së theksuan nevojën për asistencë humanitare në terren. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
163. Parlamenti Evropian shprehu solidaritet me Kolumbinë dhe familjet e prekura. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
164. Italia shprehu solidaritet me Kolumbinë dhe me ekipet që merrnin pjesë në operacionet e shpëtimit. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
165. Franca përcolli ngushëllime dhe shprehu gatishmëri për mbështetje. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
166. Izraeli ofroi asistencë, përfshirë ekspertizë në kërkim-shpëtim në struktura të shembura. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
167. Ukraina shprehu solidaritet me viktimat dhe personat e bllokuar nën rrënoja. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
168. World Central Kitchen njoftoi aktivizimin e rrjetit të saj për ndihmë ushqimore emergjente. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
169. Kombet e Bashkuara deklaruan gatishmëri për të mbështetur përgjigjen kombëtare sipas nevojës. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]
170. Oferta dhe mesazhe solidariteti erdhën nga shumë vende të Amerikës dhe Evropës; lista u zgjerua gjatë ditës. [Cancillería; AP; Reuters; El País; burime diplomatike]

KONTEKSTI POLITIK DHE INSTITUCIONAL

171. Abelardo de la Espriella kishte marrë detyrën e presidentit të Kolumbisë vetëm pak ditë përpara tërmetit të 10 gushtit. [Presidencia; Cancillería; Reuters; AP]
172. Tërmeti u bë kriza e parë e madhe kombëtare e administratës së re. [Presidencia; Cancillería; Reuters; AP]
173. Dokumentet zyrtare të tranzicionit para inaugurimit identifikonin José Manuel Restrepo si zëvendëspresident të zgjedhur. [Presidencia; Cancillería; Reuters; AP]
174. Cancillería e 8 gushtit e përshkroi qartë fillimin e një qeverie të re dhe axhendën e saj të parë diplomatike. [Presidencia; Cancillería; Reuters; AP]
175. José Manuel Restrepo ishte zëvendëspresident i Republikës në fillim të qeverisë së re. [Presidencia; Cancillería; Reuters; AP]
176. Omar Bula Escobar mori detyrën e ministrit të Punëve të Jashtme në qeverinë e re. [Presidencia; Cancillería; Reuters; AP]
177. Cancillería njoftoi se Omar Bula ishte në kontakt të vazhdueshëm me përfaqësues të vendeve që ofruan mbështetje pas tërmetit. [Presidencia; Cancillería; Reuters; AP]
178. Cancillería deklaroi se do të koordinonte me UNGRD-në pranimin e asistencës humanitare ndërkombëtare. [Presidencia; Cancillería; Reuters; AP]
179. Përgjigjja kombëtare ndaj emergjencës po drejtohej nga presidenti De la Espriella, sipas njoftimit zyrtar të Cancillería-s. [Presidencia; Cancillería; Reuters; AP]
180. Tërmeti goditi gjatë javës së parë të administratës së re, kur procesi i tranzicionit institucional sapo kishte përfunduar. [Presidencia; Cancillería; Reuters; AP]

HISTORIA SIZMIKE E KOLUMBISË

181. Tërmeti i 31 janarit 1906, me epiqendër afër Tumaco-s dhe magnitudë rreth 8.8, mbetet tërmeti më i fortë i dokumentuar në historinë e Kolumbisë. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
182. Ai renditet gjithashtu ndër dhjetë tërmetet më të fuqishme të regjistruara ndonjëherë në botë. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
183. Më 19 janar 1958, Paqësori kolumbo-ekuadorian u godit nga një tërmet rreth Mw 7.6; vlera 8.1 i përket tërmetit të vitit 1979, jo atij të 1958-s. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
184. Tërmeti i vitit 1958 shkaktoi tsunami dhe dëme në zonën Esmeraldas–Tumaco; burimet historike japin bilance të ndryshme sipas vendit dhe metodës së numërimit. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
185. Vlera 8.1 që qarkullon për vitin 1958 në disa përmbledhje enciklopedike është gabim: magnituda 8.1 i përket tërmetit të Tumaco-s të 12 dhjetorit 1979, jo atij të 1958-s. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
186. Më 12 dhjetor 1979 ndodhi tërmeti i madh i Tumaco-s; SGC përdor Mw 8.1, ndërsa katalogë të tjerë historikë japin vlera pak më të ulëta. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
187. Epiqendra e tij ishte rreth 75 kilometra nga Tumaco, në Oqeanin Paqësor. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
188. Ai shkaktoi një tsunami me valë mbi tre metra përgjatë brigjeve të Nariño-s dhe Cauca-s. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
189. Bilanci i 1979-s: 454 të vdekur, mbi 1,000 të plagosur, mbi 2,000 banesa të dëmtuara dhe 300 shtëpi të shkatërruara tërësisht. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
190. Komunat Tumaco, Guapi, Timbiquí, El Charco dhe La Tola pësuan përmbytje dhe dëme të rënda. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
191. Në historinë sizmike moderne të Kolumbisë spikasin 1906 Mw 8.8, Tumaco 1979 Mw 8.1, ngjarja kolumbo-ekuadoriane e 1958-s rreth Mw 7.6 dhe San José del Palmar 2026 Mw 7.4. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
192. Tërmeti i vitit 2012 në Huila ndodhi në thellësi rreth 170 kilometrash, kusht që i moderoi dëmet në sipërfaqe pavarësisht energjisë së çliruar — pikërisht mekanizmi i kundërt me atë të Popayán-it të 1983-shit. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
193. Më 23 nëntor 1979, pak javë para tërmetit të Tumaco-s, një ngjarje me magnitudë 7.2 goditi Eje Cafetero-n, duke shkaktuar dëme në Caldas, Antioquia, Chocó, Quindío, Risaralda dhe Valle del Cauca; Manizales, Villamaría, Pácora dhe Aguadas ishin ndër më të prekurat. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
194. Më 31 mars 1983, në të Enjten e Madhe, tërmeti i Popayán-it me magnitudë rreth 5.5 shkatërroi qendrën historike të qytetit. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
195. Megjithëse magnituda ishte e moderuar, thellësia shumë e vogël (rreth 15 kilometra) dhe cenueshmëria e ndërtimeve koloniale e shndërruan atë në tragjedi. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
196. Bilanci zyrtar i Popayán-it: rreth 250 të vdekur dhe rreth 1,500 të plagosur. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
197. Të dhëna të tjera për 1983-shin numërojnë 4,964 ndërtesa të shkatërruara dhe 13,796 banesa të dëmtuara. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
198. Qendra historike e Popayán-it u rindërtua kryesisht pas atij tërmeti. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
199. Më 25 janar 1999, rajoni Eje Cafetero pësoi një nga katastrofat më të mëdha natyrore të historisë së tij të re, me një tërmet me magnitudë 6.1–6.2. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
200. Epiqendra e 1999-s vendoset nga burime të ndryshme afër Córdoba-s ose Génova-s në Quindío, në një thellësi prej rreth 12 kilometrash. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
201. Qytetet kryesore të prekura ishin Armenia, Pereira dhe Calarcá — pjesërisht të njëjtat që u goditën më 10 gusht 2026. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
202. Bilanci i pranuar gjerësisht për katastrofën e Eje Cafetero-s të vitit 1999 është 1.185 të vdekur në zonën e prekur. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
203. Për qytetin e Armenias, regjistri historik i SGC-së jep 921 të vdekur, 5.377 të lënduar dhe mbi 21.000 banesa të dëmtuara ose të shkatërruara. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
204. Burime kombëtare për katastrofën e vitit 1999 japin rreth 8.536 të lënduar në të gjithë zonën e prekur; shifrat ndryshojnë pak sipas përditësimit historik. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
205. Shifrat 1,900–2,000 të vdekur që qarkullojnë në disa përmbledhje enciklopedike për vitin 1999 nuk mbështeten nga regjistri i SGC-së dhe nuk duhen përdorur pa një burim parësor të identifikuar. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
206. Tërmeti i 1999-s ndodhi në orën 13:19 lokale, me thellësi 17 kilometra dhe epiqendër në zonën malore të komunës Córdoba në Quindío; pasgoditja e orës 17:40 me magnitudë 5.5 shembi shumë ndërtesa që kishin mbetur ende në këmbë. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
207. Rreth 75 për qind e Armenias u shkatërrua; ranë kazerma e policisë, stacioni i zjarrfikësve dhe zyrat e Mjekësisë Ligjore e të Mbrojtjes Civile — pikërisht institucionet që duhej të numëronin viktimat, gjë që shpjegon pse shifrat e para ishin kaotike. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
208. Pas tërmetit të 1999-s, të burgosurit i vunë zjarrin burgut San Bernardo në Armenia, ndërsa rreth 700 të burgosur ngritën kryengritje në burgun Peña Blanca të Calarcá-s. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
209. Trupat mbetën të pambledhur në rrugët e Armenias për ditë të tëra, ndërsa banorët kalonin netët rreth zjarreve në vend që të ktheheshin në shtëpitë e çara. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
210. Historia sizmike e Kolumbisë përmban disa ngjarje të thella me magnitudë të madhe; krahasimi i tyre tregon se magnituda, thellësia dhe cenueshmëria lokale duhet të analizohen së bashku. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
211. Më 17 gusht 2023 një tërmet M6.1 sipas SGC-së goditi El Calvario, Meta, me thellësi më të vogël se 30 km dhe u ndje fuqishëm në Bogotá. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
212. Gazetarë veteranë kolumbianë përmendin edhe tërmetin e Sonsón-it në Antioquia, me magnitudë rreth 6.9, ndër ngjarjet më të kujtuara të vendit. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]
213. Tërmeti i Eje Cafetero-s i vitit 1999 mbetet një nga katastrofat sizmike më vdekjeprurëse dhe shkatërruese të historisë moderne të Kolumbisë. [SGC – Sismicidad Histórica; SGC; burime historike]

KODET E NDËRTIMIT DHE CENUESHMËRIA

214. Tërmeti i Popayán-it i vitit 1983 prodhoi Kodin e parë Kolumbian të Ndërtimeve Sizmorezistente. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
215. Në qershor 1984 qeveria nxori Dekret-Ligjin 1400, të mundësuar nga kompetencat e jashtëzakonshme të Ligjit 11 të vitit 1983 për rindërtimin e Popayán-it. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
216. Ishte hera e parë që Kolumbia kërkonte me ligj ndërtim të menduar për tërmete, përfshirë edhe banesat një- dhe dykatëshe, të cilat më parë mbeteshin jashtë çdo kontrolli teknik. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
217. Ajo normë qëndroi në fuqi 14 vjet. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
218. Në vitin 1997 Kongresi miratoi Ligjin 400, një kornizë ligjore më e fuqishme që lejonte përditësime periodike pa u kthyer çdo herë te legjislativi. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
219. Nën atë ligj lindi fillimisht NSR-98 dhe më pas përditësimi i saj, NSR-10. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
220. NSR-10 u miratua me Dekretin 926 të 19 marsit 2010 dhe mbetet norma në fuqi. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
221. Ajo u modifikua pjesërisht me Dekretin 1401 të vitit 2023. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
222. NSR-10 e ndan territorin kolumbian në tri zona kërcënimi sizmik: të lartë, të ndërmjetëm dhe të ulët. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
223. Në zonën e kërcënimit të lartë bëjnë pjesë pikërisht Manizales, Armenia, Pereira, Cali, Bucaramanga dhe Pasto — domethënë shumica e qyteteve që u goditën më 10 gusht. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
224. Shtojca A-4 e NSR-10 mbulon 1,117 komuna, secilën me zonën e vet të kërcënimit dhe me koeficientët përkatës Aa dhe Av. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
225. Sipas të dhënave të cituara nga Këshilli i sektorit, nga çdo pesë njësi banimi që dalin në tregun kolumbian, tri janë me origjinë informale, pra të ndërtuara pa leje ndërtimi. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
226. Sandra Forero, ish-presidente e Camacol-it, shoqatës së ndërtuesve kolumbianë, ka vlerësuar se 40 për qind e banesave të vendit janë produkt vetëndërtimi, pa asnjë verifikim teknik. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
227. Asociacioni Kolumbian i Inxhinierisë Sizmike (AIS) po punon prej kohësh për një përditësim të thellë të rregullores, që do të mbante emrin AIS 100-24. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
228. Dokumenti bazë i AIS 100-24 është gati, por ende nuk është kthyer në ligj të detyrueshëm në gjithë vendin. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]
229. Ndërtimi informal është faktor i njohur cenueshmërie, por shkaku i shembjes së çdo objekti të 10 gushtit mund të përcaktohet vetëm nga inspektimet dhe hetimet inxhinierike. [NSR-10; MinVivienda; SGC; burime teknike]

KONTEKSTI RAJONAL: VENEZUELA

230. Më 24 qershor 2026 Venezuela u godit nga dy tërmete radhazi me magnituda 7.2 dhe 7.5. [Reuters; AP; kontekst rajonal]
231. Reuters raportoi më 3 gusht se bilanci i tërmeteve të qershorit në Venezuelë kishte kaluar 6.000 të vdekur; kjo katastrofë ishte ende në kujtesën e rajonit kur goditi tërmeti në Kolumbi. [Reuters; AP; kontekst rajonal]
232. Ato ishin ndër tërmetet më vdekjeprurëse të rajonit në vitet e fundit. [Reuters; AP; kontekst rajonal]
233. Dyshja venezueliane shkatërroi qindra ndërtesa dhe e goditi veçanërisht rëndë shtetin La Guaira. [Reuters; AP; kontekst rajonal]
234. Ishte katastrofa më e madhe natyrore e Venezuelës që nga rrëshqitja e madhe e Vargas-it e vitit 1999. [Reuters; AP; kontekst rajonal]
235. Venezuela u detyrua të hapte një varrezë emergjence për të përballuar numrin e viktimave. [Reuters; AP; kontekst rajonal]
236. Organizata Panamerikane e Shëndetësisë (OPS/PAHO) alarmoi për një “emergjencë kritike” në Venezuelë pas atyre tërmeteve. [Reuters; AP; kontekst rajonal]
237. Gustavo Ortiz, doktor i shkencave gjeologjike nga Këshilli Kombëtar i Kërkimeve Shkencore dhe Teknike i Argjentinës, theksoi se konteksti gjeologjik dhe gjeotektonik i dy ngjarjeve është “krejtësisht i ndryshëm”, ndonëse ndajnë të njëjtën pllakë. [Reuters; AP; kontekst rajonal]
238. Kur goditi Kolumbia, operacionet e rikuperimit në Venezuelë ende vazhdonin në disa zona, gjë që e forcoi dimensionin rajonal të katastrofës. [Reuters; AP; kontekst rajonal]
239. Një banore kolumbiane, Soto Zea, që kishte parë nga afër shkatërrimin në Venezuelë, tha se mbijetesa e së hënës e kishte lënë “shumë nervoze” dhe se ngjarja të bën të mendosh sa e brishtë është jeta. [Reuters; AP; kontekst rajonal]
240. Tërmeti kolumbian ndodhi rreth gjashtë javë pas tërmeteve shkatërruese të Venezuelës, duke rritur ankthin sizmik në veriun e Amerikës së Jugut. [Reuters; AP; kontekst rajonal]
241. Sekuenca Venezuelë–Kolumbi brenda gjashtë javësh e ka rikthyer në qendër të debatit rajonal çështjen e gatishmërisë sizmike të Amerikës së Jugut veriore. [Reuters; AP; kontekst rajonal]

JETA PUBLIKE, SPORTI DHE EFEKTET DYTËSORE

242. Divizioni i Madh i Futbollit Kolumbian (DIMAYOR) shtyu të gjitha ndeshjet e programuara për të hënën 10 gusht. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
243. Ndeshjet e së hënës u zhvendosën për të martën 11 gusht në të njëjtat orare; ato të programuara për të martën kaluan të mërkurën 12 gusht. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
244. DIMAYOR ndryshoi kalendarin e ndeshjeve pas emergjencës; numri i ndeshjeve të prekura ndryshonte sipas kategorisë dhe orarit të përditësuar. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
245. Të gjitha ndeshjet e prekura i përkisnin javës së katërt të kampionateve përkatëse. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
246. Ndeshja Deportivo Pereira – Atlético Junior, kampioni i dy edicioneve të fundit, u shty për afat të pacaktuar për shkak të gjendjes në qytet. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
247. DIMAYOR dhe 36 klubet e saj profesioniste përcollën mesazhin: “Sot, futbolli bashkohet me vendin.” [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
248. Klubet e zonave të prekura raportuan ndikim te lojtarët, familjet dhe infrastruktura sportive; këto pasoja ishin dytësore ndaj operacioneve të shpëtimit. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
249. Këngëtarja kolumbiane Karol G njoftoi se fondacioni i saj Con Cora po punonte për të gjetur mënyrën më të mirë për të mbështetur familjet e prekura. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
250. Shakira shprehu gjithashtu solidaritet, duke shkruar se zemra e saj është me të gjithë ata që e ndjenë tërmetin dhe me familjet në ankth. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
251. Bashkia e Cali-t anuloi edicionin e 30-të të Festivalit Petronio Álvarez, ngjarja kryesore kulturore e muzikës së Paqësorit kolumbian. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
252. Mësimi u pezullua në Manizales dhe në disa qytete të tjera të prekura. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
253. Rrëshqitjet e dherave dhe shkëputjet shkëmbore ishin efekti dytësor kryesor i tërmetit. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
254. Alarmi i kuq spitalor u shpall në zonat më të goditura për të mobilizuar personelin mjekësor. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
255. Ora policore synonte njëkohësisht mbrojtjen e qytetarëve dhe parandalimin e plaçkitjes, kujtim ende i gjallë nga viti 1999. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
256. Rënia e rrjetit celular në zonat rurale të Chocó-s e vështirësoi ndjeshëm vlerësimin real të dëmeve. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
257. Sistemi satelitor evropian Copernicus u aktivizua për të mbështetur punët e shpëtimit me imazhe nga hapësira. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]
258. Në Bogotá dhe qytete të tjera, alarmet dhe protokollet e emergjencës vazhduan pas goditjes kryesore për shkak të rrezikut të pasgoditjeve dhe inspektimeve. [DIMAYOR; Reuters; El País; burime të cituara]

KONTEKST PËR LEXUESIN SHQIPTAR

259. Kolumbia e njohu Republikën e Kosovës në gusht 2008, vetëm gjashtë muaj pas shpalljes së pavarësisë. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
260. Ajo ishte vendi i dytë i Amerikës së Jugut që e njohu Kosovën, pas Perusë. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
261. Vetëm Surinami dhe Guajana e ndoqën më vonë; njohjet nga Amerika e Jugut mbeten katër gjithsej. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
262. Kosova hapi ambasadën e saj të parë në Bogotá më 10 shtator 2024, duke shënuar kapitull të ri në marrëdhëniet dypalëshe. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
263. Në mars 2026, Kosova dhe Kolumbia nënshkruan tri marrëveshje bashkëpunimi, përfshirë heqjen e vizave për mbajtësit e pasaportave diplomatike dhe zyrtare. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
264. Takimin e zhvilluan zëvendësministri i Punëve të Jashtme dhe Diasporës, Kreshnik Ahmeti, dhe homologia kolumbiane Paula Andrea Cerón Arboleda. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
265. Për lexuesin shqiptar, referenca më e afërt kohore mbetet tërmeti i 26 nëntorit 2019 në Shqipëri, me magnitudë 6.4. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
266. Ai la 51 të vdekur dhe rreth 3,000 të lënduar — një magnitudë shumë më e vogël se 7.4, por me vatër shumë më të cekët dhe në një zonë të dendur banimi. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
267. Krahasimi me Shqipërinë 2019 tregon se magnituda nuk është faktori i vetëm i dëmit: rëndësi kanë thellësia, distanca, toka lokale, dendësia dhe cilësia e ndërtimeve. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
268. Për Maqedoninë e Veriut, referenca historike mbetet tërmeti i Shkupit i 26 korrikut 1963, me magnitudë rreth 6.1. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
269. Ai shkaktoi rreth 1,070 viktima dhe shkatërroi pjesën më të madhe të qytetit, duke prodhuar një valë solidariteti ndërkombëtar të krahasueshme me atë që sot po merr Kolumbia. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
270. Ballkani dhe Kolumbia ndodhen në regjime tektonike të ndryshme: Ballkani nuk ka subduksion aktiv oqeanik si Unaza e Zjarrit, por përplasje kontinentale dhe thyerje të cekëta. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
271. Tërmetet në Ballkan dhe ato të zonës së subduksionit të Paqësorit kanë kontekste tektonike të ndryshme; kjo ndikon në magnitudë, thellësi dhe mënyrën e përhapjes së lëkundjeve. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
272. Deri në momentin e kontrollit të kësaj dosjeje nuk u gjetën njoftime publike të konfirmuara për shtetas shqiptarë, kosovarë ose të Maqedonisë së Veriut mes viktimave. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]
273. Një mësim redaksional dhe teknik nga katastrofat sizmike është se normat e ndërtimit, zbatimi i tyre, mirëmbajtja dhe përgatitja e komunitetit mund të zvogëlojnë ndjeshëm pasojat. [burime diplomatike dhe historike shqiptaro-ballkanike]

SI MONITOROHEN TËRMETET NË KOLUMBI

274. SGC monitoron aktivitetin sizmik të Kolumbisë 24 orë në ditë, shtatë ditë në javë. [SGC; UNGRD]
275. Rrjeti kombëtar i SGC-së kishte 201 stacione monitorimi të shpërndara në territor në komunikatën e 10 gushtit 2026. [SGC; UNGRD]
276. Në rreth 30 vjet monitorim, rrjeti i SGC-së ka regjistruar afërsisht 300.000 ngjarje sizmike. [SGC; UNGRD]
277. Mesatarja prej rreth 2.500 tërmetesh në muaj nuk do të thotë se 2.500 tërmete ndihen nga njerëzit; shumica zbulohen vetëm nga sizmografët. [SGC; UNGRD]
278. SGC thekson se nuk ka prova se sot ndodhin më shumë tërmete se më parë vetëm sepse dëgjojmë më shpesh për to. [SGC; UNGRD]
279. Përmirësimi i rrjeteve sizmike dhe komunikimit bën që më shumë tërmete të zbulohen dhe të raportohen publikisht. [SGC; UNGRD]
280. Rritja e popullsisë në zona sizmikisht aktive sjell më shumë raportime njerëzore për lëkundje që më parë mund të kalonin pa dëshmi. [SGC; UNGRD]
281. Shkenca nuk ka ende një metodë të provuar që të parashikojë me saktësi datën, orën dhe vendin e një tërmeti. [SGC; UNGRD]
282. SGC thotë se as pasgoditjet nuk mund të parashikohen me saktësi individuale. [SGC; UNGRD]
283. Termi ‘intensitet’ përshkruan efektet e vëzhguara të lëkundjes në një vend të caktuar, jo energjinë totale të tërmetit. [SGC; UNGRD]
284. Intensiteti mund të ndryshojë nga një lagje në tjetrën edhe gjatë të njëjtit tërmet. [SGC; UNGRD]
285. SGC përdor EMS-98 për vlerësimin makrosizmik të efekteve mbi njerëzit, objektet, natyrën dhe ndërtesat. [SGC; UNGRD]
286. Magnituda është një vlerë e vetme për burimin e tërmetit, ndërsa intensiteti ka vlera të ndryshme sipas vendndodhjes. [SGC; UNGRD]
287. Të dhënat e formularit ‘Sismo sentido’ përdoren nga SGC për kërkim dhe për vlerësim të shpejtë të shpërndarjes së efekteve. [SGC; UNGRD]
288. SGC nuk është institucioni që konsolidon dëmet materiale kombëtare; këtë rol e ka UNGRD së bashku me autoritetet territoriale. [SGC; UNGRD]
289. UNGRD është institucioni kombëtar që koordinon menaxhimin e emergjencave dhe konsolidimin e dëmeve nga katastrofat. [SGC; UNGRD]
290. Pas tërmetit të 10 gushtit, UNGRD aktivizoi Sala de Crisis Nacional për të mbledhur informacion nga territoret. [SGC; UNGRD]
291. Presidenti thirri Komitetin Kombëtar për Menaxhimin e Fatkeqësive pas tërmetit. [SGC; UNGRD]
292. Në reagimin fillestar morën pjesë zëvendëspresidenti, ministri i Brendshëm dhe ministri i Banesave së bashku me drejtuesit e UNGRD-së. [SGC; UNGRD]
293. Raporti fillestar i UNGRD-së fliste për dëme të mundshme në 9 komuna të Chocó-s. [SGC; UNGRD]
294. I njëjti raport fillestar përmendte 8 komuna të prekura në Caldas. [SGC; UNGRD]
295. UNGRD përmendi dy komuna të prekura në Valle del Cauca në fazën e parë. [SGC; UNGRD]
296. UNGRD përmendi dy komuna të prekura në Risaralda në fazën e parë. [SGC; UNGRD]
297. Raporti fillestar përfshinte gjithashtu disa komuna të Quindío-s. [SGC; UNGRD]
298. Katër grupe USAR u aktivizuan nga Bogotá, Envigado, Yopal dhe Medellín për kërkim-shpëtim urban. [SGC; UNGRD]
299. Bogotá vuri në dispozicion makineri dhe pajisje të specializuara shpëtimi. [SGC; UNGRD]
300. Antioquia ofroi mjete ajrore për mbështetjen e operacioneve në zonat ku kërkoheshin. [SGC; UNGRD]
301. Sala de Crisis Nacional qëndroi aktive për të orientuar dislokimin e kapaciteteve të Sistemit Kombëtar të Menaxhimit të Rrezikut. [SGC; UNGRD]

TSUNAMI: ÇFARË U VENDOS DHE SI FUNKSIONON SISTEMI

302. DIMAR e klasifikoi buletinin për tërmetin e 10 gushtit si ‘Informativo’, jo si vigjilencë, paralajmërim apo alarm tsunami. [DIMAR; SGC]
303. Në sistemin e DIMAR-it, statusi ‘Informativo’ do të thotë se ngjarja nuk kërkon veprim parandalues nga sistemi kombëtar i menaxhimit të rrezikut. [DIMAR; SGC]
304. DIMAR përdor statusin ‘Vigilancia’ kur një ngjarje rajonale ose e largët po vlerësohet për të përcaktuar nëse ekziston rrezik për brigjet kolumbiane. [DIMAR; SGC]
305. Statusi ‘Advertencia’ i DIMAR-it përdoret kur mund të ketë rryma të forta ose valë tsunami që paraqesin rrezik pranë bregut. [DIMAR; SGC]
306. Statusi ‘Alerta’ përdoret kur ekziston probabilitet i lartë për tsunami me përmbytje të forta dhe të përhapura në brigjet kolumbiane. [DIMAR; SGC]
307. Sistemi Kombëtar i Zbulimit dhe Paralajmërimit për Tsunami përfshin SGC-në, DIMAR-in dhe UNGRD-në. [DIMAR; SGC]
308. SGC zbulon dhe karakterizon tërmetet; DIMAR vlerëson kërcënimin e tsunamit; UNGRD shpërndan alarmet dhe aktivizon protokollet e mbrojtjes. [DIMAR; SGC]
309. SGC shpjegon se jo çdo tërmet në det gjeneron tsunami. [DIMAR; SGC]
310. Shumica e tërmeteve në tokë ose në ujëra të cekëta nuk prodhojnë tsunami domethënës. [DIMAR; SGC]
311. Tsunami mund të shkaktohet edhe nga rrëshqitje nëndetare, erupcione vullkanike ose, shumë më rrallë, nga goditje meteoriti në oqean. [DIMAR; SGC]
312. Në klasifikimin kolumbian, një tsunami lokal buron më pak se rreth 200 kilometra nga bregu. [DIMAR; SGC]
313. Një tsunami rajonal mund të vijë nga burime deri rreth 1.000 kilometra larg. [DIMAR; SGC]
314. Një tsunami i largët mund të vijë nga më shumë se 1.000 kilometra larg brigjeve kolumbiane. [DIMAR; SGC]
315. SGC përdor pragje sizmike për të njoftuar sistemin e tsunamit, por vendimin mbi kërcënimin bregdetar e merr DIMAR. [DIMAR; SGC]
316. Në zonat bregdetare, një tërmet shumë i fortë, tërheqje e papritur e detit ose një zhurmë e pazakontë nga deti janë shenja për evakuim të menjëhershëm drejt zonave të sigurta. [DIMAR; SGC]
317. Kolumbia ka regjistrime historike të dy tsunamive shumë shkatërruese në Paqësor: 1906 dhe 1979. [DIMAR; SGC]
318. SGC vlerëson se këto dy tsunami historikë lanë së bashku mbi 1.000 të vdekur në brigjet e Paqësorit. [DIMAR; SGC]

FAKTE HISTORIKE SHTESË

319. Tërmeti i 31 janarit 1906 kishte magnitudë të vlerësuar Mw 8.8. [SGC – histori sizmike]
320. Tërmeti i vitit 1906 është ngjarja me magnitudën më të madhe të regjistruar që ka prekur territorin kolumbian. [SGC – histori sizmike]
321. SGC e rendit tërmetin e 1906-s ndër dhjetë tërmetet me magnitudën më të madhe të regjistruara në botë. [SGC – histori sizmike]
322. Tërmeti i vitit 1906 ndodhi rreth orës 10:36 të mëngjesit sipas kohës lokale të dokumentuar nga SGC. [SGC – histori sizmike]
323. Tsunami i vitit 1906 prodhoi valë të raportuara rreth 2 deri në 5 metra në bregdetin kolumbian. [SGC – histori sizmike]
324. Vlerësimet historike flasin për rreth 600 të vdekur nga katastrofa e vitit 1906, por SGC thekson se nuk ka numër plotësisht të saktë. [SGC – histori sizmike]
325. Tërmeti i 1906-s u ndje deri në Bogotá dhe Manta të Ekuadorit, qytete të ndara me afro 1.000 kilometra. [SGC – histori sizmike]
326. Para goditjes kryesore të vitit 1906 u raportuan dy lëkundje paraprake rreth orës 07:00 dhe 09:00. [SGC – histori sizmike]
327. Këto lëkundje quhen ‘paragoditje’ vetëm në retrospektivë, pasi ndodh tërmeti kryesor më i madh. [SGC – histori sizmike]
328. Pasgoditjet e tërmetit të vitit 1906 u raportuan nga popullsia deri rreth dy muaj më vonë. [SGC – histori sizmike]
329. Tsunami i 1906-s përmbyti zona të Tumaco-s, Salahonda-s, Mosquera-s, Bocas de Satinga-s, La Tola-s, El Charco-s, Iscuandé-s, Guapi-t dhe Timbiquí-t. [SGC – histori sizmike]
330. Disa dëshmi historike për 1906-n përshkruajnë kthimin e rrjedhës së lumenjve për shkak të valëve që hynë nga deti. [SGC – histori sizmike]
331. Më 12 dhjetor 1979 ndodhi një tjetër tërmet shumë i madh në Paqësorin kolumbian. [SGC – histori sizmike]
332. SGC jep magnitudë Mw 8.1 për tërmetin e Tumaco-s të vitit 1979. [SGC – histori sizmike]
333. Tërmeti i vitit 1979 shkaktoi tsunami në bregdetin e Nariño-s dhe Cauca-s. [SGC – histori sizmike]
334. SGC raporton 454 të vdekur nga efektet e kombinuara të tërmetit dhe tsunamit të 1979-s. [SGC – histori sizmike]
335. Mbi 1.000 njerëz u plagosën në katastrofën e vitit 1979 sipas SGC-së. [SGC – histori sizmike]
336. Mbi 2.000 banesa u dëmtuan në katastrofën e vitit 1979. [SGC – histori sizmike]
337. Rreth 300 shtëpi u shkatërruan plotësisht në ngjarjen e vitit 1979. [SGC – histori sizmike]
338. Tërmeti i Popayán-it ndodhi më 31 mars 1983 në orën 08:12 lokale. [SGC – histori sizmike]
339. Sistemi historik i SGC-së e jep tërmetin e Popayán-it me magnitudë Mw 5.6 dhe thellësi rreth 15 kilometra. [SGC – histori sizmike]
340. Pavarësisht magnitudës shumë më të vogël se 7.4, tërmeti i Popayán-it ishte shumë shkatërrues për shkak të cekëtisë dhe cenueshmërisë së ndërtesave. [SGC – histori sizmike]
341. SGC raporton rreth 250 të vdekur në departamentin Cauca nga tërmeti i Popayán-it. [SGC – histori sizmike]
342. Rreth 1.500 njerëz u plagosën në tërmetin e Popayán-it të vitit 1983. [SGC – histori sizmike]
343. Katastrofa e Popayán-it u bë një pikë kthese për zhvillimin e rregullave moderne sizmorezistente në Kolumbi. [SGC – histori sizmike]
344. Tërmeti i Eje Cafetero-s ndodhi më 25 janar 1999. [SGC – histori sizmike]
345. Ngjarja e 1999-s ishte rreth magnitudës 6.1–6.2, shumë më e vogël se tërmeti i vitit 2026, por ishte e cekët dhe pranë zonave të banuara. [SGC – histori sizmike]
346. Armenia ishte qyteti që pësoi humbjet më të mëdha në katastrofën e vitit 1999. [SGC – histori sizmike]
347. Regjistri historik i SGC-së jep 921 të vdekur vetëm në Armenia në vitin 1999. [SGC – histori sizmike]
348. Në Armenia u regjistruan 5.377 të plagosur nga tërmeti i vitit 1999. [SGC – histori sizmike]
349. Mbi 21.000 banesa në Armenia u dëmtuan ose u shkatërruan në vitin 1999. [SGC – histori sizmike]
350. Bilanci i përgjithshëm i katastrofës së Eje Cafetero-s përdor gjerësisht shifrën 1.185 të vdekur. [SGC – histori sizmike]
351. Përvoja e 1999-s është arsyeja pse krahasimet mes tërmetit të 2026-s dhe Eje Cafetero-s u shfaqën menjëherë në raportimet kolumbiane. [SGC – histori sizmike]
352. Tërmeti i 17 gushtit 2023 kishte epiqendër në El Calvario, Meta, jo në Bogotá. [SGC – histori sizmike]
353. SGC e vlerësoi tërmetin e 17 gushtit 2023 në magnitudë 6.1 dhe thellësi më të vogël se 30 kilometra. [SGC – histori sizmike]
354. Tërmeti i 2023-s u ndje shumë fort në Bogotá dhe në një zonë të gjerë të qendrës së vendit. [SGC – histori sizmike]
355. Gjatë tërmetit të 2023-s një grua humbi jetën në Bogotá pasi ra nga një ndërtesë gjatë panikut, sipas raportimeve të autoriteteve dhe AP. [SGC – histori sizmike]

PËRDITËSIMET E NATËS, SHPËTIMI DHE VERIFIKIMI

356. Në përditësimin e orës 04:07 CEST të 11 gushtit, presidenti raportoi 35 të vdekur në Cali. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
357. Në të njëjtin përditësim për Cali-n u raportuan rreth 700 të lënduar. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
358. Presidenti raportoi 188 persona të zhdukur në Cali në atë përditësim të natës. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
359. Në Cali u raportuan 39 qendra arsimore të prekura në përditësimin e vonë. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
360. Në Cali u raportuan mbi 5.000 banesa të prekura në përditësimin e vonë. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
361. Presidenti raportoi tre spitale plotësisht të shembura në Cali në përditësimin e vonë; kjo shifër duhet të lexohet si raport operacional i asaj ore. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
362. Qeveria njoftoi dërgimin e 1.000 efektivëve shtesë të sigurisë në Cali për shkak të problemeve të rendit publik. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
363. Cali shpalli ‘calamidad pública’ për të lehtësuar mobilizimin e burimeve lokale. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
364. Cali mbajti alarm të kuq spitalor për të prioritizuar përgjigjen shëndetësore. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
365. Aeroporti Alfonso Bonilla Aragón, që shërben Cali-n, rifilloi operimet pas inspektimeve gjatë pasdites së 10 gushtit. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
366. Në një raport qeveritar kishte shtatë aeroporte të prekura; gjashtë kishin dëme në ndërtesa dhe një kishte dëme edhe në pistë. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
367. AP e përshkroi San José del Palmar si komunitet me rreth 4.800 banorë. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
368. San José del Palmar nuk ka aeroport, gjë që e kufizon qasjen e drejtpërdrejtë ajrore në epiqendër. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
369. AP e përshkroi San José del Palmar si vendbanim në një kreshtë malore përgjatë rrugës që lidh zonat e Cali-t dhe Pereirës. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
370. Pjesë të mëdha të Chocó-s janë xhungël e dendur dhe shumë komunitete arrihen vetëm me varkë ose avion. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
371. Kjo gjeografi e Chocó-s e ngadalësoi vlerësimin e dëmeve dhe transportin e ndihmës në disa zona. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
372. Reuters dokumentoi shembjen e një ndërtese katërkatëshe në Pereira. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
373. Reuters dokumentoi shembjen e një kulle anësore të katedrales së Manizales-it. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
374. Reuters raportoi se ekipet në Cali shpëtuan dy gra të rritura dhe dy fëmijë nga një ndërtesë e shembur. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
375. Një nënë dhe foshnja e saj rreth gjashtëmuajshe u nxorën të gjalla nga rrënojat e një ndërtese në Cali, sipas videos së transmetuar nga Caracol dhe raportimit të Reuters. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
376. Në Pereira, ekipet e shpëtimit raportuan kontakt me një djalë të bllokuar nën një furrë buke dhe përdorën vinça për të hequr pjesët e rrezikshme të strukturave. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
377. Presidenti vizitoi Quibdó-n dhe premtoi subvencione qiraje për familjet që kishin humbur banesat. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
378. Pas Quibdó-s, presidenti udhëtoi drejt Cali-t, një nga qendrat urbane më të goditura. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
379. Autoritetet e Cali-t shtynë Festivalin Petronio Álvarez, i planifikuar të niste atë javë. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
380. Reuters raportoi orë policore në Cali, Armenia dhe Manizales gjatë natës së parë pas tërmetit. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
381. Operacionet në gjashtë aeroporte të perëndimit u pezulluan ndërsa inxhinierët kryenin inspektime strukturore. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
382. AP raportoi se tërmeti u ndje edhe në Ekuador dhe Panama, ku njerëzit evakuuan ndërtesa. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
383. SGC mori gjithashtu raportime se tërmeti ishte ndier në Venezuelë. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
384. USGS e kishte PAGER-in e ngjarjes në nivel portokalli, sinjal që tregon potencial për humbje të konsiderueshme dhe nevojë për vëmendje të lartë të reagimit. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
385. ShakeMap-i i USGS-së arriti intensitet maksimal MMI VII, i përshkruar si ‘Very Strong’. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
386. Katalogu i USGS-së e shënon ngjarjen si të rishikuar (‘reviewed’), jo vetëm si zgjidhje automatike paraprake. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
387. Koha e rishikuar e USGS-së është 12:34:27 UTC më 10 gusht 2026. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
388. Koordinatat e rishikuara të USGS-së janë afërsisht 4.903° N dhe 76.189° W. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
389. Thellësia 107 km e USGS-së dhe 103 km e SGC-së janë mjaft afër për ta klasifikuar njësoj ngjarjen si tërmet me thellësi të ndërmjetme. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
390. Diferencat prej disa kilometrash në thellësi mes agjencive janë normale, sepse rrjetet përdorin stacione, modele të Tokës dhe algoritme të ndryshme. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
391. Një tërmet i thellë mund të ndihet në zonë më të gjerë se një tërmet i cekët me magnitudë të ngjashme, megjithëse intensiteti lokal varet nga shumë faktorë. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
392. Të dhënat e 10 gushtit tregojnë pse nuk duhet përdorur vetëm magnituda për të parashikuar dëmin: disa qytete larg epiqendrës patën dëme shumë të rënda. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
393. Sipas UNGRD-së, verifikimi i kushteve të komuniteteve, banesave dhe infrastrukturës vazhdoi paralelisht me operacionet e kërkim-shpëtimit. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
394. UNGRD deklaroi se do të përditësonte informacionin zyrtar ndërsa ekipet në terren avanconin me vlerësimet. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
395. Për shkak se bilancet ndryshuan disa herë brenda së njëjtës ditë, çdo shifër për viktimat duhet të shoqërohet me burimin dhe orën e raportimit. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
396. Në këtë dosje, shifrat 111/87, 132/570 dhe 35/700 për Cali-n nuk trajtohen si kontradikta absolute, por si raporte të ndryshme në kohë dhe me mbulim të ndryshëm institucional. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
397. Fakti më i qëndrueshëm sizmologjik është se ngjarja ishte Mw 7.4 me epiqendër në San José del Palmar dhe thellësi rreth 103–107 km. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
398. Fakti më i qëndrueshëm për cunamin është se DIMAR nuk shpalli kërcënim tsunami për brigjet kolumbiane nga kjo ngjarje. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
399. Fakti më i qëndrueshëm historik është se SGC e klasifikoi këtë si tërmetin me magnitudën më të madhe të regjistruar në Kolumbi gjatë shekullit XXI. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]
400. Fakti më i rëndësishëm metodologjik për raportimin e katastrofave është të mos mblidhen shifra nga burime dhe orare të ndryshme pa kontrolluar nëse mbivendosen. [El País; AP; Reuters; USGS; UNGRD; SGC]

BURIMET KRYESORE TË VERIFIKIMIT

• SGC: Servicio Geológico Colombiano — përditësimi për San José del Palmar, 10 gusht 2026; sistemi Sismicidad Histórica; materialet për 1906, 1979 dhe 1983.
• USGS: S. Geological Survey — event us6000tjl2, ShakeMap, PAGER dhe katalogu i ngjarjeve.
• UNGRD: Unidad Nacional para la Gestión del Riesgo de Desastres — reagimi kombëtar dhe aktivizimi i ekipeve USAR.
• DIMAR: Dirección General Marítima / Centro Nacional de Alerta contra los Tsunamis — buletini informativ i 10 gushtit 2026.
• Reuters: Raportimi i 10 gushtit 2026 për viktimat, qytetet, pasgoditjet, aeroportet dhe operacionet e shpëtimit.
• AP: Associated Press — raportimi i 10–11 gushtit 2026 për dëmet, bilancin fillestar, Chocó-n, Cali-n dhe ndihmën ndërkombëtare.
• El País: Mbulimi live i përditësuar deri më 11 gusht 2026, ora 04:07 CEST; përfshirë bilancin 132/570 dhe përditësimin e vonë për Cali-n.
• Claude II: Termeti-Kolumbi-7.4-Seria-Fakte-EDICIONI-II.docx — bazë strukturore dhe bibliografi me 45 burime; 21 pika të dobëta u hoqën dhe pjesa tjetër u korrigjua/kryqëzua më tej./TN