Nga Thomas Mahler
Kjo është ana e fshehtë e gjeopolitikës. Ndërsa trafiku i drogës shpesh analizohet në nivel lokal, origjinaliteti i librit La drogue au pouvoir (“Droga në pushtet”) të Benjamin Sire, botuar nga Editions du Cerf, qëndron pikërisht në zgjerimin e këndvështrimit.
Siç shpjegon gazetari, kryeredaktor i Electrons libres, droga përfaqëson “njëkohësisht një armë helmimi shoqëror, një monedhë shkëmbimi diplomatik dhe një mjet për financimin e terrorizmit ose të luftës”.
Në shekullin XIX, opiumi u përdor nga fuqitë koloniale për të nënshtruar Kinën e dinastisë Qing. Perandoria Britanike ngriti një tregti trekëndore: India siguronte fushat e lulëkuqes, opiumi shitej në mënyrë të paligjshme në Kinë dhe kjo i mundësonte Mbretërisë së Bashkuar të blinte sërish çaj, një “drogë” shumë më pak e rrezikshme dhe tepër e kërkuar nga qytetarët britanikë.
Opiumi shkaktoi dy luftëra, të cilat përfunduan me Traktatin e Nankinit më 1842 dhe Traktatin e Tianjinit më 1858, duke e hapur Kinën ndaj interesave të huaja.
Në fund të shekullit XIX, afro 10 për qind e popullsisë kineze vuante nga varësia. Kur Mao Ce Duni erdhi në pushtet më 1949, rreth 20 milionë kinezë ishin ende të varur. Regjimi do ta mbante mend mirë këtë histori…
Edhe Franca koloniale e bëri opiumin një nga shtyllat e sistemit të saj në Indokinë, duke vendosur një monopol të mirëfilltë shtetëror.
U krijua një lloj “aparteidi farmakologjik”: lokalet e pirjes së opiumit shumëfishoheshin në Hanoi ose Hué, ndërkohë që Franca e ndalonte këtë produkt në territorin e saj, plotësisht e vetëdijshme për dëmet që shkaktonte në shëndetin publik.
Në vitin 1912, Konventa Ndërkombëtare e Opiumit vendosi rregulla për opiumin, morfinën, kokainën dhe heroinën, por fuqitë koloniale kundërshtonin fuqishëm kufizimet.
Në Indokinë, Partia Komuniste e shndërroi këtë çështje në një betejë ideologjike, duke denoncuar “helmin imperial”.
Loja e dyshimtë e CIA-s
Gjatë Luftës së Ftohtë, radha i erdhi CIA-s amerikane që të luante një rol të dyshimtë në trafikun e heroinës.
E përqendruar tërësisht në obsesionin e saj antikomunist, agjencia lidhi aleanca me qarqet kriminale korsikane në Marsejë dhe favorizoi zhvillimin e “French Connection”.
Shtetet e Bashkuara financuan mbi të gjitha guerila dhe grushte shteti në Amerikën Latine, me synimin për të frenuar ndikimin e armikut ideologjik në hemisferën e tyre, nga Kili te Kuba, duke kaluar përmes Guatemalës dhe Nikaraguas.
Në këtë mënyrë u nxitën edhe rrjete paralele, të përshtatshme si për trafikimin e armëve, ashtu edhe të drogës.
Në rrugët e Nju Jorkut ose Çikagos, ndërkohë, një epidemi heroine po shkatërronte komunitetin afrikano-amerikan.
Në vitin 1971, Richard Nixon shpalli “luftën kundër drogës”. Administrata e tij ushtroi presion mbi Turqinë, një nyje kyçe e prodhimit të lulëkuqes, por kjo thjesht e zhvendosi tregtinë e opiumit drejt Trekëndëshit të Artë në Azinë Juglindore.
Dekadat pasuese shënuan triumfin e kokainës.
Nga viti 1981 deri më 1986, CIA ndihmoi Contras kundër lëvizjes sandiniste në Nikaragua. Por këto grupe kishin lidhje me kartelin e Medellínit.
Të njëjtat kompromise u shfaqën edhe në Salvador dhe Guatemalë.
Megjithatë, paratë e pista të drogës nuk ishin monopol i “imperialistëve”. Në Peru, grupi maoist Shtegu i Ndritur vendoste taksa mbi kokën për të financuar terrorin.
Irani dhe ekonomia e drogës
Ndoshta regjimi i mullahëve mban rekordin e hipokrizisë.
Benjamin Sire tregon se deri në çfarë mase trafiku i drogës është një shtyllë e padukshme e regjimit shiit.
Opiumi dhe Captagoni pasurojnë Gardën Revolucionare dhe përfaqësuesin e saj rajonal, Hezbollahun.
Irani ka ndërtuar një partneritet të mirëfilltë me regjimin chavist në Venezuelë dhe atë sandinist në Nikaragua, të cilët gjithashtu janë në luftë kundër “Satanit të Madh” amerikan.
Droga shërben për të anashkaluar sanksionet ekonomike, por edhe për të korruptuar dhe dobësuar armikun perëndimor.
Në vitin 2024, sipas Kombeve të Bashkuara, 14 për qind e trafikut botëror të opiateve dhe afro 4 për qind e trafikut të kokainës kalonte përmes Iranit.
Hakmarrja historike
Shekulli XXI shënon epokën e drogave sintetike.
Në Amerikë, ku shtresat popullore janë goditur rëndë nga deindustrializimi, OxyContin dhe Tramadol krijuan në mënyrë të ligjshme varësi nga opioidet te mijëra njerëz.
Këta “kuaj troje” i paraprinë pushtimit nga fentanili i frikshëm, një substancë e thjeshtë për t’u prodhuar edhe në laboratorë të improvizuar.
Kjo u përforcua më tej pasi, në vitin 2022, talebanët, të rikthyer në pushtet, ndaluan kultivimin e lulëkuqes në Afganistan, duke i dhënë edhe më shumë hov drogave sintetike.
“Babai” i fentanilit, farmakologu belg Paul Janssen, e vendosi kompaninë e tij farmaceutike në Kinë në vitin 1985.
Pekini e pa këtë si një mundësi për një lloj hakmarrjeje historike.
Regjimi luan një lojë të dyfishtë: nga njëra anë, Xi Jinping i premton Joe Bidenit ose Donald Trumpit se do të ashpërsojë luftën kundër trafikut; nga ana tjetër, Kina toleron triadat dhe laboratorët, duke nxjerrë përfitime ekonomike dhe njëkohësisht duke dobësuar me kosto të ulët kundërshtarin e saj kryesor gjeopolitik.
“Në shekullin XXI, një vend i paraqitur prej kohësh si viktimë e luftërave të opiumit është bërë furnizuesi kryesor i përbërësve të një droge që vret çdo vit dhjetëra mijëra amerikanë”, vëren Benjamin Sire.
Edhe Evropa nën ndikim
Edhe Evropa ndodhet nën presionin e këtij fenomeni.
Mafiet e reja kanë një komponent të fortë të huaj.
“Mocro Maffia” në Holandë, e cila e detyroi ish-kryeministrin Mark Rutte, sot sekretar i përgjithshëm i NATO-s, të kishte mbrojtje të afërt, merr përsipër me kontratë eliminimin e kundërshtarëve të regjimit iranian.
Ajo është përfshirë veçanërisht në tentativën për vrasjen, në vitin 2023, të Alejo Vidal-Quadras, ish-nënkryetar i Parlamentit Evropian dhe mbështetës i vendosur i opozitës iraniane.
Në Francë, “DZ Mafia” “ruan me Algjerinë një marrëdhënie të thellë, njëkohësisht identitare, operative dhe diplomatike, e cila e shndërron vendin në një strehë strategjike për aktivitetet e saj”.
Përfundimi është se droga është shndërruar në “një strategji të pranuar mbijetese dhe pushteti”, në të njëjtin nivel me armatimet ose tarifat doganore.
Përtej debateve mbi legalizimin ose ndalimin e drogës, një nga çështjet thelbësore është të kuptohet se kush i tërheq fijet në nivel botëror.
La drogue au pouvoir, nga Benjamin Sire. Editions du Cerf, 262 faqe, 20,90 euro./L’Express.fr
