Platforma organizatore e vlerësoi pjesëmarrjen në rreth 100 mijë qytetarë, ndërsa një numër i pavarur dhe zyrtar nuk është publikuar. Tubimi i 12 shtatorit nisi në orën 14:00 në sheshin “Skënderbeu” dhe u zhvillua pa incidente, sipas Policisë së Kosovës. Katër ditë më vonë, më 16 shtator në orën 10:00, Dhomat e Specializuara në Hagë do të shpallin aktgjykimin ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit, të cilët janë deklaruar të pafajshëm ndaj akuzave.
PRISHTINË, 12 shtator 2026 – Mijëra qytetarë nga Kosova, trojet shqiptare dhe diaspora u mblodhën të shtunën në qendër të Prishtinës për “Marshin për Liri”, të organizuar nga platforma qytetare “Liria Ka Emër” në mbështetje të Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit, vetëm katër ditë para shpalljes së aktgjykimit në procesin ndaj tyre në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë.
Pas përfundimit të aktivitetit, “Liria Ka Emër” deklaroi se marshit iu bashkuan rreth 100 mijë qytetarë. Kjo shifër është vlerësim i organizatorëve dhe, deri në publikimin e këtij artikulli, nuk është konfirmuar nga një numërim zyrtar apo i pavarur. Raportimet para nisjes kishin përmendur edhe pritshmëri shumë më të larta, deri në rreth 200 mijë persona, por ato ishin parashikime dhe jo bilanc i pjesëmarrjes. Institucionet dhe raportimet e pavarura pas tubimit kanë përdorur formulimet “mijëra” ose “dhjetëra mijëra qytetarë”, pa dhënë një shifër përfundimtare.
Pavarësisht dallimeve rreth numrit, pamjet nga qendra e Prishtinës dëshmuan një tubim masiv. Sheshet qendrore u mbushën me qytetarë, flamuj kombëtarë dhe simbole të UÇK-së, ndërsa mesazhi kryesor i organizatorëve ishte kërkesa për lirimin dhe shpalljen të pafajshëm të katër të akuzuarve.
Përgatitjet dhe masat e sigurisë
Organizatorët kishin zhvilluar prej javësh një fushatë mobilizimi nën moton “Kosova po pret”, me aktivitete në komuna të ndryshme dhe me thirrje drejtuar qytetarëve dhe diasporës për t’iu bashkuar marshit të 12 shtatorit.
Një ditë para tubimit, përfaqësuesja e platformës Eliza Hoxha bëri të ditur se ftesa për pjesëmarrje dhe për t’iu drejtuar qytetarëve u ishte dërguar krerëve institucionalë dhe drejtuesve të partive parlamentare shqiptare. Si folës politikë e kishin konfirmuar pjesëmarrjen kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës, Bedri Hamza, dhe kryetari i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Ardian Gjini.
Qytetarët nga komuna të ndryshme nisën të udhëtonin drejt Prishtinës që nga paraditja. Organizatorët dhe komunat kishin koordinuar transportin me autobusë, ndërsa grumbullimi në sheshet e kryeqytetit kishte filluar disa orë para orës zyrtare të nisjes.
Policia e Kosovës hartoi një plan të posaçëm sigurie për tubimin, duke njoftuar se do të angazhohej para, gjatë dhe pas marshit për ruajtjen e rendit e qetësisë publike, sigurinë e pjesëmarrësve dhe menaxhimin e komunikacionit.
Përkohësisht u parashikua ndërprerja e qarkullimit në rrugët “Agim Ramadani”, “Luan Haradinaj” dhe “Enver Zymberi”, me mundësi që, në varësi të nevojave operative, të mbylleshin edhe segmente të tjera. Aktiviteti përfshiu zonën e shesheve “Skënderbeu”, “Nëna Terezë” dhe “Zahir Pajaziti”.
Marshi nis në orën 14:00
Në orën 14:00 nisi pjesa zyrtare e manifestimit në sheshin “Skënderbeu”. Programi i publikuar paraprakisht nga “Liria Ka Emër” parashihte hapje artistike nga Arbnora Zogiani me këngën “Pa duvak s’ka me u ba nuse”, ndërsa moderator ishte Berat Miftari.
Pjesën formale e hapën përfaqësuesit e platformës, Eliza Hoxha dhe Ismail Tasholli. Në fjalimet e tyre ata e lidhën marshin me pritjen për aktgjykimin e 16 shtatorit dhe përsëritën bindjen e platformës se katër të akuzuarit duhet të lirohen.
Hoxha rikujtoi marshimet e ushtarëve të UÇK-së pas përfundimit të luftës më 1999 dhe tha se, 27 vjet më vonë, qytetarët po marshonin përsëri për liri, kësaj here në mbështetje të njerëzve që organizatorët i konsiderojnë figura të luftës çlirimtare.
Tasholli, nga ana e tij, theksoi se mobilizimi i ditëve të fundit kishte treguar mbështetjen e madhe shoqërore për UÇK-në dhe shprehu pritjen që drejtësia të rezultojë me lirimin e të akuzuarve.
Gucati kërkon proces të drejtë dhe të paanshëm
Kryetari i Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK-së, Hysni Gucati, ishte një prej folësve kryesorë. Ai tha se pjesëmarrësit nuk ishin mbledhur vetëm në mbrojtje të katër individëve, por, sipas tij, për të mbrojtur të vërtetën e luftës së Kosovës.
Gucati kërkoi që procesi gjyqësor të jetë i drejtë dhe i paanshëm dhe që të respektohen të drejtat e secilit të akuzuar. Ai argumentoi se një dënim i ish-drejtuesve të UÇK-së do të perceptohej nga mbështetësit e tyre jo vetëm si goditje ndaj individëve, por edhe ndaj trashëgimisë së luftës së UÇK-së.
Këto janë qëndrime të shprehura nga Gucati dhe organizatorët e marshit. Vendimi për përgjegjësinë ose pafajësinë penale të të akuzuarve i takon ekskluzivisht trupit gjykues, në bazë të provave dhe standardeve juridike të procesit.
Zëri i familjeve të dëshmorëve
Para pjesëmarrësve foli edhe Lirjona Sylejmani, vajza e dëshmorit Bajram Sylejmani. Ajo foli për humbjen e babait dhe xhaxhait të saj gjatë luftës dhe e përshkroi UÇK-në jo si slogan politik, por si pjesë të kujtesës dhe sakrificës së familjes së saj.
Sylejmani kërkoi drejtësi për Thaçin, Veselin, Selimin dhe Krasniqin dhe bëri thirrje që çështja e luftës së UÇK-së të mos bëhet shkak për ndarje të reja politike në Kosovë.
Në program ishte edhe Buna Mustafa, vajza e Salih Mustafës – Calit. Në fjalimin e saj ajo mbrojti karakterin çlirimtar të UÇK-së dhe kundërshtoi barazimin, sipas saj, të luftëtarëve të saj me forcat serbe që kryen krime gjatë luftës në Kosovë. Deklaratat e saj përbëjnë qëndrim të folëses dhe nuk ndryshojnë statusin juridik të çështjeve individuale të gjykuara nga Dhomat e Specializuara.
Gjini dhe Hamza u drejtohen pjesëmarrësve
Kryetari i AAK-së, Ardian Gjini, tha se tubimi i dërgonte mesazh jo vetëm Kosovës, por edhe partnerëve ndërkombëtarë dhe kundërshtarëve të saj. Ai mbrojti historinë e luftës së UÇK-së dhe shprehu bindjen se ajo nuk mund të njolloset nga procesi gjyqësor.
Kryetari i PDK-së, Bedri Hamza, tha se në shesh shihte familje dhe qytetarë që kishin paguar çmim të rëndë për lirinë dhe se tubimi synonte të tregonte se Kosova “po pret drejtësinë”. Hamza iu drejtua edhe gjyqtarëve në Hagë, duke kërkuar një vendim që, sipas tij, duhet të marrë parasysh peshën që procesi ka për shoqërinë kosovare.
Organizatorët kishin bërë të ditur se të gjitha partitë parlamentare shqiptare ishin ftuar, por Hamza dhe Gjini ishin dy drejtuesit që kishin konfirmuar paraprakisht se do të mbanin fjalim. Në tubim u panë edhe deputetë të Lëvizjes Vetëvendosje, përfshirë Adnan Rrustemin, Sali Zybën dhe Enver Hotin.
Muzika pjesë e mesazhit të tubimit
Programi kishte edhe një komponent të theksuar artistik. Arif Vladi interpretoi para pjesëmarrësve “Marshin e UÇK-së”, ndërsa skenari i publikuar nga organizatorët parashihte që aktiviteti të përmbyllej nga Shkurte Fejza me këngën “Mora Fjalë”.
Organizatorët e kishin konceptuar pjesën muzikore si pjesë të mesazhit simbolik të tubimit dhe jo si program të veçuar festiv.
Pas marshit: Organizatorët flasin për rreth 100 mijë pjesëmarrës
Pas përfundimit të manifestimit, platforma “Liria Ka Emër” publikoi bilancin e saj, duke deklaruar se në marsh kishin marrë pjesë rreth 100 mijë qytetarë.
Platforma falënderoi qytetarët nga të gjitha komunat e Kosovës, shqiptarët nga rajoni dhe bashkatdhetarët nga diaspora, si dhe familjet e dëshmorëve, veteranët, invalidët e luftës, artistët, sportistët, përfaqësuesit politikë, organizatat, bizneset, mediat dhe vullnetarët.
Mesazhi qendror i deklaratës ishte:
“Liri për çlirimtarët!”
Organizatorët e cilësuan marshin si shprehje solidariteti me Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin dhe thanë se tani vëmendja e tyre është e përqendruar te 16 shtatori.
Në deklaratën përmbyllëse, platforma kërkoi që katër të akuzuarit të shpallen të pafajshëm:
“Në emër të popullit, shpalleni TË PAFAJSHËM!”
Shifra prej rreth 100 mijë personash duhet të mbetet e atribuuar qartë platformës organizatore. Nuk është publikuar një numërim i Policisë, Qeverisë apo një vlerësim i pavarur që ta konfirmojë këtë numër si shifër përfundimtare.
Policia: Marshi përfundoi pa incidente
Pas përfundimit të aktivitetit, Policia e Kosovës njoftoi se marshi ishte zhvilluar qetë dhe pa incidente. Policia falënderoi organizatorët dhe pjesëmarrësit për sjelljen paqësore dhe respektimin e udhëzimeve të zyrtarëve policorë dhe të rregullave të komunikacionit.
Edhe Qeveria e Kosovës falënderoi organizatorët dhe qytetarët për sjelljen paqësore dhe paraqitjen dinjitoze. Në reagimin e saj, Qeveria vlerësoi posaçërisht bashkëpunimin e organizatorëve dhe pjesëmarrësve me organet e rendit dhe sigurisë, duke thënë se ky bashkëpunim kishte kontribuar në zhvillimin e qetë dhe të sigurt të marshit.
Qeveria theksoi gjithashtu se paraburgimi i katër të akuzuarve kishte hyrë në muajin e 70-të.
Çfarë ndodh më 16 shtator në Hagë
Dhomat e Specializuara të Kosovës kanë konfirmuar zyrtarisht se shqiptimi i aktgjykimit në çështjen “Prokurori i Specializuar kundër Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit” do të bëhet të mërkurën, më 16 shtator 2026, në orën 10:00.
Seanca do të jetë publike dhe do të transmetohet në shqip, anglisht dhe serbisht.
Ky është aktgjykimi i trupit gjykues në procesin gjyqësor. Për këtë arsye, formulimet e përdorura në disa raportime si “vendimi final” nuk janë terminologjia më e saktë juridike; vetë Dhomat e Specializuara e cilësojnë atë si “trial judgment”, përkatësisht aktgjykim në fazën e gjykimit.
Trupi Gjykues ka shpjeguar se koha e nevojshme për shqyrtimin dhe kuvendimin e çështjes ishte zgjatur për shkak të vëllimit të madh të provave dhe kompleksitetit të procesit, me synimin që vlerësimi i materialit provues të jetë i plotë, i drejtë dhe i arsyetuar.
Procesi që nisi në vitin 2020
Aktakuza fillestare ndaj Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit u konfirmua më 26 tetor 2020 dhe më pas u ndryshua disa herë. Të katërt u transferuan në objektin e paraburgimit të Dhomave të Specializuara në Hagë më 4 dhe 5 nëntor 2020.
Sipas aktakuzës operative, secili prej tyre akuzohet mbi bazën e përgjegjësisë penale individuale për gjashtë pika të krimeve kundër njerëzimit – përndjekje, burgim, akte të tjera çnjerëzore, torturë, vrasje dhe zhdukje me forcë – si dhe për katër pika të krimeve të luftës: arrestim dhe ndalim të paligjshëm ose arbitrar, trajtim mizor, torturë dhe vrasje.
Prokuroria pretendon se krimet e përshkruara në aktakuzë janë kryer nga të paktën marsi 1998 deri në shtator 1999, në disa vende në Kosovë, si dhe në Kukës dhe Cahan në veri të Shqipërisë. Këto janë akuza të Prokurorisë dhe jo fakte të vërtetuara me aktgjykim.
Thaçi, Veseli, Selimi dhe Krasniqi janë deklaruar të pafajshëm. Prezumimi i pafajësisë mbetet në fuqi për aq kohë sa përgjegjësia penale nuk është përcaktuar sipas procedurës gjyqësore.
Gjykimi nisi më 3 prill 2023. Zyra e Prokurorit të Specializuar përfundoi paraqitjen e çështjes së saj më 15 prill 2025. Më pas u paraqitën provat e Mbrojtësit të Viktimave dhe të ekipeve të mbrojtjes së Thaçit dhe Krasniqit.
Faza e paraqitjes së provave u mbyll më 18 dhjetor 2025, ndërsa deklaratat përmbyllëse u mbajtën nga 9 deri më 18 shkurt 2026.
Gjatë procesit kanë dëshmuar 134 dëshmitarë: 125 të thirrur nga Prokuroria, dy nga Mbrojtësi i Viktimave dhe shtatë nga mbrojtja. Në çështje marrin pjesë 156 viktima.
Dy çështjet që mbeten të hapura
Pas përfundimit të “Marshit për Liri”, njëra pikë që mbetet e paqartë është numri i saktë i pjesëmarrësve. Shifra “rreth 100 mijë” është bërë publike nga “Liria Ka Emër”, por nuk është mbështetur deri tani nga një vlerësim zyrtar ose i pavarur. Për këtë arsye, në raportim gazetaresk duhet të përdoret gjithmonë me atribuim: “sipas organizatorëve”.
Çështja vendimtare mbetet ajo e 16 shtatorit. Atë mëngjes, në orën 10:00, Trupi Gjykues në Hagë do të shpallë aktgjykimin për katër të akuzuarit. Deri atëherë, ata mbeten juridikisht të pafajshëm dhe as kërkesat e pjesëmarrësve në marsh, as deklaratat politike apo publike nuk përbëjnë përcaktim të përgjegjësisë penale.
Për organizatorët, mesazhi i 12 shtatorit është tashmë i përmbledhur në dy fjali: “Kosova po pret” dhe “Liria ka emër”. Për procesin gjyqësor, përgjigjja do të vijë më 16 shtator nga salla e Dhomave të Specializuara në Hagë./TN
