Gara për pushtetin në Suedi është shndërruar në një nga zgjedhjet më të ngushta të historisë së fundit të vendit. Sondazhet e daljes fillimisht sinjalizuan një fitore të qartë të opozitës së udhëhequr nga Magdalena Andersson, por numërimi real i votave e ngushtoi dramatikisht diferencën. Ndarja e parë paraprake e mandateve i jep opozitës 175 vende në parlament dhe bllokut Tidö 174 – vetëm një mandat diferencë. Rezultati përfundimtar mund të mos dihet gjatë natës së zgjedhjeve.
Suedia votoi të dielën, më 13 shtator 2026, për përbërjen e re të Riksdagut me 349 vende, si dhe për kuvendet rajonale dhe komunale. Por disa orë pas mbylljes së vendvotimeve, në orën 20:00, nuk kishte ende një fitues të sigurt.
Përkundrazi, ajo që në fillim dukej si një avantazh relativisht komod për opozitën u shndërrua, me hyrjen e rezultateve reale, në një garë ku praktikisht çdo votë mund të ketë rëndësi.
Sipas të dhënave të publikuara rreth orës 23:30, më shumë se pesë milionë vota ishin numëruar dhe 5.132 nga gjithsej 6.626 distrikte zgjedhore kishin përfunduar numërimin. Në atë fazë, blloqet ndodheshin praktikisht në barazim.
Ndarja e parë paraprake e mandateve nga Autoriteti Zgjedhor suedez, Valmyndigheten, i jepte 175 mandate Socialdemokratëve, Partisë së Majtë, Partisë së Qendrës dhe të Gjelbërve së bashku, kundrejt 174 mandateve për Moderatët, Demokratët e Suedisë, Demokristianët dhe Liberalët.
Ky është minimumi i mundshëm i diferencës në një parlament me 349 deputetë.
Nga 4,5 pikë diferencë në vetëm një mandat
Drama e natës zgjedhore u bë edhe më e madhe për shkak të dallimit të konsiderueshëm mes sondazheve të daljes dhe numërimit real.
Në orën 20:00, sapo u mbyllën vendvotimet, sondazhi i madh Valu i televizionit publik SVT tregoi një epërsi të dukshme për katër partitë opozitare.
Sipas Valu-së, Socialdemokratët, Partia e Majtë, Partia e Qendrës dhe të Gjelbrit merrnin së bashku 51,3 për qind të votave, ndërsa Moderatët, Demokratët e Suedisë, Demokristianët dhe Liberalët 46,8 për qind.
Edhe sondazhi i ditës së zgjedhjeve i TV4 dha 51,3 për qind për opozitën, kundrejt 47,0 për qind për bllokun Tidö.
Në atë moment dukej se Magdalena Andersson kishte një rrugë relativisht të qartë drejt rikthimit në pushtet.
Por situata ndryshoi shpejt.
Pasi rezultatet reale nga qindra distrikte filluan të hynin në sistem, modeli i ri parashikues i SVT-së tregoi se diferenca mes dy kampeve nuk ishte disa pikë përqindjeje, por mund të ishte vetëm rreth 20.000 vota.
Projeksioni e vendosi rezultatin në 175 me 174 mandate në favor të opozitës.
Edhe ndarja paraprake e mandateve nga vetë Valmyndigheten më pas dha të njëjtën marrëdhënie: 175–174.
Me mbi 75 për qind të distrikteve të numëruara, të dyja blloqet madje qëndronin rreth 49,2 për qind secili.
Kjo nuk është domosdoshmërisht në kundërshtim me diferencën prej një mandati, sepse mandatet në sistemin proporcional suedez nuk varen vetëm nga krahasimi i thjeshtë i përqindjeve të dy blloqeve, por nga rezultatet e secilës parti dhe mënyra e shpërndarjes së vendeve parlamentare.
Projeksioni parti më parti
Projeksioni i SVT-së, i ndërtuar mbi rezultatet reale që po hynin nga distriktet, e vendoste Socialdemokratët e Magdalena Anderssonit përsëri si partinë më të madhe në Suedi, por me rezultat më të dobët se katër vjet më parë.
Socialdemokratët projektoheshin në rreth 27,6 për qind.
Moderaterna e kryeministrit Ulf Kristersson projektohej në rreth 20,0 për qind, duke rimarrë pozitën e partisë së dytë më të madhe.
Demokratët e Suedisë të Jimmie Åkessonit projektoheshin në rreth 17,5 për qind.
Partia e Majtë arrinte rreth 8,2 për qind, Partia e Qendrës 7,1 për qind, Demokristianët 6,3 për qind, të Gjelbrit 6,2 për qind dhe Liberalët rreth 5,5 për qind.
Një nga zhvillimet më të rëndësishme të mbrëmjes është pikërisht që të tetë partitë aktuale parlamentare duket se do ta kalojnë pragun kombëtar prej 4 për qind.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme për Liberalët, mbijetesa parlamentare e të cilëve kishte qenë një nga pasiguritë më të mëdha para zgjedhjeve.
Moderatët mund të rimarrin vendin e dytë nga SD
Nëse projeksioni konfirmohet, zgjedhjet do të sjellin edhe një ndryshim të rëndësishëm brenda kampit të djathtë.
Në zgjedhjet e vitit 2022, Demokratët e Suedisë morën 20,54 për qind dhe 73 mandate, duke u bërë partia e dytë më e madhe në vend, para Moderatëve, të cilët morën 19,10 për qind dhe 68 mandate.
Projeksioni i vitit 2026 e përmbys këtë renditje.
Moderaterna ngjitet rreth 20 për qind, ndërsa SD bie në rreth 17,5 për qind. Nëse këto shifra qëndrojnë, Ulf Kristersson jo vetëm që do të forcojë pozitën e tij brenda bllokut të djathtë, por do të rimarrë edhe epërsinë ndaj partisë së Jimmie Åkessonit.
Socialdemokratët, ndërkohë, projektohen dukshëm nën 30,33 për qind që kishin fituar në vitin 2022.
Në anën tjetër, Partia e Majtë, të Gjelbrit, Partia e Qendrës dhe Demokristianët po projektohen më lart sesa rezultatet e tyre të vitit 2022.
Katër vjet të qeverisë Kristersson
Zgjedhjet e vitit 2026 zhvillohen pas një mandati katërvjeçar të qeverisë së drejtuar nga Ulf Kristersson.
Më 18 tetor 2022, Kristersson formoi qeverinë me Moderatët, Demokristianët dhe Liberalët.
Demokratët e Suedisë nuk morën poste ministrore, por u bënë partneri parlamentar i qeverisë përmes marrëveshjes së njohur si Tidöavtalet.
Ajo marrëveshje përcaktoi bashkëpunimin në fusha si kriminaliteti, migracioni dhe integrimi, shëndetësia, klima dhe energjia, arsimi, ekonomia dhe financat e familjeve.
Kështu, megjithëse SD nuk ishte formalisht pjesë e kabinetit, partia ushtroi ndikim të drejtpërdrejtë mbi politikat e qeverisë gjatë mandatit 2022–2026.
Pikërisht raporti i ardhshëm me Demokratët e Suedisë ishte një nga çështjet qendrore të fushatës së sivjetme.
Liberalët mbijetojnë – dhe mund të jenë përsëri vendimtarë
Një nga lajmet më të rëndësishme të natës është rezultati i Liberalëve.
Partia kishte hyrë në fushatë mes shqetësimeve serioze se mund të binte nën pragun prej 4 për qind dhe të mbetej jashtë Riksdagut.
SVT Valu e vendosi në 5,4 për qind, ndërsa projeksioni i mëvonshëm rreth 5,5 për qind. TV4 gjithashtu e nxori mbi prag, me rreth 5 për qind.
Kjo është jetike për Ulf Kristerssonin. Nëse Liberalët do të mbeteshin jashtë parlamentit, shanset e bllokut Tidö për të ruajtur pushtetin do të zvogëloheshin ndjeshëm.
Rezultati i tyre mbi prag është një nga arsyet pse gara u bë shumë më e ngushtë nga sa sugjeronte pjesa më e madhe e sondazheve të daljes.
Rekord në votimin e parakohshëm
Interesi i votuesve ishte i lartë.
Në mëngjesin e 13 shtatorit, Autoriteti Zgjedhor raportonte se ishin pranuar 3.642.832 vota të parakohshme.
Suedia kishte rreth 8,05 milionë persona me të drejtë vote në zgjedhjet parlamentare.
Në disa vendvotime u krijuan radhë edhe në momentin kur ato duhej të mbylleshin në orën 20:00. Sipas rregullave, votuesit që ishin futur në radhë para mbylljes kishin të drejtë të votonin edhe pas orës 20:00.
Kjo bëri që në disa vende procesi i votimit të vazhdonte ndërkohë që sondazhet e daljes tashmë ishin publikuar.
Problemet me disa vota të parakohshme
Procesi zgjedhor ishte paraprirë edhe nga një problem teknik me regjistrimin e një numri votash të parakohshme.
Valmyndigheten njoftoi më 7 shtator se, pas hetimeve, numri maksimal i votuesve të cilëve mund të mos u identifikohej vota ishte zvogëluar nga rreth 4.000 raste fillestare në maksimum 500.
Më 11 shtator, autoriteti publikoi lokalet dhe intervalet kohore që mund të ishin prekur dhe u rekomandoi votuesve potencialisht të prekur që të votonin përsëri në vendvotimin e tyre më 13 shtator.
Autoriteti theksoi gjithashtu se në shumë raste regjistrimet e gabuara ishin korrigjuar.
Nuk ka bazë, në këtë fazë, për të thënë se këto probleme kanë ndryshuar rezultatin e zgjedhjeve.
Kristersson nuk e konsideron betejën të përfunduar
Pavarësisht epërsisë prej një mandati që projeksionet i japin opozitës, lufta për postin e kryeministrit nuk përfundon domosdoshmërisht me numërimin e mandateve të dy blloqeve.
Mediat suedeze raportuan gjatë mbrëmjes, duke iu referuar burimeve politike, se Ulf Kristersson nuk planifikonte ta konsideronte veten automatikisht të mundur edhe nëse katër partitë opozitare përfundonin me më shumë mandate.
Arsyeja lidhet me faktin se një shumicë numerike për S, V, C dhe MP nuk nënkupton automatikisht se këto katër parti mund të bien dakord për një qeveri të përbashkët.
Pak ditë para votimit, Magdalena Andersson kishte deklaruar se një qeveri socialdemokrate në pakicë, që kërkon shumica të ndryshme nga çështja në çështje, ishte gjithashtu një mundësi.
Kjo e bën Partinë e Qendrës dhe marrëdhëniet e saj me partitë e tjera potencialisht vendimtare për fazën paszgjedhore.
Pse 175 mandate kanë rëndësi të jashtëzakonshme
Numri 175 është kritik në sistemin parlamentar suedez.
Riksdagu ka 349 deputetë dhe Suedia përdor të ashtuquajturin parlamentarizëm negativ.
Një kandidat për kryeministër nuk ka nevojë që 175 deputetë të votojnë aktivisht në favor të tij. Kandidatura rrëzohet vetëm nëse të paktën 175 deputetë votojnë kundër.
Kjo do të thotë se abstenimet mund të jenë vendimtare dhe se një qeveri pakice mund të marrë pushtetin edhe pa pasur shumicë aktive parlamentare në mbështetje të saj.
Prandaj rezultati 175–174 nuk duhet lexuar automatikisht si garanci se Magdalena Andersson do të jetë kryeministrja e ardhshme.
Ai do t’i jepte kampit të saj avantazhin parlamentar, por më pas duhet të shihet se cilat parti janë të gatshme të mbështesin, tolerojnë ose rrëzojnë një kandidat të caktuar për kryeministër.
Pse rezultati ende nuk është përfundimtar
Të dhënat e natës së 13 shtatorit janë paraprake.
Pas mbylljes së vendvotimeve, fillon numërimi paraprak në distriktet zgjedhore. Më 14 shtator, autoritetet e qarqeve nisin numërimin përfundimtar dhe kontrollin e fletëvotimeve.
Të mërkurën vazhdon edhe numërimi i votave që nuk kanë arritur në kohë për numërimin e parë, përfshirë një pjesë të votave nga jashtë vendit.
Kjo ka rëndësi të veçantë në një garë ku projeksioni i diferencës mes dy blloqeve është vetëm dhjetëra mijëra vota.
Vetë Valmyndigheten ka bërë të ditur se rezultati përfundimtar kombëtar për Riksdagun pritet të jetë gati gjatë fundjavës pas ditës së zgjedhjeve.
Prandaj, ndarja 175–174 duhet trajtuar si rezultat paraprak dhe jo si rezultat përfundimtar.
Gjendja aktuale
Në përditësimin e fundit të verifikuar të natës zgjedhore, Suedia nuk kishte ende një fitues përfundimtar.
Opozita e përbërë nga Socialdemokratët, Partia e Majtë, Partia e Qendrës dhe të Gjelbrit kishte një avantazh prej vetëm një mandati në ndarjen paraprake: 175 me 174.
Socialdemokratët mbeteshin partia më e madhe, ndërsa Moderatët projektoheshin të riktheheshin në vendin e dytë, para Demokratëve të Suedisë.
Liberalët duket se e kanë kaluar me siguri pragun parlamentar.
Por diferenca mes dy kampeve është aq e vogël sa që as Magdalena Andersson dhe as Ulf Kristersson nuk mund ta konsiderojnë ende të mbyllur garën për pushtetin.
Edhe pasi të përcaktohet përfundimisht shpërndarja e 349 mandateve, Suedinë mund ta presë një fazë e dytë po aq e ndërlikuar: negociatat për të përcaktuar se kush mund të tolerohet nga Riksdagu si kryeministër dhe çfarë qeverie mund të formohet.
Në këtë kuptim, zgjedhjet e 13 shtatorit mund të vendosen nga një mandat – por beteja për qeverinë mund të vazhdojë edhe pasi të jetë numëruar vota e fundit.
