Ballina Kuriozitete 500 KURIOZITETET KRYESORE TË HISTORISË SË SHQIPËRISË 1912–2012

500 KURIOZITETET KRYESORE TË HISTORISË SË SHQIPËRISË 1912–2012

1. Shqipëria shpalli Pavarësinë më 28 nëntor 1912 në Vlorë.
2. Shpallja e Pavarësisë ndodhi në mes të Luftës së Parë Ballkanike.
3. Ismail Qemali ishte figura kryesore politike e shpalljes së Pavarësisë.
4. Kuvendi i Vlorës u mbajt në shtëpinë e Xhemil bej Vlorës.
5. Ismail Qemali u zgjodh kryetar i Qeverisë së Përkohshme Shqiptare.
6. Dom Nikollë Kaçorri u zgjodh zëvendëskryetar i qeverisë së parë shqiptare.
7. Luigj Gurakuqi ishte një nga organizatorët dhe sekretarët kryesorë të Kuvendit.
8. Akti i Pavarësisë u nënshkrua nga 40 firmëtarë.
9. Delegatët e Pavarësisë përfaqësonin krahina, fe dhe qytete të ndryshme shqiptare.
10. Jo të gjithë delegatët arritën në Vlorë më 28 nëntor, për shkak të luftës dhe pushtimeve.

11. Elbasani shpalli pavarësinë më 25 nëntor 1912.
12. Tirana shpalli pavarësinë më 26 nëntor 1912.
13. Durrësi shpalli pavarësinë më 26 nëntor 1912.
14. Kavaja, Peqini dhe Lushnja e shpallën pavarësinë më 27 nëntor.
15. Vlora u bë qendra politike e shtetit të ri shqiptar.
16. Ismail Qemali kishte marrë mbështetje diplomatike nga Austro-Hungaria.
17. Austro-Hungaria e mbështeti krijimin e një shteti shqiptar për arsye strategjike.
18. Italia gjithashtu kishte interes që në Adriatik të mos zgjerohej Serbia.
19. Para Pavarësisë, Ismail Qemali udhëtoi në Bukuresht, Vjenë, Budapest dhe Trieste.
20. Kolonia shqiptare e Bukureshtit luajti rol të rëndësishëm në përgatitjen e Pavarësisë.

21. Shqiptarët e Bukureshtit mbështetën financiarisht delegacionin e Ismail Qemalit.
22. Udhëtimi i Ismail Qemalit drejt Vlorës u bë në kushte shumë të vështira.
23. Delegacioni kaloi nëpër Durrës, Myzeqe dhe Vlorë.
24. Gjatë rrugës kishte shi, baltë dhe rrezik nga ushtritë e huaja.
25. Ushtria serbe po përparonte drejt Shqipërisë së Mesme.
26. Malazezët kishin rrethuar Shkodrën.
27. Grekët po përparonin në jug të Shqipërisë.
28. Pavarësia u shpall si domosdoshmëri për të shpëtuar trojet shqiptare.
29. Kuvendi i Vlorës vendosi që Shqipëria të bëhej shtet më vete, i lirë dhe i pavarur.
30. Flamuri kombëtar u ngrit pas shpalljes së Pavarësisë.

31. Origjinali i flamurit të ngritur në Vlorë nuk është ruajtur.
32. Ka disa versione për origjinën e flamurit të Vlorës.
33. Një version thotë se flamuri u soll nga Bukureshti.
34. Një tjetër version thotë se u përgatit në Vlorë.
35. Marigo Pozio lidhet tradicionalisht me përgatitjen ose zbukurimin e flamurit.
36. Flamuri kuqezi me shqiponjë dykrenare u bë simboli kryesor kombëtar.
37. Faik Konica kishte ndihmuar më parë në përhapjen e simbolit të flamurit shqiptar.
38. Dokumenti origjinal i Pavarësisë nuk dihet me siguri ku ndodhet.
39. Një fotografi e dokumentit u zbulua në Arkivin Qendror të Shtetit.
40. Lef Nosi e ruajti dhe e botoi aktin e Pavarësisë në vitet ’30.

41. Kuvendi i Vlorës zhvilloi disa mbledhje deri më 7 dhjetor 1912.
42. Qeveria e Përkohshme krijoi administratën e parë shqiptare.
43. Ismail Qemali njoftoi Fuqitë e Mëdha për shpalljen e shtetit shqiptar.
44. Qeveria e Vlorës kërkoi njohjen ndërkombëtare të Shqipërisë.
45. Qeveria kërkoi ndalimin e veprimeve ushtarake të shteteve ballkanike në tokat shqiptare.
46. Shteti i ri shqiptar kishte territor shumë të kufizuar nën kontroll real.
47. Vlora ishte qendra kryesore e pushtetit shqiptar në muajt e parë.
48. Kosova dhe shumë vise shqiptare ishin të pushtuara nga Serbia.
49. Çamëria dhe Epiri i Veriut ishin të kërcënuara nga Greqia.
50. Shkodra ishte nën rrethim nga Mali i Zi.

51. Isa Boletini mbërriti në Vlorë pas shpalljes së Pavarësisë.
52. Ai erdhi me luftëtarë nga Kosova.
53. Prania e Isa Boletinit i dha qeverisë një mbështetje simbolike ushtarake.
54. Qeveria e Vlorës nisi krijimin e xhandarmërisë.
55. Ajo tentoi të krijonte ushtri kombëtare.
56. Shqipëria në vitin 1912 nuk kishte administratë të konsoliduar.
57. Vendi nuk kishte hekurudha.
58. Rrugët ishin të pakta dhe kryesisht për karvanë.
59. Shqipëria nuk kishte monedhë kombëtare.
60. Në qarkullim përdorej lira turke, sterlina dhe monedha floriri.

61. Konferenca e Ambasadorëve në Londër diskutoi çështjen shqiptare në vitet 1912–1913.
62. Më 1913 Fuqitë e Mëdha njohën Shqipërinë si shtet.
63. Shqipëria u njoh si principatë autonome dhe neutrale.
64. Kufijtë e vendosur më 1913 lanë jashtë shumë shqiptarë.
65. Kosova mbeti jashtë Shqipërisë.
66. Viset shqiptare në Maqedoni mbetën jashtë Shqipërisë.
67. Çamëria mbeti jashtë Shqipërisë.
68. Ulqini, Plava, Gucia dhe vise të tjera shqiptare kishin mbetur jashtë më herët.
69. Kufijtë e vitit 1913 ndikuan në gjithë historinë shqiptare të shekullit XX.
70. Londra e njohu Shqipërinë, por e copëtoi hapësirën etnike shqiptare.

71. Princ Vidi u zgjodh sundimtar i Shqipërisë nga Fuqitë e Mëdha.
72. Ai mbërriti në Durrës në mars 1914.
73. Princ Vidi quhej Vilhelm Vid.
74. Mbretërimi i tij zgjati vetëm disa muaj.
75. Kryengritjet e brendshme dobësuan pushtetin e tij.
76. Esat Pashë Toptani ishte një nga figurat më të diskutueshme të periudhës.
77. Lufta e Parë Botërore e rrëzoi përfundimisht administrimin e Vidit.
78. Shqipëria u kthye në fushë përplasjeje ndërkombëtare.
79. Në vitin 1914 Shqipëria ishte shtet i njohur, por shumë i brishtë.
80. Paqëndrueshmëria e brendshme e pengoi konsolidimin e principatës.

81. Gjatë Luftës së Parë Botërore, Shqipëria u pushtua nga ushtri të huaja.
82. Italia pushtoi Vlorën dhe zona të tjera.
83. Austro-Hungaria kontrolloi pjesë të veriut dhe qendrës.
84. Franca kontrolloi Korçën dhe disa zona përreth.
85. Greqia mbajti pretendime mbi jugun e Shqipërisë.
86. Serbia kishte interesa në veri dhe lindje.
87. Administrata shqiptare pothuajse u shpërbë.
88. Popullsia shqiptare vuajti nga lufta, varfëria dhe pasiguria.
89. Në vitin 1916 u krijua Republika Autonome e Korçës nën mbrojtje franceze.
90. Korça pati një administrim të veçantë gjatë luftës.

91. Pas Luftës së Parë Botërore, Shqipëria rrezikoi sërish copëtimin.
92. Konferenca e Paqes në Paris diskutoi fatin e Shqipërisë.
93. Delegacionet shqiptare kërkuan ruajtjen e shtetit shqiptar.
94. Italia synonte të mbante Vlorën.
95. Greqia kërkonte jugun e Shqipërisë.
96. Serbia dhe Jugosllavia kishin pretendime në veri.
97. Shqiptarët reaguan me organizim politik dhe ushtarak.
98. Kongresi i Lushnjës u mbajt në janar 1920.
99. Kongresi i Lushnjës konsiderohet shpëtimi i shtetit shqiptar.
100. Ai refuzoi copëtimin e Shqipërisë.

101. Kongresi i Lushnjës krijoi qeveri të re kombëtare.
102. Sulejman Delvina u zgjodh kryeministër.
103. U krijua Këshilli i Lartë si organ kolektiv i kreut të shtetit.
104. U krijua Senati ose Këshilli Kombëtar.
105. Tirana u shpall kryeqytet i Shqipërisë.
106. Tirana u zgjodh për pozitën gjeografike dhe politike.
107. Qeveria e Lushnjës u zhvendos në Tiranë.
108. Durrësi dhe Vlora humbën rolin e kryeqendrës politike.
109. Kongresi i Lushnjës forcoi idenë e sovranitetit kombëtar.
110. Ai shënoi ringritjen e shtetit shqiptar pas luftës.

111. Lufta e Vlorës u zhvillua në vitin 1920 kundër forcave italiane.
112. Ajo përfundoi me tërheqjen e Italisë nga Vlora.
113. Lufta e Vlorës forcoi autoritetin e qeverisë shqiptare.
114. Ajo u kthye në simbol të rezistencës kombëtare.
115. Shqipëria u pranua në Lidhjen e Kombeve më 17 dhjetor 1920.
116. Pranimi në Lidhjen e Kombeve ishte fitore e madhe diplomatike.
117. Fan Noli luajti rol të rëndësishëm në diplomacinë shqiptare.
118. Shqipëria nisi të njihej më qartë si shtet i pavarur.
119. Vitet 1920 ishin vite të turbullta politike.
120. Elitat shqiptare ishin të ndara në grupe, krahina dhe interesa.

121. Në vitin 1921 u mbajtën zgjedhje parlamentare.
122. Parlamenti shqiptar nisi të funksiononte në Tiranë.
123. Ahmet Zogu u bë një nga figurat më të fuqishme politike.
124. Zogu kishte mbështetje të fortë në veri dhe në administratë.
125. Fan Noli përfaqësonte krahun reformator dhe opozitar.
126. Luigj Gurakuqi ishte figurë e rëndësishme intelektuale dhe politike.
127. Avni Rustemi u bë simbol i lëvizjes opozitare.
128. Vrasja e Avni Rustemit më 1924 shkaktoi krizë politike.
129. Lëvizja e Qershorit 1924 rrëzoi qeverinë e Zogut.
130. Fan Noli u bë kryeministër pas Lëvizjes së Qershorit.

131. Qeveria e Nolit premtoi reforma të mëdha.
132. Programi i tij njihej si program reformash demokratike.
133. Noli kërkonte modernizimin e shtetit.
134. Ai synonte reformë agrare.
135. Qeveria e tij pati pak kohë për të vepruar.
136. Fuqitë e brendshme konservatore e kundërshtuan.
137. Zogu u rikthye në pushtet në dhjetor 1924.
138. Rikthimi i Zogut njihet si “Triumfi i Legalitetit”.
139. Qeveria e Nolit u rrëzua pas vetëm disa muajsh.
140. Shumë kundërshtarë të Zogut u larguan nga Shqipëria.

141. Më 31 janar 1925 Shqipëria u shpall Republikë.
142. Ahmet Zogu u zgjodh President i Republikës.
143. Zogu mori 60 vota nga 62 të vlefshme në Asamblenë Kushtetuese.
144. Republika shqiptare ishte republikë presidenciale.
145. Parlamenti kishte dy dhoma.
146. Zgjedhjet e vitit 1925 ishin të kontrolluara nga Zogu.
147. Periudha 1925–1928 forcoi pushtetin personal të Zogut.
148. Zogu ndërtoi një administratë më të centralizuar.
149. Ai kërkoi vendosjen e rendit në vend.
150. Bajraktarët dhe kundërshtarët lokalë u dobësuan gradualisht.

151. Në vitin 1928 Shqipëria u shpall Mbretëri.
152. Ahmet Zogu mori titullin “Mbret i Shqiptarëve”.
153. Mbretëria shqiptare synonte stabilitet politik.
154. Zogu krijoi oborr mbretëror.
155. Ai modernizoi një pjesë të administratës.
156. U miratuan kode ligjore të frymëzuara nga modelet perëndimore.
157. U zhvillua arsimi shtetëror.
158. U hapën shkolla të reja.
159. U forcua aparati policor dhe xhandarmëria.
160. Opozita politike u kufizua rëndë.

161. Italia u bë partneri kryesor ekonomik i Shqipërisë.
162. Zogu mori kredi nga Italia.
163. Italia fitoi ndikim të madh në financat shqiptare.
164. Banka Kombëtare e Shqipërisë u lidh me kapitalin italian.
165. U krijua SVEA për financimin e projekteve shqiptare.
166. U ndërtuan rrugë dhe ndërtesa publike.
167. Tirana filloi të merrte pamje më moderne.
168. U ndërtuan ministri dhe bulevarde.
169. Arkitektë italianë ndikuan në urbanistikën e Tiranës.
170. Modernizimi u shoqërua me rritje të varësisë nga Italia.

171. Më 7 prill 1939 Italia fashiste pushtoi Shqipërinë.
172. Pushtimi ndodhi pak para Luftës së Dytë Botërore.
173. Mbreti Zog u largua nga Shqipëria.
174. Familja mbretërore shkoi në mërgim.
175. Rezistenca ndaj pushtimit ishte e kufizuar dhe e paorganizuar.
176. Mujo Ulqinaku u bë simbol i qëndresës kundër italianëve.
177. Shqipëria u bashkua me kurorën italiane.
178. Viktor Emanueli III u shpall edhe mbret i Shqipërisë.
179. Administrata shqiptare u vu nën kontroll italian.
180. Italia nisi italianizimin e institucioneve.

181. Gjatë pushtimit italian u hapën rrugë dhe institucione, por sovraniteti u zhduk.
182. Italia e përdori Shqipërinë si bazë strategjike në Ballkan.
183. Në vitin 1940 Italia sulmoi Greqinë nga territori shqiptar.
184. Lufta italo-greke solli dëme në jug të Shqipërisë.
185. Shumë shqiptarë u përfshinë në situatë të vështirë mes dy ushtrive.
186. Në vitin 1941 u krijua Partia Komuniste Shqiptare.
187. Themelimi i saj u ndikua nga komunistët jugosllavë.
188. Enver Hoxha u bë një nga drejtuesit kryesorë të saj.
189. Lufta Nacionalçlirimtare nisi gradualisht si lëvizje antifashiste.
190. Çetat partizane u shtuan pas vitit 1942.

191. Balli Kombëtar ishte organizatë nacionaliste.
192. Legaliteti mbështeste rikthimin e Mbretit Zog.
193. Komunistët, ballistët dhe legalistët kishin objektiva të ndryshme.
194. Marrëveshja e Mukjes më 1943 tentoi bashkimin e forcave shqiptare.
195. Marrëveshja e Mukjes u prish shpejt.
196. Çështja e Kosovës ishte një nga arsyet e përplasjes.
197. Pas kapitullimit të Italisë më 1943, Gjermania pushtoi Shqipërinë.
198. Gjermanët u përpoqën të përdornin administratë vendase.
199. Lufta civile mes shqiptarëve u ashpërsua gjatë viteve 1943–1944.
200. Partizanët dolën si forca më e organizuar ushtarake.

201. Më 24 maj 1944 u mbajt Kongresi i Përmetit.
202. Kongresi i Përmetit vendosi themelet e pushtetit komunist.
203. Ai ndaloi kthimin e Mbretit Zog në Shqipëri.
204. U krijua Këshilli Antifashist Nacionalçlirimtar.
205. Enver Hoxha u forcua si udhëheqës politik dhe ushtarak.
206. Më 29 nëntor 1944 komunistët shpallën çlirimin e Shqipërisë.
207. Data 29 nëntor u bë festa zyrtare e çlirimit gjatë komunizmit.
208. Pas luftës, kundërshtarët politikë u goditën ashpër.
209. Shumë figura nacionaliste u ekzekutuan, u burgosën ose u arratisën.
210. Komunistët morën kontrollin e plotë të shtetit.

211. Në vitin 1945 u zhvilluan zgjedhje të kontrolluara nga komunistët.
212. Opozita reale nuk u lejua.
213. Në janar 1946 Shqipëria u shpall Republikë Popullore.
214. Monarkia e Zogut u shfuqizua zyrtarisht.
215. Enver Hoxha u bë figura absolute e regjimit.
216. Partia Komuniste u bë forca e vetme politike.
217. Më vonë ajo u quajt Partia e Punës e Shqipërisë.
218. Pronat private u shtetëzuan.
219. Industria, bankat dhe tregtia kaluan nën kontroll shtetëror.
220. U goditën pronarët, tregtarët dhe elitat e vjetra.

221. Reforma agrare ndryshoi pronësinë e tokës.
222. Tokat e bejlerëve dhe pronarëve të mëdhenj u konfiskuan.
223. Kolektivizimi i bujqësisë nisi gradualisht.
224. Fshatarët u detyruan të futeshin në kooperativa.
225. Regjimi synoi kontrollin e plotë të ekonomisë.
226. Shqipëria u orientua fillimisht nga Jugosllavia.
227. Marrëdhëniet me Jugosllavinë ishin shumë të ngushta në vitet 1945–1948.
228. Jugosllavia kishte ndikim të madh në ekonominë dhe ushtrinë shqiptare.
229. Prishja Tito-Stalin më 1948 ndryshoi orientimin shqiptar.
230. Shqipëria u shkëput nga Jugosllavia dhe u lidh me Bashkimin Sovjetik.

231. Koçi Xoxe u dënua si figurë pro-jugosllave.
232. Goditja ndaj Koçi Xoxes forcoi pushtetin e Enver Hoxhës.
233. Shqipëria u bë aleate e ngushtë e Stalinit.
234. Bashkimi Sovjetik ndihmoi në industrializimin e vendit.
235. U ndërtuan fabrika dhe uzina të reja.
236. U hapën shkolla dhe institucione arsimore.
237. Analfabetizmi u luftua me fushata shtetërore.
238. Arsimi u ideologjizua sipas modelit komunist.
239. Kultura u vendos nën kontrollin e partisë.
240. Realizmi socialist u bë norma zyrtare e artit.

241. Shqipëria u bë anëtare e Traktatit të Varshavës.
242. Ushtria shqiptare u organizua sipas modelit sovjetik.
243. Në vitin 1955 Shqipëria u pranua në OKB.
244. Pas vdekjes së Stalinit, marrëdhëniet sovjeto-shqiptare u ftohën gradualisht.
245. Nikita Hrushovi kërkonte destalinizim.
246. Enver Hoxha e kundërshtoi destalinizimin.
247. Shqipëria u përplas ideologjikisht me Bashkimin Sovjetik.
248. Në vitin 1961 marrëdhëniet me Moskën u prishën.
249. Sovjetikët u larguan nga baza e Vlorës.
250. Shqipëria humbi ndihmat sovjetike.

251. Pas prishjes me Bashkimin Sovjetik, Shqipëria u lidh me Kinën.
252. Kina u bë aleatja kryesore politike dhe ekonomike.
253. Enver Hoxha e paraqiste aleancën me Kinën si mbrojtje kundër revizionizmit.
254. Shqipëria mori ndihma të mëdha ekonomike nga Kina.
255. U ndërtuan hidrocentrale me ndihmën kineze.
256. U ngritën kombinate industriale.
257. Teknologjia kineze shpesh ishte e prapambetur.
258. Ndikimi kinez u shfaq edhe në kulturë e propagandë.
259. Fleterrufetë u përhapën si imitim i dazibaove kineze.
260. Kontrolli punëtor e fshatar u përdor për presion ndaj kuadrove.

261. Në vitin 1967 nisi fushata e madhe kundër fesë.
262. Shqipëria u shpall shteti i parë ateist në botë.
263. Xhamitë, kishat, teqetë dhe institucionet fetare u mbyllën.
264. Shumë objekte kulti u shkatërruan ose u kthyen në magazina.
265. Klerikët u persekutuan rëndë.
266. At Pjetër Meshkalla ishte një nga figurat e njohura të qëndresës fetare.
267. Regjimi e konsideronte fenë si pengesë për socializmin.
268. Praktikat fetare u ndaluan me ligj.
269. Emrat fetarë dhe zakonet fetare u goditën.
270. Ateizmi shtetëror u bë pjesë e identitetit zyrtar të regjimit.

271. Shqipëria ndërtoi qindra mijëra bunkerë.
272. Numri i bunkerëve përmendet shpesh rreth 700 mijë ose 750 mijë.
273. Bunkerët u ndërtuan në male, fusha, qytete dhe plazhe.
274. Bunkerizimi ishte pasojë e frikës nga pushtimi i huaj.
275. Popullsia u militarizua përmes stërvitjeve masive.
276. Parulla “i gjithë populli ushtar” ishte thelbësore për regjimin.
277. Shqipëria jetonte në gjendje mobilizimi të vazhdueshëm.
278. Izolimi politik u shoqërua me izolim kulturor.
279. Muzika, filmi, letërsia dhe moda perëndimore kontrolloheshin.
280. Kontaktet me të huajt ishin shumë të kufizuara.

281. Kushtetuta e vitit 1976 e quajti vendin Republikë Popullore Socialiste.
282. Kushtetuta ndaloi kreditë dhe investimet e huaja.
283. Ajo sanksionoi ideologjinë marksiste-leniniste.
284. Shqipëria e paraqiste veten si vendi më besnik i komunizmit ortodoks.
285. Marrëdhëniet me Kinën u përkeqësuan pas afrimit të Kinës me SHBA-në.
286. Vizita e Niksonit në Kinë ndikoi në ftohjen Tiranë-Pekin.
287. Mao Ce Duni vdiq në vitin 1976.
288. Udhëheqja e re kineze nuk e mbështeti më Hoxhën si më parë.
289. Më 7 korrik 1978 Kina ndërpreu ndihmat për Shqipërinë.
290. Shqipëria mbeti pa aleat të madh ndërkombëtar.

291. Pas vitit 1978 Shqipëria u bë edhe më e izoluar.
292. Ekonomia shqiptare u përkeqësua.
293. Mungesat e ushqimeve dhe mallrave u shtuan.
294. Propaganda e paraqiste vendin si të pavarur dhe të pathyeshëm.
295. Në realitet, popullsia vuante varfëri dhe mungesa.
296. Sigurimi i Shtetit kontrollonte jetën politike dhe shoqërore.
297. Denoncimet, survejimet dhe dosjet ishin pjesë e sistemit.
298. Internimet prekën mijëra familje.
299. Burgjet politike u mbushën me kundërshtarë realë ose të dyshuar.
300. Spaçi dhe Burreli u bënë simbole të vuajtjes politike.

301. Në vitin 1981 vdiq Mehmet Shehu.
302. Vdekja e Mehmet Shehut u shpall vetëvrasje nga regjimi.
303. Ngjarja mbetet një nga misteret më të mëdha të komunizmit shqiptar.
304. Pas vdekjes së tij, familja dhe bashkëpunëtorët e Shehut u goditën.
305. Kadri Hazbiu u dënua dhe u ekzekutua.
306. Spastrimet brenda udhëheqjes vazhduan deri në vitet ’80.
307. Enver Hoxha mbajti pushtetin absolut deri në fund.
308. Shëndeti i tij u përkeqësua në vitet e fundit.
309. Enver Hoxha vdiq më 11 prill 1985.
310. Ramiz Alia mori drejtimin e Partisë së Punës.

311. Ramiz Alia trashëgoi një vend të izoluar dhe të varfër.
312. Ai tentoi disa reforma të kufizuara.
313. Shqipëria ishte vendi më i mbyllur i Evropës.
314. Televizioni i huaj ndiqej fshehurazi në disa zona.
315. Të rinjtë kërkonin më shumë liri kulturore.
316. Rënia e komunizmit në Evropën Lindore ndikoi në Shqipëri.
317. Muri i Berlinit ra më 1989.
318. Regjimet komuniste lindore u shembën njëri pas tjetrit.
319. Shqipëria u përpoq të rezistonte më gjatë.
320. Kriza ekonomike u bë e padurueshme.

321. Në korrik 1990 ndodhi kriza e ambasadave.
322. Mijëra shqiptarë hynë në ambasadat e huaja në Tiranë.
323. Ata kërkonin largimin nga Shqipëria.
324. Ngjarja tregoi dobësimin e regjimit komunist.
325. Autoritetet u detyruan të lejonin largimin e tyre.
326. Në dhjetor 1990 shpërtheu lëvizja studentore.
327. Studentët kërkuan pluralizëm politik.
328. “E duam Shqipërinë si gjithë Evropa” u bë parullë historike.
329. Partia Demokratike u themelua në dhjetor 1990.
330. Ajo ishte partia e parë opozitare pas dekadash diktature.

331. Në mars 1991 u mbajtën zgjedhjet e para pluraliste.
332. Partia e Punës fitoi zgjedhjet e vitit 1991.
333. Megjithatë, sistemi komunist ishte në rënie.
334. Më 20 shkurt 1991 u rrëzua statuja e Enver Hoxhës në Tiranë.
335. Rrëzimi i statujës u bë simbol i fundit të diktaturës.
336. Eksodi i vitit 1991 drejt Italisë ishte masiv.
337. Anijet shqiptare me mijëra njerëz u nisën drejt brigjeve italiane.
338. Varfëria dhe mungesa e perspektivës nxitën emigracionin.
339. Në vitin 1991 Partia e Punës u shndërrua në Parti Socialiste.
340. Ramiz Alia mbeti president për një periudhë të shkurtër.

341. Në mars 1992 Partia Demokratike fitoi zgjedhjet.
342. Sali Berisha u bë president i Shqipërisë.
343. Shqipëria nisi tranzicionin demokratik.
344. Ekonomia e planifikuar u zëvendësua me ekonomi tregu.
345. Privatizimi nisi me ritme të shpejta.
346. Shumë ndërmarrje shtetërore u mbyllën.
347. Papunësia u rrit ndjeshëm.
348. Emigracioni u bë strategji mbijetese për shumë familje.
349. Greqia dhe Italia u bënë destinacionet kryesore të emigrantëve.
350. Dërgesat e emigrantëve u bënë burim i rëndësishëm ekonomik.

351. Shqipëria kërkoi afrimin me SHBA-në dhe Evropën.
352. Në vitet ’90 u rivendosën marrëdhëniet me institucionet financiare ndërkombëtare.
353. Shqipëria u përball me borxhe të trashëguara nga regjimi komunist.
354. U zbulua se ari dhe rezerva financiare kishin qenë objekt operacionesh të dyshimta.
355. Shteti shqiptar negocioi borxhe të vjetra me Klubin e Parisit.
356. Tranzicioni ekonomik ishte i dhimbshëm.
357. Institucionet demokratike ishin të dobëta.
358. Konflikti politik mes pozitës dhe opozitës u ashpërsua.
359. Media e lirë nisi të zhvillohej, por shpesh në klimë presioni.
360. Shoqëria civile filloi të formohej ngadalë.

361. Në vitet 1995–1996 u përhapën firmat piramidale.
362. Firmat premtonin fitime shumë të larta.
363. Shumë shqiptarë investuan kursimet e jetës.
364. Shteti nuk i kontrolloi si duhet skemat piramidale.
365. Në vitin 1997 firmat piramidale u shembën.
366. Humbjet financiare shkaktuan zemërim popullor.
367. Shqipëria hyri në krizë të thellë politike dhe sociale.
368. Depot ushtarake u hapën dhe armët u shpërndanë masivisht.
369. Shteti pothuajse u shemb në disa zona.
370. Viti 1997 mbetet një nga vitet më dramatike të historisë moderne shqiptare.

371. Në vitin 1997 u krijua qeveri e pajtimit kombëtar.
372. U mbajtën zgjedhje të parakohshme.
373. Partia Socialiste erdhi në pushtet.
374. Sali Berisha dha dorëheqjen nga posti i presidentit.
375. Rexhep Meidani u zgjodh president.
376. Rindërtimi i shtetit pas 1997 ishte shumë i vështirë.
377. Kriminaliteti dhe pasiguria u rritën.
378. Armët e vitit 1997 mbetën problem për vite.
379. Shqipëria kërkoi ndihmë ndërkombëtare për stabilizim.
380. Operacioni “Alba” ndihmoi në rivendosjen e rendit.

381. Në vitet 1998–1999 shpërtheu Lufta e Kosovës.
382. Shqipëria mbështeti politikisht dhe humanitarisht shqiptarët e Kosovës.
383. Qindra mijëra refugjatë kosovarë hynë në Shqipëri.
384. Familjet shqiptare hapën shtëpitë për refugjatët.
385. Kukësi u bë simbol i pritjes së refugjatëve.
386. NATO ndërhyri kundër Jugosllavisë në mars 1999.
387. Ndërhyrja e NATO-s ndryshoi fatin e Kosovës.
388. Shqipëria u bë faktor i rëndësishëm logjistik gjatë krizës.
389. Lufta e Kosovës rriti rëndësinë strategjike të Shqipërisë.
390. Pas luftës, Kosova u vendos nën administrim ndërkombëtar.

391. Në vitin 1998 Shqipëria miratoi Kushtetutën e re.
392. Kushtetuta e vitit 1998 vendosi themelet e republikës parlamentare.
393. Shqipëria u përpoq të forconte institucionet demokratike.
394. Krizat politike vazhduan edhe pas miratimit të Kushtetutës.
395. Në vitin 1998 u vra Azem Hajdari.
396. Vrasja e tij shkaktoi tensione të mëdha politike.
397. Azem Hajdari ishte një nga udhëheqësit e lëvizjes studentore të dhjetorit 1990.
398. Fundi i viteve ’90 ishte periudhë trazirash dhe rikonsolidimi.
399. Shqipëria nisi të orientohej më qartë drejt NATO-s.
400. Integrimi euroatlantik u bë objektiv kombëtar.

401. Në vitet 2000 Shqipëria pati rritje ekonomike, por edhe probleme korrupsioni.
402. Emigracioni vazhdoi të ishte faktor i rëndësishëm shoqëror.
403. Tirana u zgjerua me ritme shumë të shpejta.
404. Ndërtimet informale u bënë problem i madh urban.
405. Remitancat e emigrantëve ndihmuan ekonominë shqiptare.
406. Shqipëria nisi reforma në polici, ushtri dhe drejtësi.
407. Lufta kundër korrupsionit mbeti sfidë e vazhdueshme.
408. Polarizimi politik mbeti tipar i fortë i jetës publike.
409. Media private u zgjerua shumë pas vitit 2000.
410. Interneti dhe teknologjia ndryshuan komunikimin publik.

411. Në vitin 2005 Partia Demokratike u rikthye në pushtet.
412. Sali Berisha u bë kryeministër.
413. Qeveria e re shpalli luftën kundër korrupsionit si prioritet.
414. Shqipëria intensifikoi përpjekjet për anëtarësim në NATO.
415. Reformat ushtarake u bënë pjesë e procesit të integrimit.
416. Në vitin 2006 Shqipëria nënshkroi Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit me BE-në.
417. Kjo marrëveshje ishte hap i rëndësishëm drejt integrimit evropian.
418. Shqipëria kërkoi statusin e vendit kandidat për BE.
419. Procesi i integrimit u ngadalësua nga problemet politike dhe institucionale.
420. Megjithatë, orientimi proevropian mbeti i fortë në shoqëri.

421. Në vitin 2008 Kosova shpalli Pavarësinë.
422. Shqipëria e njohu menjëherë shtetin e Kosovës.
423. Pavarësia e Kosovës u përjetua si moment historik për shqiptarët.
424. Marrëdhëniet Shqipëri-Kosovë u intensifikuan pas vitit 2008.
425. Rruga e Kombit u bë projekt i rëndësishëm lidhës.
426. Rruga Durrës-Kukës-Morinë afroi Shqipërinë me Kosovën.
427. Projekti pati rëndësi ekonomike dhe kombëtare.
428. Ai u debatua për koston dhe mënyrën e ndërtimit.
429. Lidhja infrastrukturore me Kosovën ndryshoi qarkullimin rajonal.
430. Shqipëria u bë pjesë më aktive e çështjeve rajonale.

431. Në prill 2009 Shqipëria u bë anëtare e NATO-s.
432. Anëtarësimi në NATO ishte arritje madhore e politikës së jashtme shqiptare.
433. Shqipëria kaloi nga izolimi komunist në aleancën më të madhe ushtarake perëndimore.
434. Ky moment u pa si garantim i sigurisë kombëtare.
435. Në vitin 2009 u mbajtën zgjedhje parlamentare të kontestuara.
436. Kriza politike pas zgjedhjeve zgjati gjatë.
437. Opozita bojkotoi për një periudhë Parlamentin.
438. Polarizimi politik ndikoi edhe në procesin e integrimit evropian.
439. Në vitin 2010 shqiptarët fituan liberalizimin e vizave me zonën Shengen.
440. Liberalizimi i vizave ishte një nga momentet më të rëndësishme për qytetarët.

441. Pas liberalizimit të vizave, shqiptarët mund të udhëtonin pa viza afatshkurtra në shumë vende evropiane.
442. Kjo u përjetua si dalje simbolike nga izolimi historik.
443. Shqipëria vazhdoi të kërkonte statusin kandidat për BE.
444. BE kërkonte reforma në drejtësi, administratë dhe zgjedhje.
445. Korrupsioni mbeti një nga pengesat kryesore.
446. Kriza e 21 janarit 2011 tronditi politikën shqiptare.
447. Më 21 janar 2011, katër protestues u vranë në Tiranë.
448. Ngjarja thelloi mosbesimin mes palëve politike.
449. Institucionet shqiptare u kritikuan për mungesë dialogu.
450. Vitet 2011–2012 ishin vite tensioni, por edhe përgatitjeje për 100-vjetorin.

451. Në vitin 2012 Shqipëria festoi 100-vjetorin e Pavarësisë.
452. 100-vjetori u kremtua në Vlorë, Tiranë dhe në mbarë hapësirën shqiptare.
453. Simbolika e Ismail Qemalit u rikthye fuqishëm në qendër të kujtesës kombëtare.
454. Flamuri kuqezi u bë simboli kryesor i festimeve.
455. Shqiptarët në Kosovë, Maqedoni, Mal të Zi dhe diasporë morën pjesë në kremtime.
456. 100-vjetori u pa si moment reflektimi mbi shtetformimin shqiptar.
457. Shqipëria në 2012 ishte anëtare e NATO-s.
458. Shqipëria nuk ishte ende anëtare e Bashkimit Evropian.
459. Shteti shqiptar kishte kaluar nga pushtimet në diktaturë dhe më pas në demokraci të brishtë.
460. Historia 1912–2012 përfshin një shekull përpjekjesh për mbijetesë dhe modernizim.

461. Në një shekull, Shqipëria ndryshoi disa forma regjimi.
462. Ajo nisi si shtet i pavarur me qeveri të përkohshme.
463. U bë principatë nën Princ Vidin.
464. U bë republikë më 1925.
465. U bë mbretëri më 1928.
466. U pushtua nga Italia më 1939.
467. U pushtua nga Gjermania më 1943.
468. U bë republikë popullore më 1946.
469. U bë republikë socialiste më 1976.
470. U bë republikë parlamentare pluraliste pas vitit 1991.

471. Shqipëria përjetoi disa kryeqendra politike: Vlorën, Durrësin dhe Tiranën.
472. Tirana mbeti kryeqytet nga viti 1920 e tutje.
473. Shteti shqiptar u ndërtua shpesh në kushte krize.
474. Pavarësia u shpall gjatë luftës.
475. Konsolidimi u bë pas rrezikut të copëtimit.
476. Monarkia u ngrit në një vend të varfër dhe të përçarë.
477. Komunizmi erdhi pas luftës dhe përplasjeve të brendshme.
478. Demokracia erdhi pas krizës ekonomike dhe izolimit.
479. Tranzicioni u shoqërua me emigracion masiv.
480. Integrimi euroatlantik u bë boshti kryesor pas vitit 1992.

481. Figura e Ismail Qemalit mbeti simbol i themelimit të shtetit.
482. Figura e Ahmet Zogut mbeti e lidhur me shtetin e centralizuar dhe monarkinë.
483. Figura e Fan Nolit mbeti e lidhur me reformën demokratike dhe kulturën perëndimore.
484. Figura e Enver Hoxhës mbeti e lidhur me diktaturën, izolimin dhe represionin.
485. Figura e Ramiz Alisë lidhet me fundin e komunizmit.
486. Lëvizja studentore e dhjetorit 1990 mbetet simbol i pluralizmit.
487. Viti 1997 mbetet simbol i brishtësisë së shtetit në tranzicion.
488. Anëtarësimi në NATO më 2009 mbetet simbol i rikthimit strategjik në Perëndim.
489. Liberalizimi i vizave më 2010 mbetet simbol i lëvizjes së lirë.
490. 100-vjetori i vitit 2012 mbetet simbol i kujtesës kombëtare.

491. Shqipëria 1912–2012 përjetoi pushtime, luftëra, diktaturë, izolim dhe tranzicion.
492. Pavarësia shqiptare nuk ishte fundi i problemit kombëtar, por fillimi i shtetformimit.
493. Kufijtë e vitit 1913 ndikuan në marrëdhëniet shqiptare me fqinjët për gjithë shekullin.
494. Shteti shqiptar shpesh u ndërtua më shumë nga krizat sesa nga stabiliteti.
495. Diaspora shqiptare luajti rol në Pavarësi, diplomaci, ekonomi dhe tranzicion.
496. Feja në Shqipëri pati periudha bashkëjetese, shtypjeje dhe ringjalljeje.
497. Ushtria shqiptare kaloi nga formacione të brishta në integrim me NATO-n.
498. Ekonomia kaloi nga prapambetja osmane në shtetëzim komunist dhe më pas në treg të lirë.
499. Shoqëria shqiptare kaloi nga analfabetizmi masiv në arsimim të gjerë, por me shumë kriza.
500. Historia e Shqipërisë 1912–2012 është historia e mbijetesës së një shteti të vogël, që nga Pavarësia e Vlorës deri te 100-vjetori i tij si vend anëtar i NATO-s dhe aspirant për Bashkimin Evropian.