Një studim i ri ngre dyshime mbi objektivat e aktivitetit fizik që ekspertët i kanë rekomanduar deri tani. Studiues kinezë pretendojnë se njeriu duhet të ushtrojë më shumë se dhjetë orë në javë. Si është e mundur?
Në sportin për shëndet deri tani ka vlejtur një moto e thjeshtë: çdo hap ka rëndësi. Pas kësaj qëndron vëzhgimi se lëvizja, për shumicën e njerëzve, është një çështje mjaft logjike. 15 mijë hapa në ditë ndikojnë më shumë në formën fizike sesa vetëm 5 mijë hapa – edhe pse përfitimi fizik, pas një pike të caktuar, fillon të ngadalësohet.
Sidomos ata që nuk e duan sportin janë të interesuar për dozën minimale. Deri tani, shkencëtarët e sportit dhe mjekët kishin një përgjigje të qartë: një person i shëndetshëm duhet të lëvizë të paktën 150 minuta në javë me intensitet mesatar. Kjo nënkupton një nivel aktiviteti ku njeriu fillon të djersitet pak, por ende mund të flasë. Nëse kjo është vrapim apo thjesht ecje e shpejtë, varet nga niveli individual i formës fizike.
Një studim i ri duket se jo vetëm vë në dyshim kuptimin e këtij rekomandimi, por studiuesit nga Kina e vendosin dozën minimale shumë më lart.
Sipas punimit të publikuar në revistën shkencore “British Journal of Sports Medicine”, njerëzit me formë shumë të dobët fizike duhet të lëvizin dukshëm më shumë gjatë javës. Flitet për 560 deri në 610 minuta në javë, pra deri në më shumë se dhjetë orë sport brenda shtatë ditëve. Kjo do të thotë pothuajse një orë e 20 minuta djersitje çdo ditë – një volum trajnimi që zakonisht pritet nga sportistë profesionistë ose të paktën nga njerëz shumë të përkushtuar.
Si arritën studiuesit rreth Zhide Liang nga Universiteti Politeknik i Makaos në këto përfundime dhe çfarë qëndron pas tyre?
Për studimin, shkencëtarët analizuan ndikimin e sportit në sistemin kardiovaskular, duke marrë parasysh nivele të ndryshme të formës fizike. Aktiviteti i rregullt fizik është faktor i rëndësishëm në parandalimin e sëmundjeve të zemrës dhe enëve të gjakut, si infarkti apo goditja në tru, dhe rrjedhimisht ndikon edhe në uljen e vdekshmërisë nga këto probleme. Rezultatet më pas u krahasuan me rekomandimet e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, nga ku burojnë udhëzimet aktuale për të paktën 150 minuta lëvizje të moderuar në javë.
Matës lëvizjeje në vend të pyetësorëve
Për këtë, ekipi analizoi një bazë të dhënash shëndetësore britanike, UK Biobank. Aty gjenden të dhënat e më shumë se 17 mijë personave – të rritur të moshës 40 deri në 69 vjeç – të cilët për një javë mbajtën një byzylyk që mat aktivitetin fizik. Më parë, te pjesëmarrësit ishte matur në biçikletë ergometrike konsumi maksimal i oksigjenit, i njohur si VO2max.
Ky është një tregues qendror për aftësinë fizike të sportistëve dhe përdoret shpesh në studimet sportive. Disa studime madje kanë treguar se VO2max lidhet me jetëgjatësinë. Në analizë u përfshinë edhe të dhëna për konsumimin e duhanit dhe alkoolit, shëndetin e vetëvlerësuar, ushqimin, indeksin e masës trupore, pulsin në qetësi dhe tensionin e gjakut.
Pas ekzaminimit, pjesëmarrësit u ndoqën për rreth tetë vjet për të parë se çfarë sëmundjesh do të shfaqeshin.
Studiuesit i përmbledhin rezultatet kështu:
Me të paktën 150 minuta lëvizje në javë, rreziku për sëmundje kardiovaskulare u ul për të gjitha nivelet e formës fizike me rreth tetë deri në nëntë për qind.
Për të arritur ulje të rrezikut me 20 për qind, duheshin rreth 340 deri në 370 minuta aktivitet sportiv në javë – pra më shumë se dyfishi i rekomandimit të OBSH-së.
Dhe së fundi: për ta ulur rrezikun për sëmundje kardiovaskulare me më shumë se 30 për qind, pjesëmarrësit më pak të stërvitur duhej të bënin më shumë se dhjetë orë sport në javë, konkretisht 610 minuta, ndërsa më të stërviturit rreth nëntë orë, ose 560 minuta. Këtë arritën ta bënin vetëm 12 për qind e pjesëmarrësve.
A do të thotë kjo se njerëzit që ndjekin vetëm rekomandimet e OBSH-së bëjnë shumë pak sport?
“Varet”, thotë për SPIEGEL Lars Donath nga Universiteti Gjerman i Sportit në Këln. “Në parim, OBSH jep vetëm rekomandime bazë për të mbrojtur nga një numër i madh sëmundjesh dhe për të ulur vdekshmërinë në popullatën e gjerë”, thotë shkencëtari i sportit, duke iu referuar formulimit “të paktën” 150 minuta. Sipas tij, organizata komunikon një optimum mes përpjekjes dhe përfitimit.
Edhe autorët e studimit nuk i kundërshtojnë udhëzimet dhe theksojnë se të dhënat e tyre e mbështesin dobinë e rregullit prej 150 minutash. Por kjo është vetëm një vlerë minimale. Fakti që më shumë lëvizje sjell efekt më të madh për shëndetin dhe formën fizike është i padiskutueshëm.
Ajo që befason është një tjetër vëzhgim: deri tani, në shkencën e sportit shumë gjëra tregonin se efekti shëndetësor fillon të zbehet pas një pike të caktuar. Pra, sporti nuk shihej si një proces linear. Përfitimin më të madh shëndetësor e kanë fillestarët që kalojnë nga pasiviteti i plotë në lëvizje të rregullt. Ky përfitim vërehet deri në rreth 300 minuta aktivitet në javë. Pas kësaj, kurba pothuajse arrin në një plato. Efekti vazhdon të rritet, por më ngadalë.
“Studimi aktual bie ndesh me këtë njohuri”, thotë Donath. Sipas tij, një volum i lartë trajnimi duket se vazhdon të prodhojë përfitime të larta. “Edhe një ngarkesë prej dukshëm më shumë se një ore sport në ditë, sipas këtij punimi, mbetet një kohë shumë efektive lëvizjeje”, shpjegon ai.
Nëse kjo është vërtet kështu, duhet të tregohet nga studime të tjera. Megjithë disa dobësi kauzale, studimi vëzhgues është ndërtuar në mënyrë solide dhe bind me bazën e madhe të të dhënave dhe me matje reale të aktivitetit fizik, në vend që të mbështetet në përgjigje nga pyetësorët.
Me gjithë kujdesin e nevojshëm: kush dëshiron të stërvitet më shumë, mund ta bëjë
Kolegu i Donathit, Aiden Doherty nga Universiteti i Oksfordit, konfirmon për Science Media Centre: “Njerëzit që mund të lëvizin më shumë kanë rrezik edhe më të ulët, prandaj çdo lëvizje ka rëndësi.”
Sipas ekspertit, megjithatë, do të ishte çorientuese të thuhej se njerëzit duhet të bëjnë më shumë se një orë e 20 minuta sport në ditë për të pasur përfitim shëndetësor. Duke qenë se një pjesë e madhe e popullsisë nuk arrin as udhëzimin e OBSH-së, edhe autorët kinezë të studimit theksojnë se kufiri aktual mbetet mesazhi kryesor për shëndetin publik.
Por, kush dëshiron të bëjë më shumë dhe mund ta integrojë kaq shumë sport në përditshmëri, le ta bëjë, thotë Donath. Kjo arrihet vetëm me organizim shumë të mirë dhe duke shtuar, krahas seancave të rregullta sportive, edhe lëvizje të përditshme, për shembull duke shkuar me biçikletë në vend të makinës apo trenit.
Ajo që autorët e studimit nuk e theksojnë mjaftueshëm është se një program i tillë sportiv kërkon ngritje graduale dhe një program shoqërues, si ushtrime për lëvizshmëri dhe forcë, për të shmangur dëmtimet – ndoshta edhe mbështetje nga trajnerë. Koha javore e stërvitjes duhet të rritet vetëm ngadalë.
“Në varësi të përvojës së mëparshme, mund të duhen deri në një vit që një person të arrijë nivelin fizik të nevojshëm për një trajnim të tillë”, thotë Donath.
Nëse të dhënat e studimit konfirmohen, Donath do të dëshironte që OBSH të shtonte të paktën një plotësim të vogël në udhëzimet e saj. Mesazhi nuk do të ishte i ri, por mbetet i rëndësishëm: 150 minuta lëvizje në javë janë minimumi, por çdo hap shtesë ka rëndësi./DerSpiegel/TetovaNews
