Vizita e parë zyrtare e kryeministrit të ri hungarez në Berlin simbolizon një fillim të ri në marrëdhëniet gjermano-hungareze dhe në Bashkimin Evropian. Megjithatë, qasja është më tepër pragmatike sesa vizionare.
Rrallëherë mblidhen kaq shumë kureshtarë para Kancelarisë Federale Gjermane. Rreth 200 persona janë mbledhur për të parë nga afër atë që mund të jetë një fillim i ri për Evropën. Këtë shpresë e lidh edhe kancelari gjerman Friedrich Merz me largimin nga pushteti të Viktor Orbánit dhe ardhjen në detyrë të Péter Magyarit, i cili të martën mbërriti në Berlin për vizitën e tij të parë zyrtare dhe u prit me nderime ushtarake.
Kancelari e quajti atë një “frymëzim për gjithë Evropën”, një njeri që “po e rikthen Hungarinë në qendër të Evropës”. Nga ana e tij, kryeministri hungarez theksoi se “Hungaria do të jetë një partner konstruktiv” dhe nuk do të vendosë më veto vetëm për arsye parimore.
“Nuk mund të premtoja se do të jemi gjithmonë të një mendimi”, tha Magyar pas takimit me Merz. “Por ne do të jemi aty kur të duhet të gjenden kompromise.”
Pritshmëritë janë po aq të mëdha sa edhe gëzimi
Ndryshimi i pushtetit në Budapest ka rritur pritshmëritë për reforma në Bashkimin Evropian.
“Pas 16 vitesh bllokadash, ndryshimi politik në Hungari i jep Bashkimit Evropian mundësinë të çojë përpara reforma të vonuara prej kohësh”, tha për Tagesspiegel-in Adis Ahmetovic, zëdhënës për politikën e jashtme i grupit parlamentar të SPD-së.
“Këtë dritare mundësie qeveria gjermane duhet ta shfrytëzojë.”
Në të njëjtën linjë është edhe eurodeputeti i CDU-së, Dennis Radtke:
“Nëse jo tani, atëherë kur? Evropianët duhet urgjentisht të ngrihen në një nivel të ri nëse duan të luajnë ende një rol në këtë botë.”
Sipas tij, tani është momenti për një përpjekje të re drejt vendimmarrjes me shumicë në politikën e jashtme dhe ndryshimeve të nevojshme në traktatet e BE-së.
Megjithatë, që nga zgjedhjet në Hungari nuk ka pasur hapa konkretë në këtë drejtim. As boshti franko-gjerman dhe as Triangulli i Vajmarit, i zgjeruar me Poloninë, nuk kanë paraqitur ndonjë iniciativë të tillë.
Merz ka propozuar vetëm një qasje pragmatike për zgjerimin e BE-së drejt Ukrainës dhe vendeve të Ballkanit Perëndimor.
“Ka ende hapësirë për më shumë”
“Ka ende vend për përmirësim”, vlerëson Ahmetovic.
Ai kujton zgjedhjet e rëndësishme që do të mbahen vitin e ardhshëm në Francë dhe Poloni, ku ekziston rreziku i forcimit të mëtejshëm të forcave euroskeptike dhe nacional-populiste.
“Prandaj është edhe më e rëndësishme që reformat e nevojshme të nisin tani dhe Evropa të bëhet e gatshme për të ardhmen. Kush dëshiron ta forcojë aftësinë vepruese të Evropës, nuk duhet ta humbasë këtë moment.”
Në rend dite janë çështje madhore:
- forcimi i konkurrueshmërisë së BE-së përmes përfundimit të tregut të përbashkët;
- politika e përbashkët industriale;
- bashkëpunimi në industrinë e mbrojtjes;
- masa më të forta mbrojtëse ndaj Kinës;
- rritja e efikasitetit përmes vendimmarrjes me shumicë në politikën e jashtme.
As Merz dhe as Magyar nuk duan traktate të reja të BE-së
Kancelari gjerman dhe mysafiri i tij u përpoqën të largojnë përshtypjen se, pavarësisht fjalëve të mëdha për Evropën, në praktikë nuk do të ndryshojë shumë.
Merz tha se në samitin e BE-së në fund të muajit do të miratohen vendime për rritjen e konkurrueshmërisë dhe kapaciteteve mbrojtëse të unionit.
Kur u pyetën për ndryshime të mëdha institucionale në politikën e jashtme dhe reforma të traktateve të BE-së, të dy dhanë përgjigje të qarta.
“Nuk është koha për të ndryshuar traktatet”, deklaroi Magyar.
Edhe Merz u shpreh se është i gatshëm të reformojë gjithçka “nën nivelin e së drejtës primare evropiane”, por jo traktatet e reja që do të duhej të ratifikoheshin nga të gjitha shtetet anëtare, e në disa raste edhe përmes referendumeve.
Kritika nga të Gjelbrit
Eurodeputetja e të Gjelbërve, Terry Reintke, kritikon qasjen e kancelarit.
“Kancelarit Merz i mungon një plan për Evropën”, tha ajo.
“Suksesi i zgjedhjeve në Hungari ishte një deklaratë historike në favor të Evropës. Ky momentum mund të ishte përdorur për të çuar përpara heqjen e vetos në Këshillin e BE-së. Bashkimi Evropian ka nevojë urgjente për vullnet të qartë politik nga shtetet anëtare, veçanërisht nga Gjermania. Merz nuk po sjell iniciativa.”
As me Magyarin nuk do të jetë gjithçka e lehtë
Fokusi i kancelarit gjerman mbetet te pragmatizmi dhe te shfrytëzimi maksimal i mundësive aktuale.
Qeveria e re hungareze tashmë i dha fund bllokimit të kredisë prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën.
Merz dhe Magyar premtuan bashkëpunim të ngushtë, veçanërisht në fushën e sigurisë dhe ekonomisë.
Megjithatë, sipas Dennis Radtkes, politika evropiane nuk do të bëhet automatikisht më e lehtë.
“Qeveria e re në Budapest sigurisht që sjell energji të re, por Orbáni nuk ishte problemi ynë i vetëm. Mjafton të mendojmë për figura si Robert Fico në Sllovaki.”
Kjo reflektohet edhe në qëndrimet e Magyarit ndaj Ukrainës dhe BE-së.
Ai nuk planifikon të furnizojë Ukrainën me armë. Gjithashtu, pavarësisht kërkesës së qartë të Merzit, ai dëshiron që negociatat për anëtarësimin e Ukrainës në BE të fillojnë vetëm pasi Kievi të garantojë të drejtat e pakicës hungareze në vend.
Ndryshe nga Orbáni, kjo nuk është një kundërshtim parimor.
Magyar shprehet “shumë optimist” se bisedimet teknike mund të përfundojnë që këtë javë, çka do t’i hapte rrugën një takimi me presidentin ukrainas, Volodymyr Zelenskyy.
Një rol më i madh për Evropën Qendrore
Ndër nismat e veta, Magyar e ftoi Merzin për një vizitë në Hungari me rastin e 70-vjetorit të Kryengritjes Hungareze në vjeshtë.
Ai dëshiron gjithashtu të afrojë Gjermaninë me Grupin e Vishegradit, që përfshin Hungarinë, Poloninë, Çekinë dhe Sllovakinë, me synimin për të krijuar një zë më të fortë të Evropës Qendrore.
Mbetet të shihet nëse kjo do të shndërrohet në një motor të ri për reformat e ardhshme evropiane./Tagesspiegel
