Një nga dosjet më të mëdha të viteve të fundit për lidhjet e dyshuara mes trafikut të drogës, pastrimit të parave, ndërtimit dhe tjetërsimit të pronave është vendosur në qendër të debatit publik pas operacionit të SPAK, ku janë lëshuar 20 urdhër-arreste: 15 me masë sigurie “arrest në burg” dhe pesë me “arrest në shtëpi”.
Në emisionin “Të Paekspozuarit”, me drejtues Ylli Rakipin, gazetarët dhe të ftuarit Klodiana Lala, Artan Hoxha, Sokol Bregu dhe Anditela diskutuan në detaje atë që e cilësuan si një dosje të rëndë, ku sipas tyre përplasen tri fenomene të mëdha: trafiku ndërkombëtar i kokainës, pastrimi i parave në industrinë e ndërtimit dhe tjetërsimi i pronave në zona strategjike të Shqipërisë, veçanërisht në Tiranë, Zvërnec, Palasë dhe jugun e vendit.
Sipas diskutimit në studio, hetimi i SPAK ka si bazë një procedim të vitit 2021, i cili fillimisht lidhej me një pronë në zemër të Tiranës. Kjo pronë, sipas shpjegimit të gazetares Klodiana Lala, ishte sekuestruar nga Prokuroria e Posaçme pasi dyshohej se rridhte nga burime të paligjshme. Në rrjedhën e hetimit, emri i Artur Shehut doli si një nga nyjet kryesore të dosjes, për shkak të dyshimeve për lidhje me tjetërsim pronash, trafik droge dhe pastrim parash.
Një nga momentet kyçe të hetimit, sipas debatit, është takimi i zhvilluar në Aruba, i përgjuar nga autoritetet e huaja në kuadër të hetimeve ndaj vëllezërve Osmani. Në këtë takim, sipas transkriptit të emisionit, përmenden Artur Shehu, njerëz të afërt të tij, personazhe të botës së krimit dhe një zyrtar i lartë i paidentifikuar. Pikërisht ky element ka nxitur debat të madh politik dhe publik, pasi në studio u ngrit pyetja nëse SPAK ka arritur ose jo të identifikojë të gjithë zyrtarët e përfshirë në këtë episod.
Klodiana Lala theksoi se, sipas dosjes së referuar në emision, autoritetet e huaja kanë vënë në dispozicion të palës shqiptare të dhëna për takimin e Arubës, por në dokumentet e diskutuara nuk del me emër zyrtari i lartë i përmendur. Sipas saj, në dosje janë identifikuar kryesisht persona të botës së krimit ose të biznesit, mes tyre Artur Shehu, Adrian Rama, Elton Mehmeti dhe të tjerë.
Në anën tjetër, Artan Hoxha e vendosi takimin e Arubës në një kontekst më të gjerë ndërkombëtar. Sipas tij, hetimi bazë nuk ka nisur në Shqipëri, por nga autoritetet belge, të cilat hetonin klanin Osmani në kuadër të operacionit “Black Eagle”. Ai tha se vëllezërit Osmani, me origjinë nga Kosova dhe shtetësi gjermane, kanë qenë prej kohësh në vëmendjen e autoriteteve europiane, sidomos në Gjermani dhe Belgjikë. Sipas Hoxhës, takimi në Aruba është dokumentuar me foto, video dhe përgjime, sepse autoritetet po ndiqnin Osmanët dhe jo domosdoshmërisht personazhet shqiptarë.
Dosja merr rëndësi të veçantë për shkak të asaj që panelistët e cilësuan si kalim nga dyshimet e përgjithshme te një hetim konkret: paratë e drogës dyshohet se kanë hyrë në Shqipëri dhe janë investuar në ndërtim, kulla, resorte dhe prona në zona me vlerë të lartë tregu. Kjo, sipas debatit, është hera e parë që një procedim i tillë e lidh në mënyrë kaq të drejtpërdrejtë trafikun ndërkombëtar të kokainës me industrinë e ndërtimit në Shqipëri.
Në studio u fol për dy degëzime kryesore të dyshuara kriminale. I pari lidhet me Alfredo Hamzain, i përmendur si personazh i lidhur me operacionin “Black Eagle”. I dyti lidhet me Artur ose Luçano Koçekun. Sipas Klodiana Lalës, Prokuroria e Posaçme dyshon se paratë e grupimit të Koçekëve janë pastruar nëpërmjet biznesmenit Ilir Shtufi në ndërtimin e kullave në Tiranë, ndërsa ishin shfaqur edhe plane për investime në Palasë, përfshirë zonën e Green Coast.
Vlera e pasurive të sekuestruara ose të bllokuara është një nga pjesët më të forta të dosjes. Në emision u përmend shifra deri në 500 milionë euro, ku përfshihen llogari bankare, vila, kompani, prona, pasuri të paluajtshme dhe shuma të ngrira në llogari. Vetëm në llogarinë e një notereje, sipas diskutimit në studio, janë ngrirë 128 milionë euro që lidhen me skemën e dyshuar të tjetërsimit të pronave në Zvërnec, ku vëllezërit Alkajat nga Katari do t’ia kalonin pronën kompanisë ndërmjetëse Albanian Land Development.
Zvërneci del në debat si një nga nyjet më problematike të dosjes. Sipas panelistëve, aty nuk bëhet fjalë vetëm për pastrim parash, por edhe për një histori të gjatë falsifikimesh, kthimesh pronash, kufijsh të dyshimtë, vendimesh të kontestuara dhe interesash të mëdha ndërtimi. Artur Shehu përmendet si personi që, sipas pretendimeve të prokurorisë të diskutuara në studio, qëndron në qendër të skemës së dyshuar të falsifikimit të pronave në këtë zonë.
Një tjetër aspekt i rëndësishëm është raporti mes SPAK dhe kohës së veprimit. Artan Hoxha ngriti pikëpyetje mbi faktin se procedimi është regjistruar në vitin 2021, ndërsa akuza për trafik narkotikësh është shtuar më vonë, në vitin 2024. Sipas tij, një pjesë e të dhënave vijnë nga periudha e komunikimeve Sky ECC, që ka funksionuar nga korriku 2019 deri në mars 2021. Kjo ngre pyetjen pse SPAK ka vepruar tani dhe nëse momenti i goditjes lidhet vetëm me ecurinë hetimore apo edhe me klimën politike në vend.
Megjithatë, pavarësisht pikëpyetjeve mbi kohën, panelistët ranë dakord se dosja ka rëndësi të madhe, sepse prek një nga plagët më të mëdha të tranzicionit shqiptar: bashkimin e parasë kriminale me biznesin legal, veçanërisht ndërtimin. Debati theksoi se industria e ndërtimit është përdorur prej vitesh si mekanizëm për legalizimin e kapitalit të dyshimtë, pasi lejon qarkullim të madh parash, kontrata komplekse, shitje në letër, pagesa kesh dhe rritje të vlerës së pasurive.
Në këtë kuptim, dosja nuk është vetëm penale. Ajo është edhe politike, ekonomike dhe institucionale. Politike, sepse ngre pyetjen se cilët zyrtarë kanë lejuar ose favorizuar këtë sistem. Ekonomike, sepse ekspozon deformimin e tregut të ndërtimit nga para që nuk vijnë nga burime të ligjshme. Institucionale, sepse vë përballë përgjegjësisë hipotekat, bashkitë, noterinë, sistemin bankar, institucionet e kthimit të pronave dhe mekanizmat e kontrollit të pastrimit të parave.
Debati preku edhe çështjen e lejeve të ndërtimit. Nëse paratë e drogës dyshohet se janë investuar në kulla dhe resorte, atëherë hetimi nuk mund të ndalet vetëm te trafikantët ose biznesmenët, por duhet të shkojë edhe te zinxhiri institucional që i ka mundësuar këto investime. Kush i ka dhënë lejet? Si janë verifikuar burimet e financimit? A janë kontrolluar kontratat? A janë hetuar pagesat kesh? A janë pyetur institucionet që kanë miratuar zhvillimet urbane?
Një element tjetër i fortë në debat ishte dallimi mes sekuestrimit dhe provës përfundimtare. Panelistët theksuan se dosja është ende në proces dhe se sekuestrimi nuk përbën dënim. Por njëkohësisht, sipas tyre, përmasat e pasurive të bllokuara tregojnë se SPAK po godet një strukturë të madhe ekonomike, ku dyshohet se kapitali kriminal është përzier me kapitalin legal.
Në përfundim, debati i “Të Paekspozuarit” e paraqiti dosjen si një pikë kthese në mënyrën se si drejtësia shqiptare po përpiqet të ndjekë paranë e krimit. Nëse deri dje flitej në mënyrë të përgjithshme për kulla, beton, drogë dhe pastrim parash, tashmë, sipas materialeve të diskutuara, SPAK ka vendosur në një dosje konkrete emra, kompani, prona, llogari bankare, transaksione dhe lidhje ndërkombëtare.
Sfida tani është nëse hetimi do të shkojë deri në fund. Jo vetëm te trafikantët dhe biznesmenët e dyshuar, por edhe te hallkat shtetërore që mund ta kenë lejuar këtë sistem. Sepse nëse paratë e drogës janë futur në ndërtim, atëherë pyetja nuk është vetëm kush i solli paratë, por edhe kush i hapi derën.
Analizë e gjatë dhe e thelluar e debatit
Debati nuk ishte thjesht një diskutim për një aksion policor. Ai ishte një përpjekje për ta shpjeguar dosjen si simptomë të një modeli më të madh ekonomik dhe politik në Shqipëri. Në qendër të tij qëndron teza se krimi i organizuar nuk funksionon më vetëm si dhunë, trafik ose kontroll territori, por si kapital, ndërtim, pronë, resort, kullë dhe ndikim institucional.
Pika e parë e rëndësishme është kalimi nga krimi klasik te krimi ekonomik. Në debat u theksua se kjo organizatë e dyshuar nuk rezulton, të paktën deri në këtë fazë, të ketë hyrë në spiralen e vrasjeve apo larjeve të hesapeve. Kjo e bën më të rrezikshme në një kuptim tjetër: ajo vepron përmes parasë, investimit dhe integrimit në ekonominë formale. Krimi nuk qëndron më jashtë qytetit; ai ndërton brenda qytetit.
Pika e dytë është roli i ndërtimit si lavatriçe financiare. Ndërtimi është sektor ideal për pastrim parash për disa arsye: vlera të mëdha, kontrata të ndërlikuara, paradhënie, shitje në letër, transaksione me persona të tretë, çmime që mund të manipulohen dhe mundësi për të përzier para të ligjshme me para të paligjshme. Prandaj, kur panelistët flasin për “kulla”, ata nuk flasin vetëm për arkitekturë urbane, por për një mekanizëm të mundshëm legalizimi kapitali.
Pika e tretë është Aruba si nyje ndërkombëtare. Takimi në Aruba del si moment simbolik, sepse tregon se dosja nuk është prodhim vetëm i institucioneve shqiptare. Hetimi shqiptar duket se është ushqyer nga informacionet e autoriteteve belge, spanjolle dhe të tjera europiane. Kjo tregon një realitet të njohur: shumë dosje të mëdha në Shqipëri janë hapur ose kanë marrë drejtim kur partnerët ndërkombëtarë kanë sjellë përgjime, komunikime të dekriptuara ose materiale operative.
Pika e katërt është problemi i zyrtarit të paidentifikuar. Ky është momenti më politik i debatit. Nëse në takimin e Arubës përmendet një zyrtar i lartë, por ai nuk identifikohet me emër në dosje, atëherë lind një pyetje e rëndë: a mungon informacioni, apo informacioni nuk është zbardhur? Panelistët nuk japin një përgjigje përfundimtare, por e lënë të hapur çështjen si një test për SPAK-un.
Pika e pestë është Zvërneci si laborator i tjetërsimit të pronës. Në Shqipëri, prona është një nga burimet kryesore të konfliktit, korrupsionit dhe pasurimit të paligjshëm. Debati e paraqet Zvërnecin si shembull ku prona, turizmi, kapitali i huaj, falsifikimi i dyshuar dhe interesat ndërtimore bashkohen në një histori të vetme. Kjo e zgjeron dosjen përtej drogës: këtu kemi edhe një dosje të pronës.
Pika e gjashtë është marrëdhënia mes biznesit dhe pushtetit. Në debat përmenden biznesmenë, kompani, zhvillues, prona, leje ndërtimi dhe projekte turistike. Por pyetja që qëndron në sfond është: a mund të ndërtohen kulla dhe resorte me para të dyshimta pa dijeninë ose pa neglizhencën e institucioneve? Në një vend normal, burimi i financimit duhet të kontrollohet. Në Shqipëri, sipas logjikës së debatit, ky kontroll ka qenë ose i dobët, ose selektiv, ose i kapur.
Pika e shtatë është koha e veprimit të SPAK. Artan Hoxha ngriti dyshime mbi faktin se të dhënat janë të hershme, ndërsa veprimi është i vonuar. Kjo është një kritikë e rëndësishme: nëse SPAK kishte materiale prej vitesh, pse goditja ndodhi tani? Nga ana tjetër, dosjet komplekse financiare kërkojnë kohë, verifikime, letërporosi, ekspertiza, analiza bankare dhe bashkim procedimesh. Prandaj kjo pikë mbetet e diskutueshme.
Pika e tetë është rreziku i relativizimit. Klodiana Lala paralajmëroi se ditët e fundit ka pasur përpjekje për ta relativizuar dosjen. Kjo është një dukuri e zakonshme në çështjet e mëdha: sapo përmenden emra të fuqishëm, debati zhvendoset nga faktet te propaganda. Një palë e sheh dosjen si goditje historike, pala tjetër si përdorim politik. Rreziku është që publiku të humbasë thelbin: ndjekjen e parasë.
Pika e nëntë është dallimi mes akuzës dhe provës. Në analizë publike duhet kujdes. Emrat e përmendur janë persona nën hetim ose të përmendur në dosje, jo të dënuar përfundimisht për këtë çështje. Por kjo nuk e zbeh rëndësinë e dosjes. Përkundrazi, e bën të domosdoshëm hetimin e plotë, sepse vetëm gjykata mund të provojë përfundimisht nëse skema ka funksionuar siç dyshohet.
Pika e dhjetë është pasoja për ekonominë shqiptare. Nëse paraja kriminale futet në ndërtim, ajo nuk dëmton vetëm ligjin, por edhe tregun. Rrit artificialisht çmimet e pronave, nxjerr jashtë loje biznesin e ndershëm, deformon konkurrencën, korrupton administratën dhe e bën qytetin produkt të parasë së dyshimtë. Prandaj dosja ka rëndësi edhe për qytetarët që nuk kanë asnjë lidhje me politikën apo krimin: ata paguajnë çmime më të larta, jetojnë në qytete më të betonizuara dhe përballen me një ekonomi më të padrejtë.
Përmbledhje kronologjike me pikat kryesore
- Procedimi fillestar
Hetimi, sipas debatit, nis nga një procedim i vitit 2021, i lidhur fillimisht me një pronë në Tiranë. - Sekuestrimi i pronës në Tiranë
SPAK kishte sekuestruar një pronë që dyshohej se rridhte nga burime të paligjshme. - Dalja e emrit të Artur Shehut
Në rrjedhën e hetimit, Artur Shehu del si personazh qendror për shkak të dyshimeve për lidhje me tjetërsim pronash, trafik droge dhe pastrim parash. - Letërporositë dhe informacionet nga jashtë
Autoritetet belge, spanjolle dhe të tjera europiane sjellin të dhëna që lidhen me hetimin ndaj vëllezërve Osmani. - Takimi i Arubës
Në Aruba, sipas debatit, janë përgjuar takime ku përmenden Artur Shehu, persona të afërt me të, personazhe të botës së krimit dhe një zyrtar i lartë i paidentifikuar. - Operacioni “Black Eagle”
Hetimi ndërkombëtar ndaj vëllezërve Osmani shërben si bazë për lidhje të tjera, përfshirë komunikime, takime dhe dyshime për trafik kokainë. - Dy degëzimet kryesore
Në debat përmenden dy grupime: ai i lidhur me Alfredo Hamzain dhe ai i lidhur me Artur/Luçano Koçekun. - Dyshimet për pastrim parash në ndërtim
Sipas debatit, paratë e dyshuara të Koçekëve janë pastruar përmes ndërtimeve në Tiranë, ku përmendet biznesmeni Ilir Shtufi. - Planet për investime në Palasë
Në emision u tha se kishte plane për investime edhe në Palasë, përfshirë zonën e Green Coast. - Dosja e Zvërnecit
Zvërneci del si një nga pikat më të forta të hetimit për shkak të dyshimeve për tjetërsim pronash dhe transaksione të mëdha. - 128 milionë euro të ngrira
Sipas debatit, 128 milionë euro janë ngrirë në llogarinë e një notereje, lidhur me skemën e dyshuar të pronave në Zvërnec. - Rreth 500 milionë euro pasuri
Në total, në emision u përmend shifra deri në 500 milionë euro pasuri të sekuestruara ose të bllokuara. - Pikëpyetjet mbi zyrtarët
Një nga çështjet e hapura mbetet identifikimi i zyrtarit të lartë të përmendur në takimin e Arubës. - Pikëpyetjet mbi lejet e ndërtimit
Debati kërkon që hetimi të mos ndalet te biznesmenët dhe trafikantët e dyshuar, por të shkojë edhe te institucionet që kanë dhënë leje, kanë regjistruar prona dhe kanë lejuar transaksione. - Sfida e SPAK
Dosja konsiderohet test i madh për SPAK-un: a do të ndjekë vetëm paratë, apo edhe pushtetin që mund t’i ketë hapur rrugë parasë?
Version i redaktuar dhe i lekturuar i hyrjes së transkriptit
Të nderuar teleshikues, mirëmbrëma.
Ditën e premte, SPAK lëshoi 20 urdhër-arreste: 15 masa sigurie “arrest në burg” dhe pesë masa “arrest në shtëpi”. Në dosje përmenden emra të njohur të botës së krimit, biznesmenë të fushës së ndërtimit dhe persona me lidhje të forta ekonomike e politike.
Bëhet fjalë për një dosje tronditëse, e cila, sipas të dhënave të diskutuara sonte, nxjerr në pah simbiozën mes krimit të organizuar dhe biznesit: trafik droge, pastrim parash përmes ndërtimit, investime në kulla dhe resorte, si dhe tjetërsim pronash.
Këto janë tri shtylla të rëndësishme të një mekanizmi që, sipas hetimit, ka funksionuar prej vitesh në Shqipëri: para të siguruara nga trafiku ndërkombëtar, investim në ekonomi formale dhe legalizim përmes pasurive të paluajtshme.
Pjesa e parë e emisionit do t’i kushtohet kësaj dosjeje. Në studio janë Klodiana Lala, Artan Hoxha, Sokol Bregu dhe Anditela, për të shpjeguar sa më qartë se si nisi hetimi, kush janë personazhet kryesore, çfarë ka zbuluar SPAK dhe cilat janë pikëpyetjet që mbeten të hapura.
Hetimi, sipas gazetares Klodiana Lala, ka nisur në vitin 2021 mbi bazën e një sekuestroje të Prokurorisë së Posaçme për një pronë në qendër të Tiranës. Kjo pronë dyshohej se kishte burim të paligjshëm dhe, në rrjedhën e verifikimeve, çoi hetuesit drejt emrit të Artur Shehut, një personazh i përmendur prej kohësh për dyshime që lidhen me tjetërsim pronash, trafik droge dhe pastrim parash.
Më pas, në dosje mbërritën të dhëna nga autoritetet e huaja, kryesisht nga hetimet belge dhe spanjolle ndaj vëllezërve Osmani. Pikërisht këto të dhëna sollën në vëmendje takimin e Arubës, ku, sipas materialeve të diskutuara, janë përgjuar persona të lidhur me botën e krimit dhe është përmendur edhe një zyrtar i lartë i paidentifikuar.
Nga ky moment, dosja merr përmasa shumë më të mëdha. Ajo nuk mbetet më vetëm një hetim për një pronë në Tiranë, por zgjerohet në një hetim për trafik ndërkombëtar kokainë, pastrim parash në ndërtim, investime në kulla dhe resorte, si dhe tjetërsim pronash në zona strategjike si Zvërneci dhe Palasa.
Shkrim investigativ me fokus: SPAK, droga, kullat, Zvërneci, Aruba dhe pastrimi i parave
Dosja e fundit e SPAK nuk mund të lexohet vetëm si një operacion penal. Ajo duhet lexuar si hartë e një ekonomie të dyshuar paralele, ku paraja e trafikut ndërkombëtar të drogës kërkon të bëhet pronë, kullë, resort, kompani dhe ndikim.
Në qendër të kësaj harte qëndrojnë disa pika kyçe: Aruba, si vendtakim i përgjuar nga autoritetet e huaja; Tirana, si destinacion i investimeve në ndërtim; Zvërneci, si territor strategjik i dyshimeve për tjetërsim pronash; Palasa, si zonë turistike ku shfaqen interesa të mëdha ndërtimi; dhe SPAK, si institucioni që po përpiqet t’i lidhë këto fije në një dosje të vetme.
Aruba është nyja ndërkombëtare. Aty, sipas debatit në “Të Paekspozuarit”, janë përgjuar takime të lidhura me hetimin ndaj vëllezërve Osmani. Në këto takime përmenden persona shqiptarë, biznesmenë, njerëz të botës së krimit dhe një zyrtar i lartë i paidentifikuar. Ky detaj e bën dosjen më të rëndë se një çështje ordinere pastrimi parash, sepse ngre dyshimin për kontakt mes kapitalit kriminal dhe niveleve të larta të pushtetit.
Tirana është nyja ekonomike. Nëse dyshimet e SPAK provohen në gjykatë, atëherë ndërtimi në kryeqytet nuk ka qenë vetëm sektor zhvillimi, por edhe mekanizëm riciklimi parash. Kullat dhe pallatet shumëkatëshe nuk janë vetëm objekte urbane; ato mund të jenë përdorur si instrumente financiare për të futur në ekonomi para të dyshuara nga kokaina.
Zvërneci është nyja e pronës. Në këtë zonë shfaqet problemi historik i Shqipërisë: pronat e mbivendosura, dokumentet e dyshimta, kufijtë e paqartë, vendimet e kthimit të pronave dhe përdorimi i tokës bregdetare për projekte të mëdha turistike. Kur një pronë e tillë hyn në lojë me qindra milionë euro, ajo nuk është më vetëm çështje kadastrale; është çështje pushteti.
Palasa është nyja turistike. Përmendja e interesave për investime në këtë zonë tregon se kapitali i dyshuar nuk synonte vetëm Tiranën, por edhe bregdetin luksoz. Kjo është logjike nga pikëpamja e pastrimit të parave: resortet turistike, vilat luksoze dhe projektet bregdetare kanë vlerë të lartë, treg të fortë dhe mundësi të mëdha për fshehje burimesh financimi.
SPAK është nyja institucionale. Në këtë dosje, sfida e Prokurorisë së Posaçme nuk është vetëm të arrestojë persona ose të sekuestrojë pasuri. Sfida është të provojë zinxhirin: nga burimi i parasë, te lëvizja e saj, te investimi, te prona, te leja, te kompania, te përfituesi final. Ky është hetim i vështirë, sepse krimi ekonomik rrallë lë gjurmë të thjeshta.
Pyetja kryesore është: a do të ndalet hetimi te emrat e dukshëm, apo do të shkojë te sistemi që e ka bërë të mundur? Sepse paraja e drogës nuk ndërton vetë. Ajo ka nevojë për noterë, banka, kompani, leje ndërtimi, hipoteka, vendime administrative, kontrata dhe mbrojtje politike ose institucionale.
Prandaj kjo dosje është më e madhe se vetë personat e përmendur. Ajo është test për mënyrën se si Shqipëria do ta trajtojë krimin e organizuar në fazën e tij më të sofistikuar: jo kur vret, por kur investon; jo kur fshihet, por kur del në fasadë; jo kur sillet si bandë, por kur sillet si biznes.
:::
