Debati në “Çim Peka Live” ndërtohet rreth një ngjarjeje politike që panelistët e trajtojnë jo thjesht si protestë të radhës, por si një moment kthese në jetën publike shqiptare. Në qendër është protesta shumëditore kundër Edi Ramës, e përshkruar nga moderatori si një nga protestat më të gjata, më të qëndrueshme dhe më “epike” të realizuara në Shqipëri, me tubime që zgjasin nga gjashtë deri në dymbëdhjetë orë dhe pa një drejtues të vetëm të qartë politik.
Në thelb, debati nuk është vetëm për numrin e protestuesve. Ai është për natyrën e regjimit politik në Shqipëri, për paaftësinë e opozitës zyrtare, për krizën e përfaqësimit, për rolin e SPAK-ut, për kapjen e mediave, për lodhjen e protestës, për mundësinë ose pamundësinë që një lëvizje paqësore ta rrëzojë një pushtet të fortifikuar, si dhe për transformimin e një kauze fillestare në një revoltë më të gjerë kundër qeverisë.
1. Hyrja e Çim Pekës: aktakuzë politike dhe vendosje e kornizës së debatit
Emisioni hapet me një monolog të ashpër të Çim Pekës, i cili nuk e nis debatin në mënyrë neutrale, por si një aktakuzë të gjatë ndaj qeverisjes së Edi Ramës. Ai rendit një varg akuzash: kanabizimin e Shqipërisë, kriminalizimin e Kuvendit, koncesionet, sterilizimin, inceneratorët, shkatërrimin e arsimit të lartë, shpopullimin, betonizimin e Tiranës dhe bregdetit, kapjen e drejtësisë, shkatërrimin e Teatrit Kombëtar, privatizimin e Butrintit, aferat në infrastrukturë, çështjen McGonigal, onkologjikun pa ilaçe dhe skemat e mikrokredive.
Kjo hyrje ka dy funksione. Së pari, ajo krijon kontekstin moral të debatit: protesta nuk paraqitet si reagim ndaj një vendimi të vetëm, por si shpërthim i akumuluar ndaj një dekade qeverisjeje. Së dyti, Peka e çliron protestën nga varësia ndaj organizatorëve ose zërave të saj publikë. Ai thotë se, pavarësisht “çmendurive” që mund të thonë njerëzit me mikrofon, protesta duhet mbështetur, sepse sipas tij ky është momenti kur Rama mund të rrëzohet.
Pra, teza editoriale e Pekës është e qartë: protesta është më e madhe se organizatorët e saj, më e rëndësishme se kontradiktat e brendshme dhe më urgjente se pastërtia ideologjike e pjesëmarrësve. Për të, ajo është instrumenti i vetëm real për të thyer status quo-në.
2. Protesta si fenomen pa pronar: forca dhe dobësia e saj njëkohësisht
Një nga temat kryesore të debatit është pikërisht mungesa e një drejtuesi të vetëm. Peka e quan protestë qytetare dhe thekson se nuk ka një udhëheqës të qartë. Kjo, sipas tij, është edhe e mira e saj.
Kjo ide merr trajtime të ndryshme nga panelistët. Për Andi Bushatin, mungesa e organizimit klasik është për momentin përparësi, sepse tregon se revolta nuk është pronë e një partie, e një lideri apo e një strukture të diskredituar. Ai thotë se e rëndësishme është të pyetet pse kanë dalë njerëzit, jo menjëherë si do të organizohen ata. Në interpretimin e tij, programi i pashkruar i protestës është refuzimi i përjashtimit: qytetarët nuk pranojnë më të jenë jashtë vendimmarrjes, jashtë politikës dhe jashtë ndarjes së pasurive publike.
Berat Buzhala e sheh ndryshe. Ai e pranon vlerën e protestës, sidomos faktin që ka aktivizuar një gjeneratë të re, por është skeptik për jetëgjatësinë e saj nëse nuk artikulohet politikisht. Ai argumenton se nëse protesta nuk ka epilog, nëse nuk udhëhiqet nga një strukturë politike ose nga një konglomerat forcash që i vendos qeverisë kushte konkrete, ajo rrezikon të shuhet.
Këtu del tensioni themelor i debatit: a është spontaneiteti energji çliruese apo kufizim strategjik? Bushati e sheh si shenjë autenticiteti. Buzhala e sheh si rrezik shpërndarjeje. Peka, nga ana tjetër, i jep përparësi momentit revolucionar: të mos humbet energjia duke kërkuar pastërti organizative.
3. Andi Bushati: protesta si refuzim i përjashtimit politik dhe ekonomik
Analiza më e strukturuar sociopolitike në debat vjen nga Andi Bushati. Ai e lexon protestën jo vetëm si kundërshtim ndaj Ramës, por si refuzim të dy modeleve: modelit politik dhe modelit ekonomik.
Sipas tij, njerëzit në protestë po refuzojnë një model politik që i lë të papërfaqësuar dhe i ndan nga qeverisja e vendit. Ata nuk e gjejnë veten as te pozita, as te opozita. Ky është një formulim shumë i rëndësishëm, sepse e zhvendos debatin nga “Rama kundër Berishës” në “qytetari kundër sistemit të mbyllur”.
Në këtë kuptim, protesta nuk është thjesht antiqeveritare. Ajo është antipërjashtuese. Njerëzit, sipas Bushatit, nuk duan më të varen nga listat e Ramës apo Berishës për të marrë pjesë në politikë; nuk duan më që pasuritë publike të ndahen si plaçkë nga një njeri i vetëm ose nga një grup i ngushtë njerëzish; nuk duan më që shteti të sillet si pronë private e pushtetit.
Pika më e fortë në analizën e Bushatit është se ai e lidh protestën me krizën e demokracisë përfaqësuese. Sipas tij, qytetarët janë të përjashtuar nga pjesëmarrja reale: nuk mund të kandidojnë pa u futur në listat e liderëve, nuk mund të marrin vota pa struktura klienteliste, nuk mund të përfaqësojnë mendimin e tyre pa u bërë pjesë e “bandave” politike apo administrative.
Kjo është një diagnozë më e thellë se retorika “ik Rama”. Bushati thotë se Rama është simboli kryesor i krizës, por jo i vetmi burim i saj. Problemi është një sistem që e ka mbyllur politikën, ekonominë dhe përfaqësimin.
4. Berat Buzhala: vlera e protestës, por edhe skepticizmi për epilogun
Berat Buzhala sjell në debat një qasje më pragmatike dhe më skeptike. Ai e pranon se protesta ka rëndësi të madhe, sidomos sepse ka nxjerrë në rrugë një gjeneratë të re që nuk është parë në zgjedhje, një gjeneratë nën 30 vjeç që shpesh është e paangazhuar politikisht. Sipas tij, kjo është jashtëzakonisht e vlefshme për shoqërinë dhe për demokracinë, sepse asnjë demokraci nuk zhvillohet normalisht pa protestë nga poshtë.
Por Buzhala nuk ndalet te romantizimi i protestës. Ai pyet: çfarë ndodh pas entuziazmit? Kush i formulon kërkesat? Kush negocion? Kush e mban presionin? Kush e shndërron zemërimin në rezultat politik?
Ai sjell shembullin e Tahrir Square, duke kujtuar se protesta egjiptiane zgjati 18 ditë dhe çoi në dorëheqjen e Mubarakut, por pas dorëheqjes pushtetin e mori ushtria. Pra, edhe kur protesta fiton në dukje, rezultati mund të mos jetë demokratizim real.
Ky është një paralajmërim i rëndësishëm. Buzhala nuk është kundër protestës; ai është kundër iluzionit se vetëm prania në shesh, pa strukturë dhe pa objektiva të artikuluara, prodhon automatikisht ndryshim demokratik. Për të, protesta mund ta zgjojë shoqërinë, por pa organizim rrezikon të mbetet energji e papërkthyer në pushtet institucional.
5. Lorenc Vangjeli: teza e “mësimit të dyfishtë”
Lorenc Vangjeli, sipas pjesëve të transkriptit, vendos një tezë interesante: protesta dha një “mësim të dyfishtë”. Nga njëra anë, ajo tregoi se Rama nuk është aq i fortë, aq i pamposhtshëm dhe aq i plotfuqishëm sa mendohej. Nga ana tjetër, tregoi paaftësinë e opozitës zyrtare për ta mbledhur zemëratën qytetare nën flamurin e saj.
Ky është një nga vlerësimet më të balancuara të debatit. Protesta dobëson mitin e Ramës si figurë e pathyeshme, por njëkohësisht ekspozon krizën e opozitës. Nëse ka kaq shumë zemërim dhe ky zemërim nuk kanalizohet nga opozita, atëherë problemi nuk është vetëm pushteti. Problemi është edhe alternativa.
Vangjeli e sheh protestën si ngjarje që tejkalon parashikimet. Ai nuk e redukton te një parti, te një grup apo te një kauzë e vetme. Pikërisht kjo e bën protestën të rëndësishme: ajo del jashtë kontrollit të aktorëve tradicionalë dhe i detyron të gjithë të ripozicionohen.
6. Armand Shkullaku: kufiri i protestës paqësore përballë një pushteti që nuk reflekton
Armand Shkullaku sjell tezën më të fortë dhe më të rrezikshme politikisht: një protestë e bukur, e shëndetshme dhe tronditëse mund të mos mjaftojë përballë regjimeve që nuk reflektojnë. Ai thotë se “aleati i Ramës” është lodhja e protestës, sepse nuk ka protesta permanente dhe të përjetshme.
Kjo është një analizë e ftohtë e dinamikës së pushtetit. Pushteti nuk ka nevojë ta mundë protestën menjëherë; i mjafton ta presë derisa të lodhet. Nëse protestuesit lodhen, nëse pjesëmarrja bie, nëse mediat e zbehin vëmendjen, nëse kauzat përçahen, atëherë pushteti mbijeton.
Shkullaku shkon më tej dhe thotë se nëse në krye të vendit nuk ka udhëheqës demokratë që dinë të reflektojnë, por njerëz që duan të sundojnë, atëherë përballja bëhet e pashmangshme.
Kjo ngre dilemën më të vështirë të debatit: a mund të rrëzohet një pushtet i fortifikuar me protesta tërësisht paqësore? Në studio kjo tezë përplaset me shqetësimin se dhunëzimi i protestës do të largonte pikërisht atë pjesë qytetare që i jep legjitimitet moral: nënat me karroca, njerëzit që këndojnë, qytetarët paqësorë.
Pra, protesta ka një paradoks: paqësorja e bën të gjerë dhe legjitime; por paqësorja mund të mos mjaftojë për ta detyruar pushtetin të tërhiqet.
7. Rama si figurë qendrore dhe si nyje e sistemit
Në debat, Rama nuk paraqitet vetëm si kryeministër. Ai paraqitet si nyja qendrore e një sistemi politik, ekonomik, mediatik dhe institucional. Panelistët flasin për “regjim”, “autokraci elektorale”, “demokraci hibride”, “kapje të drejtësisë”, “kapje të mediave”, “pasuri publike” dhe “përjashtim qytetar”.
Megjithatë ka dallime në formulime. Disa panelistë e krahasojnë Shqipërinë me Serbinë e Vuçiçit ose me modele si Gjukanoviçi e Gruevski. Të tjerë paralajmërojnë se nuk duhet ekzagjeruar duke e quajtur Shqipërinë diktaturë klasike. Në një pjesë të debatit, përmenden Freedom House dhe V-Dem si referenca për të diskutuar nëse Shqipëria duhet parë si demokraci hibride, pjesërisht e lirë apo autokraci elektorale.
Kjo pjesë është e rëndësishme sepse tregon se debati nuk është vetëm emocional. Ka përpjekje për ta vendosur Shqipërinë në kategori politologjike. A është Shqipëria diktaturë? Jo domosdoshmërisht në kuptimin klasik. A është demokraci funksionale? Panelistët sugjerojnë se jo. A është autokraci elektorale ose demokraci hibride? Kjo del si fusha ku zhvillohet debati më serioz.
Në këtë kuptim, Rama shihet jo vetëm si fitues zgjedhjesh, por si arkitekt i një sistemi ku zgjedhjet ekzistojnë, por konkurrenca, përfaqësimi, media, drejtësia dhe ekonomia janë të deformuara.
8. Opozita: e pranishme, por jo bartëse e revoltës
Një tjetër bosht i fortë është opozita. Në debat thuhet qartë se protesta ka ekspozuar paaftësinë e opozitës zyrtare për ta mbledhur zemëratën qytetare.
Kjo është shumë domethënëse. Në kushte normale, një revoltë kaq e madhe kundër qeverisë do të ishte kapital politik për opozitën. Por këtu panelistët e shohin ndryshe: protesta ekziston pikërisht sepse opozita nuk e ka përfaqësuar dot zemërimin qytetar.
Në debat përmendet edhe slogani “Rama në burg, Berisha në burg”, që tregon natyrën e dyfishtë të revoltës: kundër qeverisë, por jo automatikisht pro opozitës tradicionale.
Kjo e vendos opozitën në pozitë të vështirë. Nëse tenton ta marrë protestën, rrezikon ta dëmtojë atë. Nëse qëndron jashtë, rrezikon të mbetet e panevojshme. Nëse e mbështet gjysmën e sloganit, humb besueshmërinë te pjesa qytetare që kërkon ndryshim më të thellë.
Buzhala e shpreh qartë kontradiktën: të gjithë në protestë janë kundër Ramës, por jo të gjithë janë kundër Berishës; shumica mund të jenë kundër Berishës, por jo të gjithë.
Kjo tregon se protesta nuk ka homogjenitet ideologjik. Ajo ka një pikëbashkim të madh: kundërshtimin e Ramës. Por përtej kësaj, grupet kanë dallime të thella.
9. SPAK-u: mes pritshmërive, zhgënjimit dhe instrumentalizimit
SPAK-u është një nga temat më të ndjeshme të debatit. Në monologun hyrës, Peka e kritikon fort idenë se Altin Dumani duhet rikthyer në krye të SPAK-ut, duke argumentuar se deri në atë moment nuk janë kthyer paratë e inceneratorëve, koncesioneve, rrugëve të shembura apo aferave të tjera.
Kritika ndaj SPAK-ut shkon në dy drejtime. Së pari, se drejtësia nuk ka prodhuar rikuperim real të parave publike. Së dyti, se SPAK-u nuk ka prekur shtyllat kryesore që mbajnë pushtetin: paratë e drogës, pastrimin e tyre në ndërtim dhe ekonominë informale që ushqen regjimin.
Megjithatë, në debat del edhe një nuancë tjetër: protesta mund ta ketë vënë SPAK-un nën presion. Një pjesë e panelit sugjeron se disa zhvillime hetimore ndodhin edhe për shkak të presionit publik. Por kundërargumenti është se SPAK-u vepron vetëm kur dosjet i vijnë nga jashtë ose kur presioni bëhet i pashmangshëm, jo si institucion që godet vetë zemrën e pushtetit.
Pra, SPAK-u në debat nuk trajtohet si shpëtimtar. Ai trajtohet si institucion me pritshmëri të mëdha, por me besim të lëkundur.
10. Mediat: nga censura te detyrimi për ta transmetuar protestën
Debati prek edhe rolin e mediave. Bushati thotë se edhe nëse protesta mbyllet, ajo ka arritur disa qëllime: ka diskredituar establishmentin që komandon vendin, përfshirë mediat.
Në fillim, sipas panelistëve, mediat kanë bërë censurë ose e kanë relativizuar protestën. Më pas, për shkak të masivitetit të saj, u detyruan ta transmetojnë. Kjo është një fitore simbolike: protesta i detyroi mediat të kthejnë kamerat nga qytetarët, edhe kur pronarët ose linjat editoriale mund të ishin të lidhura me pushtetin.
Por ka edhe një problem: vëmendja mediatike nuk është e pafundme. Bushati vëren se mediat ndërkombëtare nuk mund të qëndrojnë përjetësisht me kamera në një protestë; edhe ngjarjet më të mëdha globale kalojnë ciklin e vëmendjes.
Kjo lidhet me tezën e Shkullakut për lodhjen. Kur bie vëmendja mediatike, protesta duhet të ketë strukturë, kërkesa dhe ritëm të ri për të mos u shuar.
11. Strategjia e pushtetit: përçarje, etiketim, relativizim
Në debat thuhet se pushteti ka hyrë në një strategji për ta përçarë protestën dhe për të ndarë opinionin mbi të. Sipas Bushatit, frika e Ramës nuk janë vetëm ata që dalin në rrugë, por edhe ata që i duartrokasin nga ballkonet dhe ata që bashkohen gjatë marshimit.
Për këtë arsye, sipas panelistëve, pushteti përpiqet të krijojë narrativa delegjitimuese: protestuesit janë grekë, iranianë, fashistë, ekstremistë, agresorë ndaj artistëve, pengesë për turizmin, etj.
Kjo është taktikë klasike e pushteteve të kontestuara: në vend që të merret me kërkesën politike, merret me etiketimin e protestuesit. Në vend që të diskutojë pse dalin njerëzit, diskuton kush i ka nxjerrë. Në vend që të pranojë zemërimin, shpik armikun.
Por sipas debatit, kjo taktikë nuk ka funksionuar plotësisht, sepse protesta ka shtrirje më të madhe se turma në shesh. Ajo ka rezonancë te ata që nuk dalin, por e mbështesin; te ata që duartrokasin nga ballkonet; te ata që e shohin si shenjë se frika është thyer.
12. Transformimi i protestës: nga kauza fillestare te protesta kundër qeverisë
Një moment kyç në debat është vërejtja se protesta ka ndryshuar natyrë. Fillimisht, sipas bisedës, ajo mund të ketë qenë e lidhur me kauzën e “pelikanit”; më pas është shndërruar në protestë kundër qeverisë.
Ky transformim është politikisht shumë i rëndësishëm. Shpesh protestat nisin nga një kauzë konkrete, por nëse shoqëria ka zemërim të akumuluar, kauza bëhet shkëndijë për shpërthim më të madh. Në këtë rast, ajo që nisi si protestë për një çështje të veçantë u shndërrua në kanal për gjithë pakënaqësinë kundër Ramës.
Kjo e bën protestën më të fuqishme, por edhe më të vështirë për t’u menaxhuar. Kur kauza zgjerohet, ajo fiton masivitet, por humb qartësi. Kur bëhet “kundër gjithçkaje”, duhet të gjejë mënyrën të formulojë “për çfarë” është.
13. Gjenerata e re: aktivizimi politik si fitore më vete
Një nga aspektet më pozitive të debatit është vlerësimi i aktivizimit të të rinjve. Buzhala thotë se ka parë një gjeneratë të re që nuk e kishte parë në zgjedhje, një gjeneratë që zakonisht abstenon ose nuk angazhohet politikisht.
Kjo është ndoshta arritja më e qëndrueshme e protestës, edhe nëse ajo nuk prodhon menjëherë ndryshim qeverie. Nëse të rinjtë fillojnë të mendojnë politikisht, të artikulojnë kërkesa, të kuptojnë lidhjen midis taksave, pasurive publike, përfaqësimit dhe pushtetit, atëherë protesta ka krijuar kapital demokratik.
Kjo është arsyeja pse panelistët, edhe kur janë skeptikë për epilogun, nuk e mohojnë vlerën e protestës. Ajo ka zgjuar një brez. Dhe zgjimi i një brezi shpesh ka efekte më të gjata se vetë protesta.
14. Debati mbi “regjimin”: diktaturë, demokraci hibride apo autokraci elektorale?
Një pjesë e rëndësishme e debatit lidhet me klasifikimin e sistemit shqiptar. Ka tension mes atyre që e quajnë pushtetin e Ramës regjim të egër dhe atyre që thonë se Shqipëria nuk është diktaturë klasike. Përmenden krahasime me Vuçiçin, Gjukanoviçin dhe Gruevskin, si dhe referenca te Freedom House dhe V-Dem.
Ky debat ka rëndësi sepse përcakton edhe strategjinë. Nëse Shqipëria shihet si demokraci funksionale, atëherë rruga kryesore është vota. Nëse shihet si autokraci elektorale, atëherë pyetja bëhet: a mjaftojnë zgjedhjet dhe protestat paqësore? Nëse shihet si regjim i mbyllur, atëherë panelistët nisin të flasin për konfrontim, presion të vazhdueshëm dhe pamundësi të ndryshimit normal.
Këtu debati bëhet më i thellë se përditshmëria politike. Ai prek pyetjen themelore: a funksionon ende mekanizmi demokratik në Shqipëri, apo qytetarët kanë dalë në rrugë pikërisht sepse mekanizmi institucional nuk funksionon më?
15. Pikat e forta të debatit
Debati ka disa pika të forta.
Së pari, nuk e redukton protestën në numra. Panelistët flasin për psikologjinë e frikës, për përfaqësimin, për mediat, për opozitën, për drejtësinë dhe për ekonominë politike të pushtetit.
Së dyti, e trajton protestën si simptomë të një krize më të thellë. Nuk bëhet fjalë vetëm për pakënaqësi ndaj një vendimi, por për refuzim të një modeli qeverisjeje.
Së treti, ka pluralitet brenda kritikës. Të gjithë janë kritikë ndaj Ramës, por jo të gjithë e shohin njësoj protestën. Bushati e sheh si zgjim qytetar, Buzhala si energji që kërkon strukturë, Vangjeli si mësim të dyfishtë, Shkullaku si përballje me kufijtë e protestës paqësore, ndërsa Peka si moment për rrëzimin e Ramës.
Së katërti, debati nuk e amniston opozitën. Kjo është e rëndësishme, sepse një analizë serioze kundër pushtetit nuk mund të mbyllë sytë ndaj dështimit të alternativës.
16. Dobësitë dhe rreziqet e debatit
Megjithatë, debati ka edhe dobësi.
E para është gjuha shumë e ashpër, shpesh fyese, që mund ta dobësojë peshën analitike. Kur përdoren etiketime të rënda personale, analiza rrezikon të kthehet në tribunë emocionale. Kjo mund të mobilizojë audiencën e bindur, por jo domosdoshmërisht të bindë publikun skeptik.
E dyta është mungesa e një verifikimi të qartë të disa akuzave. Në debat përmenden shumë afera, shifra, përgjegjësi dhe emra, por formati televiziv nuk i ndan gjithmonë faktet e provuara nga interpretimet politike.
E treta është rreziku i glorifikimit të protestës pa zgjidhje institucionale. Nëse protesta shihet si qëllim në vetvete, ajo mund të konsumojë energjinë qytetare pa prodhuar reformë.
E katërta është dilema e konfrontimit. Teza se pushtetet e fortifikuara nuk bien pa përballje mund të jetë realiste, por është edhe e rrezikshme. Dhuna mund ta delegjitimojë protestën, ta frikësojë qytetarin e zakonshëm dhe t’i japë pushtetit pretekst për represion.
17. Çfarë thotë realisht kjo protestë për Shqipërinë?
Nga debati del një përfundim i qartë: protesta nuk është thjesht kundër Ramës. Ajo është kundër mënyrës se si është ndërtuar pushteti në Shqipëri.
Ajo thotë se qytetarët nuk ndihen të përfaqësuar.
Ajo thotë se opozita nuk ka arritur të bëhet shtëpia e zemërimit publik.
Ajo thotë se mediat nuk janë më ndërmjetëse të besueshme.
Ajo thotë se drejtësia perceptohet si e pamjaftueshme.
Ajo thotë se ekonomia shihet si e kapur nga klientela.
Ajo thotë se pasuritë publike janë bërë simbol i grabitjes.
Ajo thotë se të rinjtë po hyjnë në politikë jo përmes partive, por përmes revoltës.
Në këtë kuptim, protesta është diagnozë më shumë se zgjidhje. Ajo e nxjerr sëmundjen në sipërfaqe, por nuk e ka ende recetën e plotë për shërim.
18. Përfundim: protesta ka fituar betejën morale, por jo ende betejën politike
Debati në “Çim Peka Live” e paraqet protestën si moment të madh të ndërgjegjësimit publik. Ajo ka thyer idenë se Rama është i pamposhtshëm. Ka ekspozuar dobësinë e opozitës. Ka detyruar mediat të merren me të. Ka vënë nën presion institucionet. Ka aktivizuar të rinjtë. Ka krijuar një ndjenjë të re se qytetari mund të dalë nga apatia.
Por beteja politike mbetet e hapur.
Nëse protesta nuk prodhon kërkesa të qarta, strukturë përfaqësuese dhe strategji afatgjatë, rrezikon të konsumohet. Nëse e marrin partitë e vjetra, rrezikon të humbasë besueshmërinë. Nëse radikalizohet, rrezikon të humbasë pjesën qytetare. Nëse mbetet vetëm morale, mund të mos e rrëzojë pushtetin. Nëse bëhet politike pa u kapur nga partitë, mund të kthehet në moment real ndryshimi.
Pikërisht këtu qëndron pesha e debatit: ai nuk jep një përgjigje përfundimtare, por shtron pyetjen më të rëndësishme të momentit: a do të mbetet kjo protestë një episod i madh zemërimi, apo do të shndërrohet në forcë politike që ndryshon rregullat e lojës?
Nëse matet me efektin moral, protesta tashmë ka fituar. Nëse matet me rrëzimin e Ramës ose me ndryshimin e sistemit, beteja sapo ka filluar.
