ALI AHMETI RIKTHEN VITIN 2001 NË QENDËR TË BETEJËS POLITIKE: “REFUZOVA NDARJEN E MAQEDONISË”; KËRKON ZGJEDHJE, VETING DHE VIJA TË KUQE PËR QEVERINË E ARDHSHME
Një çerek shekulli pas konfliktit të vitit 2001 dhe Marrëveshjes Kornizë të Ohrit, Ali Ahmeti po përpiqet ta rikthejë pikërisht atë moment historik në qendër të debatit politik të vitit 2026.
Në një intervistë të gjatë në podkastin “Rishtazi” të gazetës Koha, përballë gazetarit Nazim Rashidi, kryetari i BDI-së ndërtoi një rrëfim që filloi me luftën e vitit 2001, kaloi te Marrëveshja e Ohrit dhe arriti deri te konflikti aktual BDI–VLEN, Ligji për përdorimin e gjuhëve, Badinteri, përfaqësimi i drejtë, ndryshimet kushtetuese, Rusia, Serbia dhe kërkesa për zgjedhje të parakohshme.
Mesazhi politik ishte i qartë: Ahmeti kërkon ta paraqesë BDI-në jo thjesht si opozitë ndaj Qeverisë së Hristijan Mickoskit, por si mbrojtëse të rendit politik të krijuar pas vitit 2001.
Pretendimi më i fortë: “Më sollën hartën për ndarjen”
Pjesa potencialisht më e rëndësishme historike e intervistës ishte deklarata e Ahmetit se, gjatë konfliktit të vitit 2001, Arben Xhaferi i kishte sjellë një dokument me hartë për ndarjen territoriale të Maqedonisë.
Sipas Ahmetit, projekti parashikonte një territor shqiptar që do t’i bashkohej Shqipërisë dhe Likovën që do t’i bashkohej Kosovës, ndërsa rreth 260 mijë shqiptarë do të mbeteshin jashtë territorit të propozuar.
Ahmeti tha se e kishte refuzuar dokumentin dhe kishte zgjedhur “rrugën më të vështirë”: Marrëveshjen e Ohrit dhe ruajtjen e një shteti multietnik.
Pjesa thelbësore e këtij rrëfimi – se në vitin 2001 ekzistonin projekte serioze për ndarje etnike – mbështetet nga dokumentacioni historik.
Në qershor 2001, presidenti i atëhershëm i Akademisë Maqedonase të Shkencave dhe Arteve, Georgi Efremov, publikoi një projekt për shkëmbim territoresh dhe popullsish. Instituti për Raportim mbi Luftën dhe Paqen raportonte në atë kohë se zonat me shumicë shqiptare në perëndim do të shkëputeshin, ndërsa shqiptarët e shpërndarë në pjesët e tjera do të zhvendoseshin.
International Crisis Group shkonte edhe më larg: në raportin e 20 qershorit 2001 vlerësonte se, ndryshe nga fantazitë e mëparshme nacionaliste për ndarje, në atë moment projekti kishte marrë një “vulë gjysmë të hapur zyrtare”. ICG theksonte gjithashtu se afërsisht gjysma e shqiptarëve të vendit jetonin jashtë zonës kompakte perëndimore, çka e bënte ndarjen praktikisht të lidhur me zhvendosje masive të popullsisë.
Edhe më domethënës është një raportim i RFE/RL i vitit 2005. Arben Xhaferi deklaronte se ai dhe ish-kryeministri Ljubço Georgievski kishin diskutuar për ndarjen paqësore të Maqedonisë dhe idenë se shoqëritë multietnike nuk funksionojnë. Georgievski e mohonte se këto biseda kishin filluar para vitit 2001, por pranonte se çështja ishte diskutuar pasi projekti u publikua në maj 2001.
Megjithatë, nuk është gjetur dokument publik që të provojë elementin më specifik të rrëfimit të Ahmetit: se Xhaferi ia dorëzoi personalisht atij një hartë të përgatitur nga Qeveria, me pikërisht kufijtë dhe shifrën prej 260 mijë shqiptarësh që ai përmendi.
Prandaj ky detaj duhet publikuar si pretendim i Ali Ahmetit, jo si fakt i provuar.
Marrëveshja e Ohrit si themel politik
Ahmeti e paraqiti refuzimin e ndarjes si momentin nga i cili buron legjitimiteti historik i tij dhe i BDI-së.
Teksti origjinal i Marrëveshjes së Ohrit e mbështet pikërisht modelin që ai thotë se zgjodhi. Në parimin 1.2 thuhet se sovraniteti, integriteti territorial dhe karakteri unitar i shtetit janë të pacenueshëm dhe se “nuk ka zgjidhje territoriale për çështjet etnike”; pika 1.3 kërkon ruajtjen e karakterit multietnik të shoqërisë.
Kjo është arsyeja pse konflikti aktual rreth gjuhës, përfaqësimit dhe Badinterit, në narrativën e Ahmetit, nuk paraqitet si debat i zakonshëm legjislativ. Ai e interpreton si betejë mbi vetë arkitekturën politike të krijuar më 2001.
Badinteri: mekanizëm kushtetues, jo formulë për Qeverinë
Ahmeti akuzoi Qeverinë se po tenton ta anashkalojë shumicën e Badinterit.
Parimi ekziston realisht në Kushtetutë. Amendamenti X parashikon se ligjet që lidhen drejtpërdrejt me kulturën, përdorimin e gjuhëve, arsimin, dokumentet personale dhe simbolet kërkojnë jo vetëm shumicën e deputetëve të pranishëm, por edhe shumicën e deputetëve të pranishëm që u përkasin komuniteteve që nuk janë shumicë. Parlamenti vetë e quan këtë “Badinter Principle”.
Por këtu duhet bërë një dallim vendimtar: Badinteri është mekanizëm parlamentar për kategori të caktuara vendimesh. Ai nuk përcakton se cila parti shqiptare duhet të jetë pjesë e Qeverisë.
BDI kundër VLEN-it: beteja për fjalën “legjitimitet”
Kjo është ndoshta pjesa politikisht më e rëndësishme e intervistës.
Në zgjedhjet parlamentare të 8 majit 2024, Fronti Evropian i udhëhequr nga BDI fitoi 18 mandate, ndërsa VLEN 14. VMRO-DPMNE dhe koalicioni i saj fituan 58 dhe Qeveria u formua me VLEN-in dhe ZNAM-in.
Prej këtej buron argumenti i Ahmetit: partneri maqedonas, sipas tij, duhet ta zgjedhë si partner atë subjekt shqiptar që ka marrë mandatin më të madh nga votuesit shqiptarë.
Problemi juridik është se Kushtetuta nuk e përmban një rregull të tillë. Neni 90 i jep mandatin kandidatit të partisë ose partive që kanë shumicë në Kuvend dhe nuk vendos kriter etnik për partnerin e koalicionit.
Kështu, “legjitimiteti” i Ahmetit është argument i fortë politik, por jo e drejtë kushtetuese automatike.
Balanceri u hoq, por përfaqësimi i drejtë jo
Ahmeti deklaroi se “është suspenduar përfaqësimi i drejtë”.
Këtu duhet bërë një korrigjim i rëndësishëm.
Më 9 tetor 2024, Gjykata Kushtetuese shfuqizoi dispozitat që detyronin kandidatët për punësim publik të deklaronin përkatësinë etnike dhe metodologjinë e njohur si “Balancer”. Arsyeja kryesore ishte se mekanizmi cenonte të drejtën e qytetarit për të deklaruar ose jo identitetin e tij kombëtar dhe barazinë në konkurrim.
Por Gjykata e ka thënë shprehimisht se kjo nuk e shfuqizon parimin kushtetues të përfaqësimit të drejtë dhe adekuat. Ky parim mbetet në Amendamentin VI të Kushtetutës.
Madje Qeveria miratoi më 7 prill 2026 një projektligj të ri për përfaqësimin e drejtë, pasi projektin e kishte shqyrtuar Komisioni i Venecias.
Prandaj formulimi më i saktë është: u shfuqizua mekanizmi i vjetër i Balancer-it; nuk u shfuqizua parimi kushtetues.
Universiteti i Tetovës: kritika reale, por jo provë për “likuidim”
Edhe shqetësimet për arsimin e lartë nuk janë të shpikura.
Universiteti i Tetovës doli publikisht kundër disa dispozitave të projektligjit të ri për arsimin e lartë. Veçanërisht kundërshtoi kushtet kumulative për organizimin e studimeve të doktoratës – renditjen, minimumin 15-vjeçar të veprimtarisë dhe pragjet për projekte e publikime – duke argumentuar se mund të krijojnë centralizim dhe të përjashtojnë universitete që kanë kapacitete në fusha të caktuara.
Ministria, nga ana tjetër, thotë se qëllimi është rritja e cilësisë, meritokracisë dhe ndërkombëtarizimit dhe se vërejtjet e argumentuara do të përfshihen në versionin final.
Pra ekziston konflikt real për modelin e reformës. Por formulimi i Ahmetit se universitetet shqiptare po vendosen “para ekzekutimit” është interpretim politik, jo fakt tashmë i provuar.
Ligji për gjuhët është realisht para Gjykatës Kushtetuese
Një nga pretendimet më të rëndësishme të Ahmetit verifikohet: çështja e Ligjit për përdorimin e gjuhëve është realisht para Gjykatës Kushtetuese.
Më 31 mars 2026, vetë Gjykata publikoi opinionin amicus curiae që kishte kërkuar nga Komisioni i Venecias dhe Drejtoria e Përgjithshme e Këshillit të Evropës për standardet ndërkombëtare dhe evropiane mbi përdorimin e gjuhëve të pakicave.
Komisioni i Venecias kishte dhënë që në vitin 2019 një opinion kritik për disa dispozita të ligjit, sidomos për dygjuhësinë automatike në procedurat gjyqësore. Komisioni paralajmëronte se një zbatim i tillë mund të ngadalësonte rëndë proceset gjyqësore dhe rekomandonte rishikimin e këtyre dispozitave.
Kjo do të thotë se debati juridik është real. Por ta përshkruash çdo shqyrtim të ligjit si “atentat ndaj Marrëveshjes së Ohrit” është përfundim politik i Ahmetit.
Edhe iniciativa për dosjet e Hagës ekziston – por jo siç tingëllon
Ahmeti tha se ka informacion për një iniciativë në Gjykatën Kushtetuese që mund t’i hapë sërish çështjet e Hagës.
Ekziston realisht lënda U.br.107/2024, e iniciuar nga Pavle Trajanov, kundër interpretimit autentik të nenit 1 të Ligjit për Amnisti.
Në vitin 2011, Kuvendi e zgjeroi zbatimin e amnistisë edhe për katër dosjet që Tribunali Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë ia kishte kthyer Maqedonisë për ndjekje: “NLA leadership”, “Mavrovo Road Workers”, “Lipkovo Water Reserve” dhe “Neprošteno”. Amnesty International e kritikoi atë vendim, duke kërkuar hetim dhe ndjekje të rasteve.
Megjithatë, iniciativa e sotme nuk do të thotë se “UÇK-ja do të paditet përsëri në Tribunalin e Hagës”. ICTY nuk po rifillon këto raste. Çështja e tanishme lidhet me vlefshmërinë kushtetuese të mënyrës se si u mbyllën ato në sistemin juridik vendor.
Vetingu: një pretendim i Ahmetit që mbështetet nga dokumentet
Ahmeti insistoi se idenë e vetingut nuk e ka shpikur pasi doli në opozitë.
Kjo është e saktë.
Më 31 janar 2020, grupi parlamentar i BDI-së dorëzoi një projektligj për vetingun e funksionarëve të zgjedhur dhe të emëruar në ekzekutiv, legjislativ, gjyqësor, prokurori dhe polici. Vetëm 16 ditë më vonë Kuvendi u shpërnda para zgjedhjeve dhe projektligji nuk u miratua.
Ahmeti ka deklaruar publikisht edhe më parë se i kishte kërkuar prokurores speciale Katica Janeva të kontrollonte funksionarët e BDI-së.
Për takimin konkret dhe përmbajtjen e tij nuk kemi gjetur procesverbal publik të pavarur; pra kjo pjesë mbështetet kryesisht në deklarimet e përsëritura të vetë Ahmetit.
Ndryshimet kushtetuese: BE-ja vazhdon të jetë kategorike
Për çështjen e bullgarëve, argumenti i Ahmetit për nevojën e ndryshimeve kushtetuese përputhet me pozicionin aktual të institucioneve të BE-së.
Më 2 qershor 2026, presidenti i Këshillit Evropian António Costa deklaroi në Shkup se miratimi i ndryshimeve kushtetuese të dakorduara “mbetet e vetmja rrugë përpara” drejt fillimit formal të negociatave.
Kushti e ka origjinën në paketën e vitit 2022, ku BE-ja lidhi avancimin e procesit me përfshirjen në Kushtetutë të qytetarëve që u përkasin popujve të tjerë, përfshirë bullgarët.
Por një tjetër formulim i Ahmetit kërkon korrigjim: vendi nuk është pa beneficione financiare të BE-së derisa të bëhen ndryshimet. Vetëm nga Reform and Growth Facility, deri më 8 korrik 2026, kishte marrë 142.1 milionë euro.
Rusia dhe “bota serbe”
Ahmeti paralajmëroi se Moska dhe qarqe të lidhura me Beogradin nuk janë të interesuara për një Maqedoni të Veriut të integruar në BE dhe përmendi konceptin e “botës serbe”.
Ky nuk është pretendim pa asnjë bazë të jashtme.
Departamenti amerikan i Shtetit ka vlerësuar se vendi është objekt i ndikimit të huaj keqdashës, dezinformimit dhe sulmeve hibride ruse.
Edhe Parlamenti Evropian, në rezolutën e tij për Maqedoninë e Veriut, shprehu shqetësim të drejtpërdrejtë për projektin e ashtuquajtur “Serbian world” dhe për promovimin e tij nga disa përfaqësues të Qeverisë së Maqedonisë së Veriut.
Kjo nuk provon se çdo vendim i Qeverisë është produkt i Moskës apo Beogradit, por tregon se shqetësimi gjeopolitik që ngriti Ahmeti nuk është thjesht retorikë e izoluar e BDI-së.
Intervista si platformë për rikthim
Në fund, Ahmeti deklaroi se BDI nuk do të hyjë në Qeveri “me çdo kusht”. Ai vendosi tri vija të kuqe: Marrëveshjen e Ohrit, Marrëveshjen e Prespës dhe marrëveshjen me Bullgarinë, si dhe kërkoi marrëveshje të shkruar për çdo koalicion të ardhshëm.
Ai kërkoi zgjedhje të parakohshme “sa më shpejt”, paralajmëroi reforma dhe fytyra të reja në BDI dhe përsëriti vizionin e vjetër për një Maqedoni si “Zvicra e Ballkanit”.
Por pikërisht këtu qëndron kuptimi më i thellë i intervistës.
Ali Ahmeti po përpiqet ta ndryshojë pyetjen politike.
Nga pyetja: “Çfarë bëri BDI pas më shumë se dy dekadash në pushtet?”
te pyetja:
“Kush e mbron rendin politik të krijuar nga Marrëveshja e Ohrit dhe kush ka të drejtën të përfaqësojë shqiptarët?”
Nëse arrin ta imponojë këtë si pyetjen kryesore të zgjedhjeve të ardhshme, BDI e ka zhvendosur betejën në terrenin ku Ahmeti ndihet më i fortë: vitin 2001, Marrëveshjen e Ohrit dhe çështjen e legjitimitetit politik shqiptar.
ANALIZA SHUMË E THELLUAR POLITIKE
Intervista ka tri shtresa.
I. Ahmeti nuk po jep vetëm intervistë – po rindërton identitetin e BDI-së
BDI qeverisi për pjesën dërrmuese të periudhës pas vitit 2002. Për këtë arsye, pozicioni klasik opozitar – “Qeveria po qeveris keq” – nuk i mjafton.
Çdo kritikë e BDI-së për korrupsionin, administratën, drejtësinë, arsimin apo ekonominë mund t’i kthehet me pyetjen: “Po ju, çfarë bëtë për 20 vjet?”
Ahmeti tenton ta kapërcejë këtë problem duke ndryshuar nivelin e debatit.
Ai nuk dëshiron që BDI të gjykohet vetëm si administratore e pushtetit 2002–2024. Dëshiron ta gjykojë veten si aktor historik që krijoi dhe mbron arkitekturën e shtetit pas vitit 2001.
Prandaj intervista hapet me luftën, jo me ekonominë.
II. Tri burimet e legjitimitetit të Ahmetit
Ahmeti përdor paralelisht:
Legjitimitetin historik: UÇK-ja, viti 2001, refuzimi i ndarjes, Marrëveshja e Ohrit.
Legjitimitetin elektoral: Fronti Evropian mori 18 mandate, VLEN 14.
Legjitimitetin gjeopolitik: BDI paraqitet si garantuese e NATO-s, BE-së, Ohrit, Prespës dhe marrëveshjes me Bullgarinë.
Kjo treshe është baza e strategjisë së tij për rikthim.
III. Fjala kyçe e intervistës nuk është “BDI” – është “legjitimitet”
Në fakt, Ahmeti kërkon të krijojë një normë politike që shkon përtej zgjedhjeve të vitit 2024:
komuniteti maqedonas zgjedh përfaqësuesin e vet dhe komuniteti shqiptar zgjedh përfaqësuesin e vet; partneriteti shtetëror duhet t’i bashkojë fituesit.
Kjo është logjikë konsociacionale.
Por Maqedonia e Veriut juridikisht nuk ka sistem të plotë konsociacional në formën që kërkon Ahmeti. Kushtetuta garanton mekanizma komunitarë – Badinter, përfaqësim të drejtë, gjuhë, Komitetin për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive – por nuk e rezervon vendin në Qeveri për partinë shqiptare me më shumë vota.
Prandaj beteja është për shndërrimin e një norme politike në një normë pothuajse kushtetuese de facto.
IV. VLEN-i është kundërshtari më i rëndësishëm i Ahmetit, jo VMRO-ja
Megjithëse retorika e Ahmetit është e fortë ndaj politikave të Qeverisë, sulmet më të ashpra morale i rezervohen VLEN-it.
Pse?
Sepse VMRO-DPMNE nuk konkurron për elektoratin e BDI-së.
VLEN po.
Prandaj terminologjia ndryshon:
- për VMRO-në: gabime politike, nacionalizëm, cenim të Ohrit;
- për VLEN-in: “kolltuk”, “tradhti”, mungesë legjitimiteti.
Ky është indikator se zgjedhjet e ardhshme mes shqiptarëve do të paraqiten nga BDI si plebishit mbi përfaqësimin, jo thjesht si konkurrencë programesh.
V. Badinteri është bërë kapital opozitar
Kur ishte në pushtet, Badinteri ishte mekanizëm për miratimin e kompromisit.
Në opozitë, BDI mund ta përdorë si instrument negocimi dhe bllokimi.
Ahmeti e di se kjo krijon akuzën se BDI po bllokon për t’u bërë e domosdoshme për Mickoskin.
Për këtë arsye dha një përgjigje politikisht shumë të rëndësishme:
“Nëse është ligj i mirë, do ta votojmë.”
Kjo fjali është tentativa e tij për ta dalluar veton etnike konstruktive nga obstruksioni partiak.
VI. “Nuk duam pushtet” është pohimi që do të testohet
Kjo është pika më e cenueshme e intervistës.
Një parti që ka kaluar mbi dy dekada në qeverisje dhe kërkon zgjedhje të reja natyrshëm synon rikthimin në pushtet.
Prandaj formulimi “nuk na intereson Qeveria” nuk duhet lexuar literal.
Më saktë do të ishte:
BDI nuk dëshiron të duket sikur po negocion një rikthim të menjëhershëm në Qeveri pa zgjedhje.
Dallimi është i madh.
Ahmeti nuk e mbylli derën e qeverisjes me VMRO-DPMNE-në pas zgjedhjeve të ardhshme. Përkundrazi, përcaktoi kushtet e hyrjes.
VII. Kushtet e Ahmetit janë një platformë para-koalicioni
Nga intervista del një platformë:
- fituesi shqiptar duhet të përfaqësohet;
- Ohri është i panegociueshëm;
- Prespa është e panegociueshme;
- marrëveshja me Bullgarinë është e panegociueshme;
- duhet marrëveshje e shkruar;
- duhet avancuar integrimi në BE;
- duhet hapur vetingu;
- duhet trajtuar privatizimi dhe çështjet historike.
Kjo është praktikisht një ofertë publike për negociatat pas zgjedhjeve të ardhshme.
VIII. Intervista rikthen dualitetin “2001 kundër 2024”
Ahmeti ndërton kontrastin:
2001: shqiptarët fituan status, gjuhë, Badinter, përfaqësim.
2024–2026: sipas tij, këto fitore po relativizohen.
Në këtë mënyrë, çdo ndryshim ligjor mund të interpretohet jo si reformë teknike, por si kthim prapa.
Kjo është politikisht shumë efikase, por edhe e rrezikshme: debati juridik dhe administrativ kthehet në konflikt ekzistencial etnik.
4. VERIFIKIMI FAKTIK I PRETENDIMEVE KRYESORE
| Pretendimi | Vlerësimi | Çfarë tregojnë faktet |
|---|---|---|
| Në 1989 u ul statusi kushtetues i shqiptarëve | E mbështetur | Amendamenti LVI hoqi formulimin që e përcaktonte republikën edhe si shtet të kombësive shqiptare dhe turke. (ResearchGate) |
| Në 2001 kishte projekt për ndarjen e Maqedonisë | E verifikuar | Projekti Efremov/MANU dhe debatet Georgievski–Xhaferi janë të dokumentuara. (Institute for War & Peace Reporting) |
| Xhaferi ia solli personalisht Ahmetit hartën | E paverifikuar në mënyrë të pavarur | Nuk gjeta dokument publik që konfirmon dorëzimin personal. |
| Projekti ishte “i Qeverisë” | Pjesërisht i mbështetur, por i kontestuar | ICG fliste për një “semi-explicit official imprimatur”, por origjina dhe autorësia zyrtare nuk janë provuar përfundimisht. (Refworld) |
| 260 mijë shqiptarë mbeteshin jashtë | E paverifikuar si shifër e saktë | Burimet konfirmojnë se shumë shqiptarë do të mbeteshin jashtë zonës perëndimore, jo këtë numër të saktë. |
| Marrëveshja e Ohrit ruajti shtetin unitar | E verifikuar | Teksti thotë shprehimisht se karakteri unitar dhe integriteti territorial janë të pacenueshëm. (OSCE) |
| Badinteri është pjesë e Kushtetutës | E verifikuar | Amendamenti X. (Sobranie) |
| Badinteri e detyron mandatuesin të marrë fituesin shqiptar | Jo | Kushtetuta nuk përmban një detyrim të tillë. |
| Fronti Evropian fitoi më shumë mandate se VLEN | E verifikuar | 18 kundrejt 14 në vitin 2024. (IPU Parline) |
| Përfaqësimi i drejtë u shfuqizua | Jo në tërësi | U shfuqizua Balanceri; parimi kushtetues mbetet. (Constitutional Court of North Macedonia) |
| Ligji i ri nuk merret me përkatësinë e komuniteteve | Formulim i tepruar | Projektligji i ri pikërisht përfaqësimin e komuniteteve synon të rregullojë; debati është mbi metodën. (Venice Commission) |
| Universiteti i Tetovës ka kundërshtuar reformën | E verifikuar | UT ka publikuar kundërshtime konkrete. (Universiteti i Tetovës) |
| Universitetet shqiptare po “likuidohen” | Interpretim politik | Ka dispozita të debatueshme, por jo provë për një plan etnik likuidimi. |
| Ligji për gjuhët është në Gjykatën Kushtetuese | E verifikuar | Gjykata kërkoi edhe amicus nga Komisioni i Venecias/DGII. (Constitutional Court of North Macedonia) |
| Komisioni i Venecias po rishikon Marrëveshjen e Ohrit | Jo | Ai është konsultuar për standardet e gjuhëve dhe ligjin, jo për anulimin e OFA-së. |
| Ka iniciativë për rastet e Hagës | E verifikuar | U.br.107/2024. (Constitutional Court of North Macedonia) |
| UÇK-ja mund të rikthehet automatikisht në Tribunalin e Hagës | E pasaktë/tepër e gjerë | Bëhet fjalë për interpretimin vendor të amnistisë së rasteve të kthyera nga ICTY. |
| BDI kishte dorëzuar ligj për veting ndërsa ishte në pushtet | E verifikuar | 31 janar 2020. (Радио Слободна Европа) |
| Ahmeti i kërkoi Janevës hetim të BDI-së | Pretendim i përsëritur publikisht nga Ahmeti | Nuk gjeta procesverbal të pavarur që dokumenton përmbajtjen e takimit. |
| Shqiptarët u përjashtuan në mënyrë të organizuar nga privatizimi | Nuk është provuar me materialin e gjetur | Pabarazitë historike janë të dokumentuara, por pretendimi për plan të organizuar kërkon dokumente arkivore. |
| Ndryshimet kushtetuese janë kusht për fazën e ardhshme të BE-së | E verifikuar | BE vazhdon ta thotë shprehimisht edhe në qershor 2026. (Consilium) |
| Pa ndryshime nuk marrim fonde nga BE-ja | E pasaktë në formë absolute | 142.1 milionë euro ishin disbursuar deri më 8 korrik 2026. (Enlargement and Eastern Neighbourhood) |
| Rusia zhvillon ndikim/dezinformim në RMV | E mbështetur fuqishëm | E dokumentuar edhe nga SHBA. (State Department) |
| “Bota serbe” është shqetësim real ndërkombëtar | E mbështetur | Parlamenti Evropian e përmend drejtpërdrejt për RMV-në. (European Parliament) |
| Ka vonesa sistematike në pensione/paga/lehoni | E paverifikuar nga burimet e kontrolluara | Kërkon të dhëna konkrete sipas kategorive dhe muajve. |
5. PRETENDIMI PËR NDARJEN E MAQEDONISË NË VITIN 2001
Ky është potencialisht lajmi historik më i madh i intervistës.
Por duhet ndarë në katër nivele.
Niveli 1 – A ekzistonte ideja e ndarjes?
Po, pa diskutim.
Në maj–qershor 2001 projekti Efremov/MANU u bë publik dhe parashikonte ndarje territoriale dhe transferim popullsie.
Niveli 2 – A kishte lidhje me qarqe qeveritare?
Ka indikacione serioze.
International Crisis Group përdorte termin shumë domethënës “semi-explicit official imprimatur”.
Pra nuk ishte thjesht ide e një akademiku të izoluar.
Niveli 3 – A e diskutuan Georgievski dhe Xhaferi ndarjen?
Po, kjo është dokumentuar nga deklaratat e tyre, megjithëse ata kundërshtohen për kohën kur filluan bisedimet.
Xhaferi tha se diskutimet kishin filluar që më 1998; Georgievski tha se për herë të parë e kishin diskutuar në maj 2001.
Niveli 4 – A ekziston prova publike se Xhaferi ia dorëzoi hartën Ahmetit?
Jo – jo deri tani.
Kjo është dëshmi personale e Ali Ahmetit.
Nëse Ahmeti zotëron dokumentin që pretendon, publikimi i tij do të kishte rëndësi të jashtëzakonshme historiografike.
Kjo është pikërisht një temë që meriton investigim të veçantë:
Ku është harta? Kush e hartoi? A mban shenja institucionale? Kur ia dorëzoi Xhaferi Ahmetit? A ekzistojnë kopje në arkiva amerikane, evropiane ose maqedonase?
6. MARRËVESHJA E OHRIT, BADINTERI, GJUHA DHE PËRFAQËSIMI
Marrëveshja e Ohrit nuk krijoi federalizim. Përkundrazi, teksti përjashton zgjidhjen territoriale të çështjeve etnike dhe mbron unitetin e shtetit.
Në këmbim, rendi kushtetues u transformua në katër fusha kryesore:
Pjesëmarrje: përfaqësimi i drejtë dhe adekuat.
Gjuhë: zgjerimi i përdorimit institucional të gjuhëve të komuniteteve.
Arsim dhe kulturë: garanci më të fuqishme.
Vendimmarrje: shumica e dyfishtë e Badinterit.
Amendamenti VI e vendos përfaqësimin e drejtë ndër vlerat themelore; Amendamenti X vendos shumicën e Badinterit.
Prandaj Ahmeti ka të drejtë kur e paraqet Badinterin si element themelor të rendit pas Ohrit.
Por nuk ka të drejtë juridikisht nëse çdo ligj që BDI kundërshton përshkruhet automatikisht si shkelje e Ohrit.
Duhet pyetur në çdo rast:
- A hyn ligji në kategoritë e Amendamentit X?
- A ndryshon një e drejtë të garantuar kushtetuesisht?
- A prek mekanizmin apo vetëm mënyrën e implementimit?
- A ekziston alternativë që mbron të drejtën pa ruajtur domosdoshmërisht mekanizmin e vjetër?
Rasti i Balancer-it është shembulli më i mirë: mekanizmi u rrëzua, parimi mbeti.
7. “LEGJITIMITETI SHQIPTAR”: BDI–VLEN
Në zgjedhjet 2024:
- Fronti Evropian: 18 mandate;
- VLEN: 14 mandate.
Kjo i jep Ahmetit argument politik real.
Por jo monopol juridik mbi përfaqësimin shqiptar.
Edhe vetë formulimi “vota shqiptare” kërkon kujdes: Fronti Evropian ishte koalicion më i gjerë dhe përfshinte edhe përfaqësues të komuniteteve të tjera.
Problemi politik është më interesant se ai matematikor.
Nëse VLEN në zgjedhjet e ardhshme arrin ta tejkalojë BDI-në, narrativa e Ahmetit për “legjitimitetin e grabitur” praktikisht shembet.
Nëse BDI fiton sërish qartë kundër VLEN-it dhe megjithatë mbetet jashtë Qeverisë, argumenti i saj për një krizë të modelit konsociacional do të bëhet shumë më i fuqishëm.
Prandaj zgjedhjet e ardhshme janë më shumë se garë për mandate: janë referendum për vetë doktrinën e Ahmetit.
8. KUSHTET E AHMETIT PËR RIKTHIM NË QEVERI
Nga intervista dalin gjashtë kushte reale:
- legjitimiteti i fituesit shqiptar;
- Marrëveshja e Ohrit;
- Marrëveshja e Prespës;
- Marrëveshja me Bullgarinë;
- rruga drejt BE-së;
- marrëveshje e shkruar para koalicionit.
Pastaj shtohen kërkesat për veting dhe hetim të privatizimit.
Kjo do të thotë se Ahmeti nuk e përjashton koalicionin e ardhshëm me VMRO-DPMNE-në.
Ai përjashton – të paktën publikisht – një koalicion pa kushte.
Kjo është diferencë themelore.
9. VETINGU, KATICA JANEVA DHE PRIVATIZIMI
Vetingu
Ky është një nga pretendimet ku Ahmeti ka bazë dokumentare më të fortë.
Projektligji i BDI-së u dorëzua më 31 janar 2020 dhe synonte kontrollin e funksionarëve të zgjedhur dhe të emëruar, gjyqtarëve, prokurorëve e policisë. Kuvendi u shpërnda 16 ditë më vonë dhe ligji nuk u miratua.
Pra akuza se Ahmeti e përmendi vetingun për herë të parë vetëm pasi doli në opozitë nuk qëndron.
Katica Janeva
Ahmeti prej vitesh deklaron se i kishte kërkuar Janevës hetim për BDI-në dhe që ai vetë të ishte i pari.
Por për verifikim të plotë nevojitet:
- procesverbal i takimit;
- shkresë e BDI-së;
- shkresë e Ahmetit;
- përgjigje e PSP-së.
Pa njërin prej këtyre dokumenteve, kemi pretendim të hershëm dhe konsistent, jo provë të pavarur për përmbajtjen e bisedës.
Privatizimi
Këtu Ahmeti bën akuzë shumë më të rëndë: mbledhje të organizuara për përjashtimin e shqiptarëve.
Këtë nuk duhet ta publikojmë si fakt pa dokumentacion.
Formulimi korrekt është:
“Ahmeti pretendoi se gjatë privatizimit janë mbajtur mbledhje për përjashtimin e shqiptarëve; deri tani nuk kemi gjetur dokument publik që ta vërtetojë këtë akuzë në formën që ai e paraqiti.”
10. GJYKATA KUSHTETUESE, HAGA DHE KOMISIONI I VENECIAS
Këtu intervista përzien tri procese juridikisht të ndryshme.
A. Ligji për përdorimin e gjuhëve
Është realisht nën shqyrtim kushtetues.
B. Komisioni i Venecias
Komisioni nuk po arbitron Marrëveshjen e Ohrit.
Ai jep ekspertizë juridike për përputhshmërinë e ligjeve dhe standardet e të drejtave të njeriut.
Madje mendimi i vitit 2019 thotë se vetë Marrëveshja e Ohrit nuk kërkon domosdoshmërisht modelin maksimal të dygjuhësisë në çdo procedurë gjyqësore.
Prandaj analogjia e Ahmetit me Londrën, Versajën, Rambujenë apo Dejtonin është retorikisht e fuqishme, por juridikisht jo ekuivalente.
C. Katër dosjet e Hagës
Ekziston iniciativa U.br.107/2024.
Por dosjet ishin kthyer nga ICTY për procedim vendor. Në vitin 2011 ato u mbyllën përmes interpretimit të Ligjit për Amnisti.
Prandaj titulli:
“Gjykata Kushtetuese do ta dërgojë UÇK-në përsëri në Hagë”
do të ishte faktikisht i gabuar.
Titulli korrekt:
“Ahmeti paralajmëron për iniciativën që sfidon mbylljen e katër dosjeve të kthyera nga Haga”
11. RUSIA, BEOGRADI DHE “BOTA SERBE”
Këtu duhet shmangur dy ekstremet.
Nuk është e saktë të thuhet se çdo shqetësim i Ahmetit është “teori konspirative”.
Por nuk është e saktë as të paraqitet sikur ekziston provë se Beogradi ose Moska dirigjojnë çdo politikë të Qeverisë.
Ajo që është e dokumentuar:
SHBA ka raportuar ndikim keqdashës rus, dezinformim dhe sulme hibride në Maqedoninë e Veriut.
Parlamenti Evropian ka shprehur shqetësim konkret për “Serbian world” dhe për promovimin e tij nga disa përfaqësues qeveritarë në Shkup.
Pra:
rreziku gjeopolitik – i dokumentuar;
zinxhiri konkret i komandimit Beograd/Moskë → vendim i caktuar në Shkup – nuk është provuar nga intervista.
12. NDRYSHIMET KUSHTETUESE DHE BE-JA
Kjo është fusha ku Ahmeti pozicionohet më afër politikës së institucioneve të BE-së sesa Mickoski.
BE-ja kërkon përfshirjen e bullgarëve dhe komuniteteve të tjera në Kushtetutë si hap i dakorduar në kornizën e vitit 2022.
Më 2 qershor 2026 António Costa e quajti këtë “të vetmen rrugë përpara” drejt nisjes formale të negociatave.
Ahmeti, megjithatë, shton një argument të vetin:
se njohja kushtetuese e bullgarëve krijon automatikisht dallimin dhe, indirekt, njohjen e maqedonasve nga Bullgaria.
Kjo nuk është pasojë juridike automatike.
Kushtetuta e Maqedonisë së Veriut mund ta njohë komunitetin bullgar, por kjo nuk detyron Bullgarinë juridikisht të ndryshojë të gjitha qëndrimet e veta identitare apo historike.
Pra është argument politik i arsyeshëm për Ahmetin, por jo garanci juridike.
KRONOLOGJIA POLITIKE 2001–2026
2001, fillimi i vitit: shpërthen konflikti mes forcave shtetërore dhe UÇK-së.
Maj–qershor 2001: bëhen publike ide dhe projekte për ndarje territoriale; projekti Efremov shkakton reagime të mëdha.
13 gusht 2001: nënshkruhet Marrëveshja Kornizë e Ohrit.
2001, vjeshtë: miratohen amendamentet kryesore kushtetuese, përfshirë përfaqësimin e drejtë dhe shumicën e dyfishtë.
2002: miratohet Ligji për Amnisti; BDI shndërrohet në forcën kryesore politike shqiptare.
2002–2006: BDI qeveris me LSDM-në.
2006: VMRO-DPMNE fiton; PDSH hyn në Qeveri dhe BDI mbetet jashtë, duke hapur debatin e parë të madh për “legjitimitetin”.
2008: BDI hyn në koalicion me VMRO-DPMNE-në.
2008: ICTY ia kthen Maqedonisë katër dosje për ndjekje vendore.
2011: interpretimi autentik i Ligjit për Amnisti çon në mbylljen e tyre.
2015: kriza e përgjimeve dhe krijimi i Prokurorisë Speciale.
2016: zgjedhje të parakohshme; VMRO-DPMNE del ngushtë e para.
2017: BDI mbështet formimin e qeverisë së LSDM-së me Zoran Zaevin – precedent që sot e komplikon doktrinën absolute të “fituesit me fituesin”.
2017: nënshkruhet Marrëveshja e miqësisë me Bullgarinë.
2018: miratohet Ligji për përdorimin e gjuhëve.
2018: nënshkruhet Marrëveshja e Prespës.
2019: Komisioni i Venecias jep opinion kritik për disa pjesë të Ligjit për gjuhët.
2020: BDI dorëzon projektligjin për veting; Parlamenti shpërndahet pas 16 ditësh.
2020: Maqedonia e Veriut bëhet anëtare e NATO-s.
2022: mbahet konferenca e parë ndërqeveritare me BE-në dhe nis faza e screening-ut; ndryshimet kushtetuese bëhen pjesë e detyrimeve për fazën tjetër.
2024, janar: Talat Xhaferi bëhet kryeministër teknik.
8 maj 2024: VMRO-DPMNE 58 mandate; Fronti Evropian 18; VLEN 14. (et Qeveria VMRO-DPMNE–VLEN–ZNAM.
9 tetor 2024: Gjykata Kushtetuese rrëzon dispozitat e Balancer-it.
2024: Pavle Trajanov paraqet iniciativën U.br.107/2024 mbi interpretimin autentik të Ligjit për Amnisti.
2025: Komisioni i Venecias shqyrton projektligjin e ri për përfaqësimin e drejtë.
2025: Parlamenti Evropian shpreh shqetësim për “Serbian world”.
31 mars 2026: Gjykata Kushtetuese publikon amicus curiae për Ligjin e gjuhëve.
7 prill 2026: Qeveria miraton ligjin e ri për përfaqësimin e drejtë dhe adekuat.
2 qershor 2026: António Costa përsërit se ndryshimet kushtetuese janë rruga për fazën tjetër të negociatave.
8 korrik 2026: Komisioni Evropian njofton se vendi ka marrë 142.1 milionë euro nga Growth Facility.
Korrik 2026: Ahmeti jep intervistën në “Rishtazi” dhe kërkon zgjedhje të parakohshme, veting dhe respektim të “legjitimitetit”.
13 gusht 2026: Ahmeti paralajmëron aktivitet për 25-vjetorin e Marrëveshjes së Ohrit.
100 FAKTE, DEKLARATA DHE IDE NGA INTERVISTA
Kujdes: këto janë 100 pika nga intervista; jo secila është fakt i verifikuar në mënyrë të pavarur.
- Marrëveshja e Ohrit mbush 25 vjet më 13 gusht 2026.
- Ahmeti thotë se Marrëveshja është sot nën presion.
- Ai e lidh origjinën e konfliktit me statusin e shqiptarëve.
- Përmend ndryshimet kushtetuese të vitit 1989.
- Thotë se shqiptarët humbën statusin e mëparshëm kushtetues.
- Konfliktin e vitit 2001 e përshkruan si të imponuar.
- Përmend betejat për arsimin shqip.
- Përmend Universitetin e Tetovës.
- Përmend konfliktet rreth flamurit.
- Thotë se në vitin 2001 mori një projekt për ndarje.
- Sipas tij, dokumentin ia solli Arben Xhaferi.
- Dokumenti, sipas Ahmetit, përmbante hartë dhe kufij.
- Sipas tij, shumë zona shqiptare mbeteshin jashtë territorit të propozuar.
- Përmend Strugën.
- Përmend Kërçovën.
- Përmend Kumanovën.
- Përmend Shkupin.
- Përmend Manastirin.
- Përmend Prespën.
- Përmend Ohrin dhe Velesin.
- Pretendon se 260 mijë shqiptarë do të mbeteshin jashtë.
- Pretendon se një pjesë do t’i bashkohej Shqipërisë.
- Pretendon se Likova do t’i bashkohej Kosovës.
- Thotë se e refuzoi projektin.
- E paraqet Ohërin si alternativën ndaj ndarjes.
- Thotë se shteti multietnik ishte rruga më e vështirë.
- Pretendon se projekti kishte origjinë qeveritare.
- Përmend edhe rolin e kryetarit të atëhershëm të Kuvendit.
- Thotë se ekzistojnë dokumente dhe incizime.
- Akuzon partitë maqedonase se nuk e kanë shpjeguar mjaftueshëm Ohërin.
- Thotë se një pjesë e maqedonasve e shohin Ohërin si humbje të shtetit.
- Ai argumenton se edhe maqedonasit fituan nga Ohri.
- E sheh multietnicitetin si garanci për mbijetesën e shtetit.
- Thotë se shqiptarët nuk kontestojnë gjuhën maqedonase.
- Nuk kontestojnë kulturën maqedonase.
- Nuk kontestojnë traditën maqedonase.
- Nuk kontestojnë historinë maqedonase.
- E paraqet Ohërin si dokument të përbashkët.
- E lidh atë me stabilitetin euroatlantik.
- Thotë se Ligji për gjuhët është në rrezik.
- Kritikon procesin në Gjykatën Kushtetuese.
- Thotë se mekanizmi i përfaqësimit është dëmtuar.
- Kritikon reformën e arsimit të lartë.
- Mbron Universitetin e Tetovës.
- Akuzon për stereotipe ndaj diplomave të UT-së.
- E akuzon Qeverinë për denigrim të shqiptarëve.
- Sulmon VLEN-in për mungesë legjitimiteti.
- E përshkruan hyrjen e VLEN-it në Qeveri si problem moral dhe politik.
- Thotë se të drejtat nuk janë marrë “si lëmoshë”.
- I lidh të drejtat me sakrificën e UÇK-së.
- Përmend përfaqësimin e shqiptarëve në poste të larta.
- Përmend kryeministrin shqiptar.
- Përmend kryetarin shqiptar të Kuvendit.
- Përmend ministrat shqiptarë në dikastere kyçe.
- Mbron bilancin 20-vjeçar të BDI-së.
- Pranon se VMRO-ja kishte fituar zgjedhjet e vitit 2016.
- Arsyeton koalicionin e vitit 2017 me rrethanat politike dhe ndërkombëtare.
- E konsideron mandatarin përgjegjës për respektimin e “legjitimitetit”.
- E lidh këtë me funksionalitetin e Qeverisë.
- E lidh edhe me Badinterin.
- Mohon se BDI bllokon ligje për inat.
- Thotë se ligjet e mira do t’i votojë.
- Nuk dëshiron hyrje të menjëhershme në Qeveri pa zgjedhje.
- Kërkon zgjedhje të parakohshme.
- Thotë se BDI nuk lufton për kolltuqe.
- E përcakton luftën politike si luftë për barazi.
- Vendos Ohërin si vijë të kuqe.
- Vendos Prespën si vijë të kuqe.
- Vendos marrëveshjen me Bullgarinë si vijë të kuqe.
- Kërkon marrëveshje të shkruar para çdo koalicioni.
- Kërkon veting të funksionarëve.
- Thotë se vetingu duhet të nisë nga vetë ai.
- Kërkon asistencë ndërkombëtare.
- Kërkon hetim të privatizimit.
- Pretendon se shqiptarët u përjashtuan sistematikisht nga privatizimi.
- Kërkon hetim të vrasjeve pa gjyq 1945–1990.
- Kërkon trajtim për të burgosurit politikë.
- Flet për politikat “rankoviqiane”.
- Thotë se Shkupi ishte laborator antishqiptar.
- Mbron një zonë zgjedhore.
- Propozon prag 5%.
- Mbron lista të hapura.
- Thotë se BDI kishte dorëzuar më parë projektligj për veting.
- Përmend një takim me Katica Janevën.
- Thotë se kishte kërkuar hetim të gjithë funksionarëve të BDI-së.
- Deklaron se nuk do të hyjë “qorrazi” në koalicion.
- Thotë: “Funksionet janë të përkohshme, misionet janë të përhershme.”
- Mbron ndryshimet kushtetuese.
- E sheh përfshirjen e bullgarëve si të dobishme edhe për maqedonasit.
- Thotë se e ka siguruar Mickoskin për mbështetje në çështje madhore.
- Ngre shqetësimin për katër dosjet e Hagës.
- Kritikon përfshirjen e Komisionit të Venecias.
- Krahason çështjen me Rambujenë, Londrën dhe Versajën.
- Pranon në parim idenë e një tryeze shqiptare.
- Thotë se nuk i beson VLEN-it.
- Kërkon zgjedhje “sa më shpejt”.
- Thotë se ekonomia po përkeqësohet.
- Paralajmëron për ndikimin rus dhe “botën serbe”.
- Thotë se BDI ka ndryshuar 83% të udhëheqjes.
- Përsërit ëndrrën e tij për Maqedoninë si “Zvicra e Ballkanit”.
PËRFUNDIMI: ÇFARË PARALAJMËRON INTERVISTA PËR ZGJEDHJET E ARDHSHME?
Kjo intervistë sinjalizon se Ali Ahmeti nuk po përgatitet vetëm për një fushatë klasike opozitare.
Ai po përgatitet për një betejë mbi rregullat e sistemit politik.
Në qendër nuk do të jetë vetëm pyetja se kush ka më shumë deputetë.
Do të jenë pesë pyetje:
Kush i përfaqëson shqiptarët?
A është “fituesi shqiptar” normë detyruese për formimin e Qeverisë?
A po reformohen mekanizmat e Ohrit apo po dobësohen?
A do të ecë vendi drejt ndryshimeve kushtetuese dhe BE-së?
A mund të rikthehet BDI duke e zhvendosur debatin nga bilanci i 20 viteve të qeverisjes te mbrojtja e rendit të vitit 2001?
Pikërisht pyetja e fundit është vendimtare.
Nëse zgjedhjet e ardhshme zhvillohen kryesisht mbi korrupsionin, administratën, ekonominë dhe bilancin e qeverisjes 2002–2024, BDI hyn në fushë me një barrë të rëndë historike.
Nëse zhvillohen mbi Marrëveshjen e Ohrit, gjuhën, Badinterin, përfaqësimin dhe “legjitimitetin shqiptar”, Ali Ahmeti hyn në fushë në terrenin e tij politik më të favorshëm.
Kjo shpjegon pse intervista fillon në vitin 2001 dhe jo në vitin 2024.
Skenari 1 – BDI fiton bindshëm ndaj VLEN-it
Nëse BDI/AKI fiton përsëri më shumë vota dhe mandate shqiptare, doktrina e Ahmetit për legjitimitetin do të marrë fuqi shumë më të madhe politike, edhe pse nuk bëhet automatikisht detyrim kushtetues.
Në një konfigurim ku VMRO-DPMNE-së i duhet partner shqiptar për shumicë dhe Badinter, fuqia negociuese e Ahmetit do të rritej ndjeshëm.
Skenari 2 – VLEN fiton ndaj BDI-së
Ky është skenari më i rrezikshëm për strategjinë e Ahmetit.
VLEN do të mund të thoshte:
“Ju kërkuat që fituesi shqiptar të përfaqësojë shqiptarët. Tani fitues jemi ne.”
Në këtë rast një nga armët kryesore politike të BDI-së do të kthehej kundër saj.
Skenari 3 – Nuk ka zgjedhje të parakohshme
Atëherë lufta zhvendoset në Parlament dhe Gjykatën Kushtetuese:
- Ligji për gjuhët;
- përfaqësimi i drejtë;
- arsimi i lartë;
- Badinteri;
- dosjet e Hagës.
Çdo njëra mund të shndërrohet në pikë mobilizimi etnik.
Skenari 4 – Arrihet kompromis për ndryshimet kushtetuese
Ky është skenari ku BDI mund të rifitojë rëndësi kombëtare edhe nga opozita.
Nëse Qeverisë i duhen vota opozitare për paketën evropiane, Ahmeti mund të paraqitet si aktor që, megjithëse është jashtë pushtetit, garanton orientimin strategjik të shtetit.
Kjo do ta forconte pretendimin e tij:
“Nuk luftojmë për Qeverinë; luftojmë për drejtimin e shtetit.”
Përfundimi kryesor
Intervista është një përpjekje për transformimin e identitetit të BDI-së:
nga partia që qeverisi për më shumë se dy dekada
në
partinë që pretendon pronësi politike mbi trashëgiminë e Marrëveshjes së Ohrit.
Dhe nga ana tjetër, VLEN-i do të përpiqet ta bëjë të kundërtën:
ta ndajë Marrëveshjen e Ohrit nga BDI-ja dhe të bindë elektoratin se të drejtat e shqiptarëve nuk janë pronë e një partie.
Prandaj përplasja e ardhshme BDI–VLEN nuk do të jetë vetëm për ministri apo deputetë.
Do të jetë për interpretimin e 25 viteve të fundit të historisë politike shqiptare në Maqedoninë e Veriut.
Dhe pikërisht këtu qëndron pesha e kësaj interviste: Ali Ahmeti po përpiqet që zgjedhjet e ardhshme të mos jenë referendum vetëm mbi qeverisjen e tij të gjatë, por referendum mbi pyetjen nëse rendi i krijuar pas vitit 2001 mund të ndahet politikisht nga ai dhe nga BDI-ja.
ALI AHMETI NË PODKASTIN “RISHTAZI” TË GAZETËS KOHA
Intervistoi: Nazim Rashidi
Hyrja
Nazim Rashidi: Përshëndetje, të dashur ndjekës, dhe mirë se vini në këtë podkast, i cili do të jetë i fundit në këtë sezon. Për shkak të zhvillimeve politike dhe debateve që zhvillohen, por edhe për një moment dhe një datë të rëndësishme historike – Marrëveshjen e Ohrit, e cila pas pak ditësh do të mbushë 25 vjet – në studio kam ftuar kryetarin e BDI-së, Ali Ahmeti. Faleminderit, zoti Ahmeti, që jeni pjesë e këtij diskutimi dhe kësaj bisede.
Ali Ahmeti: Mirëqofshim. Mirë se ju gjeta.
Nazim Rashidi: Dua ta filloj këtë bisedë pikërisht me Marrëveshjen e Ohrit. Në Parlament dhe në shoqëri ajo përmendet vazhdimisht, por njëkohësisht nga ju dhe nga të tjerë thuhet se po lëkundet, po anashkalohet, po tentohet të zhbëhet. Pse e thoni këtë?
Ali Ahmeti: A do të fillojmë me historinë e Marrëveshjes së Ohrit apo nga pyetja që ju e bëni?
Nazim Rashidi: Mendoj të fillojmë nga pyetja, sepse lidhet edhe me aktualitetin. Në Parlament kemi situata ku miratohen ligje, kemi pasur raste që ligjet u dërgohen deputetëve pa gjuhën siç duhet. Nga ana tjetër, ju akuzojnë se nuk e keni zbatuar Marrëveshjen e Ohrit. Pse vazhdimisht thoni se Marrëveshja e Ohrit është e rrezikuar?
Ahmeti rikthehet te viti 2001
Ali Ahmeti: Tani përsëri mbetemi në pozicionet që kemi. Unë do të filloj me historikun e Marrëveshjes së Ohrit.
Në vitin 2001 shpërtheu kryengritja e armatosur te shqiptarët e Maqedonisë. Jo se shqiptarët e deshën luftën. Lufta iu imponua shqiptarëve, sepse në vitin 1989 u ndryshua Kushtetuta. Shqiptarët u hoqën si element konstituiv i Republikës, u bënë shkollat e përziera, u imponua gjuha maqedonase, shteti vetëm i maqedonasve.
Shqiptarët u ngritën. Kërkonin shkolla, universitet; u vranë. Kërkonin flamurin që e kishin pasur në ish-Jugosllavi; pati vrasje në Gostivar. Kryengritja ishte e imponuar.
Gjatë zhvillimit të luftimeve mua më vjen një propozim, një dokument për ndarjen e Maqedonisë. Dokumentin ma solli Arben Xhaferi, si kryetar i PDSH-së së asaj kohe. Ishte dokument me hartë, me kufij, se si do të dukej ajo ndarje.
Jashtë mbeteshin shqiptarët e Strugës, Kërçovës, Kumanovës, Shkupit, Manastirit, Prespës, Ohrit, Velesit – gjithkund ku kishte shqiptarë.
Për mua ky dokument ishte i papranueshëm dhe e ktheva.
Filozofia e këtij projektimi ishte se shtetet multietnike janë jofunksionale dhe se duhet të ndërtohen shtete kombëtare.
Po t’i hynim ne këtij projekti, 260 mijë shqiptarë do të mbeteshin jashtë territoreve që do t’i bashkoheshin Shqipërisë, ndërsa Likova do t’i bashkohej Kosovës.
Në atë periudhë mund të dukej e pabesueshme që një shtet multietnik mund të funksiononte. Por zgjidhje më të mirë sesa Marrëveshja e Ohrit, që u garantonte shqiptarëve barazi të plotë dhe status shtetformues në këtë vend, nuk kishte.
Ne zgjodhëm rrugën më të vështirë: Marrëveshjen e Ohrit dhe jo ndarjen.
Propozimi nuk ishte nga ndonjë shoqatë. Propozimi ishte nga qeveria e atëhershme, me mbështetjen edhe të kryetarit të Kuvendit, i cili më vonë e mohoi dhe tha se Ali Ahmeti gënjen. Mirëpo dokumentet janë, incizimet televizive janë, ku flitet se në seancë të Parlamentit mund të vendosej edhe opsioni i ndarjes së Maqedonisë.
“Me Ohrin fituan edhe maqedonasit”
Për 24 vjet kemi punuar me shumë vështirësi. Kemi pasur edhe dallime, sidomos rreth Ligjit për gjuhët. Kemi kaluar në dy faza dhe faza përmbyllëse erdhi më 2016–2017 – mos më zini për fjalë për vitin – me ligjin përfundimtar mbi përdorimin e gjuhëve.
Partitë shqiptare kanë punuar shumë më tepër për promovimin e Marrëveshjes së Ohrit.
Ua kam thënë edhe partive politike maqedonase se shumë pak punojnë për t’ia shpjeguar komunitetit maqedonas Marrëveshjen e Ohrit. Sepse te maqedonasit ekziston bindja se shteti po u ikën dhe se, po të zbatohet plotësisht Marrëveshja e Ohrit, maqedonasit e humbin shtetin.
Mirëpo me Marrëveshjen e Ohrit, sa kanë fituar shqiptarët, kanë fituar edhe maqedonasit.
Sepse maqedonasit, bashkë me ne, mund ta ndërtojnë dhe ta ruajnë këtë shtet.
Historikisht, në Maqedoninë e sotme janë përplasur shumë interesa – serbët, bullgarët – dhe edhe sot ekziston luftë për ndikim në Maqedoni.
Ne nuk kontestojmë asgjë të bashkëqytetarëve tanë maqedonas: as gjuhën, as kulturën, as traditën, as historinë.
Dokumenti i përbashkët që duhet të na lidhë është Marrëveshja e Ohrit. Ajo e ka shtyrë Republikën e Maqedonisë së Veriut përpara, drejt NATO-s dhe drejt Bashkimit Evropian.
“Marrëveshja e Ohrit është e rrezikuar”
Ali Ahmeti: Marrëveshja e Ohrit është e rrezikuar. Kjo nuk do koment.
Ligji i gjuhës është [objekt i një procesi] të projektuar për ta ndryshuar, për ta asgjësuar, për t’i bërë atentat në Gjykatën Kushtetuese.
Është suspenduar mekanizmi i përfaqësimit të drejtë.
Tani futen ligje në arsim ku para një situate shumë të vështirë vendosen universitetet shqiptare. Universitetet maqedonase paraqiten sikur i plotësojnë të gjitha standardet ndërkombëtare, ndërsa Universiteti i Tetovës paraqitet jashtë standardeve. Madje krijohen legjenda në komunitetin maqedonas se, nëse doni diplomë, shkoni në Universitetin e Tetovës sepse atje qenka shumë lirë të pajisesh me diplomë universitare.
Ka shumë çështje që i poshtërojnë dhe i denigrojnë shqiptarët.
Dhe tani dëgjoj me pompozitet deklarata se BDI-ja, sa ishte në pushtet, nuk ka bërë asgjë për çështjen shqiptare dhe se këta, në dy vjet, po rregullojnë gjithçka.
A duhej BDI të bënte më shumë?
Nazim Rashidi: A duhej BDI-ja të punonte më shumë me partnerët maqedonas? Ju keni qeverisur edhe me LSDM-në, edhe me VMRO-në. Nga ky këndvështrim, a do të dëshironit të kishit bërë më shumë për promovimin institucional të Marrëveshjes së Ohrit?
Ali Ahmeti: Në mënyrë institucionale, qeveritë, edhe gjatë VMRO-së, edhe gjatë LSDM-së, kanë financuar dhe mbështetur përvjetorët e Marrëveshjes së Ohrit.
Në fillim nuk kishte guxim as LSDM-ja, as VMRO-ja. Përvjetorin e parë, në vitin 2002, e organizuam në Bregun e Diellit. Morën pjesë diplomatët, amerikanë dhe evropianë.
Më vonë filloi të reflektojë edhe LSDM-ja, pastaj edhe VMRO-ja, dhe përvjetorët organizoheshin nga Sekretariati për Zbatimin e Marrëveshjes së Ohrit.
Këtë vit, më 13 gusht, unë organizoj 25-vjetorin në “Alexander Palace”, në orën 18:00, me panele. Jeni të mirëseardhur.
Nazim Rashidi: Nëse Qeveria organizon një aktivitet të ngjashëm dhe ju fton, do të shkoni?
Ali Ahmeti: Sigurisht që po.
Badinteri dhe akuzat për bllokim
Nazim Rashidi: T’u kthehemi ligjeve që duhet të kalojnë me Badinter. Ju thoni se tentohet të anashkalohet Badinteri. Pushteti ju akuzon se bllokoni ligjet vetëm për të treguar forcë.
Ali Ahmeti: Nëse BDI-ja nuk ka bërë asgjë për 25 vjet, le të më thonë një gjë që këta kanë bërë për dy vjet.
Përveçse gjërat i kanë çuar keq e më keq për shqiptarët, i kanë poshtëruar dhe denigruar, nuk kanë bërë lëvizje pozitive.
Nuk e kanë legjitimitetin e shqiptarëve. Dhe uroj që kjo të jetë tradhtia e fundit e shqiptarëve, sepse shqiptarëve historikisht e keqja shpesh u ka ardhur nga të vetët.
Pa legjitimitet, pa i fituar zgjedhjet, vrapojnë pas kolltuqeve, gradave dhe ofiqeve duke shkelur mbi kauzën dhe çështjen kombëtare.
Marrëveshja e Ohrit dhe të drejtat e shqiptarëve nuk janë fituar si lëmoshë apo dhuratë. Janë fituar me gjakun e ushtarëve të Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare. Për këtë gjuhë dhe për këtë flamur është derdhur gjak.
Unë do ta pranoja humbjen e zgjedhjeve. Por kam marrë mandat nga populli për një çerek shekulli dhe jam mirënjohës ndaj çdo votuesi.
Unë këtë vend e kam marrë me zero përfaqësim dhe e kam lënë me kryeministër, me tetë vjet kryetar Kuvendi, me ministra të Financave, Punëve të Jashtme, Ekonomisë, Arsimit, Drejtësisë – me shqiptarë që kanë udhëhequr dikasteret më vitale të shtetit, edhe në kohë të LSDM-së, edhe të VMRO-së.
Debati mbi “legjitimitetin”
Nazim Rashidi: Por ju akuzojnë se edhe vetë BDI-ja nuk e ka respektuar gjithmonë këtë parim. VMRO-ja fitoi zgjedhjet dhe ju u bëtë pjesë e qeverisë me LSDM-në. Nuk është se nuk ka precedent.
Ali Ahmeti: Ju keni punuar në Alsat. Kthejini intervistat e mia. Unë kam thënë se VMRO-ja i kishte fituar zgjedhjet. Kjo është e vërteta.
Por atëherë ndodheshim në një situatë ku duhej analizuar mirë se si të veprohej. Nuk ishte e lehtë ndarja mes VMRO-së dhe LSDM-së dhe i gjithë komuniteti ndërkombëtar ishte kundër koalicionit me VMRO-në për rrethana të ndryshme.
Historia do të flasë për ato ngjarje.
Por mandatari ka detyrim ta respektojë legjitimitetin e komunitetit të dytë. Mandatari duhet të qeverisë dhe të ketë stabilitet. I duhet edhe parimi i Badinterit.
Nuk mund të jetë qeveri funksionale nëse nuk e ka shumicën e komunitetit.
Llogarinë duhet ta mbajë mandatari dhe marrëveshja e 29 majit e obligon të respektojë legjitimitetin e komunitetit shumicë.
“Ligjet e mira do t’i votojmë”
Nazim Rashidi: Kur Qeveria nuk e kontrollon Badinterin dhe ju i bllokoni ligjet, e bëni sepse janë ligje të këqija apo për të treguar forcë politike?
Ali Ahmeti: Nuk bllokohen ligjet e mira për inat.
Ligjet që propozohen janë antishqiptare dhe kundër frymës së Marrëveshjes së Ohrit.
Ligji për arsimin është kundër interesave të arsimit të lartë shqiptar. Ligji për përfaqësimin e drejtë është kundër shqiptarëve. Nuk parashikon [sipas tij] mekanizma të mjaftueshëm dhe sanksione për moszbatimin e përfaqësimit të drejtë.
Pa mekanizma, gjithçka mbetet në vullnetin e shumicës: “na duhen shqiptarët për dekor”.
Dëgjojmë fyerje se shqiptarët janë të papërgatitur, se shqiptarët e kanë degraduar shtetin, se përfaqësimi i drejtë na paskësh sjellë njerëz joprofesionistë.
Kjo është denigruese dhe mendoj se ka prapavijë politike.
Nazim Rashidi: Nëse do të ishte një ligj i mirë për shqiptarët, edhe pse Qeveria nuk e ka shumicën e Badinterit, do ta votonit?
Ali Ahmeti: Po. Nëse është ligj i mirë për shqiptarët, ne do ta votojmë.
A do të hynte BDI përsëri në Qeveri?
Nazim Rashidi: Po e bëj drejtpërdrejt pyetjen. Nëse VLEN-i del nga Qeveria, a do të hynit ju në vend të tij, me këtë VMRO dhe me këtë politikë?
Ali Ahmeti: Nuk e di sa herë e kam përsëritur: Bashkimit Demokratik për Integrim nuk i intereson të bëhet pjesë e Qeverisë.
BDI kërkon zgjedhje të menjëhershme.
Nëse dikush pas vitit 2001 ka pasur pushtet, BDI-ja ka pasur. Lufta jonë nuk është për pushtet. Lufta jonë është për shtet dhe për barazi të plotë mes shqiptarëve dhe maqedonasve.
Të respektohet legjitimiteti. Pala shqiptare që fiton duhet të jetë përfaqësuesja e komunitetit shqiptar.
Dhe pa marrëveshje se si do të duket partneriteti, nuk hyjmë.
Vijat e kuqe janë Marrëveshja e Ohrit, Marrëveshja e Prespës dhe Marrëveshja e fqinjësisë së mirë. Janë të panegociueshme.
Ahmeti kërkon veting dhe hetim të privatizimit
Në planin e brendshëm:
Një: të hapet hetim për të gjithë funksionarët e çerek shekullit. Si kanë vepruar, çfarë kanë bërë, çfarë pasurie kanë. Hetimi le të fillojë nga unë dhe pastaj te të gjithë të tjerët, me asistencë profesionale ndërkombëtare.
Dy: të hapet hetim për privatizimin. Janë mbajtur mbledhje pas mbledhjeje gjatë periudhës së privatizimit se si të përjashtohen shqiptarët nga privatizimi dhe qëllimi u arrit – shqiptarët u përjashtuan nga pjesëmarrja.
Tre: të hapet hetim për vrasjet pa gjyq nga viti 1945 deri më 1990.
Të hapet hetim për të burgosurit politikë të periudhës 1945–1990 dhe të dëmshpërblehen ata që u dënuan nga sistemi që zbatonte politikat rankoviqiane.
Maqedonia u shndërrua në një laborator antishqiptar. Antishqiptarizmi për shqiptarët e Jugosllavisë kishte laborator në Shkup.
Një zonë zgjedhore
Nazim Rashidi: Ju kanë akuzuar edhe partitë e vogla se Ali Ahmeti nuk dëshiron një zonë zgjedhore.
Ali Ahmeti: Unë kam qenë që nga momenti i parë për një zonë zgjedhore, prag 5 për qind dhe lista të hapura.
“Nuk hyjmë me çdo kusht”
Nazim Rashidi: Mosbesimi ndaj BDI-së është se këto gjëra i thoni tani, kur jeni në opozitë. Nëse pas zgjedhjeve të ardhshme partneri maqedonas nuk i pranon kërkesat tuaja, a do të hyni gjithsesi në Qeveri?
Ali Ahmeti: Mos harroni se para pesë-gjashtë vjetësh kam bërë propozim për veting, projektligj.
Ka mbetur në sirtarët e Parlamentit.
Kur erdhi eurodeputeti raportues për Maqedoninë dhe e pa, më pyeti: “Duke qenë në Qeveri, ju e keni bërë këtë propozim?” I thashë: “Po.”
Këto tema i kam diskutuar me përfaqësuesit maqedonas.
Kam kërkuar zyrtarisht nga prokuroria të hapet hetim për të gjithë funksionarët e BDI-së, por kam kërkuar që së bashku të bëjmë ligj për të gjithë funksionarët.
Para tetë vjetësh kemi pasur vendim në BDI. Në atë kohë prokurore speciale ishte Katica Janeva. Kam pasur takim me të për t’u hapur hetim për të gjithë funksionarët e BDI-së.
Dhe kam thënë: jo vetëm BDI-ja; të gjitha partitë shqiptare dhe maqedonase. Të fillohet nga unë.
Nazim Rashidi: Po në të ardhmen, nëse kërkesat nuk pranohen?
Ali Ahmeti: Për 25 vjet, pa marrëveshje të shkruar dhe të dakorduar për programin e Qeverisë, për Marrëveshjen e Ohrit dhe politikën ndërkombëtare, nuk kam bërë partneritet as me VMRO-në, as me LSDM-në.
Nuk mund të hyj qorrazi dhe të mos e di ku do të dal.
Kur hyj në partneritet, hyj me vetëdije, përgjegjësi, program dhe platformë, jo për t’u siguruar kolltuqe funksionarëve të BDI-së.
Funksionet janë të përkohshme; misionet janë të përhershme.
Nazim Rashidi: Pra, shkurt: nëse nuk plotësohen kushtet, nuk hyni?
Ali Ahmeti: Nuk hyjmë.
Ndryshimet kushtetuese dhe Bullgaria
Nazim Rashidi: Kryeministri Hristijan Mickoski tha këtu, në këtë studio, se nuk do të ketë ndryshime kushtetuese me kushtet aktuale. Si e shihni?
Ali Ahmeti: Është çështje shumë delikate.
Ne mund të kemi argumente të arsyeshme, por ato keqkuptohen te komuniteti maqedonas. Në shumë media maqedonase vërej mllef antishqiptar: “shqiptarët janë kundër maqedonasve”, “duan ndryshimin e Kushtetutës”, “duan t’i fusin bullgarët”, “duan Shqipëri të Madhe”, “Bullgari të Madhe”.
Këto janë teza të pavërteta.
Ky hap është menduar mirë, në radhë të parë nga miqtë e Maqedonisë në Uashington.
Kur futet në Kushtetutë kategoria e pakicës bullgare, sipas meje bëhet edhe dallimi mes komunitetit bullgar dhe atij maqedonas.
Po të donim ndarjen e Maqedonisë, unë e kisha mundësinë në vitin 2001, si komandant i 15 mijë ushtarëve, me ofertë për ndarje. Mund ta kisha zgjedhur atë rrugë.
Por unë vazhdimisht e theksoj shtetin unitar për t’u dhënë garanci maqedonasve se nuk jam për ndarjen e shtetit.
Politikanët maqedonas duhet të jenë racionalë. Këtë çështje nuk duhet ta shfrytëzojnë për politikë ditore apo fushata nacionaliste.
Të mos na ndodhë si me Greqinë. Po të ishte bërë marrëveshja më herët, ndoshta mund të arrihej marrëveshje më e favorshme. Por Marrëveshja e Prespës është ajo që është dhe duhet respektuar.
Marrëveshja e Ohrit, e Prespës dhe ajo për fqinjësi të mirë duhet të respektohen.
Takimi me Mickoskin
Nazim Rashidi: A nuk do të duhej të takoheshit me kryeministrin dhe t’i thoshit se për çështje të mëdha shtetërore mbështetja e BDI-së ekziston?
Ali Ahmeti: Jam takuar.
E kam siguruar Hristijan Mickoskin se, për çështjet madhore të shtetit, ne jemi këtu dhe i mbështesim zgjidhjet.
Por njëkohësisht i kam folur qartë për Marrëveshjen e Ohrit, për shkeljet që, sipas nesh, po i bëhen dhe për Ligjin e gjuhës.
Ligji i gjuhës dhe dosjet e Hagës
Unë kisha informacion se iniciativa është në Gjykatën Kushtetuese dhe ende është aty.
Kam informacion se ka iniciativë në Gjykatën Kushtetuese për çështjet e Tribunalit të Hagës, që lidhen me Ushtrinë Çlirimtare Kombëtare dhe krimet e luftës.
Kjo nuk është se më frikëson mua, por hapja e plagëve të vjetra dhemb më shumë se hapja e një plage të re.
Janë çështje që menduam se i kishim mbyllur para më shumë se 20 vjetësh.
Përplasja me Komisionin e Venecias
Kur them se Marrëveshja e Ohrit është marrëveshje ndërkombëtare, si mund t’i çosh ligjet dhe dakordësitë që burojnë prej saj për ekspertizë në Komisionin e Venecias?
Pse atëherë nuk i çojmë në Komisionin e Venecias vendimet e Dejtonit? Pse jo Rambujenë?
Pse nuk hapim çështje të mbyllura para 100 vjetësh, Konferencën e Londrës dhe të Versajës?
Si shqiptarë, atëherë, le t’i çojmë në Komisionin e Venecias vendimet e Konferencës së Londrës të vitit 1913, që copëtuan tokat shqiptare.
Le të diskutojmë për Rrafshin e Dukagjinit, Kosovën, Pollogun, Pellagoninë, Grykën e Vardarit.
Ç’lidhje ka Komisioni i Venecias me një marrëveshje si ajo e Ohrit?
Marrëveshja e Ohrit nuk është marrëveshje mes dy klubeve të futbollit.
Janë palë ndërluftuese që u ulën dhe arritën një marrëveshje për bashkëjetesën e komuniteteve më të mëdha në këto hapësira.
Me Marrëveshjen e Ohrit nuk bëhet shaka.
Tryezë shqiptare?
Nazim Rashidi: Edhe subjektet shqiptare kanë pranuar që ligje të dërgohen në Komisionin e Venecias. Por a ka ardhur koha për një tryezë shqiptare ku të përcaktohen vijat e kuqe, poshtë të cilave askush nuk duhet të shkojë, pavarësisht se kush hyn në Qeveri?
Ali Ahmeti: Për marrëveshje të tilla duhet seriozitet dhe përfaqësim i denjë.
Unë jam dakord.
Por nuk shoh seriozitet te ky grumbullim që quhet VLEN, sepse prioritet ka vendosur kolltukun, jo misionin.
Megjithatë, kjo është lehtë e arritshme. Nuk ka nevojë as të ulemi domosdoshmërisht në tavolinë. Partitë mund të marrin vendime se respektojnë legjitimitetin.
Kush shkel legjitimitetin bën tradhti kombëtare dhe duhet të sanksionohet nga populli.
Unë jam gati ta bëj sot.
Nuk u besoj përfaqësuesve të VLEN-it.
Zgjedhje të parakohshme
Nazim Rashidi: Ju kërkoni zgjedhje. Kur?
Ali Ahmeti: Sa më shpejt të ketë zgjedhje, aq më mirë për vendin. Në vjeshtë, në pranverë – sa më shpejt.
Situata politike dhe ekonomike nuk është e mirë.
Sipas informacioneve që marr, ka vonesa në paga, pensione, trajtime, pagesa për lehona dhe për fëmijët e porsalindur. Ka shkurtime.
Përveç zgjedhjeve, duhet të ketë një paketë për mbylljen e problemeve me të cilat përballet vendi.
BE-ja, Rusia dhe “bota serbe”
Përcjell me kujdes mesazhet e diplomatëve që takoj dhe të përfaqësuesve evropianë.
Mesazhi është: nuk keni zgjidhje tjetër; duhet ta ndryshoni Kushtetutën dhe të ecni përpara me negociatat për anëtarësim në Bashkimin Evropian.
Jo të gjithë janë të interesuar që Maqedonia të jetë stabile, të prosperojë, të ecë drejt BE-së dhe t’i zgjidhë problemet me fqinjët.
Ka qarqe ruse që nuk janë të interesuara që Maqedonia të ecë stabile drejt eurointegrimeve dhe të jetë anëtare e denjë e NATO-s.
Moskës nuk i intereson kjo. Po ashtu vepron edhe leva nga Beogradi; “bota serbe” është shumë aktive këtu për qëllimet e veta.
Ne duam paqe, stabilitet, siguri, marrëdhënie të mira ndëretnike dhe anëtarësim në Bashkimin Evropian.
BDI apo AKI?
Nazim Rashidi: Në zgjedhjet e ardhshme do të shkoni si BDI apo si Aleanca Kombëtare për Integrim?
Ali Ahmeti: Ende nuk e kemi shqyrtuar. Nuk kemi biseduar me përfaqësuesit që veprojnë në kuadër të Aleancës Kombëtare për Integrim. Do t’i shqyrtojmë të gjitha pozicionet dhe do të veprojmë sipas asaj që është më mirë.
Reforma në BDI
Nazim Rashidi: A do të ketë fytyra të reja edhe në grupin parlamentar? Ka vlerësime se fytyra kryesore e opozitarizmit është Ilire Dauti dhe jo deputetët e fuqishëm të BDI-së.
Ali Ahmeti: Çdokush që paraqitet në Parlament është në rregull, edhe Ilire Dauti. Ajo ka paraqitur qëndrimet e koalicionit të Frontit Evropian.
Por përgjegjësia dhe pesha në Parlament i bie BDI-së, si për shkak të përvojës, ashtu edhe numerikisht.
Rezistenca organizohet bashkë me partitë që kanë qenë në Frontin Evropian dhe ato që janë në Aleancën Kombëtare për Integrim.
Do të shohim fytyra të reja.
Tani vetëm unë dhe Talati jemi deputetë nga mandati i kaluar; të tjerët janë në mandatin e parë.
BDI-ja ka ndryshuar 83 për qind të udhëheqjes së partisë.
“Zvicra e Ballkanit”
Nazim Rashidi: Pas 25 vjetësh nga Marrëveshja e Ohrit, a është kjo Maqedonia që kishit imagjinuar?
Ali Ahmeti: Jam i dëshpëruar me atë që ka ndodhur dy vitet e fundit, me poshtërimin dhe denigrimin që, sipas meje, u është bërë shqiptarëve.
Kjo Maqedoni nuk mund të jetë funksionale nëse vazhdon në këtë mënyrë.
Në janar të vitit 2002 kam thënë se Maqedoninë e kam ëndërruar dhe do të punoj që të bëhet “Zvicra e Ballkanit”.
Nazim Rashidi: Nuk është arritur.
Ali Ahmeti: Nuk është arritur, por gjatë 25 vjetëve janë vendosur shumë çështje që e afronin në atë drejtim.
Jo si Zvicra, jo si funksionojnë marrëdhëniet në Tirolin austriak dhe italian, por drejt asaj rruge.
Nazim Rashidi: Besoni ende se mund të arrihet?
Ali Ahmeti: Unë i takoj kampit të optimistëve. Nuk i takoj kampit të skeptikëve dhe atyre që ngrenë flamurin e bardhë.
Nazim Rashidi: Me këtë optimizëm po e mbyllim intervistën. Faleminderit shumë.
Ali Ahmeti: Faleminderit.
Intervista dhe rendi tematik konfirmohen nga transkripti i plotë dhe versioni me timecode.
