Nga Yelizaveta Landenberger
Në Ukrainë nuk bëhet fjalë vetëm për luftën, por edhe për të ardhmen e teknologjisë. Softueri i avancuar po ndërthuret gjithnjë e më ngushtë me dronët.
“Dronofobi” quhet çrregullimi që po shfaqet gjithnjë e më shpesh te njerëzit në zonat pranë frontit në Ukrainë dhe që shoqërohet me simptoma të ngjashme me çrregullimin e stresit post-traumatik (PTSD). Të prekurit reagojnë me panik ndaj zhurmës së kositëseve të barit dhe insekteve, sepse ajo u kujton dronët vrasës.
Për këtë po mendoj ndërsa vëzhgoj rosat që kuakin të gëzuara. Në Ukrainë, dronët në të folurën e përditshme quhen “zogj”. Në sfond dallohen konturet e Alpeve.
Këtu, në Akademinë Ungjillore Tutzing, pranë liqenit Starnberg, në mesin e shtatorit po zhvillohet konferenca profesionale “Teknologjitë e luftës”, e organizuar nga Agjencia Federale për Edukimin Politik. Një mjedis qetësues për zhvillimet e sotme, njëherazi të frikshme dhe magjepsëse, që janë në qendër të programit.
Yelizaveta Landenberger është autore e pavarur. Ajo raporton rregullisht për taz nga Evropa Lindore dhe për Ukrainën.
Lyuba Shipovich, njëra prej ligjërueseve, dikur bënte një jetë të rehatshme si sipërmarrëse në sektorin e IT-së në New York City. Sot, në Ukrainë, përmes OJQ-së së saj “Dignitas”, ajo po nxit zhvillimin e zgjidhjeve teknologjike për ushtrinë, me synimin për të zmbrapsur sulmin rus. Ajo thotë se dëshiron “t’i zëvendësojë trupat me botë”.
Shpresa janë robotët
Vizioni i saj është i qartë: “Shpresojmë që robotët të mund t’i zëvendësojnë të gjithë njerëzit në fushën e betejës.” Kur në vitin 2023 municionet u pakësuan për shkak të ndërprerjes së furnizimeve nga Perëndimi, “Dignitas” u angazhua për përdorimin e dronëve FPV si alternativë ndaj artilerisë, duke ndihmuar si në sigurimin e tyre, ashtu edhe në trajnimin e pilotëve. Tani në qendër të vëmendjes janë dronët tokësorë.
Shipovich shpjegon se OJQ-ja e saj ndërhyn kudo ku strukturat shtetërore veprojnë tepër ngadalë. Por as pala ruse nuk qëndron pasive; edhe ajo zhvillon vazhdimisht teknologji të reja. Si pasojë e kësaj gare teknologjike me dronë, në lindje të Ukrainës është krijuar një zonë vdekjeje. “Nuk e përdorim më termin vijë fronti. Është një kill zone, në disa zona 50 deri në 60 kilometra e gjerë”, thotë Shipovich.
Në Tutzing kanë ardhur edhe pjesëtarë të ushtrisë ukrainase. Një komandant thotë se 90 deri në 95 për qind e të gjitha humbjeve në palën ruse shkaktohen nga sistemet pa pilot. Ai beson se së shpejti një e katërta e ushtarëve të këmbësorisë në brigadën e tij mund të zëvendësohen me makina.
Me mjete të lira shkatërrohen sisteme shumë të shtrenjta
“Ne përdorim gjëra të lira për të shkatërruar gjëra shumë të shtrenjta”, thotë gazetarja Nataliya Gumenyuk, duke përmbledhur kështu dimensionin ekonomik të revolucionit të dronëve, për të cilin së fundmi ka shkruar edhe një libër. Ashtu si Shipovich, edhe ajo thekson karakterin nga poshtë-lart të rezistencës ukrainase. Nuk janë gjigantët e industrisë së mbrojtjes dhe as “shteti” ata që e shtyjnë përpara këtë zhvillim, por vetë shoqëria. Ndërkohë, automatizimi po merr një rol gjithnjë e më të rëndësishëm: softueri i sofistikuar po ndërthuret drejtpërdrejt me sistemet e dronëve.
Në kontrast të qartë me qëndrimet ukrainase janë kumtesat e dy folëseve kryesore gjermane në konferencë, të cilat përqendrohen kryesisht te Silicon Valley. Politologia Elke Schwarz nga Queen Mary University of London kritikon retorikën apokaliptike të “tech-bros”, “troposet e tyre tekno-eskatologjike”, si dhe përdorimin gjithnjë e më të madh të inteligjencës artificiale për qëllime ushtarake. Dhe, pa dyshim, në këtë fushë ka zhvillime shumë shqetësuese.
“Pushteti, të dhënat dhe lufta”
Megjithatë, Schwarz e lë jashtë luftën e madhe në Evropë dhe revolucionin e dronëve që po zhvillohet aktualisht atje. Të njëjtën gjë bën edhe Constanze Kurz nga Chaos Computer Club, e cila referon me temën “Pushteti, të dhënat dhe lufta”. Që në fillim të ligjëratës, ajo e bën të qartë se nuk do të flasë për Ukrainën, duke shkaktuar habi te të pranishmit.
Bogna Konior, studiuese polake e medias që jep mësim në NYU në Shanghai dhe kalon shumë kohë në Ukrainë, thotë se, edhe pse është tronditëse se sa pak e pranishme është lufta atje në mendjen e shumë njerëzve të sektorit të teknologjisë, përpjekja për t’i bërë ata të ndihen fajtorë për këtë shpërfillje nuk do të japë rezultat. Sipas saj, Ukraina mund të futet më lehtë në “hartën e tyre mendore” në mënyrë të tërthortë, “nga dera e pasme”.
Pikërisht për këtë arsye, Konior këmbëngul që Ukraina të shihet si një vend ku nuk bëhet fjalë vetëm për luftën, por edhe për të ardhmen e teknologjisë./taz
