Zjarret më të rënda të sezonit kanë përfshirë Gironde-n, Landes-in, rajonin e Madridit dhe Ávila-n; flakët po afrohen drejt zonës metropolitane të Bordosë, ndërsa Spanja ka shpallur për herë të parë emergjencë kombëtare për shkak të zjarreve pyjore
Mbi 200.000 njerëz janë detyruar të largohen nga shtëpitë, kampingjet dhe vendet e pushimit ose janë urdhëruar të qëndrojnë të izoluar në banesa, pasi zjarre të mëdha pyjore dolën jashtë kontrollit në jugperëndim të Francës dhe në pjesën qendrore të Spanjës.
Deri në fund të së premtes, 24 korrik 2026, autoritetet franceze raportonin rreth 141.000 evakuime në departamentet Gironde dhe Landes: 110.000 në Gironde dhe 31.000 në Landes. Në Spanjë, Ministria e Brendshme e çoi në rreth 60.000–63.000 numrin e njerëzve të evakuuar ose të urdhëruar të qëndronin brenda në rajonin e Madridit dhe në provincën Ávila.
Këto dy kategori nuk janë plotësisht të njëjta: shifra franceze i referohet kryesisht njerëzve të zhvendosur fizikisht, ndërsa shifra spanjolle përfshin si të evakuuarit, ashtu edhe banorët e zonave ku u vendos izolimi i detyrueshëm. Për këtë arsye, bilanci i përbashkët më i saktë është se më shumë se 200.000 njerëz janë prekur drejtpërdrejt nga urdhrat e evakuimit ose izolimit.
Nuk janë raportuar viktima civile nga zjarret kryesore në Gironde, Landes, Madrid dhe Ávila deri në mbylljen e bilanceve të 24 korrikut. Megjithatë, dhjetëra zjarrfikës kanë marrë trajtim mjekësor ose janë lënduar në Francë, ndërsa njëri prej tyre pësoi frakturë të hapur në kyçin e këmbës pas shpërthimit të një bombole gazi.
Kriza detyroi presidentin francez Emmanuel Macron të kërkonte mobilizimin e Forcave të Armatosura dhe aktivizimin e ndihmës evropiane. Në Spanjë, qeveria qendrore mori drejtimin e operacioneve në Madrid dhe Ávila përmes shpalljes së emergjencës me interes kombëtar, ndërsa avionë zjarrfikës nga Greqia, Italia, Kroacia dhe Portugalia u mobilizuan për të ndihmuar dy vendet.
Zjarri i Saumos-it: nga një vatër lokale në krizën më të madhe të sezonit në Francë
Zjarri më i madh në Francë nisi të mërkurën, më 22 korrik, rreth mesditës, pranë komunës Saumos, në departamentin Gironde, në veri të gjirit të Arcachonit.
Hetimet e para të xhandarmërisë së Lesparre-Médoc mbështesin pistën e një shkaku aksidental. Sipas Prokurorisë së Bordosë, flakët dyshohet se nisën nga një makinë që përdorej për pastrimin e bimësisë pranë një linje të tensionit të lartë. Punëtorët po kryenin punime për llogari të kompanisë energjetike Enedis.
Përdorimi i pajisjes ishte i lejuar në atë moment me vendim prefektorial. Punëtori që po e përdorte dyshohet se njoftoi menjëherë shërbimet e emergjencës sapo vërejti zjarrin. Hetimi vazhdon dhe origjina aksidentale, ndonëse konsiderohet pista kryesore, ende nuk përbën përfundim gjyqësor përfundimtar.
Gjatë orëve të para, zjarri u përhap nëpër pyjet e thata me pisha. Deri në mbrëmjen e 23 korrikut, ai kishte përshkuar rreth 4.800 hektarë dhe kishte detyruar afro 20.000 njerëz të largoheshin nga Le Porge, Saumos, Le Temple dhe Lège-Cap-Ferret.
Më shumë se 800 zjarrfikës, 260 mjete tokësore dhe gjashtë mjete ajrore ishin angazhuar. Flakët kërcënonin zonat e banuara të Lège-Cap-Ferret, ku mbrojtja e banesave po organizohej, sipas drejtuesve të operacionit, “ishull pas ishulli dhe shtëpi pas shtëpie”.
Nata kur u thye vija e mbrojtjes
Situata ndryshoi rrënjësisht gjatë natës mes 23 dhe 24 korrikut.
Prefektja e Nouvelle-Aquitaine dhe Gironde-s, Sophie Brocas, deklaroi se rreth mesnatës zjarri “u fry” papritur dhe mori përmasa që ajo i cilësoi si një “zjarr XXL”, “të paparashikueshëm” dhe “të pangopur”.
Rreth orës 01:00 të 24 korrikut, fronti i flakëve depërtoi përmes vijës mbrojtëse që zjarrfikësit kishin mbajtur për dy ditë. Flakët përparuan në drejtim të gadishullit Lège-Cap-Ferret, ndërsa njëkohësisht u riaktivizuan edhe pranë Saumos-it, aty ku kishte nisur zjarri.
Drejtori i shërbimit zjarrfikës të Gironde-s, Marc Vermeulen, deklaroi se ekipet po përballeshin me kushte më të këqija se gjatë megazjarreve të vitit 2022. Sipas tij, në periudhat më të rënda të natës zjarri përshkonte nga 800 deri në 1.000 hektarë në orë në periferi të zonave të banuara.
Ai shpjegoi se, ndryshe nga viti 2022, kur intensiteti i flakëve zakonisht binte gjatë natës, këtë herë zjarri vazhdonte të “shpërthente” edhe pas perëndimit të diellit. Thatësira e pyjeve ishte, sipas tij, më e rëndë se në vitin 2022 dhe në disa aspekte edhe se gjatë thatësirës së vitit 1976.
Tymi i dendur kufizoi përdorimin e avionëve, duke e bërë ndërhyrjen tokësore vendimtare. Zjarrfikësit përdorën kundërzjarre të kontrolluara, prerje parandaluese të pemëve dhe heqjen e bimësisë për t’i privuar flakët nga materiali djegës.
Evakuimi i plotë i Cap-Ferret: vetëm një rrugë tokësore dhe dalje nga deti
Në orët e para të mëngjesit, autoritetet urdhëruan largimin e fshatrave Claouey, Le Four, Les Jacquets, Petit Piquey dhe Grand Piquey. Më pas u aktivizua faza e fundit e planit: evakuimi gradual i të gjithë gadishullit Cap-Ferret, nga Claouey deri në skajin jugor të tij.
Zona është një nga destinacionet më të njohura turistike të Francës. Popullsia e gadishullit mund të rritet deri në rreth 150.000 njerëz gjatë sezonit veror, ndërsa ekziston vetëm një korridor kryesor tokësor për largim, rruga departamentale D106, e rrethuar nga pyje me pisha.
Për të shmangur bllokimin e rrugës dhe shndërrimin e gadishullit në një kurth, evakuimi u organizua sipas fshatrave dhe sektorëve. Njoftimet FR-Alert u dërguan në telefonat e personave që ndodheshin në zonat përkatëse.
Njerëzit me automjete u drejtuan drejt Bordosë, ndërsa për ata pa transport u organizuan anije nga molët e Grand Piquey, Le Canon, Port de la Vigne dhe Bélisaire.
Më shumë se 800 njerëz kishin mbërritur me anije në Arcachon deri në mesditën e 24 korrikut. Raportimet e mëvonshme e çuan numrin e të larguarve nëpërmjet detit në mbi 1.000.
Operacioni bazohej në një plan evakuimi të miratuar më 18 korrik 2023, pas zjarreve shkatërruese të vitit 2022. Një simulim ishte zhvilluar në vitin 2025. Plani parashikonte mundësinë e angazhimit të të paktën 27 anijeve të pasagjerëve dhe 33 autobusëve, me kapacitet për të evakuuar rreth 12.000 njerëz në 24 orët e para dhe rreth 14.000 të tjerë gjatë çdo periudhe pasuese 24-orëshe.
Pavarësisht organizimit, trafiku ishte i rënduar. Moderatorja franceze Sophie Davant, e cila ndodhej me William Leymergie në gadishull, tregoi se i ishin dashur 2 orë e 45 minuta për të përshkuar vetëm 10 kilometra me makinë.
Një turist i evakuuar me anije e përshkroi operacionin si të organizuar mirë, por tha se gjithçka i ishte dukur “joreale”. Një banor tjetër, Marcel, i cili mbante gati një paketë emergjence që nga zjarret e vitit 2022, tha: “Ne jetojmë në një parajsë. Sot zjarrfikësit tanë po përballen me ferrin.”
Bilanci në Gironde u rrit nga ora në orë
Shifrat e publikuara gjatë 24 korrikut pasqyronin përparimin e shpejtë të zjarrit dhe zgjerimin e zonave të evakuimit.
Në mëngjes, ministri i Brendshëm Laurent Nuñez raportoi mbi 10.000 hektarë të përshkuar, rreth 40.000 njerëz të evakuuar ose në proces evakuimi dhe 80 shtëpi të prekura, rreth 50 prej të cilave të shkatërruara.
Rreth mesditës, prefektura raportoi mbi 12.500 hektarë pyje të shkatërruara dhe 44.000 evakuime.
Në orën 20:00, Nuñez e çoi bilancin në 14.000 hektarë dhe mbi 110.000 të evakuuar. Në fund të mbrëmjes, prefektura raportoi rreth 19.000 hektarë të përshkuar dhe afro 100 ndërtesa të shkatërruara.
Këto shifra nuk janë domosdoshmërisht kundërthënëse. Ato u publikuan në orare të ndryshme, ndërsa zjarri përparonte, era ndryshonte drejtim dhe autoritetet zgjeronin perimetrin e evakuimit.
Në fazat e para ishte raportuar se 53 shtëpi dhe një kamping ishin shkatërruar. Më vonë, numri i objekteve të prekura u rrit në rreth 100. Inventarizimi i plotë nuk kishte përfunduar, ndaj bilanci i dëmeve mbetej paraprak.
Flakët ndryshojnë drejtim dhe afrohen drejt Bordosë
Gjatë pasdites dhe mbrëmjes së 24 korrikut, ndryshimi i erës e shtyu zjarrin drejt lindjes, në drejtim të zonës metropolitane të Bordosë.
Laurent Nuñez shpjegoi se zjarri ishte shndërruar në një fenomen konvektiv që ushqehej vetë. Era perëndimore e drejtoi frontin drejt komunave midis zonës së zjarrit dhe metropolit.
Prefektja Sophie Brocas njoftoi se banorët e tetë komunave që ndodheshin në trajektoren e mundshme të flakëve duhej të përgatiteshin për evakuim: Saint-Hélène, Salaunes, Lanton, Audenge, Saint-Médard-en-Jalles, Saint-Aubin-de-Médoc, Saint-Jean-d’Illac dhe Martignas-sur-Jalle.
Evakuimet filluan në Audenge, Salaunes, Lanton dhe zona të tjera. Në orët e vona, mijëra njerëz po lëviznin nëpër rrugën e vetme të arritshme nga disa prej komunave.
Megjithëse tymi arriti në Bordo, autoritetet theksuan se nuk ishte evidentuar ndonjë vatër brenda qytetit. U shpall alarm për ndotjen e ajrit për shkak të rritjes së grimcave PM10.
Banorëve iu rekomandua të kufizonin daljet dhe aktivitetin fizik, të mbanin të mbyllura dyert dhe dritaret, të shmangnin zonat me trafik të dendur dhe të kërkonin ndihmë mjekësore në rast vështirësish në frymëmarrje ose problemeve kardiake.
Në lidhje me aeroportin e Bordosë pati deklarata kundërthënëse. Ministri i Brendshëm tha në televizion se aeroporti ishte mbyllur, por drejtuesit e aeroportit deklaruan më vonë se ai vazhdonte të ishte i hapur, megjithëse me vonesa dhe me aktivitet të reduktuar. Informacioni më i fundit i konfirmuar gjatë mbrëmjes ishte se fluturimet vazhdonin dhe aeroporti nuk ishte mbyllur zyrtarisht.
Biscarrosse: një furgon në flakë shkakton zjarrin “apokaliptik”
Një zjarr i dytë i madh shpërtheu të enjten pasdite, më 23 korrik, pranë Biscarrosse-s, në departamentin Landes.
Sipas prefekturës, zjarri nisi pasi një furgon mori flakë në rrugën departamentale RD652, e cila kalon përmes pyllit ndërmjet Biscarrosse-s dhe Sanguinet-it. Personat që ndodheshin në automjet arritën të dilnin në kohë dhe nuk u lënduan.
Flakët u përhapën menjëherë nga automjeti në bimësinë e tharë. Deri në mbrëmje zjarri kishte përshkuar rreth 1.200 hektarë dhe kishte detyruar 5.000 njerëz të evakuoheshin.
Gjatë natës përparimi u përshpejtua. Koloneli Romain Moutard, zëvendësdrejtor i shërbimit zjarrfikës të Landes-it, e cilësoi situatën “apokaliptike” dhe “danteske”. Zjarri bënte kapërcime të përsëritura, duke krijuar vatra të reja që silleshin pothuajse si zjarre të pavarura.
Në mëngjesin e 24 korrikut, zjarri kishte përshkuar rreth 2.500 hektarë dhe 23.000 njerëz ishin evakuuar: rreth 18.000 nga Biscarrosse dhe 5.000 kryesisht nga kampingjet në Parentis-en-Born.
Gjatë pasdites era e ndryshoi përsëri drejtimin dhe fronti u zhvendos drejt Parentis-en-Born. Autoritetet urdhëruan evakuimin e rreth 8.000 njerëzve të tjerë, duke e çuar numrin e përgjithshëm të të zhvendosurve në Landes në rreth 31.000.
Zjarri përshkoi rreth 2.600 hektarë. Prefekti Gilles Clavreul deklaroi se fronti kishte përmasa afërsisht 13 kilometra me 5 kilometra dhe se flakët kishin prekur zonat artizanale dhe banesat brenda Biscarrosse-s.
Bilanci i dëmeve u rrit nga 105 ndërtesa të prekura në një vlerësim paraprak prej 110 deri në 120 banesash dhe objektesh të djegura ose të dëmtuara. Autoritetet paralajmëruan se inventari nuk ishte përfundimtar.
Rreth 500–700 zjarrfikës u angazhuan në operacion, me mbështetjen e Canadair-ëve, avionëve Dash dhe mjeteve më të vogla ajrore. U hapën korridore kundër zjarrit dhe u përdorën kundërzjarre taktike.
Në popullsinë civile nuk u raportuan viktima. Pesë zjarrfikës pësuan lëndime ose shqetësime të lehta.
Disa qendra hipizmi u detyruan t’i lironin kuajt, për të shmangur që kafshët të mbeteshin të bllokuara në stallat e rrethuara nga flakët. Pamjet e kuajve që vraponin nëpër rrugë u përhapën gjerësisht, ndërsa një pjesë e tyre u mblodhën më vonë nga pronarët.
141.000 evakuime vetëm në jugperëndim të Francës
Me 110.000 të evakuuar në Gironde dhe 31.000 në Landes, bilanci i përbashkët në jugperëndim të Francës arriti në të paktën 141.000 njerëz.
Autoritetet theksuan se numri përfshinte si banorë të përhershëm, ashtu edhe dhjetëra mijëra turistë në kampingje, hotele, shtëpi pushimi dhe komplekse verore.
Qendra pritëse u hapën në Bordeaux, Arcachon, Lacanau, Biganos, Marcheprime, Mios, Hourtin, Carcans, Audenge, Andernos-les-Bains dhe Lanton. Në parkun e ekspozitave të Bordosë u vendosën shtretër të përkohshëm dhe kapaciteti fillestar prej rreth 1.000 vendesh u zgjerua.
Maria Lalanne, një grua 90-vjeçare pa familjarë të afërt, u evakuua gjatë natës dhe la pas aparatin e dëgjimit dhe syzet.
“Nuk e di sa do të zgjasë. Nuk e di si është shtëpia ime, nëse është djegur”, tregoi ajo në një qendër pritëse.
Shërbimi shëndetësor rajonal aktivizoi “planin e bardhë” në Gironde dhe Landes, për të mobilizuar kapacitetet spitalore, për të organizuar transferimin e pacientëve dhe për të përballuar evakuimin e qendrave mjekësore dhe shtëpive të të moshuarve.
Macron mobilizon ushtrinë dhe Franca kërkon ndihmë evropiane
Përballë përkeqësimit të situatës, presidenti Emmanuel Macron kërkoi nga Forcat e Armatosura “të mobilizohen për t’i ofruar mbështetje maksimale mbrojtjes civile”.
Kryeministri Sébastien Lecornu drejtoi në orën 22:00 një shtab ndërministror të krizës, ku morën pjesë ministritë e Brendshme, Mbrojtjes, Shëndetësisë, Transportit dhe Mjedisit.
Rreth 750 pjesëtarë të xhandarmërisë u vendosën në Gironde dhe Landes për të ndihmuar evakuimet, për të rregulluar trafikun dhe për të ruajtur zonat e braktisura nga rreziku i vjedhjeve.
Franca aktivizoi Mekanizmin Evropian të Mbrojtjes Civile. Ndihma e paralajmëruar përfshinte dy avionë Canadair nga Kroacia, dy avionë Air Tractor nga Portugalia dhe helikopterë të rëndë nga Çekia dhe Sllovakia.
Mjetet ajrore që vepronin në juglindje të Francës u zhvendosën pjesërisht drejt Gironde-s dhe Landes-it. Forca e parashikuar përfshinte katër Canadair, dy Dash, tetë Air Tractor dhe tre helikopterë zjarrfikës, krahas mjeteve të huaja.
Madrid dhe Ávila: emergjenca e parë kombëtare për zjarre në Spanjë
Në Spanjë, situata u përkeqësua njëkohësisht në perëndim të Madridit dhe në provincën Ávila.
Qeveria shpalli natën e 23 korrikut “emergjencën me interes kombëtar” në Komunitetin e Madridit dhe në Ávila. Kjo ishte hera e parë që Spanja e aktivizonte këtë nivel kombëtar emergjence për shkak të zjarreve pyjore.
Ministri i Brendshëm Fernando Grande-Marlaska mori drejtimin politik dhe administrativ të krizës, ndërsa drejtimi operacional iu besua Njësisë Ushtarake të Emergjencave, UME.
Masa lejonte koordinimin e përbashkët të burimeve shtetërore, rajonale dhe lokale, si dhe kërkimin e ndihmës nga rajone që nuk ishin prekur drejtpërdrejt.
Zjarret kryesore në rajonin e Madridit nisën pranë Villa del Prado dhe San Martín de Valdeiglesias. Një tjetër vatër u zhvillua pranë Almorox-it, në provincën Toledo.
Në mëngjesin e 24 korrikut, autoritetet raportonin rreth 11.500 persona të evakuuar në Madrid dhe Ávila. Gjatë ditës, shifra u rrit me zgjerimin e perimetrit dhe me përfshirjen e njerëzve të urdhëruar të qëndronin brenda.
Dy zjarre bashkohen në “Sierra e Perëndimit”
Rreth mesditës, zjarret e San Martín de Valdeiglesias dhe Villa del Prado u bashkuan, duke krijuar një front të vetëm që shërbimet e emergjencës e quajtën “Sierra e Perëndimit”.
Para bashkimit, dy vatrat kishin shkrumbuar së bashku rreth 6.000 hektarë.
Presidentja rajonale Isabel Díaz Ayuso e cilësoi situatën si “zjarrin më të rëndë në historinë” e Komunitetit të Madridit.
“Për një rajon si ky, me përqendrim të lartë banesash dhe popullsie, kjo është një katastrofë. Nuk kemi përjetuar kurrë diçka të tillë”, deklaroi ajo.
Fresnedillas de la Oliva, Robledo de Chavela, Zarzalejo, Navalagamella dhe vendbanime të tjera u përfshinë nga urdhrat e evakuimit ose izolimit. Njoftimet ES-Alert u dërguan në telefonat e banorëve.
Rreth 25.000 njerëz u evakuuan në rajonin e Madridit dhe 20.000 të tjerë u urdhëruan të qëndronin brenda. Në Ávila, rreth 10.000 njerëz u evakuuan ose u izoluan.
Deri në mbrëmje, Grande-Marlaska deklaroi se rreth 60.000 njerëz ishin të evakuuar ose të izoluar në Madrid dhe Ávila. Një përditësim i mëvonshëm, që përfshinte edhe largimin e rreth 5.000 pushuesve nga kampingu El Escorial, e çoi shifrën në rreth 63.000.
Mbi 1.200 të moshuar dhe persona me aftësi të kufizuara u evakuuan nga qendrat e kujdesit dhe shtëpitë e të moshuarve. Më shumë se 700 prej tyre u transferuan në institucione të tjera ose u morën nga familjarët.
“Në kulmin e tij” dhe jashtë kapacitetit të shuarjes
Carlos Novillo, drejtuesi i mbrojtjes civile në rajonin e Madridit, deklaroi se zjarri kishte arritur “kulmin” dhe ishte, në ato kushte, “i pamundur për t’u shuar”.
Autoritetet nuk nënkuptonin se zjarri nuk mund të shuhej kurrë, por se intensiteti, era dhe sjellja e flakëve e tejkalonin kapacitetin e ndërhyrjes së drejtpërdrejtë në atë fazë. Objektivi kryesor ishte mbrojtja e jetëve, banesave dhe vijave strategjike, derisa moti të përmirësohej.
Përfaqësuesi i qeverisë qendrore në Madrid, Francisco Martín Aguirre, e cilësoi situatën “shumë të ndërlikuar” për shkak të erës së fortë dhe nuk përjashtoi evakuime të reja.
Një shqetësim kryesor ishte mundësia që zjarri i Madridit të bashkohej me zjarrin e Ávila-s, i cili kishte përshkuar rreth 9.000 hektarë. Në fund të ditës, disa të dhëna për trajektoren e frontit krijuan shpresë se bashkimi mund të shmangej, por rreziku nuk ishte konsideruar i mbyllur.
Një banor 86-vjeçar i evakuuar nga Aldea del Fresno, Ecologio Cabrera, e përshkroi fuqinë e zjarrit me fjalët: “Nëse nuk ikën para tij dhe përpiqesh t’i dalësh përballë, ai të përpin.”
Në disa lagje të Madridit qielli u mbulua nga tymi, dielli mezi depërtonte dhe në ajër ndihej era e djegies.
Kryeministri Pedro Sánchez e cilësoi situatën “dramatike” dhe kërkoi që qytetarët të zbatonin pa vonesë udhëzimet e autoriteteve. Ai njoftoi vizitën në qendrën komanduese të Cenicientos për mëngjesin e 25 korrikut.
Hetimi për zjarrin në Ávila
Garda Civile arrestoi një burrë si të dyshuar për shkaktimin e zjarrit në Ávila. Sipas autoriteteve, ai dyshohet se përdori një makinë bujqësore në një zonë ku kjo ishte plotësisht e ndaluar.
Një person i dytë u vendos nën hetim. Dyshohet se pajisja bujqësore prodhoi shkëndija që shkaktuan zjarrin.
Arrestimi dhe hetimi nuk përbëjnë provë përfundimtare të fajësisë. Përgjegjësia individuale duhet të përcaktohet nga organet gjyqësore, duke respektuar prezumimin e pafajësisë.
Guadalajara: 32.000 hektarë, por intensitet në rënie
Në provincën Guadalajara, zjarri i madh që kishte nisur më 16 korrik kishte përshkuar rreth 32.000 hektarë.
Ai konsiderohej zjarri më i madh i vitit në Spanjë dhe një nga zjarret më të mëdha të historisë së rajonit Castilla-La Mancha.
Deri më 24 korrik, intensiteti i tij kishte rënë dhe njësitë e jashtëzakonshme të ushtrisë filluan të tërhiqeshin. Banorët e disa fshatrave u lejuan të ktheheshin, ndërsa urdhrat e izolimit u hoqën në vendbanime të tjera.
Megjithatë, zjarri ende nuk ishte shpallur plotësisht i shuar ose i kontrolluar. Më shumë se 200 zjarrfikës, rreth 20 mjete tokësore dhe dy mjete ajrore mbetën në terren.
Spanja kërkon katër mjete ajrore nga Bashkimi Evropian
Spanja aktivizoi Mekanizmin Evropian të Mbrojtjes Civile dhe kërkoi të paktën katër avionë zjarrfikës.
Greqia ofroi dy avionë Canadair CL-415, ndërsa dy mjete të tjera pritej të vinin nga Italia. Bashkimi Evropian mobilizoi katër avionë për Spanjën, krahas mjeteve të dërguara në Francë.
Përparësi mbetej shmangia e bashkimit të fronteve të Madridit dhe Ávila-s, mbrojtja e zonave të banuara dhe sigurimi i korridoreve të evakuimit.
Zjarre të tjera aktive në Francë
Megjithëse vëmendja kryesore ishte përqendruar te Gironde dhe Landes, Franca po përballej me dhjetëra vatra të tjera. Laurent Nuñez deklaroi se në një moment të 24 korrikut kishte 32 zjarre aktive në vend.
Në Var, zjarri që nisi të martën në një fushë kishte përshkuar rreth 3.700 hektarë. Rreth 800 deri në 1.000 zjarrfikës ishin angazhuar, ndërsa riaktivizimet pranë Correns, Pontevès, Barjols dhe Châteauvert sollën evakuime të reja. Për shkak të rrezikut “shumë të lartë”, të gjitha masivet pyjore të Varit u mbyllën për publikun më 25 korrik.
Në Hautes-Alpes, zjarri pranë Freissinières, i shkaktuar nga rrufeja, u zgjerua nga 260 në rreth 460 hektarë. Rreth 260 persona, përfshirë zjarrfikës dhe ushtarakë, u angazhuan në një terren shumë të thepisur. Disa fshatra të vegjël dhe një kamping u evakuuan, por nuk u raportuan banesa të kërcënuara ose viktima.
Në Haute-Corse, zjarri në zonën Corte kishte përshkuar rreth 859–860 hektarë. Mbi 100 njerëz u larguan në mënyrë parandaluese për shkak të tymit dhe deri në 270 zjarrfikës u angazhuan gjatë ditës.
Në Thuès-Entre-Valls, në Pyrénées-Orientales, një zjarr përshkoi rreth pesë hektarë në një zonë malore të vështirë për t’u arritur. U angazhuan 65 zjarrfikës, avionë Dash dhe helikopterë ujëhedhës.
Në Poussan, Hérault, u raportuan rreth 100 hektarë të djegur dhe 250 zjarrfikës të angazhuar.
Në Puy-de-Dôme, rreth 3.000 spektatorë u evakuuan nga një koncert në majën e vullkanit, pasi shpërtheu një zjarr bimësie. Zjarri u vu shpejt nën kontroll dhe nuk pati të lënduar.
Hetime të tjera dhe shkelje të ndalimeve
Prokuroria e Bordosë hapi hetim për zjarrvënie të qëllimshme pas një vatre në La Teste-de-Buch, ku u gjet një çakmak. Deri në atë fazë nuk ishte arrestuar askush dhe prania e çakmakut nuk ishte provë përfundimtare se zjarri ishte vënë qëllimisht.
Dy burra u proceduan pasi u kapën duke pirë duhan në pyje në Gironde. Njëri, 29 vjeç, u ndalua në Lège-Cap-Ferret dhe mori ndalim hyrjeje për gjashtë muaj në tri departamente. Një 26-vjeçar u ndalua në Lacanau pasi dyshohej se kishte pirë duhan dhe kishte ndezur skarë.
Këto raste nuk janë paraqitur nga autoritetet si shkaku i zjarrit kryesor të Saumos-it.
Në Cap Fréhel, në Bretagne, një 57-vjeçar u vendos në paraburgim nën dyshimin se kishte shkaktuar qëllimisht një zjarr që përshkoi 38 hektarë. Prokuroria tha se ishin identifikuar dy vatra të veçanta dhe përdorim i një lënde të ndezshme. I dyshuari nuk i pranoi akuzat dhe duhet të konsiderohet i pafajshëm derisa të ketë vendim gjyqësor të formës së prerë.
Pse zjarret u përhapën kaq shpejt?
Zjarret shpërthyen pas disa valëve të të nxehtit dhe një periudhe të gjatë thatësire në Evropën Perëndimore.
Temperaturat e larta, lagështia e ulët, erërat e forta dhe bimësia e tharë krijuan kushte në të cilat edhe një shkëndijë nga makineritë, një automjet në flakë ose një rrufe mund të shkaktonte përhapje shumë të shpejtë.
Parashikimet evropiane e klasifikonin rrezikun e zjarreve si jashtëzakonisht ekstrem në jugperëndim të Francës dhe në veri të Spanjës, me kushte ekstreme në pjesë të mëdha të Gadishullit Iberik dhe Francës.
Pyjet e Landes de Gascogne janë të dominuara në masën rreth 80 për qind nga pisha detare. Kjo pemë është përshtatur mirë me tokën ranore, të varfër dhe acidike të rajonit, por është një lloj halor që ndizet dhe përhap flakët me shpejtësi.
Rajoni i Landes-it dikur kishte zona të mëdha moçalore. Mbjellja masive e pishës detare u zgjerua në shekullin XIX për tharjen e tokave, luftimin e malaries dhe zhvillimin e ekonomisë së drurit dhe rrëshirës.
Ekspertët theksojnë se rreziku nuk mund t’i atribuohet vetëm një faktori. Monokultura e pishave, dendësia e pyllit, urbanizimi në skajet e masiveve, turizmi masiv, rrugët e kufizuara të evakuimit dhe sjellja njerëzore ndërthuren me ndryshimet klimatike, valët e të nxehtit dhe thatësirat.
Ngrohja klimatike e zgjat sezonin e zjarreve, e shtrin rrezikun drejt veriut dhe lartësive më të mëdha dhe rrit mundësinë e zjarreve ekstreme që përhapen me shpejtësi të pazakontë.
Një sezon tashmë rekord
Franca kishte kaluar pragun e 50.000 hektarëve të djegur që nga fillimi i vitit 2026.
Sipas krahasimit të përdorur nga Ministria e Brendshme, kjo ishte pothuajse tri herë më shumë se në të njëjtën periudhë të vitit 2025. Burime të tjera e krahasuan bilancin me mesataren vjetore të periudhës 2006–2025 dhe arritën në përfundimin se sipërfaqja e djegur ishte rreth pesë herë më e lartë se mesatarja.
Këto dy formulime përdorin baza të ndryshme krahasimi dhe për këtë arsye nuk kundërshtojnë domosdoshmërisht njëra-tjetrën.
Në Spanjë, rreth 125.000–130.000 hektarë ishin djegur që nga 1 janari, sipas përditësimeve të ndryshme të mbështetura në të dhënat e Sistemit Evropian të Informacionit për Zjarret Pyjore, EFFIS.
Gjatë vitit 2025, më shumë se 393.000 hektarë u dogjën në Spanjë, bilanci më i rëndë në historinë e afërt të vendit.
Gjendja më e fundit
Deri në fund të 24 korrikut dhe në orët e para të 25 korrikut:
- Zjarri i Saumos-it në Gironde kishte përshkuar rreth 19.000 hektarë dhe vazhdonte të lëvizte drejt zonës metropolitane të Bordosë.
- Rreth 110.000 njerëz ishin evakuuar në Gironde.
- Zjarri i Biscarrosse-s kishte përshkuar rreth 2.600 hektarë, kishte prekur ose shkatërruar paraprakisht 110–120 objekte dhe kishte shkaktuar 31.000 evakuime në Landes.
- Në të dy departamentet franceze numri i të evakuuarve kishte arritur në rreth 141.000.
- Në Madrid dhe Ávila rreth 60.000–63.000 njerëz ishin evakuuar ose të izoluar.
- Zjarret e San Martín de Valdeiglesias dhe Villa del Prado ishin bashkuar në një front të vetëm prej rreth 6.000 hektarësh.
- Zjarri i Ávila-s kishte prekur rreth 9.000 hektarë.
- Zjarri në Guadalajara kishte përshkuar rreth 32.000 hektarë, por kishte humbur intensitet dhe po kalonte drejt stabilizimit.
- Në zjarret kryesore të Francës jugperëndimore dhe në Madrid–Ávila nuk ishin raportuar viktima civile.
- Mijëra zjarrfikës, ushtarakë, policë, xhandarë dhe punonjës të emergjencës vazhdonin operacionet, të mbështetur nga mjete ajrore kombëtare dhe evropiane.
Çështjet që mbeten të hapura
Shtrirja përfundimtare e zonave të djegura dhe numri i plotë i ndërtesave të shkatërruara nuk janë përcaktuar ende. Shumë zona nuk mund të inspektohen derisa frontet e zjarrit të stabilizohen dhe ekipet të mund të hyjnë në mënyrë të sigurt.
Origjina aksidentale e zjarrit të Saumos-it mbetet pista kryesore, por hetimi gjyqësor vazhdon. Duhet të përcaktohet nëse janë respektuar të gjitha rregullat e sigurisë dhe nëse ekziston përgjegjësi penale ose administrative.
Në Spanjë vazhdon hetimi ndaj dy personave të dyshuar për përdorimin e makinerisë bujqësore që mund të ketë shkaktuar zjarrin në Ávila.
Mbetet gjithashtu për t’u parë nëse ndryshimi i erës dhe kushtet më të favorshme të paralajmëruara për 25 korrikun do t’u lejojnë ekipeve të kalojnë nga mbrojtja e popullsisë dhe ndërtesave në kontrollimin e drejtpërdrejtë të fronteve.
Edhe pas shuarjes së flakëve, pasojat do të vazhdojnë: humbja e banesave, goditja e turizmit, dëmet në pylltari dhe bujqësi, ndotja e ajrit, ndikimi mbi kafshët dhe ekosistemet dhe rindërtimi i zonave të djegura do të kërkojnë muaj dhe vite./Tetova News
