Imagjinoni një chatbot të ndërtuar në mënyrë që t’ju mbajë duke biseduar pak më gjatë. Që t’ju ndryshojë mendimin për diçka. Ose t’ju bindë të blini diçka.
Tani imagjinoni sikur ai të mund të mbështetej në gjithçka që di për ju — përfshirë frikërat, pasiguritë dhe hollësitë private që ia keni treguar gjatë bisedave — për ta bërë këtë.
Pse ka rëndësi: Sot ekzistojnë pak rregulla që e rregullojnë drejtpërdrejt një skenar të tillë, gjë që i bën veçanërisht të rëndësishme premtimet e kompanive të inteligjencës artificiale për mënyrën se si i përdorin të dhënat e konsumatorëve.
Pamja e përgjithshme
Në pjesën e parë të serisë së Axios, “Çfarë dinë ata për ju”, të botuar në vitin 2019, shqyrtuam informacionet që kompanitë e mëdha teknologjike grumbullonin për përdoruesit e tyre. Në vitin 2024, e vazhduam këtë punë duke analizuar se cilat të dhëna të konsumatorëve përdorin kompanitë e inteligjencës artificiale për trajnimin e sistemeve të tyre.
Seria e re u rikthehet këtyre pyetjeve, por e zgjeron këndvështrimin. Ne do të shqyrtojmë jo vetëm nëse një kompani i përdor të dhënat e konsumatorëve për të trajnuar modelet e ardhshme të inteligjencës artificiale, por edhe se si mund t’i përdorë ato të dhëna tani: për të personalizuar përgjigjet, për të ruajtur një kujtesë, për të rekomanduar përmbajtje ose për të shënjestruar reklamat.
Çfarë po ndodh
Kompanitë e inteligjencës artificiale po kërkojnë qasje në të dhëna që shkojnë përtej vetë dritares së bisedës.
OpenAI javën e kaluar njoftoi një funksion opsional të quajtur “Computer History”, i cili i mundëson ChatGPT-së të mbajë një regjistër të aplikacioneve dhe faqeve të internetit që përdor një person.
Google, ndërkohë, tha muajin e kaluar se fotografitë dhe materialet e tjera që njerëzit ngarkojnë përmes Search do t’i përdorë, si parazgjedhje, për trajnimin e sistemeve të tij të inteligjencës artificiale, megjithëse përdoruesit mund të zgjedhin të mos marrin pjesë.
Përfitimi potencial është një inteligjencë artificiale më e dobishme dhe më e personalizuar. Çmimi që paguhet për këtë është se kompanive u jepet një pamje më e gjerë dhe më e vazhdueshme mbi jetën e përdoruesve.
Ajo që fshihet pas kësaj
Chatbotët mund t’i nxisin njerëzit të bëjnë zbulime personale të një lloji që motorët e kërkimit dhe rrjetet sociale zakonisht nuk i nxisin.
Njerëzit i përdorin për të bërë pyetje rreth shëndetit, parave, punës dhe marrëdhënieve personale — duke krijuar potencialisht një regjistër shumë më intim të shqetësimeve të tyre.
Meta, Google dhe OpenAI po shqyrtojnë qasje të ndryshme për përfshirjen e reklamave në chatbotët e tyre.
Nëse inteligjenca artificiale për konsumatorët ndjek rrugën e motorëve të kërkimit dhe rrjeteve sociale, reklamat mund të shndërrohen në një pjesë shumë më të rëndësishme të biznesit — duke krijuar një nxitje ekonomike për kompanitë që prodhojnë chatbotë që të rrisin angazhimin e përdoruesve.
Çfarë thonë ekspertët
“Epoka e inteligjencës artificiale do të ushqehet gjithnjë e më shumë nga njerëzit që, në mënyrë vullnetare, ua dorëzojnë të gjithë jetën e tyre digjitale mjeteve të IA-së, të cilat premtojnë t’ua lehtësojnë ngarkesën mendore ose vetminë”, tha për Axios Miranda Bogen, kryeteknologe në Center for Democracy & Technology.
“Sa më shumë që një sistem di për ju, aq më e lehtë do të jetë për të që të bëjë kërkesa gjithnjë e më të mëdha për informacione private, në një mënyrë që duket e natyrshme”, tha Bogen.
“Pa mbrojtje të forta të privatësisë, do të jetë e vështirë t’i rezistohet nxitjes për ta monetizuar atë njohuri.”
Apple dhe qasja e përqendruar te privatësia
Politikat e kompanive ndryshojnë ndjeshëm.
Apple, për shembull, ofron opsionin më të orientuar drejt privatësisë përmes Apple Intelligence, duke përpunuar kërkesat e përdoruesit drejtpërdrejt në pajisje.
Kërkesat që mund të përpunohen në pajisje trajtohen aty. Për detyra më të ndërlikuara, Apple përdor sistemin “Private Cloud Compute”, për të cilin kompania thotë se i përdor të dhënat vetëm për të përmbushur kërkesën dhe nuk ia bën përmbajtjen të qasshme Apple-it.
Kjo qasje mund të kufizojë sasinë e historikut të një përdoruesi që Apple mund të ruajë dhe përdorë për personalizim të vazhdueshëm.
Megjithatë, kjo mbrojtje nuk zbatohet kur përdoruesi zgjedh që kërkesën ta dërgojë te një shërbim i palës së tretë, siç është ChatGPT.
Meta kërkon përdorim shumë më të gjerë të të dhënave
Meta, në të kundërt, pretendon të drejtë shumë më të gjerë mbi përdorimin e të dhënave të përdoruesve në politikën e saj të privatësisë.
Kompania thotë se mund t’i përdorë ndërveprimet me Meta AI për të personalizuar përmbajtjen dhe reklamat në shërbimet e saj, përfshirë disa ndërveprime që zhvillohen përmes syzeve inteligjente të kompanisë.
Meta gjithashtu thotë se nuk i përdor bisedat për disa tema të ndjeshme — përfshirë shëndetin, politikën dhe fenë — për personalizimin e reklamave.
Kompania ka filluar gjithashtu të prezantojë mënyrën “Incognito Chat” për biseda të përkohshme dhe private me Meta AI.
Ky sistem është projektuar të funksionojë në mënyrë të ngjashme me qasjen e Apple: serverët e Meta-s e shohin kërkesën vetëm për të dhënë përgjigjen, ndërsa të dhënat nuk ruhen.
Shërbimet e tjera të IA-së
Shërbimet e tjera të inteligjencës artificiale gjenden diku ndërmjet qasjes së Apple, të përqendruar te pajisja, dhe politikave më të gjera të Meta-s për përdorimin e të dhënave.
Disa ofrojnë biseda të përkohshme që nuk përdoren as për funksionin e kujtesës dhe as për trajnimin e modeleve.
Ka shërbime që trajnohen me të dhënat e përdoruesve vetëm nëse këta japin leje, ndërsa shërbime të tjera kërkojnë që përdoruesi të çaktivizojë vetë këtë mundësi nëse nuk dëshiron që të dhënat e tij të përdoren për trajnim.
Shumë prej këtyre shërbimeve u mundësojnë përdoruesve të shohin të dhënat që janë ruajtur dhe të fshijnë kujtime të caktuara.
Në disa raste kjo është aq e thjeshtë sa t’i kërkosh chatbotit të mos mbajë mend një hollësi të caktuar. Në raste të tjera ekzistojnë mekanizma më të ndërlikuar për redaktimin dhe menaxhimin e kujtimeve.
Disa chatbotë kanë gjithashtu rregulla të veçanta për informacionet shëndetësore, të dhënat e fëmijëve ose bisedat që ndahen me aplikacione të lidhura.
Çfarë duhet ndjekur
Dallimi kryesor nuk është më thjesht nëse një kompani i përdor kërkesat tuaja për të trajnuar modelet e saj.
Pyetja thelbësore është nëse ato kërkesa mund të ndikojnë në mënyrën se si sistemi ndërton një kuptim dhe profil për ju — dhe për çfarë tjetër mund të përdoret më pas ky kuptim.
Përfundimi
Vlera që ofron një chatbot i personalizuar mund të jetë, për shumë njerëz, e mjaftueshme për të pranuar kompromisin që bëhet me privatësinë.
Por konsumatorët meritojnë ta kuptojnë qartë marrëveshjen që po bëjnë dhe çfarë po japin në këmbim, përpara se të fillojnë të flasin me inteligjencën artificiale./Axios
