Ballina Bota Përballë Iranit, Arabia Saudite, Pakistani dhe Turqia forcojnë bashkëpunimin ushtarak

Përballë Iranit, Arabia Saudite, Pakistani dhe Turqia forcojnë bashkëpunimin ushtarak

Princi saudit i kurorës, Mohammed bin Salman (MbS), presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan dhe kryeministri pakistanez Shehbaz Sharif falën namazin e xhumasë në Xhaminë e Madhe në Mekë, pas nënshkrimit të Marrëveshjes Trepalëshe të Mbrojtjes të Mekës.

“Drejt një rendi të ri rajonal?”, pyet media Al Jazeera. Në Mekë, Arabia Saudite ndërmori të premten, më 7 gusht, një hap të ri në strategjinë e saj të sigurisë. Princi i kurorës Mohammed bin Salman priti presidentin turk Recep Tayyip Erdoğan dhe kryeministrin pakistanez Shehbaz Sharif, me të cilët nënshkroi një marrëveshje të përbashkët mbrojtjeje.

Pakti paraqitet si një aleancë e mbrojtjes kolektive, sipas së cilës një sulm i armatosur kundër njërit prej tri vendeve “do të konsiderohet si një sulm kundër të gjithëve”. Foreign Policy e përshkruan atë si një pakt rajonal të modeluar sipas NATO-s, që konsolidon fuqinë dhe ndikimin e tri aktorëve të rëndësishëm rajonalë.

“Marrëveshja synon të forcojë parandalimin kolektiv ndaj çdo akti agresioni dhe përcakton se çdo sulm i armatosur kundër njërit prej tri shteteve do të konsiderohet si sulm kundër të gjithëve”, sqaroi Ministria e Jashtme e Pakistanit.

Megjithatë, prapa kësaj formulimi, mesazhi drejtuar Iranit duket i vështirë për t’u shpërfillur. Sipas disa analistëve, kjo aleancë përbën “një përpjekje për të ngritur një barrierë kundër sulmeve të ardhshme iraniane”, vëren The Wall Street Journal, i cituar nga Courrier International.

Shtrirja e saktë e këtij angazhimi mbetet megjithatë e paqartë. Edhe pse parimi se një sulm kundër njërit prej vendeve do të konsiderohet agresion ndaj të treve është përcaktuar qartë, marrëveshja nuk specifikon detyrimet konkrete të secilit shtet në rast konflikti.

Publicitet
Besha Group – kontroll teknik i automjeteve

Një zyrtar turk, i cituar nga Reuters, ka këmbëngulur se marrëveshja ka karakter “thjesht mbrojtës”. Për këtë arsye, prova e vërtetë do të vijë nëse njëri prej anëtarëve sulmohet realisht: atëherë do të shihet nëse pakti do të shndërrohet në një arkitekturë të mirëfilltë të sigurisë rajonale apo do të mbetet kryesisht një deklaratë politike.

Një shtresë shtesë mbrojtjeje

Për Arabinë Saudite, e cila është goditur disa herë nga Teherani, pakti mund të ofrojë një mbrojtje shtesë.

Edhe pse përplasjet e drejtpërdrejta janë ndërprerë në masë të madhe pas hyrjes në fuqi të një armëpushimi më 8 prill, grupet e mbështetura nga Irani në Jemen dhe Irak kanë vazhduar të vënë në shënjestër mbretërinë saudite.

Një zyrtar saudit ka deklaruar gjithashtu për CNN se Riadi po përgatitej për mundësinë e një sulmi të madh dhe të koordinuar nga milicitë e mbështetura nga Irani, me përkrahjen e Gardës Revolucionare iraniane.

“Sauditët duhet të kuptojnë se një marrëveshje në letër me Turqinë dhe Pakistanin nuk do t’u sjellë siguri, ashtu siç nuk ua sollën sigurinë as vite të tëra të shfrytëzimit të njëanshëm të amerikanëve”, reagoi në platformën X Ebrahim Rezaei, anëtar i Komisionit të Sigurisë Kombëtare të Iranit.

Për Arabinë Saudite, ky pakt plotëson partneritetin e saj afatgjatë të sigurisë me Uashingtonin, në një kohë kur po shtohen dyshimet për besueshmërinë e Shteteve të Bashkuara në mbrojtjen e aleatëve të tyre në Gjirin Persik, vlerëson CNN.

Riadi nuk ka zgjedhur rastësisht partnerët e tij. Turqia zotëron ushtrinë e dytë më të madhe të NATO-s për nga numri i trupave, pas Shteteve të Bashkuara, ndërsa Pakistani është i vetmi shtet me shumicë myslimane që zotëron armë bërthamore.

Kjo zgjedhje paraqet interes edhe për Ankaranë dhe Islamabadin. Deri tani relativisht të tërhequra nga konflikti që përfshin Iranin, të dyja vendet gjejnë në këtë pakt interesa të veta strategjike, ndërsa njëkohësisht forcojnë peshën e tyre politike dhe ushtarake në rajon.

Burime të reja financiare për Turqinë

Në rastin e Turqisë, përfitimi është në veçanti strategjik.

Sipas Al Jazeera-s, pakti zgjeron ndikimin e Ankarasë drejt Gjirit dhe Azisë Jugore dhe i hap asaj mundësi për qasje në burime të reja financiare përmes një programi të përbashkët armatimi.

Për Pakistanin, marrëveshja vjen në një kohë kur tensionet me Indinë, në maj të vitit 2025, u përshkallëzuan deri në konflikt të hapur.

Por, përtej interesave të tyre individuale, Ankaraja dhe Islamabadi kanë edhe një shqetësim të përbashkët: të shmangin një përshkallëzim me Iranin, me të cilin të dyja shtetet ndajnë kufi.

Pakistani duhet të marrë parasysh, në veçanti, popullsinë e tij të madhe shiite dhe marrëdhëniet e ndërlikuara me Teheranin.

Turqia, nga ana tjetër, ndan me Iranin disa shqetësime lidhur me separatizmin kurd, pavarësisht rivalitetit mes dy vendeve në një sërë çështjesh të tjera rajonale.

Mbetet megjithatë një pikëpyetje e madhe: deri ku do të shkojë kjo solidaritet mes tri vendeve nëse lufta zgjerohet?

Nëse dëshironi, mund ta verifikoj tani marrëveshjen me Reuters, CNN, Al Jazeera, Foreign Policy dhe burimet zyrtare të Pakistanit, Turqisë e Arabisë Saudite dhe ta përgatis si lajm të plotë, të verifikuar, me burimet vetëm në fund./L’Express.fr

@tetovanews

ARTIKUJ TË NGJASHËMMË SHUMË NGA AUTORI