Uashingtoni po përgatitet t’u kërkojë dhjetëra vendeve të zgjedhin mes ekosistemit amerikan dhe atij kinez të inteligjencës artificiale, duke paralajmëruar se vendet që i bashkohen njëkohësisht nismës së Pekinit mund të përjashtohen nga koalicioni i udhëhequr nga SHBA-ja.
UASHINGTON – Shtetet e Bashkuara po përgatiten t’u thonë dhjetëra vendeve se duhet të zgjedhin anë në garën e inteligjencës artificiale me Kinën, duke i paralajmëruar se do të përjashtohen nga një koalicion i IA-së i udhëhequr nga SHBA-ja nëse njëkohësisht i bashkohen edhe kuadrit konkurrues të Pekinit, sipas një zyrtari amerikan dhe një drafti të brendshëm të shqyrtuar nga Reuters.
Vitin e kaluar, Uashingtoni nisi nismën “Pax Silica”, që synon sigurimin e zinxhirëve të furnizimit për modelet e inteligjencës artificiale, gjysmëpërçuesit dhe mineralet kritike, në një kohë rivaliteti të ashpër teknologjik me Pekinin.
Rreth dy duzina vende i janë bashkuar kësaj nisme, përfshirë Kazakistanin, një burim potencialisht i rëndësishëm mineralesh kritike, i cili i është bashkuar gjithashtu edhe koalicionit të Kinës, si dhe aleatë të ngushtë amerikanë si Japonia, Australia dhe Koreja e Jugut.
Drafti i letrës, i përgatitur nga Departamenti amerikan i Shtetit, u drejtohet 35 nënshkruesve të një “Deklarate për Mundësitë e IA-së” të SHBA-së, të nënshkruar në qershor. Në këtë grup përfshihen anëtarë të kuadrit jo të detyrueshëm “Pax Silica”, si dhe vende të tjera që kanë shprehur dëshirën për ta harmonizuar bashkëpunimin e tyre në inteligjencën artificiale me Uashingtonin.
Duke i shtyrë vendet të zgjedhin anë, SHBA-ja shpreson t’ia kufizojë Kinës qasjen në burimet e nevojshme në garën për zhvillimin e inteligjencës artificiale më të avancuar, e cila mund të përdoret për epërsi ushtarake ose ekonomike.
Në korrik, presidenti kinez Xi Jinping nisi një organizatë rivale, të quajtur “World Artificial Intelligence Cooperation Organization” – Organizata Botërore për Bashkëpunimin në Inteligjencën Artificiale – duke promovuar teknologjinë kineze me modele me pesha të hapura si një sfidë ndaj ndikimit amerikan në këtë sektor që po zhvillohet me shpejtësi.
Kazakistani është i vetmi vend që, deri tani, dihet se i është bashkuar të dyja nismave, gjë që ka ngritur shqetësime në Uashington.
“Të jesh pjesë e gjithçkaje do të thotë të mos jesh pjesë e asgjëje. Nënshkrimi i Deklaratës Pax Silica nuk është thjesht një abonim anëtarësimi, por një angazhim”, thuhet në letër, e cila u kërkon vendeve të “zgjedhin në mënyrë të vetëdijshme” në çështjen e inteligjencës artificiale.
“Ajo nuk mund të mbahet paralelisht me anëtarësimin në nisma që përsërisin të njëjtat fusha dhe pritshmëritë e të cilave bien ndesh me tonat”, thuhet në letër, pa përmendur në mënyrë specifike Kinën.
Reuters nuk arriti të përcaktonte se kur SHBA-ja synon ta dërgojë letrën apo nëse ajo mund të ndryshohet përpara dërgimit. Drafti nuk mbante datë.
Departamenti i Shtetit i tha Reuters se nuk do të komentonte mbi “dokumente të brendshme që pretendohet se kanë rrjedhur”.
Ambasadat e Kinës dhe Kazakistanit në Uashington nuk iu përgjigjën menjëherë kërkesave për koment.
“Nuk mund t’i kesh të dyja”
Marrëveshja “Pax Silica” synon t’i orientojë aleatët dhe partnerët e SHBA-së drejt projekteve të përbashkëta dhe kontrolleve të eksporteve dhe, në fund, të zvogëlojë varësinë nga kundërshtarët për mineralet kritike, modelet e inteligjencës artificiale dhe çipat gjysmëpërçues që i fuqizojnë ato.
Gara mes SHBA-së dhe Kinës për udhëheqje teknologjike ka arritur në një moment vendimtar, ndërsa modelet kineze të inteligjencës artificiale me pesha të hapura kanë përparuar me shpejtësi përballë sistemeve pronësore të kompanive amerikane si OpenAI dhe Anthropic.
Rritja eksponenciale e aftësive të kësaj teknologjie, përfshirë aftësinë për të kryer sulme kibernetike në mënyrë autonome, ka detyruar botën të rishqyrtojë fuqinë dhe pasojat e saj.
Pekini po shqyrton kufizime ndaj qasjes nga jashtë vendit në disa prej modeleve kryesore kineze të inteligjencës artificiale, duke nxjerrë në pah tensionin në rritje mes synimit për përhapjen globale të teknologjisë kineze dhe agjendës së tij të rreptë të sigurisë kombëtare.
Në qershor, SHBA-ja e promovoi Kazakistanin si vendin e parë të Azisë Qendrore që iu bashkua “Pax Silica”, duke sjellë në këtë kuadër rezerva të konsiderueshme mineralesh kritike të nevojshme për teknologjitë e avancuara.
Kina ka përdorur pozicionin e saj aktual, pothuajse monopol, në disa minerale kritike si mjet hakmarrës në luftën tarifore të nisur vitin e kaluar nga presidenti amerikan Donald Trump, i cili ka intensifikuar përpjekjet e SHBA-së për t’i siguruar këto minerale brenda vendit dhe nga aleatët.
Anëtarët e “Pax Silica” kanë qasje në mundësi të përbashkëta investimi në projekte të lidhura me inteligjencën artificiale, ndërsa vendet që kanë nënshkruar “AI Opportunity Statement” janë pajtuar simbolikisht për një “qëllim të përbashkët” dhe një “vizion të përbashkët” me SHBA-në, sipas deklaratës së publikuar në faqen e Departamentit të Shtetit.
Zyrtarët amerikanë e hartuan letrën për ta bërë të qartë se “nuk mund t’i kesh të dyja”, i tha Reuters zyrtari amerikan, duke folur në kushte anonimiteti për shkak të diskutimeve të brendshme që vazhdojnë për këtë çështje.
“Është e vështirë të kuptohet se si një vend mund të paraqitet në mënyrë të besueshme si partner i besuar në një ekosistem teknologjik, ndërsa në të njëjtën kohë i bashkohet një nisme të krijuar nga Kina për të çuar përpara një vizion konkurrues për inteligjencën artificiale”, tha zyrtari./cna
