Nga Luc de Barochez
“Ruajmë nga miqtë, sepse me armiqtë merrem vetë”, thotë një shprehje që shpesh i atribuohet Voltaire-it. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky dukej se ishte pikërisht në këtë gjendje shpirtërore kur të premten shkoi për t’u takuar me udhëheqësit e Bashkimit Evropian, të mbledhur në Bruksel. Nga njëra anë, ai duhet të zmbrapsë pushtimin e forcave të Vladimir Putinit; nga ana tjetër, të përballet me braktisjen e vendit të tij nga Amerika e Donald Trumpit; dhe, së fundi, t’u kërkojë evropianëve që ta rrisin edhe më tej ndihmën e tyre ushtarake dhe financiare. Ai tha se vitin e ardhshëm i nevojiten të paktën 70 miliardë euro shtesë nga BE-ja.
Zelensky po zhvillon një betejë në tri fronte, pothuajse mbinjerëzore, ndërsa afrohet një dimër që pritet të jetë jashtëzakonisht i vështirë për popullsinë civile ukrainase, të cilën bombardimet e pandërprera ruse po e lënë gjithnjë e më shumë pa ngrohje, energji elektrike dhe ujë. E megjithatë, ai qëndron i palëkundur. Ukraina “do të qëndrojë e fortë”, deklaroi ai, pavarësisht vendimit të Trumpit për të blerë naftë dizel nga Rusia dhe, në këtë mënyrë, për t’i dhënë Putinit mjete të tjera për të vazhduar financimin e makinerisë së tij të luftës.
“Unë mbroj ekskluzivisht interesat e Ukrainës dhe të popullit ukrainas”, u tha ai gazetarëve. “Ne jemi sulmuar, jemi pushtuar, bashkëqytetarët tanë po vriten. Është krejtësisht logjike që ne të ushtrojmë të drejtën tonë për t’u mbrojtur.”
Vendimi i Zelenskyt për t’iu përgjigjur ashpër Donald Trumpit, të cilin e akuzoi për “tradhti” gjatë qëndrimit të tij në Londër, përpara se të vinte në Bruksel, i ka vendosur 27 vendet e Bashkimit Evropian në një pozitë tejet të pakëndshme. Ato kanë mosmarrëveshjet e tyre me presidentin amerikan, si në fushën tregtare, ashtu edhe në atë të mbrojtjes, dhe nuk dëshirojnë të tërheqin mbi vete zemërime të reja prej tij.
Për më tepër, ato janë të vetëdijshme se Shtetet e Bashkuara mbeten një partner i pazëvendësueshëm për Ukrainën, qoftë në fushën e inteligjencës, qoftë në atë të komunikimeve satelitore. Për shembull, në këtë fazë evropianët nuk kanë mjetet teknike për të zëvendësuar sistemin Starlink të Elon Muskut, i cili përdor rreth 10.000 satelitë dhe u mundëson ukrainasve të kontrollojnë raketat dhe dronët që godasin thellë në territorin rus. Rrjeti OneWeb i Eutelsat ka vetëm 600 satelitë në orbitë.
“Starlink luan një rol kyç në kundërpërgjigjen e Ukrainës”, theksoi kryeministri letonez, Andris Kulbergs. “Që ne të kemi të njëjtën gjë, do të na duhet kohë.”
Pavarësisht këtyre tensioneve, evropianët, të tronditur nga kthesa e Trumpit, shfaqën mbështetje të plotë për Kievin. Krerët e shteteve dhe qeverive duartrokitën ngrohtësisht kur presidenti Zelensky hyri në sallën e Këshillit Evropian.
“Nuk është koha për ta tërhequr mbështetjen tonë ndaj Ukrainës, nuk është koha për t’i zbutur sanksionet kundër Rusisë”, deklaroi presidenti i Këshillit Evropian, António Costa. “Përkundrazi, është koha për ta shtuar mbështetjen tonë, për ta rritur presionin. Kjo është thelbësore për t’i imponuar Rusisë një armëpushim të vërtetë, për ta sjellë atë në tryezën e negociatave, për ta ndalur këtë luftë”, vazhdoi ai.
Megjithatë, blerjet e naftës dizel ruse nga Uashingtoni rrezikojnë ta zgjasin luftën, tha një diplomat evropian, sepse ato e zbusin presionin ndërkombëtar ndaj Putinit. Ndërsa Rusia mund të llogarisë në të ardhura të reja financiare, Ukraina po has vështirësi për ta mbyllur buxhetin. Tashmë është e qartë se kredia prej 90 miliardë eurosh, e miratuar vitin e kaluar nga BE-ja për vitet 2026 dhe 2027, është që tani e pamjaftueshme.
“Lufta do t’i kushtojë Ukrainës 155 miliardë euro vitin e ardhshëm”, i shpjegoi Zelensky Këshillit Evropian. “Na duhen të paktën 70 miliardë euro më shumë nga ju, për mbrojtjen tonë, për të blerë armë, për të financuar qëndrueshmërinë tonë. Kjo është një shumë realiste. Ju kërkoj të gjeni mënyrat për ta siguruar këtë mbështetje, e cila do të na ndihmojë ta mbajmë Rusinë larg.”
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, konfirmoi gjatë konferencës përfundimtare për shtyp se shuma prej 70 miliardë eurosh, “që duhet të financohet nga partnerët e Ukrainës”, përputhet me përllogaritjet e shërbimeve të Komisionit. Nga ana e tij, presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, bëri të ditur se krerët e shteteve dhe qeverive i kanë ngarkuar Komisionit detyrën që së shpejti të paraqesë një propozim financimi për këtë çështje.
Disa udhëheqës evropianë, në radhë të parë kancelari gjerman Friedrich Merz, rikthyen në tryezë idenë që, në një mënyrë ose një tjetër, në favor të Ukrainës të përdoren rreth 210 miliardë euro asete të Bankës Qendrore ruse, të ngrira në Bashkimin Evropian.
“Arkat e Ukrainës po zbrazen”, argumentoi kryeministrja daneze, Mette Frederiksen. “Rruga më e dukshme” për ta ndihmuar Kievin kalon përmes mobilizimit të aseteve ruse, shtoi ajo, duke vlerësuar se është thjesht çështje drejtësie që Moska të detyrohet të paguajë për agresionin e saj.
Pjesa më e madhe e këtyre fondeve mbahet nga kompania belge Euroclear në Bruksel. Por Belgjika, e cila është më drejtpërdrejt e përfshirë, si edhe Franca dhe Italia, tregohen ngurruese ndaj kësaj ideje.
Beteja e Zelenskyt është ende larg përfundimit.(L’Express)
