Kompanitë si Google dhe Microsoft kanë përdorur paratë, fuqinë dhe shtrirjen e tyre të jashtëzakonshme për të ndikuar pothuajse në çdo hallkë të zinxhirit të arsimit.
Nga Natasha Singer
Ky artikull është një fragment i përshtatur nga libri “Coding Kids: Big Tech’s Battle to Remake Public Schools” i Natasha Singer, botuar nga W.W. Norton & Company.
Një pasdite e lagësht të verës së vitit 2025, përfaqësues të Microsoft-it po prisnin ndërsa rreth 200 mësues hynin në një sallë konferencash në qendër të Manhattanit. Mësuesit kishin ardhur për një trajnim mbi teknologjinë më të përfolur të momentit në shkolla: chatbotët e inteligjencës artificiale.
Ekipi i Microsoft-it bëri një prezantim për chatbotin Copilot dhe u kërkoi mësuesve të praktikonin përdorimin e tij për detyra të tilla si hartimi i email-eve për prindërit dhe përshtatja e planeve mësimore. Instruktorët e Microsoft-it shfaqën gjithashtu një video shpjeguese mbi IA-në, të prodhuar për fëmijët nga divizioni Minecraft Education i kompanisë. Videoja e animuar, e bazuar në lojën jashtëzakonisht të njohur të Microsoft-it për ndërtimin e botëve virtuale, kishte një narrator të hareshëm dhe një rosak të lezetshëm nga Minecraft.
Edhe nëse disa nxënës nuk ishin ende në moshën e duhur për të përdorur IA-në, u tha njëri nga drejtuesit e trajnimit mësuesve të pranishëm, të paktën ata mund të fillonin të mësonin rreth saj.
Si gazetare që mbuloj teknologjinë në shkolla, kisha ndjekur edhe më parë trajnime të ngjashme për mësues dhe nxënës, të financuara ose të drejtuara nga gjigantë korporativë si Amazon, Apple, Meta, OpenAI dhe Alphabet, kompania mëmë e Google-it.
Duke ndjekur këtë trajnim në selinë e United Federation of Teachers, më bëri përshtypje ngjashmëria e tij me seminaret që kisha parë vite më parë, kur raportoja për industrinë e kujdesit shëndetësor: trajnime për mjekët, të organizuara nga kompanitë farmaceutike, që synonin t’i nxisnin ata të përshkruanin barnat më të reja të markave të caktuara.
“Industria financon atë që i shërben industrisë”, më tha kohët e fundit Dr. Adriane Fugh-Berman, profesoreshë e farmakologjisë në Georgetown University Medical Center, e cila studion ndikimin e industrisë farmaceutike mbi mjekësinë, ndërsa po punoja për një libër mbi IA-në dhe edukimin në shkolla për shkencat kompjuterike.
Këto trajnime kanë edhe anët e tyre pozitive. Seminaret e industrisë farmaceutike mund të jenë të dobishme për t’i mbajtur mjekët të informuar rreth trajtimeve më të fundit për pacientët dhe, në mënyrë të ngjashme, trajnimet e Big Tech mund t’i ndihmojnë mësuesit të njihen me mjetet më të reja softuerike.
Por përpjekjet e Silicon Valley-t për të fituar vëmendjen e profesionistëve të arsimit dhe për t’u ofruar nxënësve materiale trajnimi mund të shërbejnë njëkohësisht edhe si marketing apo indoktrinim. Ato u mundësojnë disa prej korporatave më të fuqishme në planet t’u paraqesin administratorëve, mësuesve dhe nxënësve një histori tepër optimiste për teknologjinë, duke u ofruar një pamje të sanitizuar të praktikave të industrisë dhe të rreziqeve të produkteve të saj.
Shumë prindër ndoshta do të kundërshtonin nëse, për shembull, Exxon Mobil do të hartonte programin shkollor të fëmijëve të tyre për shkencat e mjedisit. Apo nëse Purdue Pharma do të trajnonte mësuesit e biologjisë të fëmijëve të tyre.
Megjithatë, gjatë dekadës së fundit, shkollat shpesh e kanë përqafuar industrinë e teknologjisë në mënyra të ngjashme, me shumë pak pyetje.
Trajnimi i mësuesve i sponsorizuar nga industria është vetëm një nga teknikat që kompanitë Big Tech përdorin për të formësuar shkollat dhe për t’ua promovuar nxënësve botëkuptimin e tyre.
Gjatë intervistimit të më shumë se 100 figurave nga arsimi dhe industria e teknologjisë për librin tim, si dhe shqyrtimit të qindra dokumenteve shkollore, qeveritare dhe korporative, u bë e qartë se një grusht gjigantësh kanë përdorur paratë, fuqinë dhe platformat e tyre kolosale për të ndikuar pothuajse në çdo hallkë të zinxhirit të arsimit.
Mësuesit në Nju Jork mësuan për Minecraft Education, një produkt i Microsoft-it për shkollat, i bazuar në lojën e njohur të kompanisë për ndërtimin e botëve virtuale.
Një ditë pas trajnimit të drejtuar nga Microsoft-i në Manhattan, American Federation of Teachers, një sindikatë kombëtare me 1,8 milionë anëtarë, bëri një njoftim të rëndësishëm.
Sindikata po niste një program ambicioz për trajnimin e mësuesve në të gjithë vendin rreth inteligjencës artificiale, me 23 milionë dollarë financim nga Microsoft, OpenAI dhe Anthropic.
Publikisht, presidentja e AFT-së, Randi Weingarten, ishte shumë optimiste. Në një intervistë të asaj kohe, ajo tha se partneriteti do t’i ndihmonte mësuesit të mësonin t’i përdornin chatbotët “në mënyrë të sigurt, të mençur dhe etike”, ndërsa do t’u siguronte gjithashtu një vend në tryezë përballë gjigantëve si Microsoft dhe OpenAI, teksa këto kompani zhvillonin dhe përmirësonin produktet e tyre të IA-së.
Unë i vura në dukje zonjës Weingarten se marrëveshja midis sindikatës dhe industrisë mund të krijonte gjithashtu problemin klasik të “dhelprës në kotec”: organizata e saj kërkonte masa mbrojtëse për fëmijët nga rreziqet e IA-së, ndërkohë që disa grupe lobuese që përfaqësonin Big Tech-un po përpiqeshin të pengonin ligjet për sigurinë e IA-së.
Ajo e pranoi këtë mospërputhje.
“Ne jemi në këtë marrëdhënie për të mirën e nxënësve, për të mirën e vendit dhe për të mirën e familjeve, si dhe për t’u siguruar që mësuesit të luajnë realisht rolin që u takon”, tha ajo. “Disa nga kompanitë me të cilat bashkëpunojmë janë këtu për fitim. Këto janë dy qëllime thelbësisht të ndryshme.”
Pasi zonja Weingarten njoftoi marrëveshjen e sindikatës së saj me kompanitë Big Tech, disa mësues dhe profesorë paralajmëruan publikisht se përhapja e chatbotëve të IA-së mund ta dobësonte profesionin e tyre, duke ua kaluar makinave dhe automatizimit detyra thelbësore, si dhënia e komenteve dhe vlerësimeve për punën e nxënësve.
Një nga zërat më të fortë ishte Lois Weiner, profesoreshë emerite e arsimit në New Jersey City University dhe anëtare në pension e UFT-së, e cila argumentoi në Bluesky se sindikata kombëtare po u dorëzohej interesave të korporatave.
“Kjo nuk është aleancë”, më tha zonja Weiner. “Ne nuk jemi ulur në tryezë. Ne jemi ushqimi.”
Gjigantët e teknologjisë së konsumit ofrojnë infrastrukturën thelbësore mbi të cilën funksionojnë shkollat.
Këtu përfshihen laptopët dhe tabletët; sistemet operative dhe programet për gjurmimin e pajisjeve; aplikacionet që nxënësit përdorin për të shkruar ese dhe analizuar të dhëna; platformat e komunikimit që lidhin nxënësit me mësuesit; e shumë të tjera.
Disa nga këto kompani, përfshirë Google, Microsoft dhe Apple, e kanë përdorur statusin e tyre si furnizues të teknologjisë për klasat si pikënisje për të ndikuar mbi mënyrën se si dhe mbi atë se çfarë mësojnë fëmijët në shkolla.
Kompanitë e teknologjisë financojnë sondazhe kombëtare dhe raporte kërkimore për t’i paraqitur produkte si chatbotët e IA-së dhe lëndë si shkencat kompjuterike si prioritete më urgjente për nxënësit dhe distriktet shkollore.
Ato lobojnë për ligje të reja që t’i detyrojnë shkollat të japin lëndë që përputhen me nevojat e industrisë. Përfaqësuesit e tyre marrin pjesë në komisione që ndihmojnë në hartimin e standardeve mësimore për nxënësit e shkollave publike. Ato ofrojnë ose sponsorizojnë trajnime për mësuesit dhe materiale mësimore falas për nxënësit. Financojnë National PTA, sindikatat e mësuesve dhe organizata të tjera me ndikim.
Ky model u mundëson kompanive ta formësojnë sistemin arsimor amerikan në mënyra që u sjellin përfitime.
Apple, për shembull, ofron falas një program Advanced Placement për shkencat kompjuterike, në të cilin nxënësit e shkollave të mesme mësojnë të programojnë në Swift, gjuhën e programimit të Apple-it për zhvillimin e aplikacioneve për iPhone.
Microsoft ofron një program konkurrues: AP Computer Science Principles me Minecraft Education.
Në dëgjim të parë, emrat e këtyre lëndëve mund të duken të padëmshëm. Por nuk ekziston ndonjë kurs AP Physics me markën Raytheon, ndonjë kurs AP Chemistry të DuPont-it apo AP Biology të Pfizer-it.
Kjo histori është e rëndësishme, pavarësisht nëse mendoni se shkollat duhet t’i vendosin aftësitë teknologjike në qendër apo jeni neutralë ndaj kësaj çështjeje, sepse moda e viteve të fundit për “të mësuar programimin” dhe shtytja në rritje për futjen e IA-së në shkolla nuk lidhen vetëm me të mësuarit.
Këto prirje janë pjesë e një ushtrimi më të gjerë të pushtetit të Silicon Valley-t.
Sistemi i arsimit publik, i etur për burime që do t’i ndihmonin nxënësit të kishin më shumë mundësi, është shndërruar në një rrugë përmes së cilës kompani me vlerë prej triliona dollarësh mund të zbatojnë agjendat e tyre.
Ky zhvillim prek pyetje themelore rreth arsimit, për të cilat amerikanët kanë debatuar prej më shumë se një shekulli.
Cili është qëllimi i shkollimit publik?
Të rrisë njerëz që mendojnë në mënyrë kritike dhe të pavarur?
T’i pajisë nxënësit me aftësitë më të fundit profesionale?
T’i ndihmojë të rinjtë të zbulojnë pasionet e tyre?
T’u shërbejë nevojave të industrive dominuese ose atyre që po lindin?
Të krijojë qytetarë të informuar dhe aktivë në një demokraci?
Apo të gjitha këto së bashku?
Gjatë punës kërkimore për librin tim, bisedova me drejtues të industrisë së teknologjisë që kanë ndihmuar në nxitjen e ndryshimeve të rëndësishme në shkolla.
Brad Smith, zëvendëskryetar dhe president i Microsoft-it, më tha se kjo dinamikë filloi sepse shkollat publike shpesh dukeshin të papërgatitura për t’u mësuar nxënësve lëndët thelbësore moderne dhe për t’i përgatitur ata për kërkesat vazhdimisht në ndryshim të tregut të punës.
Ai më sugjeroi gjithashtu të mendoja se në çfarë gjendjeje mund të ndodheshin shkollat pa mbështetjen e korporatave si Microsoft-i.
“Filantropia në sektorin privat po e bën këtë punë sepse sektori publik ka dështuar të bëjë atë që duhet të bënte”, tha zoti Smith.
Ai pranoi se situata nuk ishte ideale.
“E ka mbushur boshllëkun nga nevoja”, tha ai. “Nuk është mënyra si duhet të dëshirojmë të funksionojë arsimi publik.”
Maggie Johnson, drejtuese e Google.org, krahu filantropik i kompanisë, paraqiti argumente të ngjashme. Ajo tha se kompania kishte ofruar materiale mësimore dhe trajnime falas në fusha si programimi dhe analiza e të dhënave për miliona nxënës me më pak mundësi, përfshirë nxënësit e shkollave të mesme të ulëta dhe ata që jetojnë në zonat rurale.
Është e mundur që qëllimet e Big Tech-ut në arsim të jenë njëkohësisht mirëdashëse dhe të orientuara drejt fitimit afatgjatë.
Mënyra se si e vlerësoni një program të caktuar varet nga pikëpamja juaj më e gjerë mbi industrinë e teknologjisë.
Qëndrimi i publikut ndaj këtyre kompanive ka ndryshuar thellësisht: nga perceptimi përgjithësisht pozitiv në vitet 2000 dhe në fillim të viteve 2010, drejt një mosbesimi gjithnjë e më të madh, teksa u bënë më të dukshme anët negative të rrjeteve sociale, përdorimi kompulsiv i ekraneve dhe fuqia e korporatave.
Këto tensione mund të shiheshin rreth një dekadë më parë, në dhjetor 2017, kur Google prezantoi ushtrime falas programimi për shkollat gjatë Javës së Edukimit në Shkencat Kompjuterike.
Mësimet quheshin “Krijo logon tënde të Google-it” dhe u mësonin nxënësve të përdornin blloqe të thjeshta programimi për t’i bërë shkronjat e logos së kompanisë të ndryshonin ngjyrën, të rrotulloheshin dhe të kërcenin.
Kompania tashmë organizonte një konkurs shumë të njohur vjetor arti, të quajtur Doodle for Google, në të cilin dhjetëra mijëra nxënës krijonin versione të logos me tema të ndryshme.
Zonja Johnson tha se mësimet e Google-it ishin një mënyrë e shkëlqyer për t’i entuziazmuar nxënësit rreth programimit.
Kjo ishte e vërtetë.
Por mësimet kishin gjithashtu karakterin e një “larjeje të imazhit” përmes markës.
Në atë periudhë, gazetarët kishin filluar të raportonin se platforma YouTube Kids e Google-it u kishte shfaqur fëmijëve përmbajtje të papërshtatshme, të turpshme dhe të dhunshme. Veç kësaj, kompania kishte filluar të hiqte nga YouTube mijëra video të fëmijëve që ishin bërë objektiv i grabitqarëve seksualë.
T’i bëje logot shumëngjyrëshe të Google-it të kërcenin dhe të rrotulloheshin ndihmonte për ta larguar vëmendjen nga këto lajme.
Google u bë platforma teknologjike dominuese në shkollat amerikane, duke lënë pas Apple-in dhe Microsoft-in, pjesërisht falë një pakete shumë të përshtatshme: aplikacione falas si Gmail-i, së bashku me laptopë të qëndrueshëm dhe me çmim të ulët të quajtur Chromebook.
Vitin e kaluar, Chromebook-ët përbënin 59 për qind të pajisjeve mobile të dërguara në shkollat amerikane, sipas Futuresource Consulting, një kompani kërkimore.
Historia se si Google arriti ta pushtojë klasën është një shembull i qartë i fuqisë së kompanisë.
Nga fillimet modeste, ajo ndërtoi një ekosistem kolosal dhe të ndërlidhur, të aftë të nxisë ndryshime në mësimdhënie dhe të nxënë — dhe të krijojë klientë për gjithë jetën.
Një fushatë e quajtur “Gone Google”, e fillimit të viteve 2010, ilustron mjeshtërinë e kompanisë në marketing.
Google sapo kishte filluar t’i bindte universitetet dhe distriktet shkollore që të kalonin nga programet e vjetra dhe të kushtueshme në paketën e saj falas të aplikacioneve.
Një udhëzues marketingu prej 19 faqesh i Google-it e përshkruante ofertën si një “festim të të mësuarit të nxitur nga kureshtja dhe të mundësuar nga teknologjia”, ku nxënësit mund të “mësonin së bashku me pajisje të përballueshme dhe platforma të njohura”.
Kompania i inkurajoi drejtuesit e arsimit t’i promovonin këto kalime dhe shumë shpejt distrikte shkollore në të gjithë vendin filluan të njoftonin se kishin “Gone Google” — se kishin kaluar te Google.
Google ua shiti drejtuesve të shkollave edhe Chromebook-ët me një argument po aq optimist: laptopët do t’i fuqizonin nxënësit dhe do ta demokratizonin arsimin.
Shkolla në Kansas, Michigan, Missouri, Nju Jork, Ohio, Oklahoma, Tennessee, Texas dhe Wisconsin që blenë Chromebook përfshinin në faqet e tyre të internetit ose në udhëzuesit për nxënësit versione pothuajse identike të së njëjtës fjali tipike të Google-it:
“Përdorimi individual i Chromebook-ëve është një mënyrë për t’i fuqizuar nxënësit që të maksimizojnë potencialin e tyre të plotë dhe të përgatiten për universitetin dhe vendin e punës.”
Entuziazmi i shkollave ndihmoi të fshihej një objektiv afatgjatë i Google-it: t’i lidhte nxënësit që në moshë të hershme me shërbime si Gmail dhe Chrome.
Të ardhurat reale, të krijuara nga grumbullimi i të dhënave të konsumatorëve dhe shfaqja e reklamave bazuar në aktivitetet e tyre në internet, do të vinin më vonë.
Fitimi i shkollave dhe nxënësve përmes aplikacioneve falas ishte gjithashtu një mënyrë e dobishme për Google-in që të rregullonte dhe zbuste imazhin e vet, ndërsa autoritetet rregullatore filluan të hetonin praktikat e kompanisë me të dhënat.
Në vitin 2019, për shembull, Google pranoi të paguante 170 milionë dollarë për të zgjidhur ankesat e autoriteteve rregullatore, të cilat pretendonin se YouTube kishte mbledhur në mënyrë të paligjshme të dhënat personale të fëmijëve dhe i kishte përdorur ato për t’u shfaqur reklama të synuara.
Që atëherë, miliona nxënës kanë provuar mësimet shumëngjyrëshe dhe të animuara të Google-it të quajtura “Be Internet Awesome”.
Programi synon t’u mësojë nxënësve si t’i mbajnë të dhënat e tyre private dhe të sillen mirë në internet — ndërkohë që Google paraqitet si një mbrojtës miqësor dhe i besueshëm i privatësisë.
Nxënësit që përfundojnë mësimet “Be Internet Awesome” mund të marrin nga kompania një “certifikatë të shkëlqyeshmërisë në internet”.
Shkollat kanë shpenzuar dhjetëra miliarda dollarë për produkte teknologjike për klasat gjatë dekadës së fundit.
Megjithatë, laptopët dhe aplikacionet mësimore në përgjithësi nuk kanë dëshmuar se përmirësojnë ndjeshëm rezultatet arsimore të nxënësve.
Disa prindër dhe drejtues shkollash, të cilët mendojnë se industria ua shiti pajisjet duke i mbivlerësuar përfitimet e tyre, janë zhgënjyer nga ekranet në shkolla — një fenomen që unë e kam quajtur “pendesa për Chromebook-un”.
Disa shkolla tashmë kanë filluar ta kufizojnë përdorimin e laptopëve në klasë.
Këtë vit, Los Angeles Unified School District, sistemi i dytë më i madh publik shkollor në SHBA, ra dakord të heqë përdorimin e iPad-ëve dhe Chromebook-ëve të dhënë nga shkolla për nxënësit nga arsimi parashkollor deri në klasën e parë.
“Dhjetë vjet më parë, e besuam narrativën e kompanive teknologjike se mënyra e vetme për t’i përgatitur nxënësit tanë për të ardhmen ishte t’i jepnim secilit prej tyre një Chromebook ose një iPad”, tha Lila Byock, themeluese e grupit të prindërve Schools Beyond Screens, në një mbledhje të fundit të bordit shkollor të Los Anxhelosit.
“Tani dimë më mirë.”
Edhe zonja Weingarten, e cila në vitin 2025 kishte promovuar marrëveshjen e sindikatës së saj me Microsoft-in dhe OpenAI-n për trajnimin e mësuesve rreth chatbotëve, e ka ndryshuar pjesërisht qëndrimin, në përputhje me ndryshimet e shpejta politike rreth IA-së.
Këtë vit, ajo bëri thirrje publike që shkollat fillore të presin para se të përdorin IA-në me nxënësit.
Një histori domethënëse për sinqeritetin e Silicon Valley-t në klasë lidhet me përpjekjen për t’u mësuar fëmijëve programimin.
Në vitin 2011, Eric Schmidt, atëherë kryetar ekzekutiv i Google-it, mbajti një ligjëratë në Skoci, ku kritikoi ashpër shkollat britanike për dështimin në mësimdhënien e shkencave kompjuterike — studimin e programimit dhe të koncepteve si algoritmet.
Britania nuk do të mund të konkurronte në nivel global, sugjeroi ai, nëse më shumë fëmijë nuk mësonin programim.
Një vit më vonë, Microsoft lëshoi një paralajmërim publik të ngjashëm për Shtetet e Bashkuara.
Kompanitë teknologjike, tha Microsoft-i, nuk mund të gjenin mjaftueshëm inxhinierë të talentuar softuerësh për të mbështetur rritjen e tyre të jashtëzakonshme — një mungesë fuqie punëtore që kërcënonte ekonominë amerikane.
Sipas Microsoft-it, problemi ishte se shumë pak shkolla të mesme mësonin informatikë.
Mesazhi mori hov në vitin 2013, kur organizata jofitimprurëse Code.org publikoi në YouTube një video ku shfaqeshin Bill Gates dhe Mark Zuckerberg, të cilët e promovonin programimin si një aftësi fuqizuese dhe fitimprurëse për nxënësit.
“Politika jonë është, fjalë për fjalë, të punësojmë sa më shumë inxhinierë të talentuar që mund të gjejmë”, tha zoti Zuckerberg në video. “Kufizimi i të gjithë sistemit është se sot thjesht nuk ka mjaftueshëm njerëz të trajnuar që i kanë këto aftësi.”
Videoja u bë virale dhe nxiti një fushatë kombëtare për mësimin e programimit në shkolla.
Me financim dhe ekspertizë nga Microsoft dhe Google, Code.org ndihmoi në bindjen e dhjetëra shteteve që të miratonin ligje dhe politika të reja për forcimin e shkencave kompjuterike në shkollat publike.
Lëndët patën efekte pozitive, duke u mësuar nxënësve aftësi të rëndësishme si logjika, abstraksioni dhe zgjidhja e problemeve.
Por disa prej tyre i paraqisnin gjithashtu gjigantët teknologjikë si inovatorë dashamirës që po ndryshonin botën — shpesh pa i nxitur nxënësit të mendonin edhe për pasojat dhe dëmet e industrisë.
Presidenti Barack Obama mori pjesë në një aktivitet të Code.org në vitin 2014. Me financim nga Microsoft dhe Google, organizata jofitimprurëse promovoi lëndët e shkencave kompjuterike në shkollat publike.
“Në disiplinat e tjera, nuk e kemi industrinë që përcakton vendimet për programet mësimore apo politikat e arsimit K-12”, më tha Bryan Twarek, nënkryetar i Computer Science Teachers Association, një organizatë jofitimprurëse me gati 10.000 mësues anëtarë.
“Dhe ndoshta nuk duhet ta kemi.”
Sinqeriteti i tij dukej befasues, duke marrë parasysh se ndër donatorët më të mëdhenj të organizatës janë Amazon, Google dhe Microsoft.
Big Tech kishte nevojë për një ushtri programuesish — derisa nuk pati më.
Inxhinierët e softuerëve po përdorin gjithnjë e më shumë mjete të IA-së për të gjeneruar kod. Të njëjtën gjë po bëjnë edhe shumë njerëz të tjerë pa përvojë të mëparshme në programim.
Kompanitë si Amazon, Google, Meta dhe Microsoft po derdhin miliarda dollarë në ndërtimin e qendrave gjigante të të dhënave për të fuqizuar shërbimet e IA-së, ndërkohë që pushojnë nga puna mijëra punonjës.
Disa të diplomuar të rinj që kanë studiuar shkenca kompjuterike po hasin vështirësi për të gjetur punë në sektorin e teknologjisë.
Tani, disa nga të njëjtat korporata që dikur ua shitën shkollave idenë e shkencave kompjuterike, po i shtyjnë ato të mësojnë inteligjencën artificiale dhe po investojnë miliarda dollarë në këtë drejtim.
Dhe, në mënyrë domethënëse, këtë vit Code.org e ndryshoi emrin në CodeAI.
Por këtë herë në shkolla po ndodh diçka ndryshe: ka rezistencë.
Një valë në rritje mësuesish, prindërish, studiuesish dhe drejtuesish të pushtetit lokal thonë se nuk e pranojnë idenë se mjetet e reja dhe ende të paprovuara arsimore të IA-së duhet të bëhen boshti i ardhshëm i të nxënit.
Disa po përqafojnë një qasje më të gjerë ndaj edukimit teknologjik, e cila jo vetëm u mëson nxënësve algoritme dhe krijimin e aplikacioneve, por gjithashtu u kërkon të shqyrtojnë se si individët dhe shoqëria ndikohen nga trazirat që shkakton industria.
Për ta parë këtë strategji në praktikë, vizitova Alicia Streight, mësuese matematike në Edna Brewer Middle School në Oakland të Kalifornisë.
Përveç temave tradicionale, zonja Streight u kërkon nxënësve të saj të analizojnë se si influencuesit në rrjetet sociale manipulojnë statistikat për të përhapur dezinformata.
Disa vite më parë, ajo nisi gjithashtu një orë javore ku nxënësit e shkollës së mesme të ulët shqyrtojnë lloje të ndryshme inovacionesh në jetën e tyre: TikTok-un, zëvendësuesit e mishit, ChatGPT-në.
Ajo i ndihmon nxënësit të mendojnë për pyetje si:
“Nga erdhi kjo?”
“Kush po e ndërton?”
“Kush po fiton para?”
“Kush po përfiton?”
“Si do të ndikojë kjo tek unë?”
“Si do të ndikojë tek familja ime?”
“Çfarë do të ndodhë pas 10 vjetësh?”
Në vend që industria t’i “programonte” ata, nxënësit e zonjës Streight po mësonin t’i “çkodonin” produktet e njohura dhe të shtronin pyetje themelore rreth kompanive të fuqishme që qëndrojnë pas tyre.
Me IA-në që po përhapet me shpejtësi mahnitëse, zonja Streight argumenton se është më e domosdoshme se kurrë t’u jepen nxënësve aftësi analitike që do t’u vlejnë për një kohë të gjatë.
Mësuesit kanë krijuar një term për këtë qasje pedagogjike: “qytetari teknologjike” — technology civics.
Në fund të fundit, shkollat publike prej kohësh e kanë mësuar edukimin qytetar si një lëndë thelbësore, që u mundëson nxënësve të kuptojnë dhe të orientohen përballë pushtetit të qeverisë në jetën e tyre.
Disiplina e re do t’i ndihmojë ata të kuptojnë dhe të orientohen edhe përballë pushtetit të Big Tech-ut — dhe t’i përgatisë për një botë që po formësohet gjithnjë e më shumë nga makinat.
Në komentet e artikullit, autorja Natasha Singer shkruan se ka raportuar për teknologjinë në shkolla për më shumë se një dekadë dhe se vala e shqetësimit të prindërve gjatë këtij viti i duket e jashtëzakonshme. Libri i saj shpjegon mënyrën se si kompanitë gjigante teknologjike arritën të formësojnë dhe ndikojnë shkollat publike dhe shtron pyetjen: nëse “muaji i mjaltit” me Big Tech-un ka përfunduar, çfarë vjen më pas?
Natasha Singer mbulon teknologjinë në shkolla për The New York Times prej më shumë se një dekade. Aktualisht ajo përqendrohet te shqetësimi në rritje i prindërve për laptopët shkollorë dhe chatbotët e inteligjencës artificiale.
Një version i këtij artikulli u botua në edicionin e shtypur të The New York Times më 23 gusht 2026, në seksionin BU, faqja 6 e edicionit të Nju Jorkut, me titullin “Big Tech’s Reshaping of the Classroom” — “Si Big Tech po e riformëson klasën”./NYT
