Të paktën 30 persona kanë humbur jetën dhe 22 të tjerë janë plagosur pasi një masë gjigante mbeturinash u shemb mbi banesa në Dar-es-Salam, në Konakri, kryeqytetin e Guinesë, pas reshjeve të dendura të shiut që goditën zonën gjatë natës.
Katastrofa ndodhi rreth orës 02:00 të mëngjesit të së dielës, 23 gusht 2026, në deponinë e Dar-es-Salamit, në komunën Gbessia. Mali i mbeturinave, i krijuar nga grumbullimi shumëvjeçar i plehrave, rrëshqiti para agimit dhe përfshiu disa shtëpi dhe banesa të improvizuara të ndërtuara pranë deponisë.
Sipas bilancit zyrtar paraprak të Qeverisë së Guinesë, të përpiluar deri në orën 16:00, 30 persona kishin humbur jetën, gjashtë ishin plagosur rëndë dhe 16 të tjerë kishin marrë lëndime më të lehta.
Një raport i mëvonshëm i medias lokale Guinee7 e çoi numrin e viktimave në 31. Megjithatë, kjo shifër nuk ishte konfirmuar në bilancin zyrtar të qeverisë, ndaj numri më i sigurt mbetet të paktën 30 të vdekur. Autoritetet kanë paralajmëruar se bilanci mund të ndryshojë me vazhdimin e kërkimeve.
Para publikimit të bilancit zyrtar, drejtuesi lokal Lancine Sylla kishte deklaruar se ekipet e shpëtimit kishin nxjerrë 18 trupa dhe i kishin dërguar në morg, duke shprehur frikën se numri i viktimave mund të ishte shumë më i madh.
Menjëherë pas tragjedisë u mobilizuan kapacitete të konsiderueshme njerëzore dhe materiale. Xhenioja ushtarake nisi kërkimet me ekskavatorë dhe makineri të rënda, ndërsa në operacion u përfshinë Mbrojtja Civile, Kryqi i Kuq, Forcat e Mbrojtjes dhe Sigurisë, policia, xhandarmëria, ekipet mjekësore, autoritetet lokale dhe banorët e zonës.
Ekskavatorët hapën rrugë përmes masës së shembur të mbeturinave, ndërsa ekipet kërkonin persona që mund të ndodheshin ende nën rrënoja. Gjatë ditës u nxorën disa trupa të pajetë, të cilët u morën në kujdes nga ekipet e Mbrojtjes Civile dhe Kryqit të Kuq.
Në vendin e tragjedisë shkoi edhe kryeministri Amadou Oury Bah, i cili inspektoi zonën dhe mbikëqyri mobilizimin e shërbimeve shtetërore.
Në Dar-es-Salam mbërritën gjithashtu ministrja e Administratës Territoriale, Djenabou Toure, si dhe disa anëtarë të tjerë të qeverisë, përfshirë ministrat përgjegjës për Shëndetësinë, Infrastrukturën dhe Urbanizmin. Në vendngjarje ishte edhe guvernatorja e Konakrit.
Në emër të presidentit Mamadi Doumbouya dhe Qeverisë, autoritetet u shprehën ngushëllime familjeve të viktimave dhe solidaritet personave të prekur nga katastrofa.
Të plagosurit u dërguan për trajtim, ndër të tjera, në Qendrën Spitalore Universitare Donka. Sipas Ministrisë së Shëndetësisë, trajtimi i tyre po ofrohet falas.
Një nga elementet më shqetësuese të katastrofës është fakti se autoritetet e kishin identifikuar më herët rrezikun që paraqiste deponia.
Sipas nënkolonelit Balde Mamadou Bailo, përgjegjës për çështjet e pastrimit në Batalionin e Xhenios Ushtarake, deponia e Dar-es-Salamit ishte planifikuar të mbyllej pikërisht të dielën, më 23 gusht – ditën kur ndodhi shembja.
Qeveria kishte urdhëruar gjithashtu ditët para tragjedisë largimin e njerëzve që jetonin në banesa informale pranë deponisë, pikërisht për shkak të frikës nga një shembje.
Fakti se katastrofa ndodhi në ditën kur ishte planifikuar mbyllja e deponisë ka ngritur pyetje serioze mbi masat e marra dhe përgjegjësinë e institucioneve.
Ish-kryeministri dhe një nga figurat kryesore të opozitës në Guine, Cellou Dalein Diallo, i cili ndodhet në mërgim, e cilësoi ngjarjen një tragjedi që e ka zhytur vendin në dëshpërim.
Ai theksoi se situata është edhe më shqetësuese për faktin se mbyllja e deponisë ishte paralajmëruar për të njëjtën ditë dhe kërkoi që autoritetet kompetente të përcaktojnë me transparencë të plotë rrethanat që çuan në katastrofë dhe të nxjerrin përgjegjësitë përkatëse.
Pas shifrave të tragjedisë fshihen drama të rënda familjare.
Media lokale Guinee7 raportoi për Ciré Kallo, e cila tha se kishte humbur pesë fëmijët e saj në rrëshqitje.
Abdoul Soumah mbërriti në vendngjarje duke kërkuar nënën, vëllezërit dhe motrat e tij, ndërsa Mohamed Camara kërkonte dy fëmijët e vet dhe deklaronte mes lotësh se dëshironte vetëm t’i gjente, pavarësisht gjendjes së tyre.
Maciré Camara humbi bashkëshortin, i cili kishte shkuar për të ndihmuar personat e prekur nga katastrofa, si dhe fëmijët e saj.
Për orë të tëra, familjarët e personave të zhdukur qëndruan pranë zonës së katastrofës, duke pritur lajme mes shpresës dhe dëshpërimit.
Ndërkohë, disa familje të prekura u evakuuan nga Dar-es-Salam me një autobus të siguruar nga ANGUCH dhe Komuna e Gbessias. Ato u dërguan për strehim të përkohshëm në një shkollë fillore në Dixinn, derisa autoritetet të organizojnë ndihmën e mëtejshme.
Pas shumë orësh kërkimesh të pandërprera, makineritë e rënda ndaluan operacionet rreth orës 18:00 të së dielës. Kërkimet pritej të rifillonin më 24 gusht për të vazhduar kërkimin e personave që mund të ndodheshin ende nën masën e mbeturinave.
Qeveria u ka bërë thirrje qytetarëve të ruajnë qetësinë, të tregojnë solidaritet dhe të respektojnë udhëzimet e ekipeve të shpëtimit dhe autoriteteve kompetente.
Dar-es-Salam prej vitesh konsiderohet një zonë me rrezik të lartë për shkak të deponisë së madhe të mbeturinave dhe banesave të ngritura në afërsi të saj.
Në vitin 2017, në të njëjtën zonë kishte ndodhur një tjetër rrëshqitje, në të cilën kishin humbur jetën nëntë persona.
Tragjedi të ngjashme të shkaktuara nga shembja e masave të mëdha të mbeturinave gjatë reshjeve të dendura janë regjistruar vitet e fundit edhe në vende të tjera afrikane, përfshirë Ugandën dhe Etiopinë.
Guinea është një nga vendet më të pasura në botë me boksit, lënda kryesore e parë për prodhimin e aluminit, por një pjesë e konsiderueshme e popullsisë vazhdon të jetojë në varfëri dhe me qasje të kufizuar në shërbimet bazë, përfshirë kujdesin shëndetësor, arsimin, energjinë elektrike dhe ujin e pastër.
Katastrofa e Dar-es-Salamit ka rikthyer në qendër të vëmendjes kushtet e rrezikshme në të cilat jetojnë shumë familje pranë deponive, por edhe pyetjen se si një tragjedi e tillë mundi të ndodhte ndërkohë që rreziku ishte identifikuar, banorët ishin urdhëruar të largoheshin dhe mbyllja e deponisë ishte planifikuar pikërisht për ditën e katastrofës.
Operacionet e kërkimit vazhdojnë dhe bilanci përfundimtar i viktimave ende nuk është përcaktuar.
(Guinee7, Guineematin, Guinee360, Al Jazeera, DW, AFP, RNZ, F.A.Z.)
