Një ditë para shpalljes së aktgjykimit të shkallës së parë ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit, ngjarja në Hagë është shndërruar në një nga temat kryesore të mediave në Serbi. Megjithatë, raportimi nuk është uniform: një pjesë e mediave përqendrohet te aktakuza dhe provat, të tjera te atmosfera në Kosovë dhe siguria e serbëve, ndërsa tabloidet e trajtojnë ngjarjen me gjuhë dukshëm më dramatike.
Ajo që është e pakontestueshme juridikisht është se Trupi Gjykues i Dhomave të Specializuara do ta shpallë aktgjykimin më 16 shtator, në orën 10:00. Katër të akuzuarit përballen me gjashtë pika për krime kundër njerëzimit dhe katër për krime lufte. Gjykata ka bërë të ditur se gjatë procesit janë administruar dëshmi nga rreth 270 dëshmitarë, me gojë ose me shkrim, janë pranuar 5.467 prova materiale dhe transkripti i procesit arrin në 29.238 faqe.
Prokuroria ka kërkuar nga 45 vjet burgim për secilin prej Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit, ndërsa mbrojtja ka kërkuar lirimin e tyre. Aktgjykimi i nesërm është i shkallës së parë dhe mund të apelohet.
Tanjug dhe B92: Në qendër aktakuza dhe 45 vitet e kërkuara
Agjencia shtetërore serbe Tanjug e trajton ngjarjen kryesisht nga këndvështrimi procedural dhe juridik. Në raportimin e saj theksohen ora e shpalljes së vendimit, e drejta e ankimit, dhjetë pikat e aktakuzës dhe kërkesa e Prokurorisë për nga 45 vjet burgim.
Megjithatë, edhe zgjedhja e terminologjisë reflekton diskursin zyrtar serb: Tanjug përdor formulimin “e ashtuquajtura UÇK”. B92 ka publikuar në thelb të njëjtin raportim të Tanjugut dhe përdor të njëjtën terminologji.
Pra, te këto dy media fokusi kryesor nuk është te hamendësimi se çfarë do të vendosë gjykata, por te përmbajtja e aktakuzës dhe rëndësia e vendimit të shkallës së parë.
N1: Hagë, Prishtinë dhe atmosfera rreth gjykatës
N1 e ka zhvendosur një pjesë të raportimit drejtpërdrejt në Hagë. Reporterja e kësaj mediaje ka raportuar se pranë gjykatës janë shfaqur njerëz dhe automjete me flamuj dhe simbole të UÇK-së, se është e pranishme policia dhe se diaspora ka bërë thirrje për protestë.
N1 rikujton se procesi përfshin 156 viktima pjesëmarrëse dhe se Prokuroria ka kërkuar nga 45 vjet burgim. Mediumi e vendos gjithashtu theksin te përmasat e procesit dhe te fakti se vendimi i nesërm vjen pas një gjykimi shumëvjeçar.
Në raportime të tjera, N1 ka përshkruar atmosferën në Prishtinë: flamuj të UÇK-së, fushatën “Kosova pret”, numërimin mbrapsht deri në aktgjykim dhe tubimet në mbështetje të katër të akuzuarve. Kjo media gjithashtu ka raportuar se Policia e Kosovës ka përgatitur masa të shtuara sigurie, të cilat vetë policia i ka paraqitur si procedura të zakonshme për tubime të mëdha.
Krahasuar me pjesën më polemizuese të shtypit serb, raportimi i N1 është më shumë i orientuar drejt zhvillimeve në terren, procesit gjyqësor dhe reagimeve të palëve, pa marrë si fakt përfundimin që ende duhet ta japë gjykata.
Euronews Serbia: “Presion mbi gjykatën” dhe shqetësim për reagimet pas vendimit
Euronews Serbia e ka vendosur ngjarjen në një kornizë më politike dhe sigurie. Titulli kryesor i raportimit të sotëm flet për “presione mbi gjykatën” dhe për paralajmërimet e zyrtarëve serbë për mundësi dhune.
Media citon deklaratat e politikanëve dhe organizatave në Kosovë që kërkojnë lirimin e të akuzuarve, por edhe deklarata të interpretuara në Beograd si paralajmërime për pasoja në rast të një vendimi dënues. Njëkohësisht, Euronews Serbia përcjell kërkesat e Listës Serbe që KFOR-i dhe EULEX-i të rrisin praninë në zonat e banuara me serbë.
Një element i rëndësishëm është se vetë raportimi i Euronews përmban si pretendimet për rrezik ashtu edhe masat konkrete të sigurisë: Policia e Kosovës ka thënë se ka ngritur masat në nivelin e nevojshëm, ndërsa ambasada të huaja kanë paralajmëruar qytetarët e tyre të shmangin grumbullimet e mëdha.
RTS: Siguria para së gjithash, por edhe skepticizmi i Beogradit ndaj rezultatit
RTS i ka kushtuar hapësirë të konsiderueshme situatës së sigurisë. Televizioni publik serb ka raportuar deklaratën e KFOR-it se situata e përgjithshme është “e qetë dhe stabile”, por se misioni është i gatshëm për skenarë të ndryshëm, përfshirë përshkallëzim të mundshëm. EULEX-i gjithashtu ka deklaruar gatishmëri.
RTS ka përcjellë edhe deklaratat e presidentit serb Aleksandar Vuçiq. Ai ka thënë se beson se KFOR-i do ta ruajë sigurinë, por njëkohësisht ka shprehur skepticizëm për mënyrën se si do të interpretohej një vendim në të cilin askush nuk do të shpallej përgjegjës për viktimat e përfshira në aktakuzë. Këto janë qëndrime të presidentit serb dhe jo konstatime të gjykatës.
Kjo është një vijë që shfaqet shpesh në mediat serbe: vendimi i nesërm nuk paraqitet vetëm si një vendim për katër individë, por edhe si test se si drejtësia ndërkombëtare do t’i trajtojë pretendimet për krime ndaj serbëve dhe personave të tjerë që konsideroheshin kundërshtarë të UÇK-së.
Telegraf dhe Srbija Danas: “Problemi tjetër” i Thaçit
Telegraf dhe Srbija Danas janë përqendruar edhe te një aspekt që nuk vlen njësoj për të katër të akuzuarit: situata juridike e Hashim Thaçit në procesin tjetër për pengim të administrimit të drejtësisë.
Duke cituar zëdhënësin e Dhomave të Specializuara, Michael Doyle, këto media raportojnë se edhe në rast se Thaçi do të lirohej nga akuzat në procesin për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, kjo nuk do të nënkuptonte automatikisht daljen e tij nga paraburgimi. Ai ndodhet në paraburgim edhe në çështjen tjetër dhe statusi i tij do të duhej të shqyrtohej në atë procedurë.
Telegraf thekson gjithashtu interesimin jashtëzakonisht të madh për seancën. Sipas Doyle, janë paraqitur qindra kërkesa për vetëm 71 vende në galerinë publike, ndërsa përparësi u është dhënë familjarëve të të akuzuarve.
Kështu, këto media e ndërtojnë raportimin rreth dy pyetjeve: çfarë do të thotë vendimi i nesërm dhe, veçanërisht për Thaçin, a do të kishte pasoja të menjëhershme praktike një aktgjykim lirues.
Kurir: Skenari më alarmues
Në skajin më dramatik të spektrit mediatik është Kurir. Titulli i kësaj gazete e paraqet aktgjykimin si një ngjarje që mund “ta ndezë Kosovën”, ndërsa artikulli fokusohet pothuajse tërësisht te mundësia e tensioneve ndëretnike dhe te rreziku për serbët.
Kurir citon analistë dhe përfaqësues serbë që parashikojnë se si një aktgjykim dënues, ashtu edhe një lirues mund të shfrytëzohet politikisht. Disa nga komentet e publikuara shkojnë shumë më larg, duke paraqitur si të pritshme vendime politike ose duke bërë pretendime për qëllimet e fuqive perëndimore. Këto janë vlerësime dhe pretendime të bashkëbiseduesve të gazetës, jo gjetje të Dhomave të Specializuara.
Pikërisht këtu duhet bërë dallimi mes faktit dhe interpretimit: KFOR-i ka deklaruar publikisht se situata është aktualisht e qetë dhe stabile, edhe pse mbetet i përgatitur të reagojë në rast nevoje.
Veçernje novosti: Çfarë presin serbët në Graçanicë dhe Mitrovicë
“Veçernje novosti” e ka sjellë ngjarjen përmes zërave të serbëve në Graçanicë dhe Mitrovicë të Veriut. Personat e intervistuar thonë se nuk presin domosdoshmërisht incidente, por disa prej tyre deklarojnë se, nëse nuk kanë nevojë, nuk planifikojnë të dalin nga shtëpitë gjatë ditës së aktgjykimit.
Pra, në këtë raportim shqetësimi për sigurinë është i pranishëm, por nuk paraqitet si siguri se dhuna do të ndodhë.
Dy beteja që shtypi serb i sheh brenda një procesi
Nga analiza e raportimeve të sotme del se mediat serbe e shohin 16 shtatorin përmes dy niveleve të ndryshme.
I pari është juridik: a ka provuar Prokuroria përtej dyshimit të arsyeshëm përgjegjësinë individuale të Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit? Pikërisht ky është standardi që duhet të zbatojë Trupi Gjykues. Dhomat e Specializuara theksojnë se çështja ka kërkuar kohë shtesë për shkak të vëllimit dhe kompleksitetit të jashtëzakonshëm të provave.
Niveli i dytë është politik dhe simbolik: çfarë do të thotë vendimi për narrativën rreth UÇK-së, marrëdhëniet shqiptaro-serbe dhe politikën e Kosovës?
Kjo është arsyeja përse një pjesë e mediave serbe nuk e trajton aktgjykimin thjesht si fundin e një gjyqi penal. Ai paraqitet edhe si një moment që mund të ndikojë në interpretimin publik të luftës së viteve 1998-1999 dhe në marrëdhëniet politike në rajon. Megjithatë, juridikisht në bankën e të akuzuarve janë katër persona dhe gjykata duhet të përcaktojë përgjegjësinë e tyre individuale, jo të japë një aktgjykim për një popull, një shtet apo gjithë UÇK-në.
Nga raportim faktik te retorika e fortë
Pamja e përgjithshme e shtypit serb në prag të 16 shtatorit është, pra, e shumëfishtë.
Tanjug dhe raportimet që mbështeten në të përqendrohen më shumë te aktakuza dhe procedura. N1 ndjek Hagën dhe Prishtinën dhe i kushton hapësirë atmosferës në terren. Euronews Serbia dhe RTS e lidhin çështjen fort me sigurinë dhe reagimet politike. Telegraf dhe Srbija Danas nxjerrin në pah pasojat juridike të procesit tjetër ndaj Thaçit. Kurir dhe një pjesë e shtypit tabloid përdorin retorikë shumë më alarmuese dhe i japin hapësirë skenarëve për trazira dhe përplasje.
Përtej këtyre dallimeve editoriale, momenti vendimtar mbetet i njëjtë për të gjitha mediat: Të mërkurën, më 16 shtator 2026, në orën 10:00, gjyqtarët në Hagë do të fillojnë shpalljen e aktgjykimit të shkallës së parë. Vetëm atëherë do të dihet se çfarë ka konkluduar gjykata mbi dhjetë pikat e aktakuzës dhe mbi përgjegjësinë e secilit prej katër të akuzuarve.
