Kina e sheh grupin BRICS si një mjet për të sfiduar fuqinë amerikane. India dëshiron që grupi të mbetet mjaftueshëm i gjerë për të shmangur zgjedhjen e njërit krah.
Nga David Pierson dhe Alex Travelli
Raportim nga Nju Delhi
Kush flet në emër të botës në zhvillim: presidenti i Kinës, Xi Jinping, apo kryeministri i Indisë, Narendra Modi?
Kjo është pyetja që do të mbizotërojë këtë fundjavë në një sallë të madhe konferencash në Nju Delhi, ku udhëheqësit e afro një duzine vendesh me ekonomi në zhvillim do të mblidhen për samitin vjetor të BRICS-it.
Takimi zhvillohet në një kohë kur luftërat, çmimet e larta të energjisë, tarifat e presidentit Trump dhe shqetësimet rreth inteligjencës artificiale po tronditin botën dhe po i detyrojnë vendet të rishqyrtojnë se sa ngushtë duan të rreshtohen me Uashingtonin dhe partnerët e tij të preferuar, apo me Pekinin.
Grupimi BRICS, emri i të cilit rrjedh nga pesë prej anëtarëve të tij të parë — Brazili, Rusia, India, Kina dhe Afrika e Jugut — u konceptua si një kundërpeshë ndaj Perëndimit dhe forumeve të dominuara nga Shtetet e Bashkuara, si Grupi i Shtatë vendeve më të industrializuara, G7.
Megjithatë, që nga krijimi i tij në vitin 2009, blloku është tërhequr në drejtime të kundërta nga ambiciet e dy vendeve më të mëdha në zhvillim në botë.
Kina është përpjekur të zgjerojë anëtarësinë e grupit për të dobësuar fuqinë amerikane. India, përkundrazi, ka qenë më e kujdesshme ndaj zgjerimit të BRICS-it dhe e sheh atë më shumë si një urë lidhëse ndërmjet Perëndimit dhe botës në zhvillim.
Këto vizione të ndryshme mishërohen te zoti Xi dhe zoti Modi, udhëheqësit më të fuqishëm kinezë dhe indianë prej brezash.
Një shkrirje e akullit, por me kufizime
Pjesëmarrja e zotit Xi në samit do të shënojë vizitën e tij të parë në Indi pas shtatë vjetësh, një sinjal i rëndësishëm pas rënies së marrëdhënieve në pikën më të ulët në vitin 2020.
Atë vit, forcat indiane dhe kineze u përleshën në një betejë vdekjeprurëse në një rajon kufitar të diskutueshëm. Fluturimet e drejtpërdrejta u pezulluan dhe të dyja palët dëbuan gazetarët e palës tjetër. India ndaloi aplikacione kineze si TikTok dhe ngriu investimet kineze, ndërsa Pekini përshpejtoi ndërtimin e fortifikimeve dhe vendbanimeve përgjatë kufirit me Indinë.
Dy udhëheqësit nisën një përmirësim të marrëdhënieve në vitin 2024, gjatë një samiti të BRICS-it në Rusi. Që atëherë, ata janë afruar edhe më shumë për shkak të pakënaqësive të përbashkëta ndaj presidentit Trump, veçanërisht për tarifat e tij dhe përçarjen e tregtisë globale.
Përpjekja e zotit Xi për të përmirësuar marrëdhëniet me zotin Modi motivohet pjesërisht nga shqetësimi se tensionet e vazhdueshme mund ta shtyjnë Indinë edhe më pranë Uashingtonit dhe ta thellojnë përfshirjen e saj në Quad, grupin e sigurisë që bashkon Shtetet e Bashkuara, Indinë, Japoninë dhe Australinë.
“Shqetësimi kryesor i Kinës në raport me Indinë ka qenë gjithmonë rreshtimi i Indisë me Shtetet e Bashkuara”, tha Yun Sun, drejtoreshë e programit për Kinën në Qendrën Stimson në Uashington. “Prandaj, Pekini sigurisht që nuk do ta linte t’i ikte kjo mundësi për të rifituar njëfarë ndikimi në Delhi.”
Zoti Modi me presidentin Trump në samitin e G7-s në Évian-les-Bains, Francë, në qershor. Foto: Haiyun Jiang/The New York Times
Megjithatë, analistët thanë se përmirësimi i marrëdhënieve nuk e ka zbehur plotësisht rivalitetin.
“Ata po e menaxhojnë konkurrencën, jo po e zgjidhin atë”, tha Tanvi Madan, studiuese e lartë në Institutin Brookings në Uashington, e cila ka shkruar për rolin e Kinës në formësimin e marrëdhënieve SHBA-Indi.
Zoti Xi do të ishte krejtësisht i kënaqur ta anashkalonte Indinë dhe t’u drejtohej në vend të saj mysafirëve të tjerë, shtoi zonja Madan.
“Ai vjen në Indi duke i sinjalizuar pjesës më të madhe të botës: ‘Shikoni, ne jemi partneri diplomatik dhe i qëndrueshëm, që ende ka shumë miq — kuptohet nënteksti — ndërkohë që Shtetet e Bashkuara po ju ushtrojnë presion në gjithë këto mënyra.’”
Edhe India dëshiron të japë sinjalin se është në gjendje të ketë marrëdhënie të mira me një gamë të gjerë vendesh, përfshirë Kinën dhe Rusinë.
Realiteti është se India ka marrëdhënie më të ngushta me vendet perëndimore, tha zonja Madan. Atyre, sipas saj, India dëshiron t’u thotë: “Po i mbajmë të hapura mundësitë tona, por nuk po ju braktisim.”
India përgatit skenën
Zoti Modi ka avantazhin se luan në terrenin e tij. India mban këtë vit presidencën e radhës të grupit BRICS, çka i mundëson asaj të përcaktojë agjendën.
Logoja zyrtare e samitit të këtij viti, e cila tashmë është vendosur në mbarë Nju Delhin, paraqet një lule të stilizuar me pesë ngjyra, secila prej të cilave përfaqëson një nga pesë anëtarët themelues të bllokut. India, me ngjyrën portokalli të shafranit që simbolizon lëvizjen ideologjike të zotit Modi, përfaqësohet nga një palë pëllëmbë të bashkuara në qendër të lules së lotusit, një tjetër emblemë e partisë së tij nacionaliste hindu.
Si vend pritës, qeveria indiane ka bërë publike pak hollësi rreth agjendës. Por ato që ka thënë pasqyrojnë idenë e zotit Modi për udhëheqjen globale, të shfaqur edhe kur Nju Delhi priti samitin e Grupit të 20 vendeve, G20, në vitin 2023.
“Rritja Globale Gjithëpërfshirëse” mbetet një nga temat kryesore, duke kujtuar qëndrimin e zotit Modi në atë kohë, kur India mori meritat për pranimin e Bashkimit Afrikan në G20 dhe për hartimin e një deklarate të përbashkët që shmangte rreshtimin me njërën palë në konfliktin midis Rusisë dhe Ukrainës.
Në G20, India po përpiqej të pozicionohej si udhëheqëse e vendeve më të vogla, që nuk duan të dominohen nga Shtetet e Bashkuara apo nga fuqitë e tjera të pasura perëndimore.
Pasagjerë duke pritur në një stacion autobusi të mbuluar me materiale promovuese për samitin e ardhshëm të BRICS-it në Nju Delhi. Foto: Bhawika Chhabra/Reuters
Në shumë drejtime, pozita e Indisë dhe ajo e zotit Modi janë dobësuar që atëherë.
Përpjekja e zotit Modi për ta paraqitur Indinë si një “vishwaguru”, ose “mësuese të botës”, nuk u përkthye në sukses politik në vend. Nëntë muaj pas samitit të G20-s, ai humbi shumicën parlamentare në një rezultat të papritur dhe u detyrua ta përqendronte vëmendjen te zgjedhjet në shtetet federale për të konsoliduar pushtetin e tij.
India gjithashtu ka pasur vështirësi për të ndjekur ritmin ekonomik të Kinës, ndonëse mbetet ekonomia e madhe me rritjen më të shpejtë në botë. Subvencionet e saj për industritë e teknologjisë së lartë dhe sektorët strategjikë në pjesën më të madhe nuk kanë arritur të sjellin në Indi komponentët më thelbësorë të prodhimit të baterive, moduleve diellore dhe pjesëve të tjera të tranzicionit të gjelbër.
Lufta në Iran ka shtrenjtuar format e tjera të energjisë, duke goditur industrinë e rëndë tradicionale të Indisë. Ndërkohë, vala globale e investimeve në inteligjencën artificiale — në një kohë kur India praktikisht nuk ka kompani vendase udhëheqëse në këtë fushë — ka bërë që tregu i saj i aksioneve të ngecë.
Përparësitë e Kinës
Udhëheqja e Pekinit në botën në zhvillim mund të duket si diçka e mirëqenë.
Kina ka ekonominë e dytë më të madhe në botë dhe po fuqizohet gjithnjë e më shumë në aspektin teknologjik dhe ushtarak. Prodhimi i brendshëm bruto për frymë i Kinës është më shumë se pesë herë më i lartë se ai i Indisë. Kina është anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara; India nuk është.
Punëtor në një linjë montimi robotësh industrialë në një fabrikë në Foshan të Kinës, në mars. Foto: Jade Gao/Agence France-Presse — Getty Images
Kina e përfundoi praktikisht në baraspeshë përballjen tregtare me Shtetet e Bashkuara vitin e kaluar dhe ka një fuqi të konsiderueshme ndikimi mbi ekonomitë e zhvilluara falë dominimit të saj dërrmues në mineralet kritike dhe magnetët me elemente të rralla të tokës.
“Në çfarë saktësisht po konkurron India me Kinën? Për ne që kemi studiuar për një kohë të gjatë marrëdhëniet Kinë-Indi, është e vështirë të shohim se ku ekziston ndonjë konkurrencë reale”, tha Lin Minwang, zëvendësdrejtor i Qendrës për Studime të Azisë Jugore në Universitetin Fudan në Shangai.
“Kjo nuk është arrogancë apo mendjemadhësi; është thjesht e vështirë të imagjinohet”, shtoi ai.
India ka vënë në pikëpyetje nëse Kina duhet të vazhdojë ta quajë veten vend në zhvillim, duke argumentuar se fuqia e saj ekonomike dhe diplomatike e vendos në një kategori tjetër. India e ka përjashtuar Kinën nga samitet e saj të “Zërit të Jugut Global”, një forum vjetor që mbledh më shumë se 100 vende në zhvillim.
Modeli kinez i eksporteve i drejtuar nga shteti, i mbështetur nga subvencione qeveritare dhe kredi të lira, ua ka vështirësuar vendeve në zhvillim konkurrencën në prodhim përtej mallrave më të lira, si moda e shpejtë dhe lodrat.
Rritja e Kinës “u ushqye nga praktika të padrejta tregtare”, tha vitin e kaluar Piyush Goyal, ministri indian i Tregtisë. “Kjo rritje ndodhi në kurriz të konkurrencës së ndershme.”
Berry Wang kontribuoi në raportim nga Hong Kongu./NYT
