Maros Sefcovic po kërkon nga Kina, pothuajse në formë ultimatumi, lëshime në tregti. Por si do t’i imponojë ai këto kërkesa në Pekin?
Daniel Imwinkelried, Bruksel
Maros Sefcovic është një nga njerëzit më të rëndësishëm të Ursula von der Leyenit dhe javën e ardhshme e pret një mision i vështirë. Komisioneri i BE-së për Tregtinë udhëton më 8 tetor në Pekin. Ai duhet ta bindë qeverinë kineze që më në fund të bëjë diçka për suficitin e lartë tregtar të Kinës ndaj BE-së. Në Bruksel, situata dramatike shpesh ilustrohet me një shifër të thjeshtë: çdo ditë, ekonomia evropiane regjistron ndaj Kinës një deficit tregtar prej një miliard eurosh.
Sefcovic i ka rritur pritshmëritë përpara vizitës së tij. Bisedimet në Pekin duhet të japin rezultate konkrete, tha ai së fundmi në Bruksel. Sepse tashmë nuk bëhet fjalë vetëm për industrinë evropiane, por për modelin social të kontinentit.
Sefcovic nuk dha më shumë hollësi, por mund të merret me mend se çfarë kishte parasysh: e ardhmja e kontinentit është në lojë. Kina subvencionon industritë kyçe në mënyra të ndryshme dhe kjo ushtron presion të jashtëzakonshëm mbi një numër të madh kompanish në Evropë. Sidomos nëse industri të mëdha, si prodhimi i automjeteve, çelikut apo industria kimike, nuk janë më konkurruese, rajone të tëra rrezikojnë të shndërrohen në zona të deindustrializuara. Dhe Evropa po bëhet gjithnjë e më e varur industrialisht nga Kina. Pikërisht kjo po i shqetëson gjithnjë e më shumë Komisionin Evropian dhe vendet e BE-së.
Gjermania ka veçanërisht shumë për të humbur
Për këtë arsye, Sefcovic dëshiron ta bindë Kinën që të shesë më pak produkte në Evropë dhe ta hapë më shumë tregun e saj. Komisioneri ndodhet nën presion të madh nga vendet anëtare. Ato kërkojnë që Komisioni Evropian të ndërmarrë masa kundër ofensivës kineze të eksporteve, por janë larg një marrëveshjeje për atë se çfarë duhet bërë. Vendet ia delegojnë problemin Brukselit – edhe për shkak të paaftësisë së tyre për të gjetur vetë një zgjidhje.
Gjermania dhe Franca po punojnë për një strategji të përbashkët. Megjithatë, mbetet e pasigurt nëse në fund do të arrijnë një qëndrim të përbashkët. Gjermania është shumë më e ndërthurur ekonomikisht me Kinën sesa fqinji i saj perëndimor. Në vitin 2025, industria gjermane eksportoi drejt Kinës mallra me vlerë 81 miliardë euro; në rastin e Francës, shifra ishte vetëm 25 miliardë euro.
Për rrjedhojë, Gjermania ka ekonomikisht shumë më tepër për të humbur nëse mosmarrëveshjet tregtare mes BE-së dhe fuqisë ekonomike aziatike do të përshkallëzoheshin.
Pjesë të industrisë gjermane i druhen shumë një skenari të tillë. Marrëdhëniet me Kinën nuk mund të vazhdojnë më në të njëjtën mënyrë, thotë kreu i një shoqate të rëndësishme industriale gjermane në Bruksel. Por në të njëjtën kohë ai thekson: Pekini nuk duhet të krijojë përshtypjen se masat mbrojtëse evropiane drejtohen vetëm kundër industrisë kineze. Në një rast të tillë, rreziku i kundërmasave do të ishte tepër i madh.
Kina kërcënon rregullisht me masa hakmarrëse, së fundmi gjatë natës nga e marta në të mërkurë. Ministria e Tregtisë paralajmëroi se Evropa do të përballej me një «përgjigje të vendosur» nëse BE-ja do ta kufizonte më tej qasjen e produkteve kineze në tregun evropian. Paralajmërimi ka të ngjarë të ketë qenë edhe një përgjigje ndaj përpjekjeve të Francës dhe Gjermanisë për të hartuar një strategji të përbashkët ndaj Kinës.
Industria kineze e ka të vështirë të mbështetet vetëm te tregu i brendshëm
Në të njëjtën kohë, edhe Kina i druhet përshkallëzimit. Ekonomia e vendit është e varur nga BE-ja si treg shitjeje, sepse i mungojnë alternativa të tjera premtuese.
Qasja në tregun amerikan është pjesërisht e penguar nga tarifa të larta doganore dhe kufizime të tjera. Por mbi të gjitha, tregu i brendshëm kinez nuk është në gjendje të përthithë mjaftueshëm prodhimin e industrisë së vendit, kapacitetet e së cilës janë zgjeruar fuqishëm. Kinezët kursejnë në vend që të konsumojnë më shumë. Në këtë mënyrë reagojnë ndaj krizës së zgjatur të sektorit të pasurive të paluajtshme – me pasoja për industrinë.
Industria kineze e automobilave, së cilës Evropa i druhet aq shumë, për shembull, shiti në tregun vendas nga janari deri në gusht 21 për qind më pak automjete për pasagjerë sesa në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Përballë shifrave të tilla, Kina thjesht nuk mund t’u bëjë vendeve të BE-së lëshime të mëdha. Politikanët evropianë kërkojnë, për shembull, që qeveria kineze ta forcojë kursin e monedhës kombëtare, juanit. Por kjo do ta thellonte më tej deflacionin në të cilin ndodhet ekonomia kineze.
Nga ana tjetër, edhe BE-ja ka pak mjete për ta detyruar Kinën të bëjë lëshime. Përfaqësuesit e industrisë në Bruksel kanë ide se si duhet trajtuar ky partner i fuqishëm tregtar. Njëri prej tyre kërkon, për shembull, përmbysjen e barrës së provës. Sipas këtij propozimi, për të ruajtur qasjen në tregun e BE-së, kompanitë kineze duhet të provojnë vetë se nuk marrin subvencione.
Në të njëjtën kohë, ai kërkon që BE-ja t’i zgjerojë procedurat antidumping ndaj kompanive kineze në kategori më të gjera produktesh: pra, të mos hetojë vetëm nëse, për shembull, subvencionohen ekskavatorët, por të shqyrtojë në tërësi makineritë e ndërtimit.
Megjithatë, hetimet antidumping kërkojnë jashtëzakonisht shumë punë dhe specialistët përgjegjës të BE-së janë plotësisht të mbingarkuar. Në Bruksel dosjet po grumbullohen dhe procedurat zgjasin të paktën një vit. Për këtë arsye, industria kërkon nga Komisioni që të punësojë më shumë specialistë për çështjet antidumping. Por kjo kërkesë bie ndesh me presionin pothuajse ultimativ të vendeve të BE-së ndaj institucioneve në Bruksel për të ulur shpenzimet e personelit.
Me tarifa mbrojtëse, Evropa dëmton edhe veten
Pra, Evropa nuk ka shumë alternativa. Për këtë arsye, BE-ja mbështetet shpesh te një argument që i bën thirrje largpamësisë së regjimit kinez. Argumenti është ky: pikërisht sepse industria kineze është kaq e varur nga tregu evropian, Pekini po luan me zjarrin nëse e shtyn ekonomikisht Evropën deri në kufijtë e saj dhe, në fund, provokon vendosjen e tarifave mbrojtëse.
Por as ky argument nuk është një armë veçanërisht e fuqishme. Nga tarifat mbrojtëse do të vuanin edhe kompanitë evropiane që varen nga komponentët kinezë. Për më tepër, tarifat do të ushqenin inflacionin, sepse kompanitë evropiane do të duhej të kalonin te produkte të ndërmjetme evropiane më të shtrenjta.
Mbi të gjitha, Kina do të reagonte menjëherë me kundërmasa, për shembull duke kufizuar edhe më tej eksportin e metaleve të përpunuara. Siç ka treguar konflikti tregtar me Shtetet e Bashkuara, vendi nuk stepet nga veprimet «goditje për goditje».
Kjo do t’i dëmtonte menjëherë kompanitë evropiane, ndërsa Kina do të mund t’i përballonte tarifat mbrojtëse evropiane për një periudhë më të gjatë. Vendi jo vetëm që është më i aftë t’i durojë pasojat sesa evropianët tashmë të shqetësuar, por disponon edhe mjete më të fuqishme presioni.
Për këtë arsye, Sefcovic ka gjasa të kthehet nga Pekini duarbosh. Ose, në rastin më të mirë, me lëshime sa për sy e faqe, të ngjashme me ato që udhëheqësi kinez Xi Jinping dhe presidenti amerikan Donald Trump ranë dakord një javë më parë.
Në këtë mënyrë, të paktën të dyja palët do të mund të ruanin imazhin e tyre. Por konflikti tregtar do të vazhdonte të ziente nën sipërfaqe dhe barra për të paraqitur zgjidhje do t’u mbetej vendeve të BE-së./Neue Zürcher Zeitung (NZZ)
