Buxheti rekord prej 560 miliardë eurosh në Gjermani: Çfarë i pret qytetarët në vitin 2027?

Shkurtimet e planifikuara të ndihmës për strehim dhe të përfitimeve prindërore janë tërhequr. Nga ana tjetër, financimi i kopshteve do të vazhdojë të shkurtohet, ndërsa ulja e taksës mbi energjinë elektrike, të paktën për momentin, është hequr nga planet.

Nga Michael Bauchmüller, Valerie Höhne, Georg Ismar, Roland Preuß dhe Lina Verschwele, Berlin

Në kohë si këto, surprizat fshihen kudo. Sidoqoftë, disa politikanë të angazhuar me çështjet buxhetore mbetën të habitur kur, gjatë mbledhjes së komisionit për harmonizimin përfundimtar të buxhetit federal për vitin 2027, në zërin buxhetor „Administrata e Përgjithshme Financiare“ u shfaq papritur një pozicion i paqartë, përmes të cilit rezervoheshin plot katër miliardë euro për blerjen e një pjesëmarrjeje në një kompani „në sektorin e energjisë“.

Pas këtij formulimi fshihet një pjesëmarrje e planifikuar e shtetit gjerman në kompaninë bërthamore Urenco. Kjo kompani pritet të prodhojë uranium të pasuruar në nivel të lartë për nëndetëset bërthamore britanike.

Me këtë veprim, Gjermania duket se synon të marrë pjesë në forcimin e kapaciteteve të parandalimit bërthamor në Evropë. Thuhet shpesh se pa siguri, gjithçka tjetër nuk ka vlerë. Megjithatë, fakti që në të njëjtën kohë mungojnë, për shembull, 5,4 miliardë euro për uljen prej kohësh të premtuar të taksës mbi energjinë elektrike për të gjithë, e bën të vështirë shpjegimin e këtij vendimi përpara opinionit publik.

Në orën 05:55 të mëngjesit të së premtes, buxheti i ri ishte përfunduar në nivel komisioni. Më parë, komisioni kishte votuar për rreth 2.000 propozime.

Shpenzimet parashikohet të arrijnë nivelin rekord prej 560,92 miliardë eurosh. Borxhi i ri do të jetë 122,97 miliardë euro, nga të cilat 84,55 miliardë euro lidhen me shpenzimet e mbrojtjes, që përjashtohen nga kufizimet e mekanizmit kushtetues të frenimit të borxhit.

Kërkesat e këtij mekanizmi, i cili lejon një hapësirë të caktuar për huamarrje, respektohen me një diferencë shumë të vogël.

Një vështrim mbi shifrat e buxhetit zbulon lajme pozitive, por edhe negative.

Korrigjimi më i madh

Disa nga shkurtimet sociale të planifikuara nuk do të zbatohen. Shtesa e menjëhershme për fëmijët dhe ndihma për strehim mbeten kryesisht të pandryshuara, ndërsa nënat dhe baballarët e rinj do të vazhdojnë të përfitojnë ndihmën prindërore për 14 muaj.

Vetëm në ndihmën për strehim, qeveria federale kishte planifikuar fillimisht shkurtime prej më shumë se një miliard eurosh. Për pasojë, shumë familje mund të kishin përfunduar në sistemin e ndihmës bazë sociale.

Në vend të kësaj, koalicioni tani thjesht heq dorë nga rritja e ndihmës për strehim gjatë vitit 2027. Sipas grupit parlamentar të SPD-së, kjo do të sjellë kursime prej 280 milionë eurosh.

Për të luftuar mungesën e banesave në Gjermani, gjatë vitit 2027 pritet gjithashtu të nisë punën një kompani shtetërore për ndërtimin e banesave.

Për këtë qëllim janë parashikuar fillimisht 320 milionë euro. Brenda tre vjetësh, kapitali i saj duhet të rritet në gjithsej 920 milionë euro.

Megjithatë, këto fonde ende nuk janë miratuar përfundimisht. Ministria e Ndërtimit duhet t’i paraqesë fillimisht Komisionit të Buxhetit një koncept konkret.

Për këtë qëllim pritet të krijohet sa më shpejt një komision, për të cilin do të ndahen edhe 20 milionë euro të tjera.

Në kuadër të konsolidimit buxhetor, për paradhënien shtetërore të detyrimit ushqimor për fëmijët vendoset një kufi të ardhurash: fëmijët do të vazhdojnë të kenë të drejtë për këtë përfitim vetëm nëse prindi që i rrit i vetëm nuk fiton më shumë se rreth 4.500 euro bruto në muaj.

Një ndryshim rrënjësor për kopshtet?

Këtë javë, Bundestagu miratoi Ligjin për Mundësitë e Fillimit për kopshtet (Startchancengesetz).

Kopshtet që veprojnë në kushte veçanërisht të vështira duhet të marrin mbështetje më të madhe. Gjithashtu, do të vendosen teste të detyrueshme gjuhësore për fëmijët katërvjeçarë, me qëllim që nevojat për mbështetje të identifikohen më herët se deri tani.

Ministrja federale e Familjes, Karin Prien (CDU), e quan diagnostikimin e aftësive gjuhësore në moshën parashkollore një „ndryshim rrënjësor“.

Por për vitin e ardhshëm buxhetor, për zbatimin e këtij ligji janë në dispozicion më pak fonde sesa për ligjin pararendës.

Sipas një përllogaritjeje të institutit të analizave „Dezernat Zukunft“, gjatë vitit 2027, si pasojë e shkurtimeve në këtë ligj dhe në fondin e posaçëm për infrastrukturën, financimi i kopshteve do të jetë rreth një miliard euro më i ulët.

Për këtë arsye, landet federale nuk duan ta miratojnë ligjin dhe synojnë t’i drejtohen komisionit të ndërmjetësimit që javën e ardhshme.

Padrejtësia më e madhe

Ndërsa në fusha të tjera shkurtimet po tërhiqen, ato mbeten në fuqi për ndihmën për zhvillim, me një përjashtim.

Për të pestin vit radhazi, buxheti për këtë sektor zvogëlohet, këtë herë me 600 milionë euro, duke rënë në 9,5 miliardë euro.

Kjo shumë është 30 për qind më e ulët se niveli i vitit 2022, gjë që ka shkaktuar shqetësim të madh te organizatat e zhvillimit.

„Një rol udhëheqës i besueshëm në bashkëpunimin ndërkombëtar, në mbrojtjen e multilateralizmit dhe në luftën kundër varfërisë, urisë dhe ndryshimeve klimatike duket ndryshe“, thotë Michael Herbst, anëtar i drejtuesisë së Venro, organizatës ombrellë të shoqatave të zhvillimit.

Veçanërisht janë shkurtuar fondet për projektet në vendet në zhvillim, por edhe ato për projektet e shoqërisë civile.

Por, një moment: për një zë buxhetor, në raundet përfundimtare të negociatave, megjithatë u gjetën para.

Koalicioni tërhoqi shkurtimin e planifikuar për fondacionet politike të lidhura me partitë.

Kështu, pak më shumë se 100 milionë euro mund të përdoren për „mbështetjen e projekteve me rëndësi për zhvillimin“ të këtyre fondacioneve.

Kjo përfaqëson një rritje prej 40 për qind krahasuar me planin fillestar.

„Kjo mund të interpretohet edhe si një formë vetëshërbimi partiak nga ana e qeverisë federale“, vlerëson Herbst.

Çështja që shkakton pakënaqësinë më të madhe

Pavarësisht shpenzimeve gjigante dhe investimeve të shumta në shkolla, rrugë dhe hekurudha, qeveria federale, me gjithë premtimet e saj, arrin vetëm pjesërisht t’ua lehtësojë barrën qytetarëve që po përballen me kosto të larta.

Është e vërtetë se në vitin 2027 do të hyjë në fuqi një reformë e tatimit mbi të ardhurat, e cila synon të lehtësojë veçanërisht familjet dhe personat me të ardhura të ulëta dhe mesatare, ndërsa qytetarët shumë të pasur pritet të paguajnë taksa më të larta.

Megjithatë, efekti i plotë i reformës pritet të ndihet vetëm në vitin 2028.

Një familje me dy fëmijë dhe me të ardhura të përgjithshme të tatueshme prej 60.000 eurosh pritet të ketë atëherë 600 euro më shumë në vit.

Sidoqoftë, rritja graduale e barrës tatimore për shkak të inflacionit, e njohur si „progresioni i ftohtë“, nuk do të kompensohet plotësisht.

Simboli më i madh i lehtësimeve të pamjaftueshme është bërë ulja e taksës mbi energjinë elektrike, e premtuar disa herë nga kancelari federal Friedrich Merz (CDU).

Kjo ulje mund t’i kursente një familjeje mesatare, me konsum prej 3.000 kilovatorësh, rreth 60 euro në vit. Por aktualisht ajo nuk është parashikuar në buxhet.

Për shkak të pakënaqësisë së madhe brenda grupit parlamentar të partive të Unionit, Merz mund të përpiqet ta rinegociojë këtë çështje javën e ardhshme në komisionin e koalicionit.

Një ide për sigurimin e fondeve kompensuese është shkurtimi i projektit të CSU-së për pensionet e nënave.

Një marrëveshje e mundshme mund të përfshihet ende në diskutimet përfundimtare të buxhetit, gjatë javës së fundit të nëntorit, dhe të miratohet nga Bundestagu.

Pjesa më e madhe e buxhetit

Federata shpenzon shuma të mëdha për çështjet sociale.

Buxheti i ministrit të Punës, Alexander Schweitzer (SPD), është më i madhi në buxhetin federal dhe rritet në 203,29 miliardë euro.

Nga këndvështrimi i ekspertëve buxhetorë, ky sektor ka një avantazh të madh: barrat financiare mund të zhvendosen nga buxheti federal te fondet e sigurimeve shoqërore dhe anasjelltas.

Kjo pritet të ndodhë edhe me buxhetin e ri.

Federata do ta shkurtojë me tre miliardë euro kontributin e saj vjetor në fondin e pensioneve. Më parë ishte planifikuar një shkurtim prej vetëm një miliard eurosh.

Në fund, këto shuma duhet të përballohen nga paguesit e kontributeve, pra nga punëdhënësit dhe të punësuarit.

Për këtë arsye, rritja e pritshme e kontributeve pensionale në vitin 2028 mund të jetë disi më e lartë.

Në rastin e sigurimit të papunësisë, hartuesit e buxhetit kanë zgjedhur masa më të buta.

Federata do ta ndihmojë financiarisht këtë sistem duke e rritur huanë e saj nga 5,2 miliardë në 8,2 miliardë euro.

Në këtë mënyrë, qeveria ndoshta do ta arrijë objektivin që gjatë vitit 2027 të mos rriten edhe kontributet për sigurimin e papunësisë.

Megjithatë, në fund, problemi thjesht shtyhet për të ardhmen.

Huaja duhet të shlyhet, përveç rastit kur federata vendos t’ia falë atë Agjencisë Federale të Punës, gjë që ka ndodhur edhe më parë.

Kursime parashikohen gjithashtu për rreth 5,1 milionë përfituesit e ndihmës bazë sociale, sistemi që më parë njihej si Bürgergeld.

Përfitimet e tyre nuk do të rriten deri në verën e vitit 2028, pra do të ngrihen në nivelin aktual.

Për përfituesit e ndihmës, kjo do të nënkuptonte periudha të tjera pa asnjë rritje. Rritja e fundit e këtyre përfitimeve ishte bërë në fillim të vitit 2024.

Problemi më i madh

Borxhet e jashtëzakonshme dhe barra e interesave.

Përmes të ashtuquajturit përjashtim sektorial, që nga viti 2025 pjesa më e madhe e shpenzimeve të mbrojtjes është përjashtuar nga mekanizmi kushtetues i frenimit të borxhit.

Në vitin 2027, buxheti i mbrojtjes arrin në 109,75 miliardë euro, nga të cilat 84,5 miliardë euro nuk i nënshtrohen kufirit të borxhit.

Në vitet e ardhshme, buxheti i mbrojtjes pritet të rritet në më shumë se 150 miliardë euro.

Por kritikat ndaj armatosjes masive po shtohen.

Politikanët përgjegjës për buxhetin ankohen se çmimet e kompanive të industrisë së armatimit po rriten me shpejtësi dhe se, për shkak të numrit shumë të madh të prokurimeve, kontrolli parlamentar pothuajse nuk mund të ushtrohet më në mënyrë të arsyeshme.

Për më tepër, deri tani është krejtësisht e paqartë se si, në një moment të ardhshëm, këto shpenzime mund të ulen përsëri dhe si i gjithë buxheti do të mund t’u nënshtrohet sërish kufizimeve të mekanizmit të frenimit të borxhit.

Sidomos duke pasur parasysh se borxhet duhet të shlyhen dikur, bashkë me interesat.

Të gjitha këto janë para që më pas do të mungojnë për fusha të tjera, si mbrojtja e klimës, banesat sociale, arsimi ose ulja e kontributeve të sigurimeve shoqërore.

Rreth një në çdo tre euro të buxhetit të ri financohet tashmë përmes borxhit.

Përveç huave të reja prej pothuajse 123 miliardë eurosh, shtohen edhe borxhet nga fondet e posaçme:

• 57,8 miliardë euro për infrastrukturën.
• 29,6 miliardë euro nga fondi i posaçëm për Bundeswehr-in, i krijuar pas pushtimit rus të Ukrainës.

Në total, kjo arrin në një borxh të ri prej rreth 210 miliardë eurosh.

Ndërkohë, përpjekjet e mirëfillta për kursime, për shembull në administratë dhe institucionet shtetërore, ose përmes heqjes së subvencioneve që dëmtojnë klimën, vazhdojnë të mungojnë.

(Süddeutsche Zeitung, 13 nëntor 2026)