Zyrtarisht, objekti synon të trajnojë pilotë laosianë. Por ekspertët besojnë se Pekini mund të jetë duke ngritur një bazë ushtarake. Kina operon tashmë një qendër të ngjashme në Kamboxhia.
Katrin Büchenbacher
Ushtria Çlirimtare Popullore e Kinës ka hapur në Laos një qendër të përbashkët mbështetjeje dhe trajnimi për forcat ajrore. Qendra do të trajnojë pilotë të forcave ajrore të Laosit, njoftoi të martën Ministria kineze e Mbrojtjes. Ajo nuk dha të dhëna për personelin, avionët apo pajisje të tjera. Siç raportoi të mërkurën agjencia Reuters, punimet në aeroportin Ban Keun kishin filluar në fund të vitit 2025. A po ndërton Kina një bazë të re ushtarake?
Angela Stanzel, eksperte për Kinën në Fondacionin për Shkencë dhe Politikë, e sheh këtë si një zgjerim të bashkëpunimit të ngushtë të sigurisë me Laosin. Kina po e forcon bashkëpunimin me vendet e Azisë Juglindore në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes. «Pra, një qendër e tillë e forcave ajrore është hapi i radhës logjik për Kinën», shkruan ajo në përgjigje të një kërkese.
Ekspertja e sigurisë Rachel Vandenbrink nga Australian Strategic Policy Institute i tha Reuters se Kina mund të jetë duke u përpjekur të sigurojë qasje të përhershme në një nyje të rëndësishme logjistike, për shembull për të mbështetur rotacionet e trupave.
Qendër trajnimi apo bazë ushtarake?
Në Azinë Juglindore ekziston tashmë një objekt i ngjashëm: në vitin 2025, Kina hapi një qendër trajnimi detar në Kamboxhia, në portin e Reamit. Qendrat janë plotësisht pronë e Laosit dhe Kamboxhias, tha eksperti ushtarak kinez Song Zhongping për gazetën kineze pranë partisë, «Global Times». Sipas tij, ato administrohen së bashku me Kinën, por aty nuk janë të dislokuara trupa kineze si një forcë e veçantë. Kina gjithashtu nuk ka zona apo objekte për përdorim ekskluziv.
Megjithatë, Center for Strategic and International Studies (CSIS) dyshon se Kina gëzon qasje ekskluzive në një skelë të portit të Reamit. Për periudha disa mujore, aty kanë qenë të stacionuara dy anije luftarake të marinës kineze. Në janar, për një periudhë të shkurtër, në port hyri edhe një anije luftarake bregdetare e marinës amerikane.
Koncepti i qendrës së re të mbështetjes dhe trajnimit në Laos është i ngjashëm me atë të bazës kineze në Xhibuti, tha eksperti Song për «Global Times». Atje qeveria kineze operon të vetmen bazë ushtarake jashtë vendit të njohur zyrtarisht. Edhe eksperti i sigurisë Collin Koh nga S. Rajaratnam School of International Studies në Singapor i jep rëndësi të madhe qendrës në Laos: «Ndoshta nuk do të ishte gabim ta konsideronim këtë si bazën e parë të plotë jashtë vendit të Ushtrisë Çlirimtare Popullore kineze në Azinë Juglindore.»
Një strategji e mini-bazave
Kina e ka zgjeruar praninë e saj ushtarake edhe në Detin e Kinës Jugore. Që nga fundi i vitit 2013, ajo ka mbushur me materiale shkëmbinj nënujorë për t’i kthyer në ishuj artificialë. Bazat më të mëdha kanë pista fluturimi, instalime portuale dhe pozicione raketore. Kina pretendon pjesën më të madhe të Detit të Kinës Jugore, por shumë prej vendeve bregdetare kanë pretendime territoriale që mbivendosen. Vietnami, për shembull, protestoi kundër mbushjeve më të fundit kineze.
Ndryshe nga Shtetet e Bashkuara, Kina nuk mbështetet në qindra baza ushtarake në mbarë botën. Vendi e projekton fuqinë e tij kryesisht përmes tregtisë. Kështu, gjatë dekadave të fundit, Pekini ka ndërtuar një rrjet global portesh. Kompanitë kineze janë të përfshira në rreth 150 projekte portuale dhe mbi 90 terminale janë në pronësi kineze. Rreth një e treta e tyre vihet herë pas here në dispozicion të marinës kineze.
Pentagoni dyshon, në raportin e tij më të fundit për ushtrinë kineze, se Kina tashmë po shqyrton dhe diskuton edhe vende të tjera. Isaac Kardon, profesor në Universitetin Johns Hopkins, i tha NZZ-së se ndërtimi i bazave ushtarake është i kushtueshëm dhe politikisht i ndjeshëm për Kinën. Sipas tij, Pekini ndjek më shumë një strategji me shumë mini-baza, shpesh të përkohshme, që mbeten jashtë vëmendjes./Neue Zürcher Zeitung (NZZ)
