Nga Anne Cagan
“Të ecësh ngadalë, që të mos prishësh asgjë.” Kjo bie ndesh me parimin themelor të Silicon Valley-t. Askush nuk priste që Dario Amodei i Anthropic, Sam Altman i OpenAI dhe Elon Musk i SpaceX të kapërcenin grindjet e tyre të vjetra për t’i bërë thirrje njerëzimit që t’i mbajë kompanitë e tyre nën një kontroll më të rreptë. Mrekullia ndodhi. Megjithatë, shumë njerëz të arsyeshëm e kanë të vështirë t’u besojnë paralajmërimeve të tyre.
Megjithatë, provat se IA-të gjenerative mund të bëhen të pakontrollueshme janë të shumta dhe shqetësuese. Këtë verë, OpenAI pranoi, në mënyrë jo fort të lavdishme, se një model në fazën e testimit kishte dërguar, pa dijeninë e kompanisë, një numër të madh agjentësh për të hakuar Hugging Face, një platformë shumë e përdorur nga profesionistët e teknologjisë. Disa ditë më vonë, Anthropic pranoi probleme të ngjashme. Gjëja më e çuditshme në këtë debat është se ata që janë më pak të gatshëm të pranojnë rreziqet e IA-së shpesh janë shumë mirë të informuar për përparimet e saj të fundit. Si shpjegohet që nuk shqetësohemi më shumë përballë këtyre paralajmërimeve alarmuese?
Këtë e shpjegojnë tre faktorë, duke filluar me një formë disonance njohëse. Truri ynë është ndërtuar në mënyrë të tillë që na nxit të ikim nëse shohim njerëzit përreth nesh duke vrapuar për t’u larguar, edhe nëse nuk e dimë arsyen. Në të kundërt, ai nuk di si të reagojë përballë një personi që, me pamje të frikësuar, na këshillon të “ikim me të katra”, ndërkohë që vetë nuk lëviz nga vendi. Kjo është pak a shumë ajo që bëjnë sipërmarrësit e IA-së kur, në intervista dhe shkrime të shumta, thonë se janë të shqetësuar dhe se duan që dikush t’i frenojë, por çdo mëngjes rikthehen në punë për të krijuar gjenerata gjithnjë e më të fuqishme të IA-së.
Rreziku i një karteli në fushën e IA-së
Në këtë kontekst, a po tregojmë një frymë të shëndetshme kritike apo po rrëshqasim drejt konspiracionizmit? Kur e pyetëm për këtë në vitin 2024, Laurent Cordonier, sociolog dhe drejtor i Fondacionit Descartes, kujtoi një element thelbësor: “Çdo qenie njerëzore ndodhet në një gjendje varësie epistemike. Gjithçka që dimë, e dimë përmes të tjerëve. Nëse e di se një vend është pushtuar, kjo ndodh sepse ma ka thënë një gazetar. Përmes shqisave dhe përvojave të mia, di pothuajse asgjë për botën. Prandaj, çështja e dijes është çështje besimi. Shtylla e parë e mendimit kritik është që besimin epistemik t’ua japim burimeve mbi baza racionale. Pse vendos ta besoj ose jo këtë burim? Cilat janë kriteret e mia?”
Por disa deklarata të laboratorëve të IA-së e dëmtojnë besimin që qytetarët mund të kenë ndaj tyre. Për shembull, kur këto kompani thonë se kanë nevojë për përjashtime nga rregullat antitrust. Kjo kërkesë shkaktoi reagimin e Alvaro Bedoya-s, ish-komisioner i FTC-së, agjencisë amerikane të konkurrencës, i cili kujtoi menjëherë në X se “rregullat antitrust nuk i pengojnë kompanitë e IA-së të koordinohen për t’u siguruar që modelet e tyre të mos dëmtojnë askënd dhe të mos hakojnë askënd. Ajo që ky ligj ua ndalon, me të drejtë, është të merren vesh mes tyre për të penguar shfaqjen e konkurrentëve të rinj dhe më të lirë.”
Anthropic dhe OpenAI po përgatiten për hyrje në bursë
Mungesa e transparencës rreth ekonomisë së laboratorëve të IA-së i bën gjithashtu dyshues disa ekspertë, mes tyre Michael Burry, i njohur për parashikimin e krizës së kredive subprime. Sigurisht, ritmi i adoptimit të produkteve të tyre dhe rritja e të ardhurave të laboratorëve të IA-së janë në një shkallë krejt tjetër nga ato të gjigantëve të softuerit të dekadave të kaluara. Sipas Financial Times, Anthropic ka paraqitur fitim operativ të rregulluar për të dytin tremujor radhazi dhe marzhe bruto mbi 80 për qind. Por kompania përjashton nga përllogaritjet e saj disa zëra të rëndësishëm, veçanërisht shumën që duhet t’i paguajë ofruesit të shërbimeve cloud kur modeli i saj përdoret përmes infrastrukturës së këtij të fundit.
Po ashtu, vlerësimet jashtëzakonisht të larta të këtyre laboratorëve do të justifikohen vetëm nëse ata arrijnë të vazhdojnë ta rrisin fuqishëm xhiron e tyre. Kjo mbetet ende një pikëpyetje, pavarësisht përparimeve shumë të mëdha të modeleve të mëdha gjuhësore, LLM-ve, në fusha të ndryshme të avancuara, veçanërisht në matematikë.
Kjo sepse kompani si Anthropic kanë hyrë me zgjuarsi në treg duke synuar fillimisht segmentet me potencialin më të madh ekonomik, si programimi dhe fusha juridike. Në sektorë të tjerë, kompanitë mund të kenë nevoja më të kufizuara. Anthropic pritet të hyjë në bursë në tetor, ndërsa OpenAI vitin e ardhshëm. Operacione të këtij lloji “kërkojnë bujë mediatike dhe ekzagjerim (…) Si për shembull të thuash: ‘Ne jemi aq të jashtëzakonshëm sa kjo mund të bëhet e rrezikshme’”, ironizon Michael Burry në X.
Një tjetër element që e rëndon debatin janë polemikat e pabazuara që janë shumëfishuar në të kaluarën rreth ndërgjegjes së IA-së. Kjo nuk do të thotë se është e pavlefshme të kërkohet se me cilat kritere përcaktohet ndërgjegjja njerëzore dhe më pas këto mjete të krahasohen me to — çështja filozofike është shumë interesante. Por ka pasur një ekzagjerim krejtësisht irracional rreth “emocioneve” që chatbot-ët pretendojnë se kanë. Në fakt, këto shfaqje kanë një shpjegim shumë më të zakonshëm: Modelet janë trajnuar mbi libra dhe biseda njerëzore të mbushura me histori dashurie të menjëhershme, gënjeshtra dhe robotë vrasës.
Polemika artificiale
Për momentin, vënia e IA-së përballë testeve tona për ndërgjegjen shërben kryesisht për të treguar se sa të paqarta janë kriteret tona për ta përkufizuar vetë ndërgjegjen. Descartes argumentonte se një qenie njerëzore mund të dallohej nga një automat i sofistikuar përmes aftësisë së saj për t’i “rregulluar në mënyra të ndryshme” fjalët, “për t’iu përgjigjur kuptimit të gjithçkaje që do të thuhet në praninë e saj”. Ky ishte një kriter i zgjuar për kohën, por sot është i vjetruar, sepse modelet gjenerative tashmë e kalojnë pa vështirësi këtë provë, duke u mbështetur në njohjen e hollësishme të modeleve statistikore të gjuhës sonë.
Këto polemika artificiale e kanë bërë një pjesë të publikut më pak të ndjeshëm ndaj kësaj teme. Megjithatë, siguria e IA-së është një nga çështjet madhore të shekullit tonë dhe kërkon koordinim ndërmjet fuqive të mëdha botërore. Një bashkëpunim i tillë nuk është aspak i pamundur. As Kina, as Shtetet e Bashkuara dhe as Evropa nuk dëshirojnë që ekonomitë dhe infrastrukturat e tyre të dëmtohen nga agjentë të pakontrolluar. Fakti që këta agjentë mund të jenë krijuar nga kompanitë e tyre më të rëndësishme kombëtare do të ishte një ngushëllim shumë i vogël./L’Express.fr
