NJË KËNDVËSHTRIM TJETËR
Sulmet e 11 shtatorit 2001 ishin një kambanë alarmi. Pretendimi global për pushtet i islamit militant nuk mund të mohohet më.
Nga Eric Gujer
Sulmi i xhihadistëve ndaj Kullave Binjake në Nju-Jork dhe Pentagonit, një çerek shekulli më parë, duket ende kaq pranë dhe, njëkohësisht, pafundësisht larg.
Perëndimi i ka shtyrë në harresë këto ngjarje, sepse kundërpërgjigjja e tij ushtarake përfundoi në dështim. Lufta e Irakut u shndërrua në një katastrofë – traumën e dytë të madhe amerikane pas Vietnamit.
Edhe në Afganistan, ushtarët e NATO-s ranë më kot. Po ashtu, sakrificat materiale dhe entuziazmi i sinqertë i një numri të madh ndihmësish civilë nuk sollën asgjë.
Afganistani sot nuk është një vend më i mirë. Talibanët e sundojnë sërish me dorë të hekurt, sikur pushtimi amerikan dhe dy dekadat e pranisë perëndimore të mos kishin ndodhur kurrë.
Në Hindukush vlen një ligj i hekurt. Pushtuesit e huaj vijnë dhe pastaj largohen: ose si të mundur, ose – si në tërheqjen e fundit të vitit 2021 – të zhgënjyer. Malet dhe Pashtunwali, kodi i lashtë i nderit i pashtunëve, janë më të fortë.
Ushtritë nuk i mposhtin ideologjitë
Ngjarja e shënuar me shifrat simbolike 9/11 duket kaq e largët edhe sepse situata gjeopolitike ka ndryshuar rrënjësisht.
Paqen botërore nuk e kërcënon më një organizator terrorist si Osama bin Laden, por konkurrenca tradicionale mes fuqive të mëdha.
Al-Kaeda e fitoi rëndësinë e saj vetëm falë një anomalie: qetësisë historike që pasoi rënien e Murit të Berlinit dhe kolapsin e Bashkimit Sovjetik, kur Shtetet e Bashkuara u ngritën për një periudhë të shkurtër në rolin e hegjemonit global. Kina dhe Rusia i dhanë fund kësaj gjendjeje.
E megjithatë, 11 shtatori, në një mënyrë pothuajse shqetësuese, vazhdon të jetë i pranishëm.
Islamizmi i dhunshëm, i cili që prej revolucionit shiit në Iran më 1979 dhe vrasjes së presidentit egjiptian Anwar al-Sadat më 1981 kishte trazuar Lindjen e Mesme, atë ditë shtatori shpërtheu me tërë fuqinë e tij në vetëdijen e Perëndimit. Që prej atëherë, ai nuk është zhdukur më prej saj.
Kalifati gjakatar i të ashtuquajturit Shtet Islamik dhe Al-Kaeda u mposhtën, është e vërtetë. Shërbimet amerikane, britanike dhe franceze të inteligjencës vazhdojnë gjithashtu të parandalojnë sulme. Ato u hedhin edhe homologëve të tyre gjermanë, të cilëve autori u referohet në mënyrë përçmuese si të kufizuar në kapacitete, ndonjë thërrime informacioni, të cilën këta e përpijnë me mirënjohje për shkak të mungesës së të dhënave të veta.
Por, në rastin e islamizmit, u vërtetua një e vërtetë e thjeshtë: botëkuptimet nuk mund të zhduken me mjete ushtarake apo policore.
Islamizmi është, sipas autorit, ideologjia më e rrezikshme në botë – në Lindjen e Mesme, Afrikë dhe Azinë Jugore. Në Evropë, ai madje duket më i fuqishëm se kurrë.
Të tronditur dhe të neveritur, njerëzit ndoqën drejtpërdrejt në televizion vrasjen e 3.000 të pafajshmëve në Shtetet e Bashkuara.
NATO-ja aktivizoi për herë të parë në historinë e saj klauzolën e mbrojtjes kolektive. Kancelari gjerman Gerhard Schröder premtoi “solidaritet të pakufizuar”.
Edhe mizoritë e Hamasit më 7 tetor 2023 shkaktuan një valë simpatie – por, sipas autorit, ndaj autorëve palestinezë dhe jo ndaj 1.200 viktimave izraelite. Nëse ky numër do të përllogaritej në raport me popullsinë e Shteteve të Bashkuara, do të korrespondonte me mbi 40.000 të vrarë – pothuajse katër të pestat e numrit të amerikanëve të rënë në Vietnam.
Si do të kishte reaguar vallë Amerika, nëse do të ishte goditur nga një sulm i këtyre përmasave?
Kjo përmasë, argumenton autori, duhet mbajtur parasysh kur vlerësohen operacionet ushtarake izraelite në Rripin e Gazës dhe në Liban.
Në Nju-Jork, sipas tij, antisemitët po marrin peng Partinë Demokratike. Në Berlin, përkrahës të Partisë së Majtë – e cila në disa pjesë konsiderohet qartësisht antisemite – kërcejnë të entuziazmuar me një këngë repi që bën thirrje për vrasjen e ushtarëve izraelitë.
Simpatizantët perëndimorë, vazhdon ai, mbështeten në teori të sajuara “antikoloniale” dhe “antiraciste” dhe, me vetëdije ose jo, shndërrohen kështu në “idiotë të dobishëm” të islamizmit.
Pushtimi i Hamasit dhe Hezbollahut, kundërgoditja e pamëshirshme e izraelitëve në Rripin e Gazës, si dhe luftërat në Liban dhe Iran veprojnë si përshpejtues zjarri për një ideologji që, sipas autorit, përçmon njeriun.
Ky është njëri nga shkaqet e ndikimit të islamizmit në Evropë. Tjetri është emigracioni i pakontrolluar.
Që nga mesi i dekadës së kaluar, sipas autorit, Evropa është përballur me një fluks masiv migrantësh të varfërisë dhe azilkërkuesish. Shumë prej tyre janë myslimanë dhe, sipas tij, jo pak janë islamistë.
Në qytete franceze, gjermane apo suedeze janë krijuar botë paralele, ku ligjet, normat dhe institucionet e shoqërisë shumicë vlejnë vetëm formalisht.
Gjyqtarë islamikë pajtimi dhe ndikimi i klaneve arabe, shkruan ai, zëvendësojnë drejtësinë dhe policinë e rregullt në periferitë e Parisit, në Berlin-Neukölln apo në pjesë të Malmös.
Për më tepër, shteti shpesh e bën veten qesharak për shkak të një liberalizmi të keqkuptuar – për shembull, kur një gjykatë për të mitur në Berlin dënon terroristin e Tiergartenit, Abdul Ballout, për një tjetër vepër xhihadiste, por, megjithëse ia ka konstatuar rrezikshmërinë, e lë të lirë.
Shoqatat e islamit militant, sipas autorit, arrijnë madje të sigurojnë njohje shtetërore, duke marrë fonde publike ose duke pasur përfaqësues të emëruar në organe zyrtare.
Paaftësia, ose edhe mungesa e vullnetit politik të shoqërisë shumicë për të mbrojtur mënyrën e saj të jetesës, çon kështu drejt një islamizimi gradual.
Në Francë, ku ky proces, sipas autorit, ka përparuar më shumë, prej tij është krijuar tashmë një zhanër i veçantë politik. Ai paralajmëron rrënimin e qytetërimit perëndimor; zakonisht rrëfimi përfundon me ardhjen në pushtet të një presidenti islamist.
Se sa absurde tingëllon kjo, varet, sipas tij, nga lagjja e Parisit apo Marsejës në të cilën ndodhesh.
Indoktrinimi në shkolla
Edhe sot, të gjithë ata që angazhohen për një bashkëjetesë paqësore me myslimanët bëjnë një dallim shumë të kujdesshëm ndërmjet islamit dhe islamizmit.
Në fund të fundit, në shkrimet e të tria feve të shpallura gjenden fjali që nxisin përjashtimin e besimtarëve të feve të tjera, madje edhe më keq.
As krishterimi nuk mbeti pas islamit kur bëhej fjalë për ngritjen e mbretërive tokësore me zjarr, shpatë dhe Shkrimin e Shenjtë.
Megjithatë, ndërsa në Evropë krishterimi, i rënduar nga komplekset e fajit, po tkurret gradualisht në një formë që ndoshta mund të jetë përfundimtare, islamit politik duket se nuk po i vihet dot fre.
Prandaj shtrohet pyetja nëse islamizmi nuk e ka përcaktuar prej kohësh se çfarë përfaqëson sot islami. Shumica e myslimanëve, natyrisht, vazhdon jetën e përditshme dhe nuk dëshiron të tërhiqet në vorbullën e një ideologjie. Pra, ekziston edhe një islam krejt tjetër – ashtu si ekziston edhe largimi i plotë nga feja, sikurse tek të krishterët.
Por, kur bëhet fjalë për përhapjen e një botëkuptimi, argumenton autori, nuk është paqedashësia e shumicës ajo që triumfon, por fanatizmi i pakicës.
Gjysmë shekulli më parë, mbulesa në Lindje ishte shenjë dalluese e të varfërve dhe të paarsimuarve, derisa Vëllazëria Myslimane sunite dhe mullahët shiitë filluan të propagandonin në favor të saj. Sot, sipas autorit, islamistët përcaktojnë jetën shoqërore. Në Iran, madje, ata morën pushtetin.
Edhe në Evropë po përhapet respektimi fundamentalist i islamit. Çfarë roli luan ende islami i moderuar? Për një “Euroislam” – të moderuar dhe me një identitet posaçërisht evropian – pothuajse nuk flitet më.
Një nga fushëbetejat janë oborret e shkollave dhe klasat, sepse këtu nuk ekziston një botë paralele, por vetëm bashkëjetesa e detyruar.
Kur për Muhamedin flitet ndryshe nga ç’flitet për Krishtin, kur vajzat mungojnë në orët e edukimit fizik ose në ekskursionet shkollore, kur hartimi i menusë në kuzhinën e shkollës shndërrohet në një akt ekuilibrimi diplomatik, atëherë, sipas autorit, shoqëria laike po dorëzohet centimetër pas centimetri.
Kudo tjetër njerëzit mund t’i shmangen njëri-tjetrit; në shkollë jo. Kjo është ajo që, sipas tij, ka mbetur nga ideali fisnik multikulturor: segregimi i heshtur.
Kjo ndarje u shërben fundamentalistëve, sepse ata kanë një synim të qartë dhe durimin e nevojshëm. Ata duan kontrollin mbi myslimanët dhe, për ta arritur këtë, e shtyjnë mbrapa shoqërinë shumicë dhe sistemin e saj të vlerave.
Kështu, enklavat në të cilat islamizmi është bërë prej kohësh vetë islami po zgjerohen gjithnjë e më shumë.
Kjo, përfundon autori, nuk është më edhe aq larg nga atmosfera apokaliptike franceze. Edhe për këtë arsye 11 shtatori mbetet kaq pranë. Përvjetori na kujton se si ideologjitë militante synojnë pushtetin: Me dhunë të hapur, me subversion, por mbi të gjitha me këmbëngulje strategjike./NZZ (Neue Zürcher Zeitung)
