Maqedonia e Veriut më 8 shtator shënoi Ditën e Pavarësisë.
Kanë kaluar tri dekada e gjysmë që kur qytetarët e atëhershëm të Republikës së Maqedonisë, në referendumin e 8 shtatorit 1991, u deklaruan për një shtet sovran dhe të pavarur.
Rruga nga referendumi, nën sloganin “Votoj për Maqedoninë”, përmes pavarësimit paqësor, luftës së vështirë për njohje ndërkombëtare, anëtarësimit në Kombet e Bashkuara, konfliktit të vitit 2001, Marrëveshjes Kornizë të Ohrit, kontestit për emrin, marrëveshjes me Bullgarinë dhe Marrëveshjes së Prespës, u shoqërua me kthesa historike, kriza politike dhe kompromise të vështira.
Ideja e shtetësisë maqedonase nuk filloi në vitin 1991.
Ajo lidhet me zhvillimet historike të mëparshme, Kryengritjen e Ilindenit dhe Republikën e Krushevës të vitit 1903, si dhe vendimet e Mbledhjes së Parë të ASNOM-it.
Më 2 gusht 1944, në Manastirin Prohor Pçinjski, u mbajt mbledhja e parë e ASNOM-it, ku u hodhën themelet e shtetësisë moderne maqedonase.
Pas Luftës së Dytë Botërore, Maqedonia u bë një nga njësitë federale të Jugosllavisë.
Gjatë dekadave në vijim u zhvilluan institucionet shtetërore, u kodifikua gjuha letrare maqedonase dhe u krijuan institucione kombëtare kulturore e shkencore.
Në vitin 1990 u mbajtën zgjedhjet e para pluraliste parlamentare.
Qeverinë e parë e drejtoi Nikola Klusev.
Në bazë të Deklaratës së Sovranitetit të Republikës Socialiste të Maqedonisë, të miratuar më 25 janar 1991, një nga objektivat kryesore ishte krijimi i Maqedonisë si shtet i pavarur.
Më 8 shtator 1991 u mbajt referendumi për pavarësinë.
Pyetja ishte:
“A jeni për një shtet sovran dhe të pavarur të Maqedonisë, me të drejtë për t’iu bashkuar një aleance të ardhshme të shteteve sovrane të Jugosllavisë?”
Sipas rezultateve zyrtare, më shumë se 95 për qind e atyre që votuan e mbështetën pavarësinë.
Nga 1.495.807 votues të regjistruar, morën pjesë 1.132.981 qytetarë, ose 71,85 për qind.
Për pavarësinë votuan 1.079.308 qytetarë, ose 95,26 për qind e votuesve.
Në mbrëmjen e 8 shtatorit u organizua festë në sheshin e Shkupit.
Qytetarëve iu drejtuan presidenti Kiro Gligorov, kryeministri Nikola Klusev dhe kryetari i Kuvendit Stojan Andov.
Gligorov tha:
“Qytetarë dhe qytetare të Maqedonisë, më lejoni që sonte t’ju uroj juve dhe të gjithë qytetarëve të Maqedonisë një Maqedoni të lirë, sovrane dhe të pavarur.”
Vullneti i qytetarëve u konfirmua institucionalisht më 18 shtator 1991.
Më 17 nëntor 1991 u miratua Kushtetuta e Republikës së Maqedonisë.
Veçantia kryesore e procesit të pavarësimit ishte se ai u realizua pa konflikt të armatosur.
Ndërsa shpërbërja e Jugosllavisë shoqërohej me luftëra në Slloveni, Kroaci dhe Bosnjë e Hercegovinë, Maqedonia arriti ta shmangte luftën e drejtpërdrejtë.
Më 21 shkurt 1992, në Shkup, presidenti Kiro Gligorov dhe gjeneral-koloneli Blagoje Axhiq, shef i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Popullore Jugosllave, nënshkruan marrëveshjen për tërheqjen e APJ-së nga territori i Maqedonisë.
Tërheqja u zhvillua pa luftime.
U larguan pothuajse të gjitha armët e rënda, artileria, tanket, avionët dhe pajisjet e tjera ushtarake.
Pjesëtari i fundit i APJ-së e la territorin e Maqedonisë më 27 mars 1992.
Me këtë u përfundua procesi i pavarësimit ushtarak të shtetit.
Burimi: Telegraf.rs.
