Rusët po krijojnë dhe përhapin muzikë që glorifikon pushtimin e Ukrainës, duke përdorur platforma të krijuara në Shtetet e Bashkuara.
Rusia ka një armë të re në luftën e saj propagandistike kundër Ukrainës: këngë të gjeneruara nga inteligjenca artificiale.
Qindra prej tyre — nga baladat sentimentale deri te thrash metali agresiv — janë shfaqur në platformat më të njohura në botë për transmetimin e muzikës, të krijuara duke përdorur një numër në rritje gjeneratorësh muzikorë me IA, shumë prej të cilëve janë me bazë në Shtetet e Bashkuara.
Këngët glorifikojnë ushtarët rusë dhe i dehumanizojnë ukrainasit, ndonjëherë duke përdorur fyerje etnike. Ato i paraqesin vijat e frontit si një peizazh ferri, por përgjithësisht e portretizojnë pushtimin e nisur nga presidenti Vladimir V. Putin në vitin 2022 si një mbrojtje të domosdoshme.
Një nga këngët më të njohura, “Fuqia e artilerisë”, është një himn rock në rusisht, me ritëm të rëndë, kushtuar sistemeve të artilerisë me emra si Krasnopol dhe Gvozdika.
“Fuqia e artilerisë”
Shënim: Kjo këngë është gjeneruar nga IA-ja.
Ajo do të të zërë në befasi ditë e natë
Perëndesha e luftës, dhe as Zoti nuk do të të ndihmojë
Nuk do të mund t’i shpëtosh zemërimit të saj
Do të duhet t’i kujtosh shpejt lutjet e tua
Këngët janë publikuar dhe dëgjuar miliona herë në platformat më të njohura të transmetimit në botë, përfshirë Spotify, Apple, YouTube dhe Deezer, sipas një studimi të publikuar nga Terrecon, një organizatë jofitimprurëse e fokusuar në inteligjencën mbi kërcënimet në Ukrainë, e cila mbështet qeverinë atje.
Përparimet teknologjike që kanë transformuar luftën po transformojnë gjithashtu propagandën e kohës së luftës.
“Ata kanë gjetur mënyra të reja për të krijuar dronë më të lirë dhe për t’i përdorur në shkallë masive”, tha në një intervistë telefonike Daria Verbytska, një nga themelueset e Terrecon, duke iu referuar rusëve. “E njëjta gjë po ndodh me muzikën — krijimi i propagandës masive me ndihmën e IA-së.”
Shkalla e përfshirjes së qeverisë ruse në përhapjen e këtyre këngëve nuk është e qartë, por Kremlini ka bërë përpjekje të mëdha për të kultivuar mbështetje shoqërore dhe kulturore për luftën.
Javën e kaluar, një drejtues i Institutit për Zhvillimin e Internetit, një organizatë në Moskë që punon ngushtë me Kremlinin për promovimin e vlerave patriotike, përmendi gjatë një prezantimi më shumë se 350 projekte artistike për luftën që instituti ka promovuar, sipas raportimeve të mediave në Rusi.
Në total, Terrecon katalogoi 981 këngë të gjeneruara nga IA-ja që përmbanin atë që organizata e përkufizoi si propagandë proruse të luftës. Mes atyre për të cilat mund të përcaktohej data e publikimit, shumica dërrmuese u shfaqën pas vitit 2024, kur në treg hynë gjeneratorë këngësh me IA, përfshirë Suno dhe Udio.
“Duhen shumë burime për të krijuar një këngë të vërtetë, me autorë këngësh dhe produksion”, tha znj. Verbytska. “Është më e lehtë, më e shpejtë dhe më e lirë ta bësh përmes këtyre gjeneratorëve me IA.”
Shumë prej krijimeve përcjellin frymën e këngëve të vjetra sovjetike të luftës, të riformuluara në zhanre muzikore moderne. Njëra prej tyre, “Vajza e ushtarit”, është një këngë vajtuese për një ushtar të rënë dhe një fëmijë që ka mbetur pa mbrojtje. Kënga vajton gabimet dhe brutalitetin e luftës, por romantizon sakrificën e atyre që luftojnë.
“Vajza e ushtarit”
Shënim: Kjo këngë është gjeneruar nga IA-ja.
Më fal, bija ime, nuk munda të bëhesha një mur
Dhe ti nuk munde të strehoheshe pas meje
Shpresoj që të shohësh një kohë tjetër
Kur njerëzit të mos krenohen më me luftën
Rritja e numrit të këngëve është mundësuar pjesërisht edhe nga rregullat jokonsistente të gjeneratorëve muzikorë dhe shërbimeve të njohura të transmetimit, të cilat janë përballur me përdorimin gjithnjë e më të madh të IA-së në muzikë. Vetëm disa shërbime, përfshirë Deezer dhe YouTube, kërkojnë etiketim që identifikon përmbajtjen e krijuar me IA.
Spotify miratoi në shtator një politikë për etiketimin e këngëve të gjeneruara nga IA-ja dhe për të mos ua rekomanduar ato përdoruesve, tha kompania në përgjigje të pyetjeve. (Kompania u shtoi etiketa këngëve që The New York Times i ndau me të si shembuj.)
Platformat kryesore të transmetimit kanë politika kundër gjuhës së urrejtjes dhe përmbajtjes së dhunshme, por pak prej tyre e kufizojnë shprehimisht propagandën. Platformat gjithashtu jo gjithmonë arrijnë të identifikojnë shprehjet idiomatike ose fyerjet në gjuhë të huaja.
Edhe kur platformat ndalojnë fjalë dhe fraza të caktuara si të dëmshme, ato jo domosdoshmërisht kufizojnë temat luftarake që karakterizojnë shumë prej këngëve, argumentuan studiuesit e Terrecon.
Studiuesit testuan gjithashtu gjeneratorë muzikorë me IA — Suno, Udio dhe Google Flow Music në Shtetet e Bashkuara, si dhe Mureka, me bazë në Singapor — duke shkruar udhëzime në rusisht dhe anglisht për këngë që promovonin propagandën ruse, përfshirë përmbajtje dehumanizuese dhe thirrje për dhunë.
Gjeneratorët refuzuan t’i zbatonin disa prej udhëzimeve, por studiuesit arritën të krijonin këngë të ngjashme me ato që kishin kataloguar dhe t’i ngarkonin ato në YouTube Music dhe SoundCloud.
“Sistemet e moderimit reagonin kryesisht ndaj fjalëve specifike të ndaluara dhe jo ndaj kuptimit të përgjithshëm të udhëzimeve”, konstatoi raporti i Terrecon.
Zëdhënësi i Deezer, Jesper Wendel, tha se platforma shqyrtonte rast pas rasti përmbajtjet që potencialisht shkelnin rregullat. Një zëdhënëse e SoundCloud, Sade Ayodele, tha se kompania shqyrtonte përmbajtjen e raportuar, duke shtuar se “në SoundCloud nuk ka vend për përmbajtje që nxit ose glorifikon dhunën”.
YouTube, që është në pronësi të Google, tha në një deklaratë se u kërkon krijuesve të bëjnë të ditur përdorimin e IA-së dhe kërkon që e gjithë përmbajtja të jetë në përputhje me politikat kundër gjuhës së urrejtjes. YouTube gjithashtu etiketoi disa këngë të identifikuara nga Terrecon dhe, pas kërkesës për informacion nga The Times, hoqi një këngë që Terrecon e kishte krijuar si pjesë të testimit të vet.
Apple, Suno, Udio dhe Mureka nuk iu përgjigjën kërkesave për koment. Nuk u përgjigj as Instituti për Zhvillimin e Internetit në Moskë, i cili është subjekt i sanksioneve ekonomike të vendosura nga qeveritë në Evropë dhe vende të tjera për shkak të propagandës së tij.
Nuk është e qartë se sa të njohura janë këngët. Kënga për armët e artilerisë, e publikuar në YouTube e shoqëruar me një montazh video, ka grumbulluar më shumë se dy milionë shikime në dy vjet.
Kënga, e krijuar me Suno, u publikua nga një përdorues me emrin Sergei Vaseykin, biografia e të cilit në një faqe ruse të poezisë thotë se ai ka lindur në një fshat siberian pranë Tyumenit. Z. Vaseykin, i cili ka publikuar himne të shumta kushtuar përpjekjeve luftarake të Rusisë (dhe një kushtuar yllit të hokejit Alex Ovechkin), nuk iu përgjigj një kërkese për koment.
Këngët pasqyrojnë militarizimin në rritje të politikës dhe kulturës ruse që kur Rusia pushtoi Ukrainën, tha Nina L. Khrushcheva, profesoreshë e marrëdhënieve ndërkombëtare në New School në New York City, e cila prej kohësh studion përpjekjet propagandistike ruse.
Ato gjithashtu mbështeten në traditën e Bashkimit Sovjetik për promovimin e patriotizmit përmes muzikës, veçanërisht gjatë dhe pas Luftës së Dytë Botërore, e njohur në Rusi si Lufta e Madhe Patriotike.
Znj. Khrushcheva vuri në dukje se ato këngë — shumë prej të cilave vazhdojnë të jenë të njohura për shumicën e rusëve — mund të jenë përdorur si propagandë nga qeveria sovjetike, por pasqyronin përvoja të vërteta të ushtarëve që luftonin në një luftë ekzistenciale, e cila preku pothuajse çdo njeri në vend. Në të kundërt, këto krijime me IA janë “një simulakër mbi simulakër mbi simulakër”, tha ajo.
“Është e lehtë për t’u konsumuar — nuk ke nevojë të ndjesh asgjë”, shtoi ajo. “Është një lloj patriotizmi nga divani.”
Produksion shtesë nga Nick Pitman.
Steven Lee Myers mbulon keqinformimin dhe dezinformimin nga San Francisko. Që prej bashkimit me The Times në vitin 1989, ai ka raportuar nga vende të ndryshme të botës, përfshirë Moskën, Bagdadin, Pekinin dhe Seulin./The New York Times
