Lërini pak mënjanë qendrat e të dhënave. Ndikimi klimatik i inteligjencës artificiale mund të shkojë shumë përtej energjisë elektrike që ajo konsumon.
Pse ka rëndësi: Një studim i ri i rishikuar nga kolegët shkencorë arrin në përfundimin se IA mund të ndihmojë në prodhimin e më shumë naftës dhe gazit natyror — dhe të shkaktojë një ndikim klimatik që, sipas autorëve, mund të jetë shumë më i madh sesa përfitimet që teknologjia mund t’i sjellë energjisë së rinovueshme.
Çfarë po ndodh: Studimi, i sapopublikuar në një revistë të grupit Nature, arrin në përfundimin se roli i IA-së në rritjen e prodhimit të naftës dhe gazit do t’i tejkalonte përfitimet klimatike që vijnë nga përshpejtimi i energjisë së rinovueshme, duke çuar në një rritje neto të emetimeve në një sërë skenarësh.
- Studimi është ndër të parët që përpiqet të vlerësojë se si rritja e prodhimit të lëndëve djegëse fosile, e nxitur nga IA, mund të ndikojë në emetimet globale.
“Shumica e vlerësimeve për ndikimin klimatik të IA-së paraqiten si një kompromis ndërmjet konsumit të energjisë nga qendrat e të dhënave dhe emetimeve që IA mund të ndihmojë të shmangen përmes energjisë së rinovueshme dhe rritjes së efikasitetit”, tha Holly Alpine, bashkautore e studimit.
- “Ajo që mungon tërësisht në këtë përllogaritje është ana tjetër e të njëjtit bilanc: emetimet që mundësohen duke përdorur IA-në për ta bërë prodhimin e lëndëve djegëse fosile më të lirë dhe më fitimprurës”, tha Alpine.
Holly Alpine dhe Will Alpine, ish-punonjës të Microsoft-it, të cilët në vitin 2024 themeluan nismën jofitimprurëse Enabled Emissions Campaign, e bashkëdrejtuan studimin me studiues nga Universiteti Purdue dhe me një studiues të pavarur.
Si funksionon: IA mund t’i ndihmojë kompanitë e naftës të zbulojnë burime të reja dhe të nxjerrin më shumë nga vendburimet ekzistuese. Ajo mund të ndihmojë gjithashtu energjinë e rinovueshme duke përmirësuar parashikimet dhe operacionet. Por studimi i ri argumenton se përfitimet për sektorin e lëndëve djegëse fosile ka të ngjarë të dominojnë.
Me shifra: Studiuesit vlerësojnë se IA mund të shtojë emetime të barasvlershme me afërsisht 1% deri në 5% të emetimeve të sektorit global të energjisë në vitin 2024, sipas skenarëve të modeluar prej tyre.
- Studimi vlerëson se këto emetime do të ishin afërsisht tre deri në 13 herë më të mëdha se vlerësimi i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë për emetimet aktuale nga qendrat e të dhënave.
Ana tjetër: Një zëdhënës i American Petroleum Institute, organizata kryesore tregtare e industrisë së naftës, kundërshtoi idenë se prodhimi i më shumë energjisë dhe ulja e emetimeve janë në konflikt me njëra-tjetrën.
- “Industria amerikane e naftës dhe gazit natyror po vazhdon të prodhojë më shumë energji, ndërkohë që po redukton emetimet duke investuar në teknologji më të mira, duke zbatuar praktika më të forta operacionale dhe duke mbështetur politika të bazuara në shkencë”, tha në një deklaratë zëdhënësja e API-së, Andrea Woods.
Gjendja aktuale: Përqafimi i IA-së nga industria e naftës është përshpejtuar gjatë dy viteve të fundit.
- Prodhues si Chevron, ExxonMobil, ADNOC dhe Aramco thonë se IA po ndihmon në identifikimin e zonave premtuese për shpime dhe në përmirësimin e nxjerrjes nga vendburimet ekzistuese.
- Gjigantët e shërbimeve për fushat e naftës, si SLB, Halliburton dhe Baker Hughes, po përdorin IA-në për të drejtuar shpimet dhe për të optimizuar vendosjen e puseve.
- Analistë dhe kompani konsulence, nga Goldman Sachs deri te Wood Mackenzie, argumentojnë se IA mund të ulë kostot e prodhimit dhe të rrisë rezervat që mund të nxirren në mënyrë ekonomikisht të leverdishme.
Pamja e madhe: IA është një teknologji me përdorim të përgjithshëm që mund të rrisë produktivitetin si në sektorin e lëndëve djegëse fosile, ashtu edhe në energjinë e pastër. Disa ekspertë argumentojnë se pyetja më e rëndësishme është se cilat përdorime të saj zgjedh shoqëria t’i japë përparësi.
Çfarë thonë: “Mendoj se teknologjitë e pastra do të fitojnë gjithsesi, prandaj le të përqendrohemi thjesht në mënyrën se si mund t’i zhbllokojmë burimet e energjisë së pastër me IA”, tha Brian Janous, i cili më parë ka punuar me Holly Alpine në Microsoft dhe tani drejton kompaninë zhvilluese të qendrave të të dhënave Cloverleaf Infrastructure.
- “Më vjen mirë që Will dhe Holly po bëjnë atë që po bëjnë. Nuk jam i sigurt se çfarë do të ndryshojë kjo, por të paktën ushtron presion”, tha ai.
Në fokus: Studiuesit përdorën një model kompjuterik të ekonomisë globale, i cili vlerëson se si rritjet e produktivitetit të nxitura nga IA përhapen nëpër tregjet e energjisë.
- Në të 64 skenarët e modeluar në studim, emetimet ranë vetëm në rastet kur rritja e produktivitetit të lëndëve djegëse fosile nga IA ishte zero, tha Holly Alpine.
- Ky rezultat sugjeron se vetëm mbështetja e energjisë së rinovueshme “nuk do të na çojë” drejt uljes së emetimeve.
Po, por: Modeli nuk përpiqet të vlerësojë potencialin e IA-së për të përshpejtuar përparimet teknologjike në energjinë e pastër, si për shembull fuzioni bërthamor ose teknologjitë e ruajtjes së energjisë për periudha të gjata.
- “Ka shumë ëndrra rreth IA-së”, tha Michael Lazarus, shkencëtar i lartë emeritus në grupin kërkimor për klimën Stockholm Environment Institute, i cili i këshilloi autorët e studimit. “Nuk e di se si do të mund të parashikohej dhe të modelohej kjo.”
Çfarë po ndjekim: Autorët e studimit po bëjnë një thirrje që përputhet me atë të shumë të tjerëve që punojnë në ndërthurjen mes IA-së dhe çështjeve mjedisore: më shumë transparencë.
- “Nëse mund të fillojmë me transparencë për efektet, atëherë mund të fillojmë të mendojmë se si ta qeverisim dhe rregullojmë atë”, tha Will Alpine./Axios
