Vladimir Putin ka rënë dakord t’u lejojë aleatëve të Ukrainës t’i ofrojnë asaj një garanci sigurie të ngjashme me atë të NATO-s si pjesë e një marrëveshjeje përfundimtare për t’i dhënë fund luftës, sipas të dërguarit të posaçëm të SHBA-së, Steve Witkoff.
Z. Witkoff tha se presidenti rus ra dakord për këtë veprim kur u takua me Donald Trumpin në Alaska të premten.
Duke folur për CNN të dielën, zoti Witkoff, i cili ishte në krah të presidentit amerikan në samit, tha: “Ne arritëm të fitonim lëshimin e mëposhtëm: Që Shtetet e Bashkuara të mund të ofrojnë mbrojtje të ngjashme me Nenin 5, që është një nga arsyet e vërteta pse Ukraina dëshiron të jetë në NATO.”
Neni 5 është një parim thelbësor i kolektivit prej 32 anëtarësh, i cili thotë se një sulm i armatosur kundër një ose më shumë anëtarëve të tij do të konsiderohet një sulm kundër të gjithëve. Është thirrur vetëm një herë, nga SHBA-të, pas sulmeve të 11 shtatorit në vitin 2001.
Rusia ka këmbëngulur vazhdimisht se Ukraina nuk mund të lejohet të bashkohet me NATO-n dhe ka hedhur poshtë idenë që forcat anëtare të NATO-s mund të jenë paqeruajtëse sipas një lloj marrëveshjeje armëpushimi.
Z. Witkoff, i cili më parë është takuar me z. Putin për të diskutuar përfundimin e luftës në Ukrainë, tha se samiti i së premtes ishte hera e parë që ai dëgjoi presidentin rus të binte dakord me sugjerimin e mbrojtjes së ngjashme me atë të NATO-s – dhe e quajti atë “ndryshues të lojës”. Komentet e tij erdhën ndërsa Volodymyr Zelenskyy u takua me Presidenten e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen në Bruksel. Presidenti ukrainas tha në një postim në X: “Ky është një vendim historik që Shtetet e Bashkuara janë të gatshme të marrin pjesë në garancitë e sigurisë për Ukrainën.
“Garancitë e sigurisë, si rezultat i punës sonë të përbashkët, duhet të jenë vërtet shumë praktike, duke ofruar mbrojtje në tokë, në ajër dhe në det, dhe duhet të zhvillohen me pjesëmarrjen e Evropës.”
Zonja von der Leyen, duke folur në një konferencë shtypi me presidentin ukrainas, tha se Bashkimi Evropian “është gati të bëjë pjesën e vet”.
Udhëheqësit e BE-së do t’i bashkohen Zelenskyy në Shtëpinë e Bardhë
Pasditja e së dielës pa gjithashtu znj. von der Leyen dhe z. Zelenskyy të takohen me koalicionin e të vullnetshmëve, një aleancë paqeruajtëse e udhëheqësve evropianë – disa prej të cilëve do të shoqërojnë z. Zelenskyy për t’u takuar me z. Trump nesër.
Zonja von der Leyen do të jetë në bisedimet kritike në Uashington DC, ashtu si edhe Sir Keir Starmer, Emmanuel Macron i Francës dhe Giorgia Meloni e Italisë.
Kancelari i Gjermanisë Friedrich Merz dhe Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte do të jenë gjithashtu të pranishëm, pasi presidenti amerikan thuhet se i bëri një ftesë evropianëve udhëheqës.
Z. Putin thuhet se ka bërë kërkesa për të marrë kontrollin e rajoneve lindore të Donetskut dhe Luhanskut të Ukrainës gjatë samitit të tij me z. Trump si kusht për përfundimin e luftës.
Në këmbim, Rusia do të hiqte dorë nga territoret e tjera ukrainase të mbajtura nga trupat e saj, sipas disa raporteve të lajmeve që citojnë burime pranë çështjes.
Trupat ruse aktualisht zënë pjesë të mëdha të dy rajoneve dhe, në shtator 2022, Moska njoftoi se po i aneksonte zyrtarisht ato, së bashku me rajonet Kherson dhe Zaporizhia, në një veprim të refuzuar dhe të dënuar si të paligjshëm nga Perëndimi.
Thuhet se z. Trump po planifikon t’i kërkojë z. Zelenskyy të bjerë dakord me kushtet si pjesë e një marrëveshjeje paqeje për t’i dhënë fund luftës.
Kjo pavarësisht se presidenti ukrainas më parë përjashtoi dorëzimin zyrtar të çdo territori Moskës, gjë që ai thotë se do të ishte e pamundur sipas kushtetutës së vendit dhe do ta privonte Ukrainën nga linjat mbrojtëse dhe do t’i hapte rrugën Moskës për të kryer ofensiva të mëtejshme.
