NATO ka nënshkruar kontratë me HAVELSAN për një softuer që përshkruhet si “sistemi nervor qendror” i ushtrive moderne, i cili u mundëson të gjitha njësive mike në ajër, tokë dhe det të “flasin të njëjtën gjuhë” dhe të kenë të njëjtën pamje operative. Kështu, “truri i komunikimit” në NATO i besohet softuerit turk.
Qendra e Menaxhimit të Taktik Data Link-eve, një strukturë shumëfunksionale e quajtur “sistemi nervor qendror” i ushtrive moderne, menaxhon dizajnet e rrjeteve, planifikimin shumë-linkësh dhe aktivitetet e link-eve, duke siguruar që të gjitha elementet mike në ajër, tokë dhe det të komunikojnë në mënyrë të sinkronizuar dhe të shohin të njëjtën situatë taktike.
Softueri i Planifikimit të Rrjetit luan rol kritik në këtë qendër. Qendrat e paralajmërimit dhe komandimit, avionët e paralajmërimit të hershëm ajror, avionët luftarakë, anijet, sistemet radar, elementet tokësore dhe sistemet raketore shkëmbejnë vazhdimisht të dhëna si pozicion, objektiva dhe gjurmë radarësh. Secili prej këtyre përdor “gjuhë” të ndryshme përmes protokolleve Link 11, Link 16, Link-22, VMF, JREAP, ndërsa infrastruktura e komunikimit është e kufizuar. Softueri i Planifikimit të Rrjetit vepron si “truri” që planifikon paraprakisht kush, përmes cilit link, me çfarë dizajni e kriptimi, në cilën frekuencë, kur dhe si do të komunikojë.
Pas një kërkimi të zhvilluar për një kohë, NATO vendosi të bashkëpunojë me HAVELSAN për Softuerin e Planifikimit të Rrjetit të Qendrës së Menaxhimit të Taktik Data Link-eve, të cilin e konsideroi nevojë urgjente.
Softueri, i parashikuar për t’u furnizuar për të automatizuar detyrat e planifikimit shumë-linkësh të oficerëve JICO (Joint Interface Control Officer) që shërbejnë në NATO, u planifikua si Nevojë Emergjente në Kohë Krize. Për këtë qëllim, Agjencia e Komunikimit dhe Informacionit e NATO-s (NCIA) publikoi Dokumentin e Kërkesës për Informacion.
Në demonstrimin live me kompani të ftuara, TDLYM – Softueri i Planifikimit të Rrjetit mori pikët më të larta teknike nga përfaqësuesit e NATO-s.
Pas përfundimit të vlerësimeve, NCIA vendosi që “JICO Automated TDL Tool” të furnizohej si burim i vetëm nga HAVELSAN. Vendimi u miratua nga Komiteti i Investimeve i NATO-s, dhe kontrata për ofrimin e softuerit u nënshkrua më 18 dhjetor 2025 mes HAVELSAN dhe NCIA.
Lidhjet e padukshme të ushtrive moderne
Falë Softuerit të Planifikimit të Rrjetit të Qendrës së Menaxhimit të Taktik Data Link-eve, mjete ushtarake të ndryshme—edhe nëse i përkasin gjeneratave apo teknologjive të ndryshme—mund të flasin të njëjtën gjuhë, të “shohin” njëra-tjetrën dhe të shkëmbejnë informacion taktik. Të gjitha këto sisteme mblidhen në një rrjet të vetëm dhe orkestrohen në mënyrë të koordinuar.
Në fushën e betejës, përdorimi efikas i frekuencave radio të kufizuara është jetik. Softueri i Planifikimit të Rrjetit siguron që trafiku i të dhënave mes shumë elementeve të mos bllokohet.
Ai mundëson gjithashtu planifikime dhe masa parandaluese që asnjë element të mos mbetet në “pikë të verbër” ose jashtë rrjetit. Për më tepër, gjatë luftimeve, nëse disa elemente dalin nga rrjeti, alternativat për vazhdimësi përcaktohen paraprakisht me këtë softuer.
Falë këtyre aftësive, dihet gjithmonë pozicioni i elementeve, duke ulur rrezikun e goditjeve aksidentale ndaj forcave mike. Meqë shkëmbimi i të dhënave është shumë i shpejtë, p.sh. informacioni i objektivit nga një radar mund t’i transmetohet brenda sekondash raketës që do ta godasë. Të gjitha këto të dhëna transmetohen të enkriptuara dhe rezistente ndaj ndërhyrjeve, duke garantuar siguri të lartë./NTV/TetovaNews
