Për muaj të tërë, agjencitë e inteligjencës izraelite dhe amerikane — përfshirë edhe CIA-n — kishin ndjekur në fshehtësi Ajatollah Ali Khamenein e Iranit, duke pritur momentin e duhur.
Ata monitoronin rutinën e tij të përditshme — ku jetonte, me kë takohej, si komunikonte dhe ku mund të strehohej në rast sulmi, thanë për CNN pesë persona të njohur me çështjen. Po ashtu, ata mbanin nën vëzhgim edhe liderët e lartë politikë dhe ushtarakë iranianë, të cilët rrallë mblidheshin në të njëjtin vend me ajatollahun, liderin suprem të vendit për gati katër dekada.
Gjatë ditëve të fundit, u shfaq mundësia që ata prisnin. Zyrtarë të lartë iranianë, përfshirë edhe Khamenein, planifikonin të takoheshin të shtunën në mëngjes në lokacione të ndryshme brenda një kompleksi në Teheran, ku ndodhen zyrat e ajatollahut, presidenca iraniane dhe aparati kombëtar i sigurisë.
Momenti i goditjes
Sipas një burimi izraelit, lideri suprem — i njohur për kujdes të tepruar ndaj sigurisë — ndihej më pak i rrezikuar gjatë orëve të ditës dhe kishte ulur vigjilencën.
Ishte një mundësi që disa zyrtarë izraelitë dhe amerikanë besuan se nuk duhej humbur.
Planet fillestare për një sulm gjatë natës u ndryshuan në një operacion gjatë ditës, thanë tre nga burimet. Në një mesazh drejtuar pilotëve të forcave ajrore izraelite, shefi i shtabit të ushtrisë së Izraelit, Eyal Zamir, përshkroi rëndësinë e misionit.
“Në agimin e së shtunës fillon Operacioni ‘Roaring Lion’,” shkroi ai.
“Jeni të autorizuar të godisni objektivat tuaja. Po bëjmë histori. Ju besoj. Fat të gjithëve.”
Në dritën e plotë të ditës, rreth orës 06:00 sipas kohës së Izraelit, avionët luftarakë izraelitë goditën kompleksin në valën e parë të një serie sulmesh shumë të koordinuara mes SHBA-së dhe Izraelit. Ata përdorën municione me saktësi të lartë dhe raketa me rreze të gjatë veprimi.
Të tre vendndodhjet ku ndodheshin liderët u goditën njëkohësisht. Disa orë më vonë, Donald Trump njoftoi se Khamenei kishte vdekur.
“Ai nuk arriti t’i shmangej sistemeve tona shumë të avancuara të inteligjencës dhe gjurmimit. Duke punuar ngushtë me Izraelin, nuk kishte asgjë që ai apo liderët e tjerë që u vranë bashkë me të mund të bënin,” shkroi Trump në rrjetet sociale.
Mister mbi takimin e liderëve iranianë
Ende nuk është e qartë pse liderët më të lartë të Iranit — përfshirë komandantin e Gardës Revolucionare Islamike dhe ministrin e mbrojtjes — u mblodhën në qendër të Teheranit, pranë vendndodhjes së Khameneit, pikërisht në një moment kur SHBA kishte grumbulluar fuqi të madhe ushtarake në rajon për të realizuar kërcënimet e Trump për sulm.
Inteligjenca izraelite kishte përcaktuar se në takim ndodheshin edhe këshilltarët kryesorë të Khameneit, ndër ta:
Aziz Nasirzadeh, ministër i mbrojtjes
Admirali Ali Shamkhani, kreu i Këshillit Ushtarak
Mohammad Shirazi, zëvendësministër i inteligjencës
Mohammad Pakpour, komandant i përgjithshëm i Gardës Revolucionare
Seyyed Majid Mousavi, komandant i forcave ajrore-hapësinore të Gardës Revolucionare
Nuk ishte e qartë gjithashtu se kush do t’i zëvendësonte ata.
Megjithatë, operacioni tregoi qartë sa thellë kishin depërtuar inteligjenca izraelite dhe ajo amerikane brenda Iranit gjatë muajve të fundit, si dhe sa shpejt të dy vendet ishin të gatshme të vepronin sapo u paraqit mundësia.
“Izraeli monitoron rregullisht liderët e kundërshtarëve të tij kryesorë në mënyra të ndryshme,” tha një zyrtar ushtarak izraelit.
“Por për një operacion të tillë nevojitet inteligjencë shtesë dhe lidhja e shumë elementeve së bashku — gjë që është shumë komplekse.”
Izraeli kishte treguar edhe më parë nivelin e depërtimit në Iran duke vrarë figura të larta ushtarake dhe shkencëtarë bërthamorë. Megjithatë, pas luftës 12-ditore mes Izraelit dhe Iranit në qershor, ministri izraelit i mbrojtjes kishte pranuar se atëherë nuk kishin pasur mundësi operative për të goditur liderin suprem.
Këtë herë situata ishte ndryshe.
Protestat dhe përgatitjet
Izraeli dhe SHBA kishin punuar së bashku për operacionin prej javësh. Gjatë një vizite në Mar-a-Lago pas Krishtlindjeve, kryeministri Benjamin Netanyahu e informoi Trump se Irani po përparonte programin e raketave balistike dhe po përpiqej të rifillonte kapacitetet bërthamore pasi bombardimet amerikane në qershor kishin goditur tre objektet kryesore të pasurimit.
Në atë takim, Trump tha se do të mbështeste një operacion të ri izraelit kundër bazave raketore.
Pak ditë më vonë, protesta masive shpërthyen në Iran dhe regjimi reagoi me dhunë, duke vrarë mijëra protestues. Trump premtoi mbështetje për protestuesit duke deklaruar se SHBA ishte “gati për veprim”.
Në atë moment, planifikimi i operacionit të përbashkët amerikano-izraelit hyri në një fazë shumë më intensive.
Në atë kohë, SHBA nuk kishte ende pranë Iranit fuqinë e nevojshme ushtarake për një operacion të tillë dhe për mbrojtjen e forcave amerikane nga hakmarrja iraniane.
Në javët pasuese, kjo ndryshoi.
Dy aeroplanmbajtëse — përfshirë më të madhën në botë — u drejtuan drejt Lindjes së Mesme, së bashku me qindra avionë, anije cisternë, luftanije dhe nëndetëse. Ky grumbullim ishte i dukshëm për gjithë botën — dhe për Iranin — dhe shërbeu edhe si presion gjatë përpjekjeve diplomatike.
Ndërkohë, zyrtarë të lartë ushtarakë dhe të inteligjencës izraelite udhëtuan vazhdimisht në Uashington për koordinimin e operacionit, përfshirë shefin e shtabit të ushtrisë, drejtuesin e inteligjencës ushtarake dhe kreun e Mossadit.
E njëjta gjë ndodhi edhe gjatë takimit të 11 shkurtit mes Trump dhe Netanyahu në Uashington, i cili u përshpejtua për të siguruar mbështetjen amerikane për sulmin.
Përpjekjet diplomatike
Në të njëjtën kohë, përpjekjet diplomatike për një marrëveshje bërthamore me Iranin bënë që Trump publikisht të deklaronte se ende nuk ishte gati të autorizonte një operacion ushtarak.
Ai tha pas takimit me Netanyahu se nuk ishte marrë ndonjë vendim përfundimtar dhe insistoi që negociatat të vazhdonin.
Megjithatë, Netanyahu kishte paralajmëruar publikisht se Iranit nuk mund t’i besohej në negociata, ndërsa Trump dukej i vendosur të shfrytëzonte çdo mundësi diplomatike për të shmangur luftën.
Gjatë dy javëve pasuese, të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner vazhduan negociatat indirekte me Iranin për të parë çfarë lëshimesh mund të bënte Teherani mbi programin bërthamor.
Shumë zyrtarë amerikanë dyshonin se bisedimet do të sillnin rezultatin që kërkonte Trump: ndalimin e përhershëm të pasurimit të uraniumit nga Irani.
Megjithëse Irani bëri disa lëshime gjatë tre raundeve të negociatave, ato nuk ishin të mjaftueshme.
Administrata amerikane kishte propozuar alternativa për një program bërthamor paqësor, përfshirë furnizimin me karburant bërthamor nga SHBA — por Irani e refuzoi ofertën.
“U ofruam shumë mënyra për ta arritur këtë,” tha një zyrtar i lartë amerikan. “Por u përballëm me lojëra, taktika zvarritjeje dhe mashtrime. Ky ishte përfundimi ynë.”
Pas raundit të fundit të bisedimeve në Gjenevë të enjten, Witkoff dhe Kushner telefonuan Trump për ta informuar se Irani nuk kishte ndryshuar qëndrim për çmontimin e plotë të programit bërthamor — gjë që duket se e forcoi bindjen e presidentit se veprimi ushtarak ishte i pashmangshëm.
Duke fluturuar drejt Teksasit me Air Force One një ditë më vonë, Trump u konsultua me disa senatorë republikanë, përfshirë Ted Cruz dhe John Cornyn.
Në atë moment, inteligjenca kishte identifikuar tashmë takimin e së shtunës në Teheran që do të bëhej objektivi kryesor i operacionit.
“Ai nuk na tha çfarë do të bënte, por ngriti pyetjen nëse Irani duhet ndalur me çdo veprim të nevojshëm,” tha Cornyn pas sulmit.
Duke folur të premten në Portin e Corpus Christi, Trump pranoi se përpara kishte një vendim shumë të vështirë.
“Tani kemi një vendim të madh për të marrë,” tha ai — tashmë plotësisht i informuar për objektivat, reagimin e mundshëm të Iranit dhe pasiguritë për atë që do të vinte më pas.
“Nuk është e lehtë.”/TetovaNews
