Ministritë e Jashtme evropiane kanë në duar një raport të detajuar pas vizitës së drejtorit të CIA-s në Moskë / Rusia do t’i lëshonte nga anijet dronët e frikshëm Gerbera, me rreze veprimi prej 600 kilometrash, sipas informacioneve që ka marrë qeveria lituaneze
Xavier Colás
Vilnius
Rusia po përgatit sulme të reja me dronë në Evropë, por këtë herë kundër vendeve të Mesdheut. Shërbimet e inteligjencës së Shteteve të Bashkuara kanë mbledhur informacione mbi planet e Kremlinit për përshkallëzim dhe ua kanë përcjellë ato disa qeverive evropiane. “Do të përdorin dronë të lëshuar nga deti, të fshehur në kontejnerin e një anijeje; nuk është aspak e vështirë”, shpjegon një burim pranë Ministrisë së Mbrojtjes të Lituanisë, i cili foli në kushte anonimiteti.
Justifikimi për një përshkallëzim të tillë është prej kohësh në tryezë. Moska ka këmbëngulur disa herë se furnizimi i Ukrainës me armë, të dhëna të inteligjencës dhe këshilltarë ushtarakë i shndërron vendet perëndimore në pjesëmarrëse në luftë dhe në objektiva legjitime. Deri tani, ajo ka vepruar nën atë që ekspertët e quajnë “pragu i luftës”, duke shmangur kështu veprime që mund të shkaktonin një përgjigje të koordinuar të NATO-s, por njëkohësisht ka zhvilluar një fushatë në rritje sabotimi kundër objektivave në vendet që mbështesin Ukrainën, si edhe incidente të izoluara që duket se synojnë të testojnë kufijtë dhe reagimin.
Një përshkallëzim i parë ndodhi kur 19 dronë, që fluturonin pa municion, devijuan në hapësirën ajrore polake një vit më parë. Pikëkthesa e madhe ishte incidenti i fundit me dronë të armatosur në aeroportin e Lajpcigut, të cilin autoritetet gjermane ia atribuojnë inteligjencës ruse.
Tani autoritetet lituaneze e dinë madje edhe llojin e dronit që rusët mund të përdorin kundër Spanjës, Francës ose Italisë. Do të ishte një Gerbera: rreth dy metra i gjatë, me hapje krahësh prej 2,5 metrash, peshë deri në 18 kilogramë, që arrin rreth 160 kilometra në orë dhe ka një rreze maksimale të deklaruar prej 600 kilometrash, gjithmonë në varësi të ngarkesës shpërthyese që mban ose të faktorëve të tjerë, si era. Një anije tregtare mund të transportojë disa prej këtyre mjeteve dhe ato mund të katapultohen me shumë më pak vështirësi sesa një Shahed ose një Geran, të cilët janë dukshëm më të mëdhenj.
Nga një largësi prej 200 ose 300 kilometrash nga bregdeti, fluturimi do të zgjaste afërsisht nga një orë e 15 minuta deri në dy orë, në varësi të shpejtësisë reale. Ngarkesa e tij e vogël nuk shërben për të shkatërruar një objekt të madh, por mund të shkaktojë zjarr, të dëmtojë pajisje të ekspozuara ose të mbyllë përkohësisht një port apo aeroport. Efekti i synuar mund të jetë politik dhe ekonomik, përveçse material.
Lituania — ashtu si edhe vende të tjera — i ka këto informacione që nga pak pas udhëtimit misterioz në Moskë të drejtorit të CIA-s, John Ratcliffe, më 25 gusht. Ratcliffe mbërriti me një avion ushtarak amerikan që kishte bërë ndalesë në Riga, në zemër të krahut baltik të NATO-s. Nuk ka të dhëna publike se ai zhvilloi takime në Letoni, megjithëse burime diplomatike të një vendi baltik konfirmojnë se ishin në dijeni paraprakisht për udhëtimin dhe se më pas u informuan për përmbajtjen e tij. The Wall Street Journal dhe Politico raportuan se Ratcliffe kishte shkuar për ta paralajmëruar Rusinë kundër çdo sulmi apo provokimi ndaj NATO-s.
Sipas burimeve që janë në dijeni të alarmit, edhe qeveritë e Spanjës, Francës dhe Italisë u informuan se Rusia po përgatiste një operacion të mundshëm me dronë kundër njërit prej këtyre vendeve. Dhe ky paralajmërim përkon me reagimin e jashtëzakonshëm të Emmanuel Macronit: pasi mblodhi Këshillin e Mbrojtjes më 16 shtator, dy ditë më vonë ai thirri në Pallatin Élysée drejtuesit e të gjitha partive dhe kandidatët për zgjedhjet presidenciale të vitit 2027.
Disa analistë të mbrojtjes të konsultuar kanë konfirmuar se janë në dijeni të ekzistencës së një raporti të CIA-s që ka qarkulluar në ministritë e Jashtme evropiane, shumë të hollësishëm në përshkrimin e sulmit dhe të cilit francezët i kanë dhënë shumë besueshmëri.
Pse një sulm në Spanjë, Francë ose Itali?
Të tre vendet do të kenë fushata dhe zgjedhje në vitin 2027 dhe kanë forca radikale të afta për të shfrytëzuar frikën dhe lodhjen nga Ukraina. Sidomos në Francë dhe Itali ekzistojnë lidhje ose qëndrime qartazi të afërta me interesat e Kremlinit. Vetëm dje, kandidati i së majtës Jean-Luc Mélenchon ia atribuoi “sulmeve me rreze të gjatë” të Ukrainës në territorin rus intensifikimin e kërcënimit rus në Evropë.
Keir Giles, analist britanik i specializuar në strategjinë ushtarake ruse, i cili ka punuar për Akademinë e Mbrojtjes të Mbretërisë së Bashkuar, paralajmëron se largësia e Spanjës nga kufiri rus nuk garanton sigurinë e saj.
“Nuk janë domosdoshmërisht vendet e vijës së parë ato që do të jenë objektiv. Objektivi do të jetë aty ku gjendet pika më e dobët e Evropës”, thotë ai.
Mes pikave të mundshme të cenueshme ai përmend “vende si Mbretëria e Bashkuar ose Spanja, të cilat nuk kanë investuar në sisteme të integruara të mbrojtjes ajrore dhe kundërraketore të përshtatshme për kërcënimin rus”.
Objektivi kryesor i një veprimi me dronë Gerbera të lëshuar nga një anije tregtare nuk do të ishte domosdoshmërisht shkaktimi i një shkatërrimi të madh. Me një ngarkesë shpërthyese prej rreth katër ose pesë kilogramësh, pajisja është më e dobishme për të mbyllur një aeroport, për të shkaktuar zjarr, për të fluturuar mbi një instalacion ushtarak ose për të demonstruar se Rusia mund ta godasë prapavijën evropiane.
“Rusia vëzhgon se ku çdo veprim do të ketë ndikimin më të madh për shkak të mungesës së qëndrueshmërisë, të mbrojtjes civile dhe për shkak të brishtësisë politike”, thotë Giles.
Zgjedhja e objektivit, shpjegon ai, i përgjigjet “një ekuacioni që ndryshon vazhdimisht”: Moska llogarit se ku mund të arrijë rezultatin më të madh me rreziqet dhe burimet që është e gatshme të marrë përsipër.
Ideja e një lëshimi nga deti kundër NATO-s ishte hedhur tashmë nga media ukrainase Defense Express pikërisht një vit më parë: dronë Gerbera të transportuar në cisternat e të ashtuquajturës flotë hije dhe të lëshuar me katapulta nga ujërat ndërkombëtare.
“Federata Ruse kishte praktikuar tashmë lëshimin e mjeteve ajrore pa pilot nga anijet. Për shembull, në vitin 2020, ZALA — një kompani ruse prodhuese dronësh, e lidhur me koncernin e armatimeve Kalashnikov — zhvilloi lëshime demonstruese, duke lëshuar dronë nga një mjet lundrues në lëvizje”.
Në tetor 2024, Rusia i rifilloi këto eksperimente nga një platformë detare pothuajse e palëvizshme. Përtej stërvitjeve, në Baltik tashmë ka pasur një incident shqetësues: në shkurt, një njësi detare suedeze zbuloi një dron duke u ngritur nga anija ruse e inteligjencës së sinjaleve Zhigulevsk në ngushticën e Öresundit. Suedia ndërhyri ndaj pajisjes dhe e cilësoi fluturimin si shkelje të hapësirës së saj ajrore.
Pikërisht në ato ditë aeroplanmbajtësja franceze Charles de Gaulle ndodhej në Malmö: droni qëndroi më shumë se 10 kilometra larg dhe nuk u identifikua.
Ndërsa më 14 shtator, një anije luftarake ruse hodhi dy sinjale ndriçuese emergjence drejt një helikopteri ushtarak danez që po kryente detyra rutinë mbikëqyrjeje në ujërat ndërkombëtare të Detit Baltik.
Në qarqet ruse pranë sferës ushtarake tashmë po e paraqesin krahun jugor të Mesdheut si një drejtim nga i cili mund të kërcënohet Franca dhe madje po përhapin një listë objektivash të mundshëm.
Më 19 shtator, vetëm një ditë pas takimit të thirrur nga Macron, kanali me ndikim në Telegram, Rybar, publikoi një hartë të Mesdheut me titullin “Ilaçi rus kundër arrogancës franceze”.
Teksti përfytyronte furnizimin e Algjerisë me dronë Geran-5 dhe theksonte se ata mund të arrinin fabrika aeronautike, baza ushtarake, centrale bërthamore dhe komplekse petrokimike në jug të Francës.
“Përshtypja që duan të krijojnë rusët është se kanë ‘Spiderweb-in’ e tyre”, shpjegon burimi lituanez, duke iu referuar operacionit spektakolar në të cilin Ukraina fshehu dronë në kontejnerë të transportuar me kamionë nëpër Rusi, pa dijeninë e shoferëve, dhe më pas i lëshoi pranë aerodromeve ruse për të shkatërruar një sërë avionësh.
Burime të inteligjencës në vendet baltike e lidhin rritjen e agresivitetit rus me dëmet që sulmet ukrainase po i shkaktojnë sektorit energjetik të Rusisë.
Intensifikimi i fundit i aktiviteteve ruse të sabotimit u përgjigjet disa objektivave: zvogëlimit të mbështetjes për Ukrainën, shkaktimit të përçarjeve në NATO dhe alarmimit të popullsisë evropiane.
Edhe Polonia disponon informacione të ngjashme. Kryeministri Donald Tusk ka paralajmëruar për sulme të mundshme ruse me dronë ose raketa kundër vendeve që ndihmojnë Ukrainën dhe ka theksuar se vendet tashmë kanë demonstruar aftësinë e tyre për t’i ndalur operacione të tilla ose për të identifikuar autorët dhe porositësit e tyre.
Ministri i Jashtëm lituanez, Kestutis Budrys, paralajmëron: “Rusia nuk do të fshihet. Thjesht duhet t’i shmangim pasojat”.
Hapja e krahëve të Gerberës është pak më e madhe se gjerësia e zakonshme e brendshme e një kontejneri. Ajo mund të transportohet me krahët e çmontuar, të palosur ose e vendosur diagonalisht dhe të përgatitet në kuvertë.
Këta dronë tashmë kanë fluturuar në qiejt e Bashkimit Evropian: Gerbera-2 — një variant i këtij droni rus — i gjetur kohët e fundit pranë bregdetit polak, mbante një kokë fragmentuese me detonator dhe rreth katër kilogramë eksploziv. Por ai incident nuk ishte rezultat i një lëshimi nga deti; me shumë gjasë droni kishte ardhur nga Kaliningradi duke kaluar nëpër Lituani.
Metoda nuk është ekskluzive për Rusinë: edhe Ukraina lëshon dronë ajrorë nga platforma në det. Disa analistë mendojnë se kjo mund të jetë një përgjigje. Në një raportim të Bloomberg-ut, një person pranë Kremlinit paralajmëroi për synimin për ta ndëshkuar Evropën për mbështetjen ndaj Kievit./El Mundo
