Një tërmet me magnitudë 7,0 goditi rajonin e Tibetit në Kinë, duke shkaktuar viktima, shembjen dhe dëmtimin e qindra banesave, si dhe ndërprerje të energjisë elektrike e të komunikimeve. Autoritetet kanë mobilizuar forca të shumta shpëtimi, ndërsa presidenti Xi Jinping ka urdhëruar intensifikimin e operacioneve. Terreni malor, lartësia prej afro 4.900 metrash, pasgoditjet e shumta dhe reshjet e parashikuara të borës po e vështirësojnë ndërhyrjen.
Të paktën 16 persona kanë humbur jetën dhe 65 të tjerë janë plagosur nga tërmeti i fuqishëm që goditi mbrëmjen e së enjtes, 22 tetor 2026, rajonin autonom të Tibetit në jugperëndim të Kinës. Lëkundjet, me magnitudë 7,0 sipas autoriteteve sizmologjike kineze, shkaktuan dëme të konsiderueshme në ndërtesa dhe infrastrukturë, ndërsa mijëra banorë u detyruan të largoheshin nga shtëpitë e tyre.
Bilanci më i fundit i raportuar nga Reuters, duke iu referuar autoriteteve lokale, konfirmon 16 viktima dhe 65 të plagosur. Më herët, agjencia shtetërore kineze Xinhua kishte raportuar 54 të plagosur, prej të cilëve 11 në gjendje të rëndë. Numri i viktimave ka mbetur i pandryshuar, por autoritetet po vazhdojnë verifikimin e dëmeve dhe gjendjes së popullsisë në vendbanimet e prekura.
Sipas mediave shtetërore kineze, mbi 12.000 banorë janë zhvendosur në zona më të sigurta. Operacionet e kërkim-shpëtimit po zhvillohen në kushte të vështira, në një rajon të Himalajeve ku lartësia e madhe mbi nivelin e detit, temperaturat e ulëta dhe infrastruktura e kufizuar e ndërlikojnë ndërhyrjen e ekipeve të emergjencës.
Tërmeti goditi në orën 22:33 sipas kohës lokale të Kinës, që korrespondon me orën 16:33 sipas kohës së Evropës Qendrore, më 22 tetor. Epiqendra u regjistrua në qarkun Baqing, në territorin administrativ të qytetit Nagqu, një rajon malor në pjesën veriore të Tibetit.
Epiqendra në një rajon malor, afro 4.900 metra mbi nivelin e detit
Sipas Qendrës Kineze të Rrjeteve të Tërmeteve (CENC), epiqendra ndodhej në koordinatat 32,40 gradë gjerësi veriore dhe 93,79 gradë gjatësi lindore, ndërsa thellësia e vatrës së tërmetit ishte rreth 10 kilometra.
Autoritetet kineze e lokalizuan epiqendrën në zonën e Maru-së, rreth 70 kilometra nga qendra e qarkut Baqing. Lartësia mesatare e terrenit brenda një rrezeje prej pesë kilometrash nga epiqendra është rreth 4.864 metra mbi nivelin e detit.
Shërbimi Gjeologjik i Shteteve të Bashkuara (USGS) e vendosi epiqendrën rreth 191 kilometra në lindje-verilindje të Nagqu-së dhe vlerësoi se vatra e tërmetit ndodhej në një thellësi prej rreth 18 kilometrash.
Diferenca ndërmjet vlerësimeve kineze dhe amerikane për thellësinë lidhet me përcaktimet e ndryshme sizmologjike. Të dyja institucionet e identifikojnë ngjarjen si një tërmet të fuqishëm e relativisht të cekët, çka mund të shkaktojë lëkundje të forta pranë epiqendrës.
Sipas televizionit shtetëror kinez CCTV, bëhet fjalë për tërmetin më të fuqishëm të regjistruar në këtë rajon gjatë pesë viteve të fundit.
Bilanci i viktimave dhe dëmet në banesa
Informacionet e para për viktimat mbërritën disa orë pas tërmetit, ndërsa ekipet e emergjencës përpiqeshin të kontaktonin vendbanimet e izoluara.
Në orën 02:25 të 23 tetorit, autoritetet e qytetit Nagqu kishin konfirmuar 16 të vdekur dhe 32 të plagosur, përfshirë 11 persona me lëndime të rënda.
Në orën 05:20, bilanci i të plagosurve u rrit në 46, ndërsa në orën 07:00, sipas shtabit të emergjencave të Rajonit Autonom të Tibetit, arriti në 54, prej të cilëve 11 me lëndime të rënda dhe 43 me lëndime të lehta.
Një përditësim i mëvonshëm, i përcjellë nga Reuters, e rriti numrin e përgjithshëm të të plagosurve në 65.
Sipas të dhënave të autoriteteve lokale, 339 familje kanë pësuar dëme në banesat e tyre, ndërsa janë evidentuar edhe 20 stalla bagëtish të dëmtuara ose të shkatërruara.
Raportimet fillestare përshkruanin shembjen e qindra banesave, ndërsa të dhënat e mëvonshme zyrtare përdorin kategorinë e përbashkët të ndërtesave të shembura dhe të dëmtuara. Për këtë arsye, shifra 339 nuk duhet interpretuar automatikisht si numri i banesave të shkatërruara plotësisht.
Në disa vendbanime janë regjistruar dëmtime të mureve dhe ndërtesave administrative, ndërsa ndërprerjet e energjisë elektrike dhe problemet me sinjalin telefonik e vështirësuan fillimisht komunikimin me banorët.
Mbi 12.000 banorë zhvendosen nga zonat e rrezikuara
Sipas agjencisë Xinhua, mbi 12.000 persona janë zhvendosur në zona më të sigurta pas tërmetit.
Banorët kanë dalë nga shtëpitë sapo kanë ndier lëkundjet, ndërsa disa prej tyre kanë kërkuar strehim jashtë ndërtesave ose në automjetet e parkuara në rrugë.
Pamjet e shpërndara nga mediat lokale dhe rrjetet sociale tregojnë njerëz që largohen me nxitim nga ndërtesat, rafte dyqanesh që lëkunden dhe llamba tavani që dridhen nga forca e tërmetit.
Një banor i zonës tregoi se ishte zgjuar nga lëkundjet e forta dhe kishte dëgjuar kërcitjet e strukturës së shtëpisë gjatë tërmetit.
Autoritetet po përpiqen të sigurojnë strehim të përkohshëm për familjet që nuk mund të kthehen në banesat e dëmtuara, ndërsa ekipet e emergjencës po kontrollojnë ndërtesat për të vlerësuar nëse ato janë të sigurta.
Qindra pasgoditje dhe rrezik nga moti i keq
Pas lëkundjes kryesore, në rajon janë regjistruar qindra pasgoditje.
Sipas Qendrës Kineze të Rrjeteve të Tërmeteve, të dhënat e përcjella nga Reuters tregojnë se numri i pasgoditjeve kishte arritur në 413.
Nga ana tjetër, Shërbimi Gjeologjik Amerikan kishte regjistruar të paktën shtatë pasgoditje me magnitudë ndërmjet 4,3 dhe 5,2, me thellësi rreth 10 kilometra.
Këto shifra nuk janë domosdoshmërisht kundërthënëse, pasi institucionet mund të përdorin pragje të ndryshme të magnitudës dhe periudha të ndryshme raportimi.
Pasgoditjet përbëjnë një rrezik të veçantë për banesat e dëmtuara, banorët që mund të ndodhen ende pranë ndërtesave të paqëndrueshme dhe ekipet e shpëtimit që punojnë në terren.
Vështirësitë shtohen edhe nga kushtet atmosferike. Sipas parashikimeve të publikuara nga Xinhua, në zonën e tërmetit priten reshje të herëpashershme bore gjatë tri ditëve pas ngjarjes.
Temperaturat e ulëta dhe lartësia e madhe mbi nivelin e detit e bëjnë veçanërisht të rëndësishëm sigurimin e tendave, veshjeve të ngrohta, batanijeve dhe pajisjeve të ngrohjes për popullsinë e zhvendosur.
Mobilizohen mbi 1.600 pjesëtarë të forcave të shpëtimit
Autoritetet kineze kanë nisur një operacion të gjerë emergjence, duke angazhuar zjarrfikës, policë, ushtarakë, ekipe të specializuara kërkim-shpëtimi dhe personel mjekësor.
Sipas Associated Press, më shumë se 1.600 persona nga strukturat lokale janë mobilizuar për operacionet e shpëtimit.
Ministria kineze e Menaxhimit të Emergjencave njoftoi se forcat kombëtare të zjarrfikjes dhe shpëtimit kishin angazhuar 350 pjesëtarë dhe 83 automjete.
Deri në orën 06:30 të 23 tetorit, në zonën e katastrofës kishin mbërritur 120 shpëtimtarë me 27 automjete, ndërsa 230 pjesëtarë të tjerë dhe 56 automjete ndodheshin në rrugë drejt rajonit të prekur.
Sipas një njoftimi të publikuar nga autoritetet policore të Tibetit, në fazën fillestare të operacionit ishin mobilizuar gjithashtu 744 pjesëtarë të forcave të ndryshme të shpëtimit, 112 automjete dhe 521 pajisje ose njësi teknike.
Në operacione janë përfshirë ekipe nga Lhasa, Nagqu dhe Chamdo, së bashku me njësi të specializuara të ushtrisë dhe policisë.
Forcat e zjarrfikjes së Tibetit kishin mobilizuar gjithashtu 15 qen të trajnuar për kërkim-shpëtim.
Mbi 300 policë u dërguan në zonën e epiqendrës për të ndihmuar në evakuimin e banorëve, kontrollin e ndërtesave, ruajtjen e rendit dhe organizimin e qarkullimit të automjeteve të emergjencës.
Ministria kineze e Menaxhimit të Emergjencave ka angazhuar edhe një dron të tipit Wing Loong për vëzhgimin nga ajri të zonave të dëmtuara dhe vlerësimin e situatës.
Shifrat e publikuara nga institucionet u referohen strukturave dhe fazave të ndryshme të mobilizimit, prandaj nuk mund të mblidhen automatikisht për të përcaktuar numrin e përgjithshëm të shpëtimtarëve.
Dërgohen mijëra tenda, shtretër dhe pajisje për strehimin e banorëve
Paralelisht me operacionet e shpëtimit, autoritetet kanë nisur shpërndarjen e ndihmave emergjente për popullsinë e prekur.
Sipas Ministrisë kineze të Menaxhimit të Emergjencave, deri në orën 04:30 të 23 tetorit, në zonën e katastrofës kishin filluar të mbërrinin furnizimet e organizuara nga institucionet qendrore, rajonale dhe lokale.
Ndihmat e mobilizuara përfshinin 1.000 njësi banimi të parafabrikuara, 3.239 tenda, 2.821 shtretër portativë, 4.280 batanije, 200 soba dhe 2.000 komplete veshjesh të ngrohta.
Në listën e furnizimeve përfshiheshin edhe 1.760 pallto ushtarake, katër gjeneratorë elektrikë, 1.000 elektrikë dore me furnizim manual ose diellor, 1.000 llamba portative për përdorim në terren dhe 694 veshje tradicionale tibetiane.
Furnizimet synojnë të krijojnë kushte të përkohshme jetese për banorët e zhvendosur, veçanërisht për ata që kanë mbetur pa strehë në një zonë ku temperaturat mund të zbresin ndjeshëm gjatë natës.
Rrëshqitjet e gurëve bllokuan përkohësisht një rrugë kombëtare
Tërmeti shkaktoi edhe probleme në infrastrukturën rrugore dhe të komunikimeve.
Sipas Xinhua dhe Associated Press, rrëshqitjet e gurëve detyruan autoritetet të kufizonin qarkullimin në një segment të rrugës kombëtare G317, një arterie e rëndësishme për lidhjen e vendbanimeve të rajonit.
Ekipet e mirëmbajtjes së rrugëve ndërhynë për largimin e materialeve të rrëshqitura dhe, sipas një njoftimi të autoriteteve lokale, segmenti u pastrua rreth orës 03:00 të 23 tetorit.
Autoritetet kërkuan që automjeteve të emergjencës dhe transportit të ndihmave t’u jepej përparësi, ndërsa drejtuesve të mjeteve të tjera iu rekomandua përdorimi i rrugëve alternative.
Në disa zona u raportuan ndërprerje të energjisë elektrike dhe probleme me komunikimet telefonike. Megjithatë, autoritetet kineze njoftuan më pas se furnizimi me energji në qendrën e qarkut Baqing ishte normalizuar dhe qarkullimi në rrugët kryesore të Nagqu-së ishte funksional.
Autoritetet hekurudhore ndërmorën gjithashtu masa parandaluese, duke pezulluar përkohësisht lëvizjen e trenave në segmentet e konsideruara të rrezikuara, derisa të kryheshin kontrollet përkatëse të sigurisë.
Xi Jinping urdhëron intensifikimin e operacioneve të shpëtimit
Presidenti i Kinës, Xi Jinping, ka kërkuar mobilizimin e plotë të institucioneve shtetërore për përballimin e pasojave të tërmetit.
Sipas agjencisë Xinhua, presidenti kinez urdhëroi intensifikimin e kërkimit të personave të mbetur nën rrënoja, sigurimin e trajtimit të nevojshëm mjekësor për të plagosurit dhe marrjen e masave për të kufizuar humbjet njerëzore.
Ai theksoi se institucionet duhet t’i kushtojnë vëmendje të veçantë kushteve të vështira klimatike, lartësisë së madhe mbi nivelin e detit dhe rrezikut nga pasgoditjet.
Xi kërkoi gjithashtu monitorimin e vazhdueshëm të aktivitetit sizmik dhe të motit, parandalimin e fatkeqësive dytësore, shpërndarjen e menjëhershme të ndihmave dhe riparimin e infrastrukturës së dëmtuar.
Kryeministri kinez Li Qiang kërkoi verifikimin e plotë të bilancit të katastrofës dhe organizimin e operacioneve të shpëtimit e të evakuimit, duke u dhënë përparësi nevojave të popullsisë së prekur.
Ministria kineze e Menaxhimit të Emergjencave dërgoi një grup pune në rajon për të koordinuar ndërhyrjen dhe për të ndihmuar autoritetet lokale.
Në fazën fillestare, autoritetet aktivizuan nivelin e katërt të reagimit kombëtar ndaj katastrofave sizmike. Më pas, për shkak të përmasave të dëmeve dhe bilancit të viktimave, niveli i reagimit u ngrit nga i katërti në të tretin.
Ky vendim u konfirmua në një njoftim të Ministrisë së Menaxhimit të Emergjencave, të publikuar nga Xinhua më 23 tetor.
Pse Tibeti goditet shpesh nga tërmete të fuqishme?
Tibeti ndodhet në një nga rajonet më aktive sizmike të botës, në zonën ku pllaka tektonike indiane përplaset me pllakën euroaziatike.
Lëvizja e vazhdueshme e këtyre pllakave është përgjegjëse për ngritjen e Himalajeve dhe të Rrafshnaltës Tibetiane, si dhe për grumbullimin e tensioneve të mëdha në koren e Tokës.
Çlirimi i papritur i këtyre tensioneve përgjatë thyerjeve gjeologjike shkakton tërmete, të cilat mund të arrijnë magnituda të larta dhe të prekin territore të gjera.
Për këtë arsye, Tibeti, pjesët jugperëndimore të Kinës, Nepali dhe India veriore përballen vazhdimisht me rrezikun e aktivitetit të fuqishëm sizmik.
Rreziku shtohet nga karakteristikat gjeografike të rajonit: terreni malor, rrugët e kufizuara të komunikimit, vendbanimet e shpërndara dhe mundësia e rrëshqitjeve të dheut e të shkëmbinjve pas lëkundjeve të forta.
Në zona të tilla, edhe kur dendësia e popullsisë është relativisht e ulët, operacionet e shpëtimit mund të kërkojnë kohë të konsiderueshme për shkak të vështirësive të qasjes në vendbanimet e izoluara.
Kujtesa e tërmetit shkatërrues të janarit 2025
Katastrofa e 22 tetorit 2026 rikthen kujtimin e tërmetit të fuqishëm që goditi Tibetin më 7 janar 2025.
Atëherë, një tërmet me magnitudë 6,8, sipas matjeve kineze, goditi qarkun Tingri, në pjesën jugore të Tibetit, pranë kufirit me Nepalin dhe në veri të malit Everest.
Nga ajo katastrofë humbën jetën të paktën 126 persona dhe u regjistruan dëme të mëdha në banesa e infrastrukturë.
Tërmeti i vitit 2025 goditi gjithashtu një rajon me lartësi të madhe mbi nivelin e detit, ku temperaturat e ulëta dhe dëmtimet e ndërtesave e vështirësuan ndihmën për banorët.
Një tjetër katastrofë e rëndë sizmike në historinë e rajonit ndodhi në prill të vitit 2010, kur një tërmet me magnitudë 7,1 goditi Yushu-në, në provincën fqinje kineze Qinghai.
Sipas të dhënave të cituara nga Reuters, atëherë humbën jetën të paktën 2.698 persona, ndërsa afro 300 të tjerë u raportuan të zhdukur.
Këto katastrofa dëshmojnë rrezikun e vazhdueshëm sizmik me të cilin përballen vendbanimet malore të Tibetit dhe rajoneve përreth.
Situata aktuale dhe rreziku i përkeqësimit të bilancit
Deri në përditësimin më të fundit të verifikuar, autoritetet kishin konfirmuar 16 të vdekur dhe 65 të plagosur, ndërsa mbi 12.000 persona ishin zhvendosur nga zonat e rrezikuara.
Bilanci mbetet paraprak, pasi kontrollet në vendbanimet e prekura dhe operacionet e kërkim-shpëtimit nuk kanë përfunduar.
Ndërkohë, autoritetet duhet të përballen me disa sfida njëkohësisht: identifikimin e personave që mund të kenë mbetur të bllokuar, trajtimin e të plagosurve, kontrollin e sigurisë së ndërtesave, riparimin e infrastrukturës dhe sigurimin e strehimit për banorët e zhvendosur.
Një shqetësim i veçantë mbetet aktiviteti i pasgoditjeve, të cilat mund të shkaktojnë dëmtime të mëtejshme në ndërtesat e dobësuara nga tërmeti kryesor.
Po ashtu, reshjet e parashikuara të borës dhe temperaturat e ulëta mund të krijojnë vështirësi shtesë për ekipet e shpëtimit dhe familjet që qëndrojnë në strehimore të përkohshme.
Autoritetet kineze kanë deklaruar se operacionet do të vazhdojnë me përparësi shpëtimin e jetëve njerëzore dhe sigurimin e kushteve minimale të jetesës për popullsinë e prekur.
Përmasat përfundimtare të katastrofës do të përcaktohen pas përfundimit të kontrolleve në vendbanimet e izoluara, vlerësimit të dëmeve strukturore dhe përditësimit të të dhënave për viktimat dhe të plagosurit.
(NZZ, Associated Press, Xinhua, CCTV, China Earthquake Networks Center, USGS, Ministria kineze e Menaxhimit të Emergjencave, autoritetet e Rajonit Autonom të Tibetit, ABC News Australia)
