Italia është një nga vendet me shkallën e krimit tek të miturit ndër më të ulëtat në Evropë, por regjistron që nga viti 2014 një rritje të numrit të të miturve të denoncuar ose arrestuar për grabitje dhe zënka. Në disa territore rriten gjithashtu denoncimet për shoqëri mafioze.
Italia është një nga vendet me shkallën e krimit tek të miturit ndër më të ulëtat në Evropë. Këtë e thekson Save The Children në raportin e saj “Të (Ç)armatosur. Një hetim mbi përhapjen e dhunës tek të rinjtë, midis perceptimit dhe realitetit”. Në studim janë marrë në analizë disa qytete të mëdha (Milano, Torino, Roma dhe Napoli) dhe qendra e Ternit për të nxjerrë në pah dinamikat sociale në qytetet e vogla. Nga raporti del një përdorim i dhunës nga të miturit për t’u “parë” dhe për t’i nënvizuar shoqërisë “të rritur” një zbrazëti sociale dhe emocionale që nuk mbushet, por kundërshtohet përmes masave ndëshkuese.
Hetimi është realizuar nga Poli i Kërkimit i Save The Children me mbështetjen e Fondacionit Iris Ceramica Group ETS: sipas asaj që del, në gjashtëmujorin e parë të 2025 janë rritur rastet e të miturve të denoncuar ose arrestuar për shoqëri mafioze në disa territore. Një e dhënë që nënvizon se si disa zona hije të pambuluara nga shkolla dhe rrjetet e edukimit dhe mbështetjes për familjet bëhen vendi perfekt për të “rekrutuar” punëtorë të rinj në kërkim të njohjes dhe pushtetit ekonomik.
Përmes zërave të të miturve dhe të porsarriturve në moshë madhore, përfaqësuesve të administratave publike, gjyqtarëve, ekspertëve dhe operatorëve të sektorit të tretë, Save The Children ka kërkuar të japë një fotografi të dhunës si një britmë kërkese ndihme nga ana e disa adoleshentëve që pyesin botën e të rriturve.
Shifrat e krimit tek të miturit nga 2014 në 2024
Hulumtimi nis nga viti 2024 dhe krahason shifrat e regjistruara këtë vit me ato të 10 viteve më parë (2014) dhe ato të vitit 2004. Del në pah një transformim i thellë i dhunës tek të miturit: nuk bëhet më fjalë për forma “të organizuara”, si ato të bandave të miturve që ngjajnë me klane të vogla, por për dhunë të çastit, në dukje të pamotivuar dhe gjithnjë e më shpërthyese, megjithëse momentale. Të miturit dhe të rinjtë e rritur të referuar në Zyrat e Shërbimit Social për të mitur (USSM) nga Autoriteti Gjyqësor janë në të vërtetë në rënie: në 2004 ishin 23,000, ndërsa në 2024 janë bërë 14,220.
Paralelisht, megjithatë, është rritur numri i të rinjve të marrë në ngarkim nga shërbimi, një e dhënë që mund të duket paradoksale, por që shpjegohet me qëndrimin më të gjatë në sistemin e drejtësisë për të miturit, sidomos për shkak të Dekretit Caivano, i cili hyri në fuqi në shtator të 2023. 73% e të rinjve në ngarkim të USSM janë midis 14 dhe 17 vjeç dhe 1% janë nën 14 vjeç, të rinjtë e rritur (pra nga 18 deri në 25 vjeç) janë 26%.
Dekreti Caivano parashikon më shumë burgim parandalues për të miturit që kryejnë vepër penale dhe më pak alternativa ndaj burgut. Të rinjtë ngecin në sistemin gjyqësor për më shumë kohë dhe USSM duhet t’i ndjekin më gjatë për të garantuar riintegrimin e tyre në shoqëri. Në të njëjtën kohë, megjithatë, dënimet “më të rrepta” të lidhura me veprat penale të kryera nga të miturit nuk kundërshtojnë dhunën më të menjëhershme, të dukshme, të ndarë dhe të përforcuar nga rrjetet sociale vitet e fundit. Në fakt janë rritur veprat penale të lidhura me grabitjet, zënkat dhe lëndimet trupore me një egërsi “në dukje të pakuptimtë” që përmbledh shqetësimin e brezave të rinj përballë një bote të jashtme të paparashikueshme dhe gjithnjë e më të përqendruar te fitimi dhe ndarja midis të pasurve dhe të varfërve.
E dhëna e lidhur me krimin tek të miturit, megjithëse në dukje e ulët në kontekstin evropian, mbetet shqetësuese. Të dhënat e dhëna nga Shërbimi i Analizës Kriminale të Ministrisë së Brendshme tregojnë një rritje krahasuar me vitin 2014 të të miturve të denoncuar ose arrestuar për grabitje, lëndime trupore, zënkë dhe kanosje, ndërsa pakësohen të rinjtë e referuar për veprën penale të shoqërim për të kryer krime.
Shifrat mund të duken kontradiktore në krahasim me rënien e të rinjve të referuar në USSM nga Autoriteti Gjyqësor midis 2004 dhe 2024. E dhëna, megjithatë, nuk përkon domosdoshmërisht me numrin e denoncimeve për veprat penale individuale. Zyrat e Shërbimit Social për të mitur hyjnë në lojë pas fillimit të procedimit penal, por jo të gjitha denoncimet çojnë më pas në një proces në Gjykatë.
Duke hyrë në thelb të shifrave, në vitin 2024 të rinjtë e denoncuar ose arrestuar për grabitje ishin 3,968, më shumë se dyfishi krahasuar me vitin 2014. Lëndimet trupore të kryera nga të mitur ishin 4,653 në 2024 krahasuar me 1921 në 2014, ndërsa për zënkë ishin 1021 rastet e referuara në 2024 kundrejt 433 të 2014. Pasojnë shifrat e lidhura me veprën penale të kanosjes (1,880 në 2024, 1,217 në 2014), ndërsa pakësohen të miturit e referuar për veprën penale të shoqërim për të kryer krime (109 në 2024, 406 në 2014).
Përhapja më e madhe e armëve midis të rinjve
Të dhënat e raportuara nga Save The Children fotografojnë një përhapje më të madhe të armëve midis të rinjve me një rritje nga 778 në 1946 nga viti 2019 në 2024 të të miturve të referuar për mbajtje pa leje të armëve ose sendeve që mund të ofendojnë. Kulmi në gjashtëmujorin e parë të 2025 është 1,096 të rinj të referuar. Të ecësh i armatosur të bën të ndihesh “më i sigurt”, kanë shpjeguar disa të rinj të intervistuar, ndërsa të tjerë e bëjnë për status ose si simbol fuqie. Rritja prek pothuajse të gjitha rajonet dhe midis qyteteve metropolitane dallohen Napoli (që kalon nga 59 në 2019 në 152 në 2024), Milano (nga 43 në 150), Roma (nga 32 në 96) dhe Bolonja (nga 21 në 88). Shqetëson normalizimi i përdorimit të armëve që i ekspozon të rinjtë ndaj rrezikut të një përshkallëzimi të dhunës.
Në këtë kontekst del në pah edhe vlera që të rinjtë i japin lagjes, për ta më e rëndësishme se përkatësia në një qytet apo vend. Të rinjtë e intervistuar e jetojnë lagjen si një mikrokozmos në të cilin ndajnë përvoja jete dhe ndjenja dhe reagojnë me dhunë ndaj përjashtimit të imponuar nga vende ekskluzive. Në rastin e Milanos, bëhet fjalë për zona qendrore si Corso Como dhe Piazza Duomo. Del disi nevoja e të rinjve për t’u ndjerë pjesë e diçkaje “të vogël”, më në përmasën e njeriut krahasuar me qytetet e mëdha që duket se garojnë për t’u bërë muze gjigantë për shtresat e pasura.
Të dhënat lidhur me veprën penale të grabitjes
Nga kjo fotografi duhet nisur për t’u përqendruar te denoncimet ndaj të rinjve nga 14 deri në 17 vjeç për vepra penale si grabitja: në 2024 janë regjistruar 3,968 denoncime, më shumë se dyfishi krahasuar me 2014. Bëhet fjalë për numra në rritje në pothuajse të gjitha rajonet e qendrës dhe veriut të Italisë për vitin 2024. Në raport i referohet veçanërisht Val d’Aosta-s (+3 për çdo mijë banorë në grupmoshën 14-17 vjeç), Emilia-Romagna-s (+2,65 për çdo mijë), Friuli Venezia Giulia-s (+2,42 për çdo mijë) dhe Liguria-s (+2,34 për çdo mijë). Pakësohen, nga ana tjetër, shifrat e Piemonte-s (-0,39 për çdo mijë) dhe Lazios (-0,54 për çdo mijë).
E dhëna e gjashtëmujorit të parë të 2025 (2,364 të mitur të denoncuar për grabitje) konfirmon trendin në rritje me incidencë më të madhe në Emilia-Romagna (3,06 për çdo mijë banorë), Lombardi (1,7 për çdo mijë), Liguria (1,44 për çdo mijë) dhe Toscana (1,38 për çdo mijë). Në gjashtëmujorin e parë 2025, midis qyteteve metropolitane dallohen shifrat e Milanos (294 të mitur të denoncuar ose arrestuar), Romës (124), Bolonjës (103) dhe Torinos (85).
Shifrat e vitit 2024 për veprën penale të lëndimit trupor, zënkës dhe kanosjes
Janë 4,653 të miturit e denoncuar ose arrestuar për lëndime trupore, pothuajse dyfishi krahasuar me 2014. Çudit e dhëna lidhur me krimin femëror, me 592 vajza të denoncuara ose ndaluara. Gjithashtu në këtë rast, rritja e shifrave prek të gjitha rajonet dhe në gjashtëmujorin e parë të 2025 arrin gati 2,425 denoncime. Përsëri në këtë rast, midis qyteteve metropolitane dallon e dhëna e Milanos, me 129 të mitur të denoncuar ose arrestuar.
Të dhënat lidhur me denoncimet ose arrestimet për zënkë alarmojnë veçanërisht: rritja arrin gati 100% midis 2019 dhe 2024, me 1,021 referime (955 djem). Në gjashtëmujorin e parë të 2025 janë 507 të mitur të referuar, në linjë me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Dallojnë Milano (33 të mitur të denoncuar), Genova (32) dhe Palermo (31). Për veprën penale të kanosjes çudin shifrat lidhur me vajzat e denoncuara. Të dhënat e analizës së Save The Children, duhet sqaruar, bazohen në denoncime, por këto jo gjithmonë, pas shqyrtimit nga autoriteti gjyqësor, shndërrohen në procese kundër të rinjve të referuar.
Si kanë ndryshuar format e dhunës ndër vite
Ndryshe nga disa vite më parë, veprat penale në grup kanë pësuar transformime që është e pamundur të mos analizohen nëse duam të flasim për dhunë dhe krim tek më të rinjtë: grupeve të strukturuara u zëvendësohen banda të përkohshme, fluide, që “takohen” shpesh përmes rrjeteve sociale dhe gjenden në hapësirat e jetës së natës për të pohuar një prani publike. Të rinjtë në këtë mënyrë përvetësojnë një hapësirë që i refuzon, duke i kufizuar në dimensionin e lagjes që në fund për të rinjtë bëhet më e rëndësishme se çdo gjë. Është këtu që institucionet, thekson Save The Children, duhet të veprojnë me hapësira publike grumbullimi kushtuar të rinjve, shërbime më të mira dhe edukim të bërë në mënyrë efektive midis bankave të shkollës dhe rrugëve.
Shumë dhunë filmohet dhe ndahet online: 13.4% e të rinjve midis 15 dhe 19 vjeç kanë deklaruar se kanë dëshmuar skena dhune të filmuara me celular, krahasuar me 8.4% të vajzave. 4.5% e djemve kanë treguar se kanë filmuar vetë episodet kundrejt 2% të vajzave.
Lagjja si fushë stërvitore për krimin e organizuar
Në disa zona të Italisë, lagjja bëhet një fushë e vërtetë stërvitore për rekrutët e rinj të krimit të organizuar. Shqetësojnë në fakt shifrat e gjashtë muajve të parë të 2025 për të miturit e denoncuar ose arrestuar për shoqëri mafioze. Janë 46 dhe kjo mund të tregojë një rritje krahasuar me 2024, kur rastet e përgjithshme ishin 49.
Nga këta 46 të denoncuar, gati gjysma regjistrohen në Katania (15) dhe Napoli (6). Realitete të Jugut të vendit ku shpesh shqetësimi dhe mungesa e institucioneve mund të shndërrohen në terrenin perfekt për krimin e organizuar për rekrutimin e forcave të reja, të cilëve u premtohet para e lehtë, status social dhe mundësia për t’u “respektuar dhe parë” nga pjesa tjetër e komunitetit.
Alarmon gjithashtu numri i të miturve të denoncuar ose arrestuar për vrasje në disa territore: nga 102 në 2014 është kaluar në 193 në 2024 me një incidencë më të madhe në Kampania (0,15 për çdo mijë banorë midis 14 dhe 17 vjeç) dhe me 27 të mitur të referuar në Napoli në gjashtëmujorin e parë të 2025. Për të rinjtë e përfshirë në kontekste të krimit të organizuar, për më tepër, është më e vështirë të ndërpritet zinxhiri i veprave penale: probabiliteti për t’u gjetur përsëri të denoncuar ose arrestuar është 3,48 herë më i madh krahasuar me bashkëmoshatarët larg këtyre mjediseve./Fanpage/TetovaNews
